Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download ""

Transcript

1 Ιστορική προσέγγιση της θεωρίας του Galois. Approche historique de la théorie de Galois. Θα ασχοληθούµε µε τη Θεωρία Οµάδων. Όµως, το να ασχοληθούµε απλώς και µόνο τυπικά µε τη Θεωρία Οµάδων δεν αρκεί. Ένα πράγµα που θέλω να µελετήσουµε µαζί είναι να πάρουµε το χειρόγραφο του Galois, το οποίο είναι στα γαλλικά, να το κοιτάξουµε και να προσπαθήσουµε να σκεφτούµε τι θα κάναµε αν εµείς ήµασταν στα 1832 και έπεφτε στα χέρια µας. Θα µου πείτε γιατί επιλέγω αυτή τη µέθοδο. Είναι πολύ απλό. Πριν το 1832, δεν υπάρχει Θεωρία Οµάδων. Εσείς δεν είστε ειδικοί της Θεωρίας Οµάδων, άρα είναι πολύ εύκολο για σας να σκεφτείτε όχι πώς είναι τα πράγµατα το 2008, γιατί έχουνε γίνει εν τω µεταξύ πολλές µελέτες, αλλά τότε. Εσείς έχετε προετοιµαστεί µέσω του µαθήµατος Ιστορία και Φιλοσοφία των Μαθηµατικών, στο πώς ανακαλύπτουµε µερικά πράγµατα. Βρισκόµαστε στη Γαλλία. Ο Évariste Galois έζησε την περίοδο Νοµίζω ότι θα ήταν καλό να διαβάσετε το βιβλίο «Ένας µεγάλος µαθηµατικός» που είναι αφιερωµένο στον Évariste Galois. Υπάρχει και το «Ο Évariste Galois και το κλειδί της συµµετρίας», αλλά είναι πιο τεχνικό. Καλύτερα να αρχίσουµε µε το άλλο. Θέλω σε αυτό το µάθηµα της Θεωρίας Οµάδων να διαβάσετε αυτό το βιβλίο. Θα σας βοηθήσει σε όλο το πλαίσιο. Το διαβάζετε, σηµειώνετε ότι δεν καταλαβαίνετε και το εξηγούµε µαζί. Είµαστε λοιπόν στη Γαλλία και έχουµε έναν µαθηµατικό νέο που ασχολείται µε ένα θέµα το οποίο θα είναι η Θεωρία Οµάδων. Αν διαβάζατε την τελευταία επιστολή -στη Γαλλία το λέµε testament, δηλαδή διαθήκη- θα ήθελα να σκεφτείτε, όχι σαν φαντασίωση αλλά σαν κάτι πραγµατικό, ότι ο Galois µας άφησε τη διαθήκη του. Μόνο σε µας. Και ξέρουµε ότι αν εµείς δεν κάνουµε τίποτα, δεν θα ξέρει κανείς µετά από εµάς τίποτα. Τόσο απλά. Μη µου πείτε ότι το πλαίσιο δεν είναι ξεκάθαρο! Αυτή η διαθήκη είναι απλώς µερικές σελίδες. Να ξέρετε ότι όταν µιλάµε για το συνολικό έργο του Galois δεν ξεπερνά τις 50σελίδες. Όταν θα διαβάζετε τη διαθήκη µπορεί να σας συγκινήσει η ιδέα ότι γράφτηκε λίγο πριν πεθάνει. Το ξέρουµε αυτό από το γράµµα. Αλλά ξέρουµε ότι την επόµενη µέρα θα πεθάνει σε µία τεχνητή µονοµαχία, όπως σας έχει παρουσιαστεί σε άλλη εργασία. Αυτό σας συγκινεί απλώς επειδή η κοινωνία σάς λέει ότι πρέπει να συγκινηθείτε όταν κάποιος γράφει κάτι και πεθαίνει την επόµενη µέρα. Αλλά δεν σας συγκινεί πραγµατικά µε την ανθρώπινη έννοια. Μέσα στη διαθήκη θα δούµε ότι πολλές φορές ο Galois γράφει: «Αυτό δεν ξέρω να το κάνω». Θα κάνει καλό σε σας που θεωρείτε ότι όταν κάνεις µαθηµατικά πρέπει να τα ξέρεις όλα. Θα δείτε εδώ ότι µία από τις µεγαλύτερες διάνοιες των µαθηµατικών είχε τη δύναµη να πει: «Αυτό το κάνω, αυτό δεν ξέρω να το κάνω, αυτό το προσπάθησα αλλά δεν το κατάφερα». Γιατί δεν µπορεί να πει ψέµατα. Εσείς µπορείτε να πείτε µεταξύ σας ψέµατα ότι καταφέρατε κάτι. Αλλά εσείς ξέρετε ότι δεν θα πεθάνετε την επόµενη µέρα και την επόµενη µέρα µπορείτε να πείτε ότι κάνατε αστείο. Πώς να µας αγγίξει ένας άνθρωπος που δεν µπορούσε να κάνει αστεία; Το ερώτηµά µας είναι το εξής. Σε ποιον απευθύνεται ο Galois όταν γράφει τη διαθήκη; Απευθύνεται µόνο και µόνο στην ανθρωπότητα. εν απευθύνεται στην κοινωνία, δεν απευθύνεται µόνο στο φίλο του τον Chevalier. Αλλά θέλει να κάνει ένα

2 έργο για την ανθρωπότητα. εν θα καταφέρει να ζήσει περισσότερο και τι γίνεται; Λέει: «Αυτό κατάφερα, αυτό έκανα, δεν µπόρεσα περισσότερο, αλλά ελπίζω κάποιος να το χρησιµοποιήσει». Ποιο είναι το νοητικό σχήµα που θέλω να αναδείξω; Αν διαβάζατε το έργο Περιµένοντας τον Γκοντό -όσοι δεν το έχετε κάνει, θα έχετε και αυτό το βιβλίο να διαβάσετε, είναι του Samuel Beckett, ο οποίος πήρε βραβείο Νόµπελ λογοτεχνίας- θα βλέπατε µία πάρα πολύ ωραία σκηνή. Οι δύο ήρωες, ο Vladimir και ο Estragon, είναι δύο φίλοι που βρίσκονται σε µία δύσκολη κατάσταση. (Το έργο Alter Ego είναι µία µελέτη πάνω σε αυτό θέµα). Αυτοί οι δύο φίλοι πρέπει να αντιµετωπίσουν κάποιον ο οποίος τους τροµάζει και τους φοβίζει. Αυτός κάποια στιγµή πέφτει. Είναι πεσµένος, ζητά βοήθεια και οι δύο ήρωες είναι εκεί κοντά και κοιτάζουν. Μιλάνε µεταξύ τους αλλά δεν µπορούν να τον βοηθήσουν κατευθείαν, γιατί αυτός τους έχει χτυπήσει. Όµως κάποια φάση, οι δύο φίλοι λένε κάτι που είναι πολύ σηµαντικό: «Εδώ σ αυτόν το χώρο, η ανθρωπότητα είναι µόνο εµείς οι δύο. Αν δεν τον βοηθήσουµε εµείς, δεν θα τον βοηθήσει η ανθρωπότητα». Αυτό που θέλω από εσάς για το συγκεκριµένο µάθηµα, είναι να σκεφτείτε ότι αποτελείτε µια οµάδα από ανθρώπους, που αν δεν βοηθήσουµε εµείς στο έργο του Galois, το έργο του θα χαθεί. Θα πρέπει να µάθουµε κάποια πράγµατα περισσότερα για τον Galois. Μας άγγιξε λίγο ο Γιάννης µε αυτά που µας είχε πει την πρώτη φορά. Μπορεί να µας έµαθε η προηγούµενη εργασία να τον αγαπήσουµε, αλλά δεν µας έµαθε ακόµα να τον καταλάβουµε. Είναι δύσκολο να αγαπήσεις πραγµατικά κάποιον που δεν καταλαβαίνεις. Μπορεί να σε αγγίζει, να σε πληγώνει, αλλά όταν έρχεται η κατανόηση, µετά έρχεται και η επινόηση. Άρα ο Galois µέσα σε αυτή τη διαθήκη ασχολείται µε ένα πρόβληµα που απασχολεί την ανθρωπότητα εδώ και πάρα πολύ καιρό, κι αυτό θα µας επιτρέψει να µιλήσουµε και για έναν άλλο µαθηµατικό, τον Niels Abel ( ). Θέλω να κάνετε µία σοβαρή εργασία πάνω σε αυτό το θέµα, όπου η περίληψη της εργασίας είναι ό,τι θα γράφατε σε µία εγκυκλοπαίδεια γι αυτούς τους ανθρώπους. Αυτό είναι ένα άλλο σχήµα που θέλω να έχετε: Οι Εγκυκλοπαιδιστές. Εγκυκλοπαιδιστές είναι µια κατηγορία Γάλλων στοχαστών που δηµιούργησαν την περίφηµη Εγκυκλοπαίδεια. Στους Εγκυκλοπαιδιστές έχουµε τον Denis Diderot και τον Jean d Alembert. Είναι οι δύο µεγάλοι υπεύθυνοι για την Εγκυκλοπαίδεια. Χρονικά δεν είµαστε ακόµα στην εποχή της γαλλικής επανάστασης, αλλά λίγο πριν. Η Εγκυκλοπαίδεια όπως θα καταλάβουµε, θα βοηθήσει πάρα πολύ τη νοητική προετοιµασία της γαλλικής επανάστασης. Άρα η ιδέα είναι, να γίνει κάτι σαν λεξικό, αλλά θέλουµε µέσα σε αυτό να βάλουµε όλες τις γνώσεις εκείνης της εποχής και να ρωτήσουµε ειδικούς. Είναι η πρώτη φορά που σκεφτόµαστε κάτι τέτοιο. Και για να καταλάβετε πόσο σηµαντικό είναι, για θέµατα φιλοσοφίας απευθύνθηκαν στο Βολταίρο. Τα θέµατα που αφορούσαν στα µαθηµατικά τα έκανε ο d Alembert, ο οποίος έχει επινοήσει το θεώρηµα d Alembert-Gauss. Φιλοσοφία έχει κάνει και ο Diderot, ο οποίος έκανε και θέατρο. Είχαµε τεχνικές και µηχανικές γνώσεις και αυτή η Εγκυκλοπαίδεια, σας πληροφορώ, επανεκδόθηκε σε βιβλιαράκια πριν µερικά χρόνια στη Γαλλία, και είναι η πρώτη φορά που έχουµε επιστηµονικές εικόνες. Άρα έχουµε και το εικονικό και το λεκτικό επίπεδο της γνώσης. Γι αυτούς που έχουν τουλάχιστον λίγες γνώσεις στα γαλλικά, είναι όπως είναι το Petit Larousse. Σας το συνιστώ γιατί είναι προσβάσιµο. (Προσωπικά προτιµώ το Petit Robert). Νοµίζω ότι θα ήταν καλό να το έχετε, γιατί θα διαβάσουµε µερικά κείµενα του Galois και θα

3 ήθελα όχι να παίξουµε, αλλά πραγµατικά να προσπαθούµε να διαβάσουµε το κείµενο και να καταλάβουµε µερικές έννοιες, οι οποίες είναι πολύ σηµαντικές. Γι αυτούς που παρακολούθησαν ήδη το µάθηµα Θεωρία Οµάδων, σκεφτήκατε γιατί δεν επιλέχθηκαν οι λέξεις πιο πριν; Εδώ σας φαίνεται εντελώς αυτονόητο να χρησιµοποιούνται αυτές οι λέξεις. εν ήταν τόσο αυτονόητο. Εκείνη την εποχή ο Galois θα χρησιµοποιήσει πιο πολύ τον όρο «οµαδοποιούµε» (=grouper). Είναι παράξενο, αν το σκεφτείτε, ακόµα και για Έλληνες. Μέσα στον όρο «οµαδοποιώ», νιώθετε ότι υπάρχει η λέξη «οµάδα». Το «οµαδοποιώ» υπονοεί ότι την έχετε σκεφτεί ήδη αυτή τη λέξη. Άµα σας πω εγώ ότι ο Galois που είναι ο πατέρας της Θεωρίας Οµάδων χρησιµοποιεί πιο πολύ αυτό, σηµαίνει ότι η έννοια της οµάδας δεν έχει γεννηθεί ακόµα, και λέµε απλώς κάνουµε µια συλλογή, βάζουµε µαζί. Όταν λέµε ότι βάζουµε µαζί 11 άτοµα, δεν σηµαίνει αναγκαστικά ότι εννοούµε οµάδα ποδοσφαίρου. Μόνο που αν σας το γράψει αυτό ο Otto Rehagel (ειδικός του χώρου) και µιλάει για 11 άτοµα που έβαλε µαζί, εσείς ξέρετε τι εννοεί γιατί τον έχετε δει. Αλλά εσείς τώρα δεν τον έχετε δει, δεν ξέρετε ποιος είναι αυτός ο Galois. εν ξέρετε όλα τα υπονοούµενα. Η ιδέα της Εγκυκλοπαίδειας χρησιµοποιείται στο Larousse. Είναι το µόνο από τα δύο λεξικά που χρησιµοποιεί εικόνες. Κατά συνέπεια, για ανθρώπους που δεν κατέχουν πολύ καλά τα γαλλικά, αντί να έχετε πέντε γραµµές να σου περιγράφουν το αντικείµενο, καλύτερα να έχετε την εικόνα που σας βοηθά να καταλάβετε τις πέντε γραµµές. Αλλά, το Petit Larousse έχει λέξεις ενώ το Petit Robert έχει Αυτό σηµαίνει ότι οι περιγραφές είναι πιο αναλυτικές. Στο Petit Robert υπάρχουν φράσεις µεγάλων λογοτεχνών της Γαλλίας στις οποίες χρησιµοποιείται η λέξη την οποία κοιτάτε. Αν, για παράδειγµα, στα µαθηµατικά είχαµε τη λέξη «οµάδα», θα είχαµε µια φράση του Galois που την χρησιµοποιούσε. Γιατί αναφέροµαι σε αυτό το πλαίσιο; Θέλω απλώς να δούµε τι µπορούµε να κάνουµε όταν δεν ξέρουµε τι να κάνουµε. Είναι ένα γενικό νοητικό σχήµα. Ας αρχίσουµε µε µία εξίσωση πρώτου βαθµού. Προσέξτε, όµως. Θα εξετάζουµε όλα αυτά τα απλά πράγµατα µε ένα άλλο βλέµµα. Για να µπορέσουµε να προετοιµαστούµε. Αυτό που κάνω τώρα το έχει κάνει και ο Galois για να εξηγήσει το πλαίσιο της διαθήκης του. Μία γενική εξίσωση πρώτου βαθµού είναι αυτή:. Υπονοώ βέβαια ότι a,b,c είναι σταθερές και x η µεταβλητή. Θα θεωρήσουµε ότι υπάρχει λύση όταν:. Αυτό είναι µια µικρή λεπτοµέρεια αλλά είναι βασική, γιατί µετά θα διαιρέσουµε. Ας πούµε ότι έχω µόνο αυτό: Αν σκεφτόσασταν µε τον ίδιο τρόπο, θα λέγατε απλώς ότι η λύση είναι. Άρα αυτό µπορούµε να το γράψουµε λίγο διαφορετικά για να σας θυµίσει λίγο καλύτερα

4 τι εννοώ:. Και αν θυµάστε καλά τώρα, υπονοώ ότι πρέπει να βρω τον αντίστροφο ενός πίνακα για να βρω τι κάνει το άγνωστο διάνυσµα σε σχέση µε ένα σταθερό διάνυσµα. Αλλά δεν έχει νόηµα αν δεν ορίσω ότι µιλάω για ΠΙΝΑΚΕΣ. Μη θεωρείτε ότι είναι αυτονόητο αυτό. ιότι, εδώ θυµάστε το πρόβληµα; έχετε να λέτε ότι εφόσον όλα είναι καλά. Όµως, µπορεί να µην είναι όλα καλά, γιατί µπορεί αλλά να έχει ορίζουσα ίση µε 0. εν υπάρχει πίνακας που να είναι και η ορίζουσά του να είναι 0; Βέβαια υπάρχει:. Άρα έχουµε αµέσως ένα παράδειγµα που αµέσως αντικρούει αυτό που απλοϊκά θα λέγατε σε ένα παιδί: αν είναι, όλα καλά. Πρέπει να είστε προσεκτικοί, γιατί µπορεί να µην αρκεί πάντα να λέτε µόνο αυτό. Επανέρχοµαι, λοιπόν, στην εξίσωση πρώτου βαθµού. Η λύση είναι:. Ας κοιτάξουµε τώρα τι γίνεται µε εξίσωση δευτέρου βαθµού. Θα µου πείτε: «Γιατί µας δείξατε την εξίσωση πρώτου βαθµού; Μόνο και µόνο για να µας δείξετε αυτό;» Για όσους καταλαβαίνουν τι γίνεται µε τη Θεωρία Οµάδων, αν έχουµε µόνο ένα στοιχείο σε µία οµάδα (τετριµµένη), σηµαίνει ότι είναι το ουδέτερο στοιχείο. Άρα είναι δύσκολο να δούµε τι συµβαίνει, διότι δεν γίνεται τίποτα, τουλάχιστον φαινοµενικά. Άρα, ας κοιτάξουµε τώρα την εξίσωση δευτέρου βαθµού.. Το κλασικό που ξέρετε είναι το και το. Αυτό, βέβαια, είναι µία παπαγαλία. Αν αυτό σας ζητούσα να το αποδείξετε, τι θα κάνατε; Έχω δύο ερωτήσεις και είναι βασικό να τις καταλάβουµε. Η πρώτη είναι, πώς βρήκαµε το και η δεύτερη είναι, γιατί το είναι οι λύσεις. Εννοώ, ότι η πρώτη ερώτηση είναι η επίλυση. Η δεύτερη ερώτηση είναι η απόδειξη. Αν σας ζητήσω να µου αποδείξετε ότι είναι οι λύσεις είναι πολύ απλό. Το εφαρµόζετε και το αποδεικνύετε. Κάνετε έναν υπολογισµό. Αυτός ο υπολογισµός γίνεται διότι ξέρετε ήδη το αποτέλεσµα. Αυτή είναι η σηµαντική πληροφορία. Στην επίλυση, δεν ξέρεις ποιο είναι το αποτέλεσµα. Στην απόδειξη, το γνωρίζεις. Άρα είναι απλώς επιβεβαίωση. Αν θέλετε, στην επίλυση έχουµε την ανακάλυψη ενώ στην απόδειξη έχουµε την αποκάλυψη. Στο δεύτερο, σας δίνω µια πληροφορία και εσείς την αποκαλύπτετε ή δεν σας δίνω τίποτα και εσείς πρέπει να τη βρείτε. Βλέπετε το νοητικό σχήµα; ηλαδή, αν σας πω να πάρετε ένα τετράγωνο και να το κόψετε σε 5 µέρη ώστε να κάνετε ένα µικρό και ένα µεγαλύτερο τετράγωνο, πρέπει να το βρείτε. Αν σας δείξω µία λύση και σας πω να αποδείξετε ότι αυτό είναι λύση στο πρόβληµα, θα πάρετε τα 5 κοµµάτια και θα τα βάλετε µε τέτοιο τρόπο ώστε να αποδειχθεί αυτό που σας ζήτησα. Άρα το δεύτερο είναι πολύ πιο εύκολο. Αυτό που συνήθως κάνετε εσείς στα παιδαγωγικά, είναι ότι µπερδεύεστε και κάνοντας το µάθηµα στα παιδιά,

5 τους δείχνετε τι είναι και µετά ζητάτε να σας το αποδείξουν. Όταν το κάνουν, θεωρείτε ότι το κατάλαβαν. Η επίλυση µπορεί να είναι εντελώς τυχαία. Θα σας δώσω ένα παράδειγµα που µ αρέσει πολύ. Ένας µεγάλος µαθηµατικός έλυνε ένα πρόβληµα ίδιου τύπου µε αυτό που σας είπα µε το τετράγωνο. εν σας λέω ποιος ήταν για να ψάξετε να τον βρείτε. εν τον γνωρίζετε. Ήταν ένα πρόβληµα του τύπου σε ένα πλαίσιο έπρεπε να βάλει διάφορα πράγµατα που µοιάζει, αν θέλετε, µε ένα puzzle. Φεύγει, λοιπόν, για το εργαστήριό του και µπαίνει η µητέρα του στο δωµάτιο να συγυρίσει το γραφείο του. Και τυχαία πέφτει αυτό το πράγµα! Άντε να το βάλει τώρα! Ξέχασα να σας πω ότι αυτός είχε µήνες που προσπαθούσε να το λύσει αυτό το πρόβληµα. Και η µάνα του το ξαναφτιάχνει, αλλά βρίσκει άλλη λύση. Τυχαία! Η µάνα δεν ξέρει ότι αυτό είναι δύσκολο και βρίσκει µια λύση. Επιστρέφει ο µαθηµατικός σπίτι του το βράδυ και βλέπει ότι αυτό που είχε κάνει δεν ήταν αυτό που είχε µπροστά του. Γιατί αυτός θυµόταν τι είχε βρει. Ένας µαθηµατικός, λοιπόν, που παιδεύεται εδώ και µήνες για να βρει µία λύση, αντιλαµβάνεται ότι η µάνα του για να µη δείξει στο γιο της ότι τα είχε χαλάσει, βρήκε µία άλλη λύση. Τι έχετε να πείτε; Είναι εντελώς ελεύθερο. Και όχι µόνο µπορεί να γίνει, αλλά υπάρχει. Μάλιστα, το περιστατικό αυτό είναι γραµµένο και στο Λεξικό των Αριθµών του François Le Lionnais. Επιπλέον, αν ξέρατε και ποιο είναι το πρόβληµα θα καταλαβαίνατε ότι είναι πολύ δύσκολο να το λύσετε. Τελικά µια γυναίκα τι µπορεί να κάνει µε το καθάρισµα! Ξεκαθάρισε τώρα, ότι είναι δύο διαφορετικές πράξεις; Άρα, πώς το αποδεικνύουµε; Στην πραγµατικότητα, µπορούµε να το κάνουµε, τουλάχιστον σε αυτό το επίπεδο. Προσπαθούµε να βρούµε έναν τύπο που εµείς γνωρίζουµε. Άρα, τεχνητά, προσπαθούµε να φτιάξουµε ένα τετράγωνο. υπονοώ βέβαια. Καταλήγουµε στο. Το πρώτο µέρος είναι τετράγωνο άρα θετικό. Το µας πει αν είναι θετική ή αρνητική η λύση είναι το είναι θετικό, άρα αυτό που θα =. Στην ουσία, απαντήσαµε και τις δύο ερωτήσεις χωρίς να χρησιµοποιήσουµε πολλά πράγµατα. Είναι ένας έξυπνος τρόπος. Αν εγώ τώρα σας πω ότι αυτό λύνεται, πώς θα το βρείτε; Πέστε ότι δεν µπορείτε να βρείτε εύκολη λύση. Πώς θα το βγάζατε; Η ιδέα είναι τι µπορούµε να κάνουµε έως εκεί που δεν µπορούµε να το κάνουµε µετά. Άρα, το ερώτηµα που θέτω είναι ότι όταν θα πάµε στον τρίτο βαθµό θα κάνετε µία αλλαγή, και στον τέταρτο το ίδιο. Θα σκεφτείτε, µήπως µπορούµε να κάνουµε κάτι το ανάλογο µε τον δεύτερο βαθµό. Ναι, µπορούµε και γίνεται. Τη λύση του πρώτου βαθµού δεν µπορούµε να τη χρησιµοποιήσουµε για να βρούµε έναν τρόπο να ανακαλύψουµε τη λύση του τέταρτου γιατί ισχύει παντού. Ας το κοιτάξουµε πιο απλά. Έχουµε:

6 Λέω ότι έχω δύο λύσεις: και. Μια στρατηγική που µπορούµε να ακολουθήσουµε είναι να αφαιρέσουµε το ένα από το άλλο. Άρα έχουµε:. Αυτό για ισούται µε, όπως ακριβώς στον πρώτο βαθµό. Αυτό που κάνουµε τώρα το σκέφτηκε ο Isaac Newton πολύ πριν από τον Galois και τον Abel. Αν το σκεφτείτε καλά, τι κάνει; Aν θέλετε µπορούµε να το κάνουµε ακόµα πιο απλά. Μπορούµε να θεωρήσουµε ότι το έχουµε λύσει ήδη. Άρα γράφω: S P Άρα και. Αυτό είναι πολύ ωραίο. ιότι, εγώ τώρα δεν ξέρω ποιες είναι οι ρίζες. Ξέρω µόνο ότι όταν τις προσθέτω είναι το S και όταν τις πολλαπλασιάζω είναι το P. Αυτό που έκανε όµως, δεν είχε σχέση µόνο µε το δεύτερο βαθµό. Μπορώ να γράψω αυτή την εξίσωση n βαθµού θα πρέπει να θέσω Αν θέλω να εξετάσω το σταθερό σηµείο από. Άρα θα έχω: =. Εδώ αποδείξαµε πολύ απλά και πολύ ωραία ακολουθώντας τη µέθοδο του Newton ότι: Αυτό δεν είναι µια µικρή λεπτοµέρεια. Λέµε ότι ισχύει ανεξάρτητα από το βαθµό του πολυωνύµου. Κανονικά θα µου πείτε ότι σας έχω πει ότι πάνω από τον πέµπτο βαθµό δεν µπορούµε να το λύσουµε. Είδαµε κάτι το γενικό. Είναι µία τεχνική που ανέπτυξε ο Newton και ονοµάζεται «Τα αθροίσµατα του Newton». Εφόσον καταλάβατε ότι τα παραπάνω δεν έχουν καµία σχέση µε το βαθµό του πολυωνύµου, καταλαβαίνετε ότι αποκλείεται να µας βοηθήσουν στην επίλυση µε ρίζες. Μετά θέλω να βρω το ανάλογο µε αυτό. Αναρωτιέµαι εδώ:

7 χωρίς να ξέρω ποιες είναι. Μία τακτική που µπορούµε να ακολουθήσουµε είναι να υποθέσουµε ότι αυτό ισχύει και λέµε ότι όταν το πολλαπλασιάζω, πώς βρίσκω τα στοιχεία που συµβάλλουν εδώ; Ο βαθµός του πρώτου είναι n-1. Άρα, αν πολλαπλασιάσω πολλά x και το άλλο να µην το κάνω, αλλά να βγάλω µόνο ένα. Αλλά δεν θέλω να το κάνω όλο. Άρα όµως είναι µόνο για ένα έχοντας βγάλει το. Αυτό είναι πολύ ωραίο.. Για όλα γίνεται:. Το το ονοµάζω S και έχουµε. Αυτό Κάτι που έµαθε να λύνει ο Newton µε τα αθροίσµατα είναι αυτό: να βρω αυτό το πράγµα αλλά δεν ξέρω να βρω τα. Θέλω. Θέλω να βρω το άθροισµα των τετραγώνων αλλά δεν ξέρω να βρω τις ρίζες. Κοιτάξτε τι ωραίο πράγµα σκέφτηκε ο Newton. Λέει, αυτό δεν ξέρω να το βρω, αλλά ξέρω να βρω αυτό:. Αυτό όµως είναι το:. Αυτό ξέρω να το κάνω και µάλιστα ισχύει και για τους µιγαδικούς. Ο Newton ξέρει να το κάνει, ακόµα και αν δεν ξέρει τα και ακόµα καλύτερα, ακόµα και αν δεν υπάρχουν. Tο µεγάλο θεώρηµα των d Alembert-Gauss, αποδεικνύει ότι στους µιγαδικούς ένα πολυώνυµο µε έχει n ρίζες, σας εξασφαλίζει ότι όλα αυτά λειτουργούν. Τώρα έχουµε µπει σε ένα πλαίσιο, το οποίο λατρεύω, διότι είναι πώς ξέρετε να κάνετε κάτι χωρίς να ξέρετε να κάνετε κάτι. Πώς, δηλαδή, να κάνετε κάτι ολικό χωρίς να ξέρετε να το κάνετε τοπικά. εν ξέρετε πού πάνε τα δάχτυλα. Αλλά ξέρετε πού πάει το χέρι. Εφόσον είναι «δεµένα» στο χέρι ξέρετε πού πάνε. Αυτό σας λέει αυτή η µέθοδος. Επανερχόµαστε σε ένα προηγούµενο ερώτηµα για το πού έχει φτάσει η ανθρωπότητα. Αυτό που κατάφερε η ανθρωπότητα είναι να λύσει όλα αυτά τα προβλήµατα (1 ου, 2 ου, 3 ου, 4 ου βαθµού) και µετά τίποτα. Μετά γεννιέται ο Niels Abel. Θέλει να βρει τι γίνεται µε τον 5 ο βαθµό. Αυτό έλεγα και στην Καλαµάτα σε µία διάλεξη, διότι µε ρωτούσαν τι εννοώ όταν λέω ότι ο µαθηµατικός πρέπει να έχει κότσια. Τους έδωσα αυτό το παράδειγµα. Λοιπόν, ο Abel παιδεύεται πάνω σε αυτό το πρόβληµα, µάλιστα θα βρούµε και συναρτήσεις Abel, ελλειπτικές, και θεωρεί ότι το έλυσε. Ότι έχει βρει, δηλαδή, το ανάλογο του. Μετά ξανακοιτάζει την απόδειξή του και βρίσκει ένα λάθος. Άρα, πρώτη φάση: ο Abel θεωρεί ότι έλυσε εξισώσεις 5 ου βαθµού. εύτερη φάση: καταλαβαίνει ότι έχει κάνει λάθος. Τρίτη φάση: λέει ότι εφόσον αυτός δεν κατάφερε να το κάνει, δεν λύνεται. εν είναι απίστευτο; Η ανθρωπότητα να παλεύει πάνω σε αυτό το πρόβληµα πάνω από 1500 χρόνια, και να πετάγεται ένας νεαρούλης από τη Νορβηγία και να λέει: «Εγώ το έλυσα, µετά είδα ότι έκανα λάθος, άρα δεν λύνεται. Θα αποδείξω ότι δεν λύνεται». Αν αυτό δεν είναι κότσια, τότε δεν ξέρω τι είναι. Και το απέδειξε. Η τέταρτη φάση είναι η απόδειξη. Και η απόδειξη είναι το περίφηµο θεώρηµα του Abel που λέει ότι δεν υπάρχει γενικός τρόπος επίλυσης

8 εξίσωσης βαθµού άνω του 4 µε τετραγωνικές ρίζες. Τι σηµαίνει αυτό; Γιατί το κάνουµε στο δικό µας το µάθηµα για τον Galois; Ο Galois παλεύει για το ίδιο θέµα. ύο χρόνια µετά από αυτό το θεώρηµα ακόµα παλεύει να το λύσει. εν ξέρει για το θεώρηµα. Υπάρχει µια πολύ µεγάλη διαφορά ηλικίας (λίγο οξύµωρο για ανθρώπους που έχουν πεθάνει στα 27 και τα 21). Σιγά-σιγά ο Galois ανακαλύπτει ότι υπάρχει αυτό το θεώρηµα. Αµέσως, όµως, θα πει ότι δεν µας ενδιαφέρει αν υπάρχει ή όχι ένας γενικός αλγόριθµος. Μας ενδιαφέρει να µάθουµε αν έχουµε µια ειδική εξίσωση που να µπορούµε να τη λύσουµε. Θα δούµε ένα παράδειγµα. Ας πούµε ότι παίρνουµε την εξίσωση. Το θεώρηµα του Abel θα σας πει ότι δεν υπάρχει µία γενική µέθοδος για να λύσετε µία εξίσωση 5 ου βαθµού. Ο Galois το δέχεται αυτό αλλά θέλει να πάει πιο πέρα και σκέφτεται πώς µπορεί να το λύσει. Αντί να κοιτάξει το γενικό, θα κοιτάξει το ειδικό. Μήπως µπορεί να βρει για κάθε εξίσωση κάτι, που αν το έχει µπορεί να µας πει αν αυτή λύνεται, και αν δεν το έχει δεν λύνεται. Αυτό είναι που αργότερα θα ονοµάσουµε οι έννοιες της Οµάδας Galois. Και δεν είναι µία οµάδα γενικά. Όπως έχουµε τις αβελιανές οµάδες έτσι είναι και οι Οµάδες Galois. Οι αβελιανές οµάδες βέβαια, δεν έχουν νόηµα για τον Abel, γιατί ο Abel δεν ξέρει ακόµα τι είναι οµάδες. Άρα ονοµάσαµε τις αβελιανές οµάδες µετά τον Abel και τον Galois, ερµηνεύοντας ξανά µε αυτά που έκανε ο Galois αυτά που είχε κάνει ο Abel. Στο opus υπάρχει ένα άρθρο στο οποίο ανέλυσα το πρώτο άρθρο του Abel. (βλέπε Είναι το πρώτο άρθρο του Abel όπου ασχολείται µε επίλυση συναρτησιακών εξισώσεων που έχουν συµµετρίες. Εδώ, ένα πράγµα που ξέρουµε, όταν έχουµε κάνει µιγαδικούς αριθµούς, είναι ότι η επόµενη εξίσωση x 5-1=0 έχει µία λύση που είναι ξέρουµε ότι είναι αυτό το γενικό πλαίσιο και µετά επί κ για κ = 0 4. Ένα πρόβληµα που προβληµατίζει τον Galois είναι: e iθ =cosθ+i sinθ (Euler-Moivre) άρα αυτό µπορώ να το γράψω ως: κ=0 4 =cos( )+isin( ) κ=0 4 Λέει, λοιπόν, ο Galois: «Εντάξει, δεχόµαστε το θεώρηµα του Abel, είναι πολύ σηµαντικό, αλλά το θέµα είναι µήπως µπορούµε να πάµε ακόµα πιο πέρα; Και για µερικές περιπτώσεις, όπως η παραπάνω, να βρίσκουµε τις ρίζες, τη λύση, παρόλο που

9 δεν υπάρχει γενική επίλυση;» Ας κοιτάξουµε αυτή τη λύση. Εδώ έχουµε ένα πολυώνυµο λίγο παράξενο, γιατί έχει µόνο 1 και όλοι οι άλλοι συντελεστές είναι µηδέν εκτός από το τελευταίο που είναι -1. Άρα µπορώ να το γράψω έτσι: x 5-1=0 αυτό που ξέρετε τώρα είναι ότι: x 1 +x 2 +x 3 +x 4 +x 5 =0 και x 1 x 2 x 3 x 4 x 5 =1 Τώρα, αν θυµηθούµε ότι το x 1 =1 άρα ένα από αυτά είναι 1, δηλαδή το ουδέτερο στοιχείο της οµάδας Ζ 5. Αυτό µπορούµε να το γράψουµε αλλιώς: 1 e 4iπ/5 e iπ/5 e 3iπ/5 e 2iπ/5 Οπότε έχετε 5 δείκτες, και αυτό δεν το είχαν καταλάβει στην αρχή. Και ξέρετε γιατί δεν το είχαν καταλάβει; Εδώ είναι η ιδέα η ριζοσπαστική του Galois. Είναι ότι δεν κοίταξε αυτό: x 1 +x 2 +x 3 +x 4 +x 5 =0 Κοίταξε µόνο αυτό: x 1 x 2 x 3 x 4 x 5 =1 γιατί το πρώτο εξηγείται από το εξής φαινόµενο: 1+κ+κ 2 +κ 3 +κ 4 το οποίο είναι (1-κ 5 )/(1-κ), άθροισµα γεωµετρικής προόδου. Αλλά αυτό δεν έχει σχέση µε αυτά που έψαχνε ο Galois. Άρα κατάλαβε ο Galois αυτό που ξέρουν σήµερα όσοι έχουν κάνει λίγο Θεωρία Οµάδων, ότι στη Θεωρία Οµάδων χρησιµοποιούµε µόνο µία πράξη. Χρησιµοποιούµε δύο πράξεις στο δακτύλιο και στο σώµα. Ο Galois θα ασχοληθεί µόνο µε το ένα κοµµάτι. Θα σκεφτεί: «Μήπως αν έχω ενδείξεις και τα µαζεύω όλα µαζί». Προσέχει ότι όταν πολλαπλασιάζει δύο ρίζες, βρίσκει µία άλλη ρίζα. ηλαδή παρατηρεί ότι όταν πολλαπλασιάζει δύο ρίζες, δεν µπορεί να εµφανιστεί κάπου αλλού, δηλαδή δεν µπορεί να βγει από τις ρίζες, ή

10 ότι αν βγει, υπάρχει κάποιο πρόβληµα. Είναι ότι δεν υπάρχει στην ουσία αυτό που θα ονοµάσουµε «Οµάδα Galois». Άρα όταν υπάρχει Οµάδα Galois και είναι Resoluble (επιλύσιµη), τότε θα µπορώ να πω ότι λύνεται µε ρίζες. Αυτή η ιδέα είναι πολύ σοβαρή. Κοιτάξτε στο παράδειγµά µας, ξέρουµε ότι όπως η µία ρίζα είναι το 1 και οι άλλοι είναι µιγαδικοί, άρα θα είναι ανά δύο ζεύγη συζυγών: 1, x 2, 2, x 4, 4. Όταν έχετε ένα µιγαδικό αριθµό, έχετε το δικαίωµα να γράψετε ότι είναι το ίδιο µε: z=z = όπου το πάνω µέρος ισούται µε =1 (1) Προσέξτε τώρα τι σκέφτηκε ο Galois. Εάν αυτό που είναι µιγαδικός, πούµε ότι είναι πραγµατικός τότε όλοι αυτοί έχουν µία ιδιότητα. Έχουν όλοι µέτρο 1. Οπότε λέει πως εφόσον έχουν όλοι µέτρο 1, θα βάλω εδώ το 1 και θα το ονοµάσω ουδέτερο. Άρα ο συζυγής στη Θεωρία Οµάδων θα είναι ο αντίστροφος. ηλαδή όταν το πολλαπλασιάζω µε αυτό είναι όπως αυτό που ξέρουµε εµείς ως: x x -1 =1 (2) Το ωραίο είναι ότι ο Galois κατάφερε να δει µία πράξη που κοιτάζετε συνεχώς και να τη δείξει µέσα από µία άλλη πράξη που δεν ξέραµε τότε. Γιατί, προσέξτε, και ο Euler και ο Gauss ξέρουν για µιγαδικούς αριθµούς. Κι όµως έρχεται ένας νέος 21 ετών και λέει «µήπως αυτό που γράφουµε συνεχώς, µπορεί να γραφεί έτσι (1) και (2);». Μα άµα γράφεται έτσι, σηµαίνει ότι αυτό είναι ο αντίστροφός του. Κι αυτό σηµαίνει ότι µπορώ να το γράψω ως (2). Άρα η ιδέα του Galois εδώ είναι πάνω στο πότε έχω δικαίωµα να το γράψω αυτό; Και έχω δικαίωµα να το γράψω αυτό, όταν είναι επιλύσιµη η Οµάδα του Galois. Άρα θα δηµιουργήσει ένα µεγάλο θεώρηµα ο Galois και θα σας πει ότι µία εξίσωση n-οστού βαθµού, λύνεται µε ρίζες όταν η Οµάδα του Galois είναι επιλύσιµη. Αυτό είναι από τα πιο σηµαντικά θεωρήµατα που έχουµε, είναι φανταστικό. Και γιατί είναι φανταστικό; Επειδή ο Galois όταν ήταν µικρός ήξερε το θεώρηµα του Abel. Ε, το θεώρηµα του Galois γενίκευσε αυτό. Γιατί είναι γενίκευση. Για να ανακεφαλαιώσουµε. Το θεώρηµα του Abel σάς λέει ότι δεν υπάρχει γενική λύση για εξισώσεις βαθµού µεγαλύτερου του 4. Το θεώρηµα του Galois λέει ότι υπάρχει λύση (θα το ονοµάζουµε ρίζα) όταν η Οµάδα του Galois επιλύεται. Βέβαια, όταν το βλέπετε το ένα δίπλα στο άλλο, λέτε τι σχέση έχει το ένα µε το άλλο. Προσέξτε, ο Galois το κάνει αυτό µε ένα γενικό πολυώνυµο. Άρα, όταν γράφετε το πολυώνυµο P=a 4 x 4 +a 3 x 3 +a 2 x 2 +a 1 x+a 0 ο Galois µπορεί να εφαρµοστεί πάνω σε αυτό. Και εδώ θα σας πει ότι η Οµάδα του Galois, ακόµα και να µη βάλετε αριθµούς, λύνεται. Όταν θα κάνετε το ίδιο µε το 5, θα σας πει, δεν λύνεται αλλά αν βάλετε κάποια νούµερα, λύνεται. Άρα το θεώρηµα του Galois γενικεύει απολύτως αυτό του Abel. Σχηµατικά το βλέπουµε ως εξής:

11 για d 0 (P)>4 όταν η Ομ.Galois: Resoluble Αλλά όχι µόνο το γενικεύει. Σας δίνει και λύσεις όταν το άλλο δεν σας λέει τίποτε πια. ηλαδή λέει ακριβώς το 4 και από εκεί σας λέει για ποια υπάρχει λύση. Αυτό είναι σηµαντικό να το αναλύσουµε ακόµα και νοητικά. Έχουµε το εξής σχήµα: Πρώτα η ανθρωπότητα κάνει µία γραµµική προσέγγιση ενός προβλήµατος. Έρχεται ένας µη γραµµικός, ο Abel, και λέει: «Εγώ το προσπάθησα, το έλυσα, έκανα λάθος δεν λύνεται άρα δεν υπάρχει λύση.» Κανονικά, ένας κανονικός άνθρωπος µετά από αυτό θα έλεγε, εντάξει, ας πάµε σε έναν άλλο τοµέα. Ο Galois δεν είναι κανονικός. Ο Galois είναι ο νάνος που θα πατήσει πάνω στους ώµους του γίγαντα. Και λέει, εµένα δεν µε ενδιαφέρει αν είµαι πιο νέος, θα πατήσω πάνω στο γίγαντα και εφόσον έχει φτάσει µέχρι εδώ, εγώ θα πάω πιο πάνω και θα δω, ό,τι δεν βλέπει. ηλαδή στην αρχή λέτε, εντάξει αφού το απέδειξε ότι µέχρι 4 λύνεται, τι µπορεί να βρει ο άλλος; Και εκεί που σας λέει πως δεν υπάρχει τίποτα, µετά έρχεται ο Evariste και λέει, για να δούµε αν µπορούµε εκεί που δεν υπάρχει τίποτα να βρούµε κάτι. Και χρησιµοποιώντας αυτή τη µέθοδο, αποδεικνύει µε έναν άλλο τρόπο το προηγούµενο θεώρηµα το οποίο ήταν αρνητικό, δηλαδή σου λέει µετά από εδώ δεν µπορείς, και λέει πως αυτό µπορώ, µπορώ, µπορώ, µπορώ, δεν µπορώ γενικά, µπορώ ειδικά, ειδικά, ειδικά... Άρα σας δίνει ένα σχήµα ακόµα και για θέµατα νοηµοσύνης γιατί λέτε πολύ συχνά ότι αυτός το µελέτησε, το βρήκε, το έλυσε άρα τι να κάνω άλλο. Και βλέπετε ότι έχει φτάσει ως ένα όριο. Θα µου πείτε τώρα γιατί ο Abel δεν πήγε πιο πέρα. Μα ο Abel τράβηξε ένα τεράστιο «κουπί» για να σκεφτεί ότι δεν γίνεται. Ενώ ο Galois δεν το σκέφτηκε ότι δεν γίνεται όταν ήταν 16 χρονών. Ναι αλλά ήταν 16 χρονών, µην τα ξεχνάµε αυτά. Μετά καταλαβαίνει ότι τελικά δεν γίνεται. Αλλά λέει ας πάµε πιο πέρα από αυτόν που το σκέφτηκε. Παρεµπιπτόντως αυτοί που θεωρούν ότι ο Abel δεν έκανε τίποτα µετά, όπως καταλαβαίνετε, αυτά που έκανε µετά είναι πολύ πιο τεράστια από απλώς αυτό το θεώρηµα που είναι τεράστιο. ηλαδή έχουµε ένα πρόβληµα µε τα τεράστια µε τον Abel. Γιατί λέτε, εντάξει, αν είχα αποδείξει εγώ αυτό το πράγµα στη ζωή µου, µετά πάω κάθοµαι και είµαι ευχαριστηµένος. Για τον

12 Abel ήταν απλώς η αρχή µίας διαδικασίας. Αυτός είπε, ας αρχίσουµε πρώτα µε ένα πρόβληµα που δεν έχει λύσει κανείς εδώ και 1500 χρόνια, το λύνει και µετά αρχίζει τα δικά του µαθηµατικά. Αυτό είναι που θέλω να αγαπήσετε. Θέλω να µπείτε σε αυτό το πλαίσιο, να σκεφτείτε ότι στις 500 σελίδες από τα χειρόγραφα του Abel, το µεγάλο θεώρηµα του Abel δεν είναι προς το τέλος. Και λες, µετά τι έκανε αυτός ο άνθρωπος; Αυτό που καταλάβαµε σε κάποια φάση είναι ότι το να λύνουµε µε ρίζες µπορεί να µην είναι αντιπροσωπευτικό. Μήπως µπορούµε να φτιάξουµε άλλες συναρτήσεις; Αυτό το κάνουµε στα Μαθηµατικά σε έναν άλλο τοµέα. Ξέρουµε ότι όταν έχουµε ένα πολυώνυµο x n και το παραγωγίζουµε βρίσκουµε: (x n ) =n x n-1 Όταν το ολοκληρώνετε γίνεται: n -1 Μέχρι εδώ θεωρείτε ότι όλα πάνε καλά. Ωστόσο τι γίνεται όταν το n ισούται µε -1; Τότε έχουµε: Ναι, αλλά εδώ τώρα φεύγουµε από τα πολυώνυµα. Γιατί η απάντηση σε αυτό το ολοκλήρωµα είναι αυτό: Άρα µία ιδέα που είναι πολύ σηµαντική είναι ότι µπορεί να είµαστε σε ένα πλαίσιο και να λέµε ότι όλα πάνε καλά όσο είµαστε σε αυτό το πλαίσιο. Στην ουσία, αν το δείτε καλά είναι σαν να έχετε πάλι µία οµάδα, έχετε την οµάδα µε τα πολυώνυµα. Αλλά έχετε ένα πρόβληµα σε ένα σηµείο. Σε ένα σηµείο αναγκαστήκατε να επινοήσετε µια νέα κλάση. Μια ιδέα που είναι πολύ σηµαντική είναι ότι µπορεί να είµαστε σε ένα πλαίσιο και να θεωρούµε ότι όλα πάνε καλά. Στην ουσία είναι σαν να έχετε πάλι µία οµάδα. Έχετε την οµάδα µε τα πολυώνυµα. Αλλά έχετε ένα πρόβληµα σε ένα σηµείο, όπου αναγκαστήκατε να επινοήσετε µία νέα συνάρτηση. Ένα από αυτά που θα πει ο Abel, είναι ότι ξέρει να λύνει τις εξισώσεις 5 ου βαθµού. εν έρχεται σε αντίφαση µε το θεώρηµα, γιατί λέει ότι δεν µπορούµε να το λύσουµε µε ρίζες. Άρα, δηµιούργησε αυτό που ονοµάζουµε ελλειπτική συνάρτηση, που είναι πιο πολύπλοκη και µπορεί να λύνει τις εξισώσεις 5 ου βαθµού. Το σηµαντικό σε αυτό το σχήµα είναι ακριβώς εδώ. Έχετε ένα κλασικό σχήµα,, και δίπλα έχετε το µη κλασικό για το οποίο προκύπτει η ανάγκη να το ονοµάσετε κάπως. Και δεν έχει µικρό ενδιαφέρον.

13 Ας το κοιτάξουµε αλλιώς. Από το µη κλασικό σχήµα, το πρώτο µέρος έχει την εξής ιδιότητα:, ενώ η νέα συνάρτηση έχει αυτήν:. Και εδώ θα πρέπει να µας εξηγήσει κάποιος από εσάς πώς ο Abel κατάφερε να βρει συναρτήσεις µε δύο περιόδους. Ο λογάριθµος δεν έχει τις ίδιες ιδιότητες µε τους άλλους, όµως προέρχεται από µία ολοκλήρωση. Είναι ένα ολοκλήρωµα όπως όλοι οι άλλοι. Άρα, ενώ κάνουµε την ίδια διαδικασία, ξαφνικά µας εµφανίζεται ένα καινούργιο πράγµα. Μετά, ο Abel άρχισε να εξετάζει µήπως αυτό το πράγµα έχει κάποιες ιδιότητες που οι άλλοι δεν έχουν καθόλου. Γι αυτό έχετε ένα παράδειγµα. εν υπολογίζουµε αυτά που έχουµε κάνει µέχρι τώρα και θέλουµε να δούµε ποιες συναρτήσεις επιβεβαιώνουν αυτό. Το πρώτο πράγµα που µπορούµε να κάνουµε είναι να γράψουµε έστω ότι. Άρα:. Εδώ αποδεικνύουµε ότι. Τώρα, έστω Γράφετε ότι το δηλαδή. Αυτό σηµαίνει ότι µέχρι τώρα έχω δει µια συµµετρία µε το 1 σε σχέση µε το δεξιάαριστερά. Τώρα, αν γράψω ότι έστω, τι σηµαίνει αυτό; Σηµαίνει ότι Από αυτό εξάγουµε µετά επαγωγικά ότι. Όπως καταλαβαίνετε, όλα αυτά που κάνουµε µας αναγκάζουν σιγά - σιγά να δούµε ότι έχουν ακριβώς τις ίδιες ιδιότητες µε το λογάριθµο. Και είναι ακόµα πιο ωραίο από ό,τι νοµίζετε, διότι δεν µπορούµε να βρούµε άλλη συνάρτηση που να το κάνει αυτό και να µην είναι λογάριθµος. Άρα βλέπετε ότι δώσαµε σε αυτό το µάθηµα δύο ιδέες πολύ σηµαντικές στα µαθηµατικά και στη µαθηµατική σκέψη. Μπορεί να το παλεύουµε γραµµικά για να λύσουµε µερικά προβλήµατα, αλλά αυτά µπορούν να λυθούν µη γραµµικά. Αυτό είναι το ένα νοητικό σχήµα. Το µη γραµµικό µπορεί να σας δηµιουργήσει µία αλλαγή φάσης όπου θα βρείτε οντότητες που δεν υπήρχαν πριν, όπως ο λογάριθµος και οι αβελιανές συναρτήσεις που προέρχονται στην ουσία από τη µη ικανότητα επίλυσης ενός προβλήµατος. Σκεφτείτε το καλά. Όταν κάναµε πριν το θεώρηµα Gaussd Alembert όταν γράφαµε, δεν λέγαµε ότι είναι αδύνατον; Γιατί µετά λέµε ότι είναι δυνατόν; ιότι λέµε, ας ορίσουµε ότι υπάρχει που όταν κάνουµε κάνει -1. Και γι αυτό µετά, εφόσον έχω αποφασίσει ότι σκεφτώ πράγµατα τα οποία ήταν αδιανόητα. Βάζω θα µας, µετά µπορώ να Άντε να σκεφτείτε τι είναι αυτό! ηλαδή, είναι ένας φανταστικός που η δύναµη του είναι φανταστική. Υπάρχει αυτό; Πού να το σκεφτείτε πριν; Να σας έλεγα, δηλαδή, όχι µόνο ότι υπάρχει η αλλά είναι υψωµένο και στη δύναµη. Κοιτάξτε. Το δεν είναι ίσο µε το 0+1 ;

14 Άρα το µπορούµε να το γράψουµε άρα πραγµατικός! Αυτό αν δεν σας ξαφνιάζει, τι άλλο θα σας ξάφνιαζε; Οι πράξεις που έκανα εδώ είναι πολύ απλές -τρόπος του λέγειν. Μόνο που για κάθε µία από αυτές χρειαστήκαµε πάρα πολλά χρόνια για να το σκεφτούµε. Αυτά, παιδιά, είναι όµορφα. είτε ένα νοητικό σχήµα: εν το έχω σκεφτεί Ουτοπία Όνειρο Όραµα Θεώρηµα Πολύ συχνά οι ιδιοφυΐες είναι αυτές που κατάφεραν από το «εν το έχω σκεφτεί» να µας το µεταφέρουν στην «Ουτοπία». ηλαδή, πριν από αυτούς κανένας δεν το σκεφτόταν. Μετά από αυτούς έλεγαν ότι ήταν αδύνατον να γίνει. Μετά από αυτούς, έρχεται κάποιος άλλος νέος που δεν ξέρει ότι είναι αδύνατον και λέει ότι το ονειρεύεται. Μετά έρχεται ένας άλλος νέος και λέει ότι το οραµατίζεται. Και µετά έρχεται ένας άλλος και το κάνει. Αυτό είναι ένα σχήµα που θα δείτε στα πολύ όµορφα µαθηµατικά. Η µεγάλη προσπάθεια είναι από το «εν το έχω σκεφτεί» να κατεβούµε στην «Ουτοπία», δηλαδή να σκεφτώ ότι αυτό είναι αδύνατον. Και να έρθει ένας και να µας πει ότι είναι αδύνατον, αλλά προς το παρόν. Προσπαθήστε να σκεφτείτε κάτι που δεν έχετε καν σκεφτεί ότι θα µπορούσε να είναι αδύνατον. Ξαναγυρίζουµε σε αυτό που λέγαµε στην αρχή. Προσπαθούµε να δηµιουργήσουµε το κατάλληλο πλαίσιο για τη Θεωρία Οµάδων. Η Θεωρία Οµάδων τι είναι; Ο Abel κατάφερε να σκεφτεί κάτι που για πολλά χρόνια ήταν µία ουτοπία. ηλαδή, η ανθρωπότητα θεωρούσε ότι κάποια στιγµή θα λύναµε τις εξισώσεις 5 ου βαθµού. Έρχεται, λοιπόν, αυτός και το κάνει όνειρο, και µετά όραµα και θεώρηµα. Αλλά δεν είναι µόνο αυτός που το σκέφτηκε. Γιατί όταν έχετε µία ουτοπία και σου λένε ότι µετά τον 4 ο βαθµό δεν γίνεται, έρχεται ο Galois και σκέφτεται µετά το 4 τι γίνεται; Θα ήταν καλό να βρω µια θεωρία. Εµείς θα ασχοληθούµε µε τη φάση µεταξύ «ονείρου» και «οράµατος». Εκεί βρίσκεται η διαθήκη. ηλαδή, λέει: «Θα ήταν καλό να γίνει αυτό» ή «Αυτό το οραµατίζοµαι». Και τώρα εµείς µετά από το βιβλίο που έχουµε και τις µελέτες κλπ, είµαστε στη φάση «Θεώρηµα». Ένα θεώρηµα στη Θεωρία Οµάδων που είναι εντελώς ακατανόητο -γι αυτό µου αρέσει τόσο πολύ- είναι το θεώρηµα του John Gordon Thomson. Στη Θεωρία Οµάδων ενδιαφερόµαστε για την ταξινόµηση των οµάδων τις οποίες ονοµάζουµε απλές. Μην ανησυχείτε όµως, δεν έχουν τίποτα που να είναι απλό. Καταφέρνουν να είναι απλές, αλλά όχι απλοϊκές. Οι κυκλικές οµάδες µε πρώτο αριθµό είναι απλές. Όχι

15 οι άλλες, γιατί τις άλλες µπορείς να τις ξαναφτιάξεις. Αν βγάλετε τις κυκλικές οµάδες από τις απλές και µελετήσετε αυτές που σας µένουν -που στην ουσία δεν ξέρετε ποιες ακριβώς είναι- µπορεί να είναι η τάξη τους περιττή ή άρτια; Ο Thomson απέδειξε ότι όλων των άλλων η τάξη είναι άρτια. Μπορεί να µη σας φαίνεται πολύ σπουδαίο αυτό που έκανε, αλλά θα σας πω πώς το έκανε. Είπε ότι θα υποθέσουµε ότι υπάρχουν οµάδες που η τάξη τους είναι περιττή. Αρχίζει, λοιπόν, και γράφει µια ολόκληρη θεωρία για αυτές τις οµάδες που είναι έκτασης 200 σελίδων. Και αποδεικνύει στο τέλος, ότι αυτή η θεωρία είναι κενή. ηλαδή, έχει τόσο όµορφες ιδιότητες που δεν υπάρχει καµία οµάδα που να τις έχει όλες µαζί. Και έτσι τώρα ξέρουµε ότι όλες είναι άρτιας τάξης. Ποιος θα τολµούσε να ασχοληθεί σε 200 σελίδες µε κάτι που δεν υπάρχει; Αυτή η ιδέα έγινε και άλλες φορές, αλλά αυτή ήταν η πρώτη φορά. Ένας Γάλλος µαθηµατικός, ο Yves Hellegouarche ασχολήθηκε µε το µεγάλο θεώρηµα του Fermat και είναι ο πρώτος που είχε σηµειώσει µερικές ιδέες πάνω σε µερικές ιδιότητες που µπορεί να έχουν κάποιες ελλειπτικές συναρτήσεις. Τις µελετούσε, τις µελετούσε, τις έκανε ακόµα πιο ωραίες. Και στο τέλος, ήταν πάρα πολύ ωραίες, τόσο που ήταν η πρώτη φάση να αποδείξουµε µετά ότι επειδή δεν υπήρχαν τέτοιες συναρτήσεις, δεν υπάρχει λύση στο Μεγάλο Θεώρηµα του Fermat. Υπάρχουν και τέτοια µαθηµατικά. Θέλω σε αυτό το µάθηµα να αγγίξουµε και τέτοιες προσεγγίσεις και να δείτε ότι δεν είναι µόνο εκφώνηση, πρόβληµα, επίλυση, τέλος. εν είναι µόνο αυτά. Υπάρχει πολλή φαντασία για το πώς να προσεγγίσετε διάφορες καταστάσεις. Η Θεωρία Οµάδων κατέχει και ένα άλλο παγκόσµιο ρεκόρ που δύσκολα καταρρίπτεται. Στις απλές οµάδες, υπάρχει µία ειδική κατηγορία. Οι άλλες είναι άπειρες και του ίδιου τύπου. Έχετε όµως µία οµάδα από άτοµα που δεν ανήκουν σε καµία παρέα. Αυτές οι οµάδες λέγονται Σποραδικές, στα αγγλικά Sporadics! Το µεγάλο θεώρηµα των σποραδικών οµάδων είναι ότι είναι 26. Ο µεγάλος συνθέτης όλης αυτής της θεωρίας είναι ο Daniel Gorenstein. Αυτός συνδύασε όλες τις αποδείξεις όλων όσων ασχολήθηκαν (Thomson, Galois) και αυτή η απόδειξη παίρνει σελίδες. Και πριν 5 χρόνια καταφέραµε να τη συµπιέσουµε σε 5000 σελίδες. Αυτά όλα είναι στο «Θεώρηµα». Εµείς θέλουµε να δούµε πώς εξελίχθηκαν τα πράγµατα. Όταν ακούτε τον Νανόπουλο να µιλάει για ενοποίηση οµάδων, αυτά που ακούτε µε το CERN ασχολούνται µε οµάδες. Οι οµάδες αυτές είναι ειδικές µοναδιαίες οµάδες. Η πιο εξελιγµένη προς το παρόν είναι η SU(5). Όταν θα τη δούµε, θα σας φανεί πολύ απλή. Είναι ένας πίνακας που θα λειτουργήσει σαν οµάδα όταν πολλαπλασιάζεται και το ίχνος του είναι µία συγκεκριµένη τιµή και η ορίζουσα µία συγκεκριµένη τιµή. Με αυτά εδώ µπορείτε να πετύχετε όλη τη χρωµοδυναµική. (Είναι η µεγάλη θεωρία των ισχυρών δυνάµεων που καθορίζουν το πώς παίζουν τα κουάρκ µεταξύ τους). Με αυτή τη θεωρία τώρα προβλέπουµε ότι υπάρχουν 20 διαφορετικά κουάρκ. Και φέτος το Fermilab βρήκε το 13 ο. Και όλα αυτά σχετίζονται µε τη Θεωρία Οµάδων.

4236) Μιγαδική προσέγγιση στη Θεωρία Οµάδων Ο Evariste Galois είναι ο δηµιουργός της Θεωρίας Οµάδων. Αν είχατε παρακολουθήσει το µάθηµα Ιστορία και Φιλοσοφία των Μαθηµατικών, θα σας βοηθούσε γιατί θα γνωρίζατε

Διαβάστε περισσότερα

Kεφάλαιο 10. Πόσα υποπαίγνια υπάρχουν εδώ πέρα; 2 υποπαίγνια.

Kεφάλαιο 10. Πόσα υποπαίγνια υπάρχουν εδώ πέρα; 2 υποπαίγνια. Kεφάλαιο 10 Θα δούµε ένα δύο παραδείγµατα να ορίσουµε/ µετρήσουµε τα υποπαίγνια και µετά θα λύσουµε και να βρούµε αυτό που λέγεται τέλεια κατά Nash ισορροπία. Εδώ θα δούµε ένα παίγνιο όπου έχουµε µια επιχείρηση

Διαβάστε περισσότερα

5.1 Ιδιοτιµές και Ιδιοδιανύσµατα

5.1 Ιδιοτιµές και Ιδιοδιανύσµατα Κεφάλαιο 5 Ιδιοτιµές και Ιδιοδιανύσµατα 5 Ιδιοτιµές και Ιδιοδιανύσµατα Αν ο A είναι ένας n n πίνακας και το x είναι ένα διάνυσµα στον R n, τότε το Ax είναι και αυτό ένα διάνυσµα στον R n Συνήθως δεν υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

ικτυωτά διαγράµµατα και οµάδες αυτοµορφισµών Παρουσίαση εργασίας φοιτητή (x,a) 1) (xy)a=x(ya) x,y G και a A 1) a(xy)=(ax)y 2) ae=a

ικτυωτά διαγράµµατα και οµάδες αυτοµορφισµών Παρουσίαση εργασίας φοιτητή (x,a) 1) (xy)a=x(ya) x,y G και a A 1) a(xy)=(ax)y 2) ae=a ικτυωτά διαγράµµατα και οµάδες αυτοµορφισµών Ν. Λυγερός Παρουσίαση εργασίας φοιτητή Θα µιλήσουµε για το θεώρηµα του Lagrange. Αλλά προτού φτάσουµε εκεί, θα ήθελα να εισάγω ορισµένες έννοιες που θα µας

Διαβάστε περισσότερα

Générateurs et groupes cycliques

Générateurs et groupes cycliques Γεννήτορες και κυκλικές οµάδες - Générateurs et groupes cycliques N. Lygeros Νοµίζω πως τώρα είµαστε αρκετά προετοιµασµένοι για να δούµε µερικά πράγµατα από το βιβλίο. Άρα το Η θα είναι η υποοµάδα. Οπότε

Διαβάστε περισσότερα

(GNU-Linux, FreeBSD, MacOsX, QNX

(GNU-Linux, FreeBSD, MacOsX, QNX 1.7 διαταξεις (σελ. 17) Παράδειγµα 1 Θα πρέπει να κάνουµε σαφές ότι η επιλογή των λέξεων «προηγείται» και «έπεται» δεν έγινε απλώς για λόγους αφαίρεσης. Μπορούµε δηλαδή να ϐρούµε διάφορα παραδείγµατα στα

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη του Ν. Λυγερού στην εκπομπή «Καλή σας ημέρα» ΡΙΚ 1, 03/11/2014

Συνέντευξη του Ν. Λυγερού στην εκπομπή «Καλή σας ημέρα» ΡΙΚ 1, 03/11/2014 Συνέντευξη του Ν. Λυγερού στην εκπομπή «Καλή σας ημέρα» ΡΙΚ 1, 03/11/2014 Δημοσιογράφος: -Μπορούν να συνυπάρξουν η θρησκεία και η επιστήμη; Ν.Λυγερός: -Πρώτα απ όλα συνυπάρχουν εδώ και αιώνες, και κάτι

Διαβάστε περισσότερα

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε.

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε. Εισήγηση του Ν. Λυγερού στη 2η Παγκόσμια Συνδιάσκεψη Ποντιακής Νεολαίας "Οι προκλήσεις του 21ου αιώνα, η ποντιακή νεολαία και ο ρόλος της στο οικουμενικό περιβάλλον". Συνεδριακό Κέντρο Ιωάννης Βελλίδης

Διαβάστε περισσότερα

«Οδική ασφάλεια... για κλάµατα!» (Θεατρικό γραµµένο από τα παιδιά της Β 1)

«Οδική ασφάλεια... για κλάµατα!» (Θεατρικό γραµµένο από τα παιδιά της Β 1) «Οδική ασφάλεια... για κλάµατα!» (Θεατρικό γραµµένο από τα παιδιά της Β 1) Πρόσωπα: Μαθητές ασκάλα Κύριος Τροχαιάκης (αστυνοµικός της τροχαίας) Παιδιά ΣΚΗΝΗ 1 (στην τάξη) Χτυπά κουδούνι και µπαίνει µέσα

Διαβάστε περισσότερα

µηδενικό πολυώνυµο; Τι ονοµάζουµε βαθµό του πολυωνύµου; Πότε δύο πολυώνυµα είναι ίσα;

µηδενικό πολυώνυµο; Τι ονοµάζουµε βαθµό του πολυωνύµου; Πότε δύο πολυώνυµα είναι ίσα; ΘΕΩΡΙΑ ΠΟΛΥΩΝΥΜΩΝ 1. Τι ονοµάζουµε µονώνυµο Μονώνυµο ονοµάζεται κάθε γινόµενο το οποίο αποτελείται από γνωστούς και αγνώστους (µεταβλητές ) πραγµατικούς αριθµούς. Ο γνωστός πραγµατικός αριθµός ονοµάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 9 ο Κ 5, 4 4, 5 0, 0 0,0 5, 4 4, 5. Όπως βλέπουµε το παίγνιο δεν έχει καµιά ισορροπία κατά Nash σε αµιγείς στρατηγικές διότι: (ΙΙ) Α Κ

Κεφάλαιο 9 ο Κ 5, 4 4, 5 0, 0 0,0 5, 4 4, 5. Όπως βλέπουµε το παίγνιο δεν έχει καµιά ισορροπία κατά Nash σε αµιγείς στρατηγικές διότι: (ΙΙ) Α Κ Κεφάλαιο ο Μεικτές Στρατηγικές Τώρα θα δούµε ένα παράδειγµα στο οποίο κάθε παίχτης έχει τρεις στρατηγικές. Αυτό θα µπορούσε να είναι η µορφή που παίρνει κάποιος µετά που έχει απαλείψει όλες τις αυστηρά

Διαβάστε περισσότερα

Η οµάδα των κουατέρνιων Νίκος Λυγερός Θεώρηµα Lagrange (η τάξη της υποοµάδας Η διαιρεί την τάξη της οµάδας G) Πόρισµα 1 Έστω Λήµµα Πόρισµα 2 Έστω άρα και δεύτερον από το Πόρισµα 1 άρα Είναι ενδιαφέρον,

Διαβάστε περισσότερα

e-mail@p-theodoropoulos.gr

e-mail@p-theodoropoulos.gr Ασκήσεις Μαθηµατικών Κατεύθυνσης Γ Λυκείου Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος Σχολικός Σύµβουλος Μαθηµατικών e-mail@p-theodoropoulos.gr Στην εργασία αυτή ξεχωρίζουµε και µελετάµε µερικές περιπτώσεις ασκήσεων

Διαβάστε περισσότερα

KΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. { 1,2,3,..., n,...

KΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. { 1,2,3,..., n,... KΕΦΑΛΑΙΟ ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Βασικές έννοιες διαιρετότητας Θα συµβολίζουµε µε, τα σύνολα των φυσικών αριθµών και των ακεραίων αντιστοίχως: {,,3,,, } { 0,,,,, } = = ± ± ± Ορισµός Ένας φυσικός αριθµός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ. Εργασία για το σπίτι. Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ. Εργασία για το σπίτι. Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Εργασία για το σπίτι Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης 1 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Απαντά η Μαρίνα Βαμβακίδου Ερώτηση 1. Μπορείς να φανταστείς τη ζωή μας χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

«Το θέµα είναι που θα πάει; Τουλάχιστον µετά να πήγαινε Μαλανδρίνο, δεν ξέρω»

«Το θέµα είναι που θα πάει; Τουλάχιστον µετά να πήγαινε Μαλανδρίνο, δεν ξέρω» «Το θέµα είναι που θα πάει; Τουλάχιστον µετά να πήγαινε Μαλανδρίνο, δεν ξέρω» Στον αποµαγνητοφωνηµένο δάλογο που ακολουθεί συνοµιλεί συγγενής του Γ. Ρουπακιά (Α) µε τον (Β) - Οπου Α η καλούσα - Οπου Β

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α. Τρόποι απόδειξης

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α. Τρόποι απόδειξης Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α Ο πυρήνας των μαθηματικών είναι οι τρόποι με τους οποίους μπορούμε να συλλογιζόμαστε στα μαθηματικά. Τρόποι απόδειξης Επαγωγικός συλλογισμός (inductive)

Διαβάστε περισσότερα

2 o Καλοκαιρινό σχολείο Μαθηµατικών Νάουσα 2008

2 o Καλοκαιρινό σχολείο Μαθηµατικών Νάουσα 2008 2 o Καλοκαιρινό σχολείο Μαθηµατικών Νάουσα 2008 Μικρό Θεώρηµα του Fermat, η συνάρτηση του Euler και Μαθηµατικοί ιαγωνισµοί Αλέξανδρος Γ. Συγκελάκης ags@math.uoc.gr Αύγουστος 2008 Αλεξανδρος Γ. Συγκελακης

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής:

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής: Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε, για να μη στεναχωριόμαστε, είναι πως τόσο στις εξισώσεις, όσο και στις ανισώσεις 1ου βαθμού, που θέλουμε να λύσουμε, ακολουθούμε ακριβώς τα ίδια βήματα! Εκεί που πρεπει να

Διαβάστε περισσότερα

3 Αναδροµή και Επαγωγή

3 Αναδροµή και Επαγωγή 3 Αναδροµή και Επαγωγή Η ιδέα της µαθηµατικής επαγωγής µπορεί να επεκταθεί και σε άλλες δοµές εκτός από το σύνολο των ϕυσικών N. Η ορθότητα της µαθηµατικής επαγωγής ϐασίζεται όπως ϑα δούµε λίγο αργότερα

Διαβάστε περισσότερα

* τη µήτρα. Κεφάλαιο 1o

* τη µήτρα. Κεφάλαιο 1o Κεφάλαιο 1o Θεωρία Παιγνίων Η θεωρία παιγνίων εξετάζει καταστάσεις στις οποίες υπάρχει αλληλεπίδραση µεταξύ ενός µικρού αριθµού ατόµων. Άρα σε οποιαδήποτε περίπτωση, αν ο αριθµός των ατόµων που συµµετέχουν

Διαβάστε περισσότερα

1 Ορισµός ακολουθίας πραγµατικών αριθµών

1 Ορισµός ακολουθίας πραγµατικών αριθµών ΜΑΣ 02. Απειροστικός Λογισµός Ι Ορισµός ακολουθίας πραγµατικών αριθµών Ορισµός.. Ονοµάζουµε ακολουθία πραγµατικών αριθµών κάθε απεικόνιση του συνόλου N των ϕυσικών αριθµών, στο σύνολο R των πραγµατικών

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 8. Η οµάδα S n. 8.1 Βασικές ιδιότητες της S n

Κεφάλαιο 8. Η οµάδα S n. 8.1 Βασικές ιδιότητες της S n Κεφάλαιο 8 Η οµάδα S n Στο κεφάλαιο αυτό ϑα µελετήσουµε την οµάδα µεταθέσεων ή συµµετρική οµάδα S n εφαρµόζοντας τη ϑεωρία που αναπτύχθηκε στα προηγούµενα κε- ϕάλαια. Η σηµαντικότητα της S n εµφανίστηκε

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Η εξίσωση του Fermat για τον εκθέτη n=3. Μία στοιχειώδης προσέγγιση

Η εξίσωση του Fermat για τον εκθέτη n=3. Μία στοιχειώδης προσέγγιση Η εξίσωση του Fermat για τον εκθέτη n=3. Μία στοιχειώδης προσέγγιση Αλέξανδρος Γ. Συγκελάκης 6 Απριλίου 2006 Περίληψη Θέµα της εργασίας αυτής, είναι η απόδειξη οτι η εξίσωση x 3 + y 3 = z 3 όπου xyz 0,

Διαβάστε περισσότερα

Ακρότατα υπό συνθήκη και οι πολλαπλασιαστές του Lagrange

Ακρότατα υπό συνθήκη και οι πολλαπλασιαστές του Lagrange 64 Ακρότατα υπό συνθήκη και οι πολλαπλασιαστές του Lagrage Ας υποθέσουµε ότι ένας δεδοµένος χώρος θερµαίνεται και η θερµοκρασία στο σηµείο,, Τ, y, z Ας υποθέσουµε ότι ( y z ) αυτού του χώρου δίδεται από

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΡΑΝ ΛΑΦΟΡΓΚ: TA ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ

ΛΟΡΑΝ ΛΑΦΟΡΓΚ: TA ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΛΟΡΑΝ ΛΑΦΟΡΓΚ: TA ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Ο διάσηµος µαθηµατικός µιλάει για την παγκόσµια γλώσσα της επιστήµης του, την αλήθεια, την οµορφιά, τη µοναξιά του ερευνητή αλλά και το πώς µπορούµε να ανακαλύψουµε

Διαβάστε περισσότερα

Mathematics and its Applications, 5th

Mathematics and its Applications, 5th Μαθηµατικα για Πληροφορικη Εφαρµογες και τεχνικες Ηλιας Κουτσουπιάς Τµήµα Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχετικα µε το µαθηµα Σχετικα µε το µαθηµα Το µαθηµα πραγµατευεται καποια ϑεµατα

Διαβάστε περισσότερα

Kεφάλαιο 4. Συστήµατα διαφορικών εξισώσεων

Kεφάλαιο 4. Συστήµατα διαφορικών εξισώσεων 4 Εισαγωγή Kεφάλαιο 4 Συστήµατα διαφορικών εξισώσεων Εστω διανυσµατικό πεδίο F: : F=F( r), όπου r = ( x, ) και Fr είναι η ταχύτητα στο σηµείο r πχ ενός ρευστού στο επίπεδο Εστω ότι ψάχνουµε τις τροχιές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΡΥΠΤΟΛΟΓΙΑ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ #6 ΘΕΟ ΟΥΛΟΣ ΓΑΡΕΦΑΛΑΚΗΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΡΥΠΤΟΛΟΓΙΑ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ #6 ΘΕΟ ΟΥΛΟΣ ΓΑΡΕΦΑΛΑΚΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΡΥΠΤΟΛΟΓΙΑ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ #6 ΘΕΟ ΟΥΛΟΣ ΓΑΡΕΦΑΛΑΚΗΣ 1. Το προβληµα του διακριτου λογαριθµου Στο µάθηµα αυτό ϑα δούµε κάποιους αλγόριθµους για υπολογισµό διακριτών λογάριθµων. Θυµίζουµε ότι στο

Διαβάστε περισσότερα

«Πούλα τα όσο θες... πούλα ας πούµε το καλάµι από 200 ευρώ, 100. Κατάλαβες;»

«Πούλα τα όσο θες... πούλα ας πούµε το καλάµι από 200 ευρώ, 100. Κατάλαβες;» «Πούλα τα όσο θες... πούλα ας πούµε το καλάµι από 200 ευρώ, 100. Κατάλαβες;» Οπου (Α) ο καλούµενος - χρήστης της υπ' αριθ. 698... (µέλος της Χ.Α.) Οπου (Β) ο καλών Ηµεροµηνία: 20/09/2013 Εναρξη: 22:12':00''

Διαβάστε περισσότερα

11, 12, 13, 14, 21, 22, 23, 24, 31, 32, 33, 34, 41, 42, 43, 44.

11, 12, 13, 14, 21, 22, 23, 24, 31, 32, 33, 34, 41, 42, 43, 44. ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΑΤΑΜΕΤΡΗΣΗΣ Η καταµετρηση ενος συνολου µε πεπερασµενα στοιχεια ειναι ισως η πιο παλια µαθηµατικη ασχολια του ανθρωπου. Θα µαθουµε πως, δεδοµενης της περιγραφης ενος συνολου, να µπορουµε να ϐρουµε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ - Α,α,α,α,α,α,α! ούρλιαξε η Νεφέλη - Τρομερό! συμπλήρωσε η Καλλιόπη - Ω, Θεέ μου! αναφώνησα εγώ - Απίστευτα τέλειο! είπε η Ειρήνη και όλες την κοιτάξαμε λες και είπε

Διαβάστε περισσότερα

Περί της «Αρχής ανεξαρτησίας των κινήσεων»

Περί της «Αρχής ανεξαρτησίας των κινήσεων» Περί της «Αρχής ανεξαρτησίας των κινήσεων» Παρακολουθώ στο δίκτυο τις τελευταίες µέρες να γίνεται συζήτηση για την «Αρχή ανεξαρτησίας των κινήσεων» ή την «επαλληλία εξισώσεων κίνησης». Προσπαθώ στο µέτρο

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

Πρόβληµα 2 (15 µονάδες)

Πρόβληµα 2 (15 µονάδες) ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ, 2013-2014 ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Ε. Μαρκάκης Πρόβληµα 1 (5 µονάδες) 2 η Σειρά Ασκήσεων Προθεσµία Παράδοσης: 19/1/2014 Υπολογίστε

Διαβάστε περισσότερα

, όπου οι σταθερές προσδιορίζονται από τις αρχικές συνθήκες.

, όπου οι σταθερές προσδιορίζονται από τις αρχικές συνθήκες. Στην περίπτωση της ταλάντωσης µε κρίσιµη απόσβεση οι δύο γραµµικώς ανεξάρτητες λύσεις εκφυλίζονται (καταλήγουν να ταυτίζονται) Στην περιοχή ασθενούς απόσβεσης ( ) δύο γραµµικώς ανεξάρτητες λύσεις είναι

Διαβάστε περισσότερα

HY118- ιακριτά Μαθηµατικά. Παράδειγµα άµεσης απόδειξης. Μέθοδοι αποδείξεως για προτάσεις της µορφής εάν-τότε. 08 - Αποδείξεις

HY118- ιακριτά Μαθηµατικά. Παράδειγµα άµεσης απόδειξης. Μέθοδοι αποδείξεως για προτάσεις της µορφής εάν-τότε. 08 - Αποδείξεις HY118- ιακριτά Μαθηµατικά Παρασκευή, 06/03/2015 Αντώνης Α. Αργυρός e-mail: argyros@csd.uoc.gr Το υλικό των διαφανειών έχει βασιστεί σε διαφάνειες του Kees van Deemter, από το University of Aberdeen 3/8/2015

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

( ) ΕΚΘΕΤΙΚΗ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗ. Σηµείωση. 2. Παραδοχή α = Ιδιότητες x. αβ = α = α ( ) x. α β. α : α = α = α

( ) ΕΚΘΕΤΙΚΗ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗ. Σηµείωση. 2. Παραδοχή α = Ιδιότητες x. αβ = α = α ( ) x. α β. α : α = α = α . ΕΚΘΕΤΙΚΗ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗ ΘΕΩΡΙΑ. Σηµείωση Οι δυνάµεις α του κεφαλαίου έχουν βάση α > 0 και εκθέτη οποιονδήποτε πραγµατικό αριθµό.. Παραδοχή 0 α. Ιδιότητες α + α ( ) α α : α ( ) α α α αβ α β α β α β. Εκθετική

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 6 Παράγωγος

Κεφάλαιο 6 Παράγωγος Σελίδα από 5 Κεφάλαιο 6 Παράγωγος Στο κεφάλαιο αυτό στόχος µας είναι να συνδέσουµε µία συγκεκριµένη συνάρτηση f ( ) µε µία δεύτερη συνάρτηση f ( ), την οποία και θα ονοµάζουµε παράγωγο της f. Η τιµή της

Διαβάστε περισσότερα

Το θεώρηµα πεπλεγµένων συναρτήσεων

Το θεώρηµα πεπλεγµένων συναρτήσεων 57 Το θεώρηµα πεπλεγµένων συναρτήσεων Έστω F : D R R µια ( τουλάχιστον ) C συνάρτηση ορισµένη στο ανοικτό D x, y D F x, y = Ενδιαφερόµαστε για την ύπαρξη µοναδικής και ώστε διαφορίσιµης συνάρτησης f ορισµένης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΑ, Η ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ, ΟΙ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΚΑΙ Η ΣΟΦΙΑ!

ΤΑ ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΑ, Η ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ, ΟΙ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΚΑΙ Η ΣΟΦΙΑ! ΤΑ ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΑ, Η ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ, ΟΙ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΚΑΙ Η ΣΟΦΙΑ! - Κύριε, πόσο μας χρειάζονται αυτά που μάθαμε πέρσι στα μαθηματικά της κατεύθυνσης; - Σοφία, αν όχι όλα, αρκετά από αυτά. - Για πείτε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ι (ΘΕ ΠΛΗ ) Ενδεικτικές Λύσεις ΕΡΓΑΣΙΑ η (Ηµεροµηνία Αποστολής στον Φοιτητή: Οκτωβρίου 005) Η Άσκηση στην εργασία αυτή είναι

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5 Οι χώροι. Περιεχόµενα 5.1 Ο Χώρος. 5.3 Ο Χώρος C Βάσεις Το Σύνηθες Εσωτερικό Γινόµενο Ασκήσεις

Κεφάλαιο 5 Οι χώροι. Περιεχόµενα 5.1 Ο Χώρος. 5.3 Ο Χώρος C Βάσεις Το Σύνηθες Εσωτερικό Γινόµενο Ασκήσεις Σελίδα 1 από 6 Κεφάλαιο 5 Οι χώροι R και C Περιεχόµενα 5.1 Ο Χώρος R Πράξεις Βάσεις Επεξεργασµένα Παραδείγµατα Ασκήσεις 5. Το Σύνηθες Εσωτερικό Γινόµενο στο Ορισµοί Ιδιότητες Επεξεργασµένα Παραδείγµατα

Διαβάστε περισσότερα

Οι πράξεις που χρειάζονται για την επίλυση αυτών των προβληµάτων (αφού είναι απλές) µπορούν να τεθούν σε µια σειρά και πάρουν µια αλγοριθµική µορφή.

Οι πράξεις που χρειάζονται για την επίλυση αυτών των προβληµάτων (αφού είναι απλές) µπορούν να τεθούν σε µια σειρά και πάρουν µια αλγοριθµική µορφή. Η Αριθµητική Ανάλυση χρησιµοποιεί απλές αριθµητικές πράξεις για την επίλυση σύνθετων µαθηµατικών προβληµάτων. Τις περισσότερες φορές τα προβλήµατα αυτά είναι ή πολύ περίπλοκα ή δεν έχουν ακριβή αναλυτική

Διαβάστε περισσότερα

Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο

Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο 4 Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο Σεβάχ. Για να δει τον κόσμο και να ζήσει περιπέτειες.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΜΕΠΑ Πρακτική Άσκηση Μαθηματικών Β' Φάση. Εργασία πειραματισμού με μαθητή

ΔΙΜΕΠΑ Πρακτική Άσκηση Μαθηματικών Β' Φάση. Εργασία πειραματισμού με μαθητή ΔΙΜΕΠΑ Πρακτική Άσκηση Μαθηματικών Β' Φάση Εργασία πειραματισμού με μαθητή Διδάσκων: Χαράλαμπος Λεμονίδης Φοιτήτρια: Χατζή Κυριακή- Ιωάννα ΑΕΜ: 3659 Εξάμηνο: ΣΤ Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή... 2. Περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

Σηµειώσεις στις σειρές

Σηµειώσεις στις σειρές . ΟΡΙΣΜΟΙ - ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Σηµειώσεις στις σειρές Στην Ενότητα αυτή παρουσιάζουµε τις βασικές-απαραίτητες έννοιες για την µελέτη των σειρών πραγµατικών αριθµών και των εφαρµογών τους. Έτσι, δίνονται συστηµατικά

Διαβάστε περισσότερα

Αριθµητική Παραγώγιση και Ολοκλήρωση

Αριθµητική Παραγώγιση και Ολοκλήρωση Ιαν. 9 Αριθµητική Παραγώγιση και Ολοκλήρωση Είδαµε στο κεφάλαιο της παρεµβολής συναρτήσεων πώς να προσεγγίζουµε µια (συνεχή) συνάρτηση f από ένα πολυώνυµο, όταν γνωρίζουµε + σηµεία του γραφήµατος της συνάρτησης:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΙΡΕΣ TAYLOR. Στην Ενότητα αυτή θα ασχοληθούµε µε την προσέγγιση συναρτήσεων µέσω πολυωνύµων. Πολυώνυµο είναι κάθε συνάρτηση της µορφής:

ΣΕΙΡΕΣ TAYLOR. Στην Ενότητα αυτή θα ασχοληθούµε µε την προσέγγιση συναρτήσεων µέσω πολυωνύµων. Πολυώνυµο είναι κάθε συνάρτηση της µορφής: ΣΕΙΡΕΣ TAYLOR Στην Ενότητα αυτή θα ασχοληθούµε µε την προσέγγιση συναρτήσεων µέσω πολυωνύµων Πολυώνυµο είναι κάθε συνάρτηση της µορφής: p( ) = a + a + a + a + + a, όπου οι συντελεστές α i θα θεωρούνται

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 7 Βασικά Θεωρήµατα του ιαφορικού Λογισµού

Κεφάλαιο 7 Βασικά Θεωρήµατα του ιαφορικού Λογισµού Σελίδα 1 από Κεφάλαιο 7 Βασικά Θεωρήµατα του ιαφορικού Λογισµού Στο κεφάλαιο αυτό θα ασχοληθούµε µε τα βασικά θεωρήµατα του διαφορικού λογισµού καθώς και µε προβλήµατα που µπορούν να επιλυθούν χρησιµοποιώντας

Διαβάστε περισσότερα

2.3 ΜΕΤΡΟ ΜΙΓΑΔΙΚΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ

2.3 ΜΕΤΡΟ ΜΙΓΑΔΙΚΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΥ ΠΑΥΛΟΣ.ptetragono.gr Σελίδα. ΜΕΤΡΟ ΜΙΓΑΔΙΚΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ Να βρεθεί το μέτρο των μιγαδικών :..... 0 0. 5 5 6.. 0 0. 5. 5 5 0 0 0 0 0 0 0 0 ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ : ΜΕΤΡΟ ΜΙΓΑΔΙΚΟΥ Αν τότε. Αν χρειαστεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΤΑΧΥΝΣΗ- ΕΠΙΤΑΧΥΝΟΜΕΝΗ ΚΙΝΗΣΗ

ΕΠΙΤΑΧΥΝΣΗ- ΕΠΙΤΑΧΥΝΟΜΕΝΗ ΚΙΝΗΣΗ ΕΠΙΤΑΧΥΝΣΗ- ΕΠΙΤΑΧΥΝΟΜΕΝΗ ΚΙΝΗΣΗ Η ταχύτητα συνήθως δεν παραµένει σταθερή Ας υποθέσουµε ότι ένα αυτοκίνητο κινείται σε ευθύγραµµο δρόµο µε ταχύτητα k 36. Ο δρόµος είναι ανοιχτός και ο οδηγός αποφασίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ 1 ΤΕΤΑΡΤΟ ΜΑΘΗΜΑ, Μ. Παπαδημητράκης.

ΑΝΑΛΥΣΗ 1 ΤΕΤΑΡΤΟ ΜΑΘΗΜΑ, Μ. Παπαδημητράκης. ΑΝΑΛΥΣΗ 1 ΤΕΤΑΡΤΟ ΜΑΘΗΜΑ, 15-10-13 Μ. Παπαδημητράκης. 1 Παράδειγμα. Ως εφαρμογή της Αρχιμήδειας Ιδιότητας θα μελετήσουμε το σύνολο { 1 } A = n N = {1, 1 n 2, 1 } 3,.... Κατ αρχάς το σύνολο A έχει προφανώς

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο εύτερης Ευκαιρίας Αλεξανδρούπολης. Σχολικό Έτος 2006 2007. Σενάριο : Αγιοργιωτάκης Ιωάννης Μαθηµατικός

Σχολείο εύτερης Ευκαιρίας Αλεξανδρούπολης. Σχολικό Έτος 2006 2007. Σενάριο : Αγιοργιωτάκης Ιωάννης Μαθηµατικός Σχολείο εύτερης Ευκαιρίας Αλεξανδρούπολης Σχολικό Έτος 2006 2007 Σενάριο : Αγιοργιωτάκης Ιωάννης Μαθηµατικός Τρίτη 10 Οκτωβρίου στο Σ Ε Αλεξανδρούπολης. 2 η Ώρα : Μαθηµατικά στο Β2. ΙΣΜΑΗΛ : Λεµονιά, θέλω

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

2.3. Ασκήσεις σχ. βιβλίου σελίδας 100 104 Α ΟΜΑ ΑΣ

2.3. Ασκήσεις σχ. βιβλίου σελίδας 100 104 Α ΟΜΑ ΑΣ .3 Ασκήσεις σχ. βιβλίου σελίδας 00 04 Α ΟΜΑ ΑΣ. Έξι διαδοχικοί άρτιοι αριθµοί έχουν µέση τιµή. Να βρείτε τους αριθµούς και τη διάµεσό τους. Αν είναι ο ποιο µικρός άρτιος τότε οι ζητούµενοι αριθµοί θα είναι

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί πρέπει να κάνω εμβόλια;

Γιατί πρέπει να κάνω εμβόλια; Για τους μικρούς μας φίλους Γιατί πρέπει να κάνω εμβόλια; Σε ύ Είµαι το µικρόβιο. Μου αρέσει να κάνω τα µικρά παιδιά να αρρωσταίνουν. Εγώ και η οικογένειά µου βρισκόµαστε παντού στο περιβάλλον που ζεις,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΕΓΓΟΝΟΣ: Παππού, γιατί προτιμάς να βάζεις κανέλα και όχι κύμινο στα σουτζουκάκια; ΠΑΠΠΟΥΣ: Το κύμινο είναι κομματάκι δυνατό. Κάνει τους ανθρώπους να κλείνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΝΑΜΗ, ΝΟΜΟΙ ΤΟΥ NEWTON

ΔΥΝΑΜΗ, ΝΟΜΟΙ ΤΟΥ NEWTON 1 ΔΥΝΑΜΗ, ΝΟΜΟΙ ΤΟΥ NEWTON Τι είναι «δύναμη»; Θα πρέπει να ξεκαθαρίσουμε ότι ο όρος «δύναμη» στη Φυσική έχει αρκετά διαφορετική σημασία από ότι στην καθημερινή γλώσσα. Εκφράσεις όπως «τον χτύπησε με δύναμη»,

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηµατικός συµβολισµός και συµβολή του Galois Symbolisme mathématique et contribution de Galois. Ν. Λυγερός

Μαθηµατικός συµβολισµός και συµβολή του Galois Symbolisme mathématique et contribution de Galois. Ν. Λυγερός Symbolisme mathématique et contribution de Galois Ν. Λυγερός Τα µαθηµατικά δεν είναι µόνο τύποι. Στο προηγούµενο µάθηµα, έγραφα το ολοκλήρωµα:. Αυτό σας φαίνεται πολύ συµπυκνωµένο. Μέχρι το 19 ο αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

Μετασχηµατισµοί Laplace, Αναλογικά Συστήµατα, ιαφορικές Εξισώσεις

Μετασχηµατισµοί Laplace, Αναλογικά Συστήµατα, ιαφορικές Εξισώσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Μετασχηµατισµοί Laplace, Αναλογικά Συστήµατα, ιαφορικές Εξισώσεις 2.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όπως έχουµε δει, για να προσδιορίσουµε τις αποκρίσεις ενός κυκλώµατος, πρέπει να λύσουµε ένα σύνολο διαφορικών

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στον Προγραµµατισµό. Σύντοµες Σηµειώσεις. Γιώργος Μανής

Εισαγωγή στον Προγραµµατισµό. Σύντοµες Σηµειώσεις. Γιώργος Μανής Εισαγωγή στον Προγραµµατισµό Σύντοµες Σηµειώσεις Γιώργος Μανής Νοέµβριος 2012 Αλγόριθµοι και Λογικά ιαγράµµατα Αλγόριθµος λέγεται µία πεπερασµένη διαδικασία καλά ορισµένων ϐηµάτων µου ακολουθείται για

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεις αυτές τις φράσεις;

Πώς γράφεις αυτές τις φράσεις; Πρόλογος Όταν ήμουν μικρός, ούτε που γνώριζα πως ήμουν παιδί με ειδικές ανάγκες. Πώς το ανακάλυψα; Από τους άλλους ανθρώπους που μου έλεγαν ότι ήμουν διαφορετικός, και ότι αυτό ήταν πρόβλημα. Δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

HY118- ιακριτά Μαθηµατικά. Παράδειγµα. Από τα συµπεράσµατα στις υποθέσεις Αποδείξεις - Θεωρία συνόλων. Από τις υποθέσεις στα συµπεράσµατα...

HY118- ιακριτά Μαθηµατικά. Παράδειγµα. Από τα συµπεράσµατα στις υποθέσεις Αποδείξεις - Θεωρία συνόλων. Από τις υποθέσεις στα συµπεράσµατα... HY118- ιακριτά Μαθηµατικά Παρασκευή, 11/03/2016 Αντώνης Α. Αργυρός e-mail: argyros@csd.uoc.gr Το υλικό των διαφανειών έχει βασιστεί σε διαφάνειες του Kees van Deemter, από το University of Aberdeen 3/15/2016

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ ΠΕΡΙΕΧΕΙ: ΤΥΠΟΥΣ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ. Τώρα τα κατάλαβα όλα...και τα θυµάµαι όλα!!!

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ ΠΕΡΙΕΧΕΙ: ΤΥΠΟΥΣ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ. Τώρα τα κατάλαβα όλα...και τα θυµάµαι όλα!!! ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ ΠΕΡΙΕΧΕΙ: ΘΕΩΡΙΑ ΤΥΠΟΥΣ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ Τώρα τα κατάλαβα όλα...και τα θυµάµαι όλα!!! ΛΑΖΑΡΙ Η ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ www.lzridi.info τηλ. 6977-85-58 1 ΛΑΖΑΡΙ Η ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ www.lzridi.info

Διαβάστε περισσότερα

1 / 13 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 5 ης ηµοτικού. Μάρτιος 2007

1 / 13 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 5 ης ηµοτικού. Μάρτιος 2007 1 / 13 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν.

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι μόνος είναι απλά ένα όνειρο. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι με άλλους μαζί είναι πραγματικότητα. John Lennon Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΑΙΧΝΙ ΙΟΥ ΣΤΟ SCRATCH ΒΗΜΑ ΠΡΟΣ ΒΗΜΑ

ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΑΙΧΝΙ ΙΟΥ ΣΤΟ SCRATCH ΒΗΜΑ ΠΡΟΣ ΒΗΜΑ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΑΙΧΝΙ ΙΟΥ ΣΤΟ SCRATCH ΒΗΜΑ ΠΡΟΣ ΒΗΜΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΠΑΙΧΝΙ ΙΟΥ Το παιχνίδι θα αποτελείται από δυο παίκτες, οι οποίοι θα βρίσκονται αντικριστά στις άκρες ενός γηπέδου δεξιά και αριστερά, και µια µπάλα.

Διαβάστε περισσότερα

HY118- ιακριτά Μαθηµατικά. Μαθηµατική επαγωγή. 11 Επαγωγή

HY118- ιακριτά Μαθηµατικά. Μαθηµατική επαγωγή. 11 Επαγωγή Επαγωγή HY8- ιακριτά Μαθηµατικά Τρίτη, /03/06 Μαθηµατική Επαγωγή Αντώνης Α. Αργυρός e-mail: argyros@csd.uoc.gr Το υλικό των διαφανειών έχει βασιστεί σε διαφάνειες του Kees van Deemter, από το University

Διαβάστε περισσότερα

5.2 ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΗ ΠΡΟΟ ΟΣ

5.2 ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΗ ΠΡΟΟ ΟΣ 5. ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΗ ΠΡΟΟ ΟΣ ΘΕΩΡΙΑ. Ορισµός Μια ακολουθία λέγεται αριθµητική πρόοδος, αν και µόνο αν κάθε όρος της προκύπτει από τον προηγούµενο του µε πρόσθεση του ίδιου πάντοτε αριθµού.. Μαθηµατική έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»!

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»! Η Ζωή είναι 8 χρονών και πριν 3 χρόνια ο παιδιάτρος και οι γονείς της, της εξήγησαν πως έχει Νεανική Ιδιοπαθή Αρθρίτιδα. Από τότε η Ζωή κάνει όλα αυτά που τη συμβούλεψε ο παιδορευματολόγος της και είναι

Διαβάστε περισσότερα

Λήστευαν το δημόσιο χρήμα - Το B' Μέρος με τους αποκαλυπτικούς διαλόγους Άκη - Σμπώκου

Λήστευαν το δημόσιο χρήμα - Το B' Μέρος με τους αποκαλυπτικούς διαλόγους Άκη - Σμπώκου Λήστευαν το δημόσιο χρήμα - Το B' Μέρος με τους αποκαλυπτικούς διαλόγους Άκη - Σμπώκου - από τον Φουάτ σε τρεις εταιρίες χρήματα... μπλου μπρουμέλ, άλλη μια P.A κάπως έτσι και άλλη μία που μου είχες πει

Διαβάστε περισσότερα

11 Το ολοκλήρωµα Riemann

11 Το ολοκλήρωµα Riemann Το ολοκλήρωµα Riem Το πρόβληµα υπολογισµού του εµβαδού οποιασδήποτε επιφάνειας ( όπως κυκλικοί τοµείς, δακτύλιοι και δίσκοι, ελλειπτικοί δίσκοι, παραβολικά και υπερβολικά χωρία κτλ) είναι γνωστό από την

Διαβάστε περισσότερα

4. Αναδροµικός τύπος Είναι ο τύπος που συσχετίζει δύο ή περισσότερους γενικούς όρους µιας ακολουθίας

4. Αναδροµικός τύπος Είναι ο τύπος που συσχετίζει δύο ή περισσότερους γενικούς όρους µιας ακολουθίας 5. ΑΚΟΛΟΥΘΙΕΣ ΘΕΩΡΙΑ. Ορισµός Ονοµάζουµε ακολουθία πραγµατικών αριθµών κάθε συνάρτηση µε πεδίο ορισµού το το σύνολο N * = {,, 3, 4.} και σύνολο αφίξεως το R Η ακολουθία συµβολίζεται (α ν ) ή (β ν ) κ.λ.π.

Διαβάστε περισσότερα

Ορισµοί και εξισώσεις κίνησης

Ορισµοί και εξισώσεις κίνησης Ορισµοί και εξισώσεις κίνησης Σκοπός του κειµένου είναι να υποστηριχθούν οι παρακάτω θέσεις εν έχουν κανένα απολύτως νόηµα φράσεις του τύπου «η φάση της ταλάντωσης είναι» ή «η αρχική φάση της ταλάντωσης

Διαβάστε περισσότερα

Αλγεβρικες οµες Ι Ασκησεις - Φυλλαδιο 5

Αλγεβρικες οµες Ι Ασκησεις - Φυλλαδιο 5 Αλγεβρικες οµες Ι Ασκησεις - Φυλλαδιο 5 ιδασκοντες: Ν. Μαρµαρίδης - Α. Μπεληγιάννης Ιστοσελιδα Μαθηµατος : http://users.uoi.gr/abeligia/algebraicstructuresi/asi.html Παρασκευή 16 & Τετάρτη 21 Νοεµβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο B Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΙΚΗΣ ΑΛΓΕΒΡΑΣ. ρ Χρήστου Νικολαϊδη

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΙΚΗΣ ΑΛΓΕΒΡΑΣ. ρ Χρήστου Νικολαϊδη ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΙΚΗΣ ΑΛΓΕΒΡΑΣ ρ Χρήστου Νικολαϊδη Δεκέμβριος Περιεχόμενα Κεφάλαιο : σελ. Τι είναι ένας πίνακας. Απλές πράξεις πινάκων. Πολλαπλασιασμός πινάκων.

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Ιωαννίνων Αριθμητικός Γραμματισμός Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη ΘΕΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ «Προγραμματισμός-Οργάνωση και υλοποίηση μιας διδακτικής ενότητας στον Αριθμητικό Γραμματισμό» ΠΡΟΣΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Αλγεβρικές παραστάσεις - Αναγωγή οµοίων όρων

Αλγεβρικές παραστάσεις - Αναγωγή οµοίων όρων Αλγεβρικές παραστάσεις - Αναγωγή οµοίων όρων 1. Μια παράσταση που περιέχει πράξεις µόνο µε αριθµούς, λέγεται αριθµητική παράσταση. Παράδειγµα: + + 1 =. είναι µια αριθµητική παράσταση, το αποτέλεσµα των

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Ι. ΠΑΠΑΧΡΗΣΤΟΥ. Τοµέας Φυσικών Επιστηµών Σχολή Ναυτικών οκίµων ΟΡΙΖΟΥΣΕΣ. Ιδιότητες & Εφαρµογές

Κ. Ι. ΠΑΠΑΧΡΗΣΤΟΥ. Τοµέας Φυσικών Επιστηµών Σχολή Ναυτικών οκίµων ΟΡΙΖΟΥΣΕΣ. Ιδιότητες & Εφαρµογές Κ Ι ΠΑΠΑΧΡΗΣΤΟΥ Τοµέας Φυσικών Επιστηµών Σχολή Ναυτικών οκίµων ΟΡΙΖΟΥΣΕΣ Ιδιότητες & Εφαρµογές ΠΕΙΡΑΙΑΣ 2013 ΟΡΙΖΟΥΣΕΣ Έστω 2 2 πίνακας: a b A= c d Όπως γνωρίζουµε, η ορίζουσα του Α είναι ο αριθµός a

Διαβάστε περισσότερα

I. ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ. math-gr

I. ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ. math-gr I ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ i e ΜΕΡΟΣ Ι ΟΡΙΣΜΟΣ - ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ Α Ορισμός Ο ορισμός του συνόλου των Μιγαδικών αριθμών (C) βασίζεται στις εξής παραδοχές: Υπάρχει ένας αριθμός i για τον οποίο ισχύει i Το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

f( x 1, x ( ) ( ) f x > f x. ( ) ( )

f( x 1, x ( ) ( ) f x > f x. ( ) ( ) MONOTONIA ΑΚΡΟΤΑΤΑ ΣΥΜΜΕΤΡΙΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ I MONOTONIA ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΩΝ ΘΕΩΡΙΑ Στο διπλανό σχήµα δίνεται η γραφική παράσταση µιας συνάρτησης f στο α,β Παρατηρούµε ότι διάστηµα [ ] καθώς αυξάνουν οι τιµές του

Διαβάστε περισσότερα

Συστήµατα Μη-Γραµµικών Εξισώσεων Μέθοδος Newton-Raphson

Συστήµατα Μη-Γραµµικών Εξισώσεων Μέθοδος Newton-Raphson Ιαν. 009 Συστήµατα Μη-Γραµµικών Εξισώσεων Μέθοδος Newton-Raphson Έστω y, y,, yn παρατηρήσεις µιας m -διάστατης τυχαίας µεταβλητής µε συνάρτηση πυκνότητας πιθανότητας p( y; θ) η οποία περιγράφεται από ένα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 13ο Eπαναλαµβανόµενα παίγνια (Repeated Games)

Κεφάλαιο 13ο Eπαναλαµβανόµενα παίγνια (Repeated Games) Κεφάλαιο 13ο Eπαναλαµβανόµενα παίγνια (Repeated Gaes) Το δίληµµα των φυλακισµένων, όπως ξέρουµε έχει µια και µοναδική ισορροπία η οποία είναι σε αυστηρά κυρίαρχες στρατηγικές. C N C -8, -8 0, -10 N -10,

Διαβάστε περισσότερα

Πολυώνυµα - Πολυωνυµικές εξισώσεις

Πολυώνυµα - Πολυωνυµικές εξισώσεις 4 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Πολυώνυµα - Πολυωνυµικές εξισώσεις Ορισµός πολυωνύµου Ονοµάζoυµε ΠΟΛΥΩΝΥΜΟ του κάθε παράσταση της µορφής α ν ν +α ν- ν- + +α +α 0, ν ΙΝ και α 0, α,, α ν-, α ν ΙR. Παρατηρήσεις α. Τα α ν ν, α

Διαβάστε περισσότερα

ΙΙ ιαφορικός Λογισµός πολλών µεταβλητών. ιαφόριση συναρτήσεων πολλών µεταβλητών

ΙΙ ιαφορικός Λογισµός πολλών µεταβλητών. ιαφόριση συναρτήσεων πολλών µεταβλητών 54 ΙΙ ιαφορικός Λογισµός πολλών µεταβλητών ιαφόριση συναρτήσεων πολλών µεταβλητών Ένας στέρεος ορισµός της παραγώγισης για συναρτήσεις πολλών µεταβλητών ανάλογος µε τον ορισµό για συναρτήσεις µιας µεταβλητής

Διαβάστε περισσότερα

. Κουζούδης 1 ΠΑΡΑΓΩΓΟΙ

. Κουζούδης 1 ΠΑΡΑΓΩΓΟΙ 1 ΠΑΡΑΓΩΓΟΙ Ποια είναι η χρήση των παραγώγων στην Φυσική και τι ακριβώς είναι; Ένα παράδειγµα θα µας διαφωτίσει. Έστω ότι ένα αυτοκίνητο βρίσκεται την χρονική στιγµή t = 0 s στο σηµείο x = 0 m και κινείται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Ι (2006-07)

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Ι (2006-07) ΤΕΙ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Ι (2006-07) Επιµέλεια Σηµειώσεων : Βασιλειάδης Γεώργιος Καστοριά, εκέµβριος 2006

Διαβάστε περισσότερα

Η παιδαγωγική διάσταση των πολλών τρόπων επίλυσης ενός προβλήµατος ρ. Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος Σχολικός Σύµβουλος κλάδου ΠΕ03 www.p-theodoropoulos.gr Εισαγωγή Μία χαρακτηριστική ιδιότητα των Μαθηµατικών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ

ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ 80 ΝΙΚΑΙΑ ΝΕΑΠΟΛΗ ΤΗΛΕΦΩΝΟ 0965897 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ ΒΡΟΥΤΣΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΜΠΟΥΡΝΟΥΤΣΟΥ ΚΩΝ/ΝΑ ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ Η έννοια του μιγαδικού

Διαβάστε περισσότερα