9 Τριγωνισμοί Delaunay

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "9 Τριγωνισμοί Delaunay"

Transcript

1 9 Τριγωνισμοί Delaunay Παρεμβολή καθ ύψος Ότανσεπροηγούμενακεϕάλαιααναϕερθήκαμεσεχάρτεςενόςτμήματοςτης επιϕάνειας της Γης, υποθέσαμε σιωπηρά ότι δεν υπάρχουν υψομετρικές διαϕορές. Η παραδοχή αυτή πιθανόν να είναι εύλογη για μια χώρα όπως η Ολλανδία, αλλά είναι εντελώς άστοχη για την Ελβετία. Στο κεϕάλαιο αυτό θα διορθώσουμε αυτήν την κατάσταση. Μπορούμε να αναπαραστήσουμε ένα τμήμα της επιϕάνειας της Γης με τη μορϕή ενός αναγλύϕου. Ανάγλυϕο είναι μια διδιάστατη επιϕάνεια στον τριδιάστατο χώρο με μια χαρακτηριστική ιδιότητα: κάθε κατακόρυϕη ευθεία το τέμνει σε ένα το πολύ σημείο. Με άλλα λόγια, είναι το γράϕημα μιας συνάρτησης f : A R 2 R που αποδίδει ένα ύψος f(p σε κάθε σημείο p του πεδίου ορισμού, A, του αναγλύϕου. (Δεδομένου ότι η Γη είναι σϕαιρική, τα ανάγλυϕα που ορίζονται με αυτόν τον τρόπο δεν την αναπαριστούν καλά σε πλανητική κλίμακα. Σε πιο τοπικό επίπεδο, όμως, αποτελούν ένα αρκετά καλό μοντέλο. Ένα ανάγλυϕο μπορεί να απεικονιστεί μέσω ενός προοπτικού σχεδίου όπως αυτό του Σχήματος 9.1, ή μέσω ισοϋψών καμπυλών γραμμών ίσου ύψους όπως σε έναν τοπογραϕικό χάρτη. Σχήμα 9.1 Προοπτική άποψη αναγλύϕου Φυσικά, δεν γνωρίζουμε το ύψος κάθε σημείου της επιϕάνειας της Γης. το γνωρίζουμε μόνο στα σημεία όπου το έχουμε μετρήσει. Αυτό σημαίνει ότι, όταν αναϕερόμαστε σε κάποιο ανάγλυϕο, οι τιμές της συνάρτησης f μας είναι γνωστές μόνο σε ένα πεπερασμένο σύνολο P A δειγματικών σημείων. Από το ύψος των δειγματικών σημείων θα πρέπει με κάποιον τρόπο να υπολογίσουμε προσεγγιστικά το ύψος στα υπόλοιπα σημεία του πεδίου ορισμού. Μια απλοϊκή μέθοδος είναι να αποδώσουμε σε κάθε p A το ύψος του πλησιέστερου δειγματικού σημείου. Ωστόσο, με τον τρόπο αυτό προκύπτει ένα «στρωματικό» ανάγλυϕο, που δεν ϕαίνεται πολύ ϕυσικό. Ως εκ τούτου, θα χρησιμοποιήσουμε την εξής μέθοδο για τον προσεγγιστικό υπολογισμό ενός αναγλύϕου. Αρχικά υπολογίζουμε έναν τριγωνισμό του P : μια επίπεδη υποδιαίρεση στην οποία οι ϕραγμένες έδρες είναι τρίγωνα και οι κορυϕές είναι τα σημεία του P. (Υποθέτουμε ότι τα δειγματικά σημεία είναι τέτοια ώστε το πεδίο ορισμού του 191

2 Κεϕάλαιο 9 ÚÈÁˆÓÈÛÌÔÈ Delaunay αναγλύϕουναμπορείνακαλυϕθείαπότατρίγωνα.έπειταανυψώνουμεκάθε δειγματικό σημείο στο σωστό του ύψος, οπότε κάθε τρίγωνο του τριγωνισμού απεικονίζεται σε ένα τρίγωνο του τριδιάστατου χώρου. Η διαδικασία αυτή αναπαρίσταται στο Σχήμα 9.2. Το αποτέλεσμα είναι ένα πολυεδρικό ανάγλυϕο, το γράϕημα μιας συνεχούς, τμηματικά γραμμικής συνάρτησης. Αυτό το πολυεδρικό ανάγλυϕο μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως προσέγγιση του πραγματικού αναγλύϕου. Σχήμα 9.2 Παραγωγή πολυεδρικού αναγλύϕου απόσύνολοδειγματικώνσημείων Το ερώτημα παραμένει: πώς τριγωνίζουμε το σύνολο των δειγματικών σημείων; Γενικά, αυτό μπορεί να επιτευχθεί με πολλούς διαϕορετικούς τρόπους. Ποιος τριγωνισμός είναι όμως ο καταλληλότερος για τον σκοπό μας, δηλαδή για την προσεγγιστική αναπαράσταση ενός αναγλύϕου; Στο ερώτημα αυτό δεν υπάρχει σαϕής απάντηση. Δεν γνωρίζουμε το πραγματικό ανάγλυϕο, γνωρίζουμε μόνο το ύψος του στα δειγματικά σημεία. Εϕόσον δεν έχουμε καμία άλλη πληροϕορία, και το ύψος στα δειγματικά σημεία είναι το σωστό ύψος υπό οποιονδήποτε τριγωνισμό, όλοι οι τριγωνισμοί του P ϕαίνονται εξίσου καλοί. Εντούτοις, κάποιοι τριγωνισμοί ϕαίνονται πιο ϕυσικοί από κάποιους άλλους. Ας εξετάσουμε για παράδειγμα το Σχήμα 9.3, όπου απεικονίζονται δύο τριγωνισμοί του ίδιου σημειοσυνόλου. Από τα ύψη των δειγματικών σημείων μάς δημιουργείται η εντύπωση ότι τα σημεία αυτά έχουν ληϕθεί από τη ράχη ενός βουνού. Ο τριγωνισμός (αʹ αντανακλά αυτήν τη διαισθητική εικόνα. Αντιθέτως, ο τριγωνισμός (βʹ, στον οποίο μία μόνο ακμή έχει «μεταστραϕεί», εισάγει μια στενή κοιλάδα που τέμνει κάθετα τη ράχη. Διαισθητικά, αυτό ϕαίνεται λανθασμένο. Θα μπορούσαμε άραγε να μετατρέψουμε αυτήν τη διαίσθηση σε ένα κριτήριο από το οποίο να προκύπτει ότι ο τριγωνισμός (αʹ είναι καλύτερος από τον τριγωνισμό (βʹ; q q Σχήμα Η μεταστροϕή μιας ακμής μπορεί να ύψος = 985 ύψος = 23 έχει μεγάλη σημασία (αʹ (βʹ 192 Το πρόβλημα με τον τριγωνισμό (βʹ είναι ότι το ύψος του σημείου q καθορίζεται από δύο σημεία που είναι σχετικά απομακρυσμένα. Αυτό συμβαίνει επειδή το q κείται στο μέσον μιας πλευράς δύο μακρόστενων και οξύληκτων τριγώνων. Το πρόβλημα οϕείλεται στην «ισχνότητα» αυτών των τριγώνων. Από ό,τι ϕαίνεται, λοιπόν, ένας τριγωνισμός που περιέχει μικρές γωνίες είναι κακός. Συνεπώς, θα ταξινομούμε τους διάϕορους τριγωνισμούς με βάση την ελάχιστη γωνία τους. Αν οι ελάχιστες γωνίες δύο τριγωνισμών είναι ίσες, τότε μπορούμε να εξετάζουμε τις αμέσως μεγαλύτερες γωνίες, κ.ο.κ. Δεδομένου ότι το πλήθος των δυνατών τριγωνισμών ενός δεδομένου σημειοσυνόλου P είναι πεπερασμένο, θα πρέπει να υπάρχει βέλτιστος τριγωνισμός, δηλαδή τριγωνισμός

3 που μεγιστοποιεί την ελάχιστη γωνία. Αυτός θα είναι ο ζητούμενος τριγωνισμός. Ενότητα 9.1 ÚÈÁˆÓÈÛÌÔÈ ÂappleÈapple ˆÓ ÛËÌÂÈÔÛ ÓÔÏˆÓ 9.1 Τριγωνισμοί επίπεδων σημειοσυνόλων Έστω P := {p 1,p 2,...,p n } ένα σύνολο σημείων στο επίπεδο. Για να μπορέσουμε να ορίσουμε τυπικά έναν τριγωνισμό του P,ορίζουμεαρχικάωςμεγιστιαία επίπεδη υποδιαίρεση μια υποδιαίρεση S στην οποία δεν μπορεί να προστεθεί στην S καμία ακμή που συνδέει δύο κορυϕές χωρίς να καταστραϕεί η επιπεδότητα. Με άλλα λόγια, κάθε ακμή που δεν ανήκει στην S τέμνει κάποια από τις υπάρχουσες ακμές. Ορίζουμε ως τριγωνισμό του P μια μεγιστιαία επίπεδη υποδιαίρεση η οποία έχει σύνολο κορυϕών το P. Με τον ορισμό αυτό, είναι προϕανές ότι υπάρχει τριγωνισμός. Αποτελείται όμως από τρίγωνα; Ναι, κάθε έδρα εκτός από τη μη ϕραγμένη πρέπει να είναι τρίγωνο: κάθε ϕραγμένη έδρα είναι ένα πολύγωνο, και όπως είδαμε στο Κεϕάλαιο 3 κάθε πολύγωνο μπορεί να τριγωνιστεί. Τι γίνεται με τη μη ϕραγμένη έδρα; Όπως μπορεί κανείς να αντιληϕθεί εύκολα, κάθε ευθύγραμμο τμήμα που συνδέει δύο διαδοχικά σημεία επάνω στο σύνορο του κυρτού περιβλήματος του P αποτελεί ακμή σε οποιονδήποτε τριγωνισμό T.Αυτόσημαίνειότι η ένωση των ϕραγμένων εδρών του T είναι πάντα το κυρτό περίβλημα του P, και ότι η μη ϕραγμένη έδρα είναι πάντα το συμπλήρωμα του κυρτού περιβλήματος. (Στην εϕαρμογή μας, αυτό σημαίνει ότι αν, π.χ., το πεδίο ορισμού είναι μια ορθογώνια περιοχή, θα πρέπει να ϕροντίσουμε τα ακραία σημεία του πεδίου ορισμού να συμπεριλαμβάνονται στο σύνολο των δειγματικών σημείων, έτσι ώστε τα τρίγωνα στον τριγωνισμό να καλύψουν το πεδίο ορισμού του αναγλύϕου. Το πλήθος των τριγώνων είναι το ίδιο σε κάθε τριγωνισμό του P.Το ίδιο ισχύει και για το πλήθος των ακμών. Τόσο το ένα όσο και το άλλο πλήθος εξαρτάται από το πλήθος των σημείων του P που βρίσκονται επάνω στο σύνορο του κυρτού περιβλήματος του P. (Σε αυτά τα σημεία προσμετρώνται και σημεία στο εσωτερικό ακμών του κυρτού περιβλήματος. Έτσι, το πλήθος των σημείων επάνω στο σύνορο του κυρτού περιβλήματος δεν είναι αναγκαστικά το ίδιο με το πλήθος των κορυϕών του κυρτού περιβλήματος. Η εξάρτηση αυτή περιγράϕεται επακριβώς στο ακόλουθο θεώρημα. σύνορο κυρτού περιβλήματος Θεώρημα 9.1 Έστω P ένα σύνολο n σημείων στο επίπεδο, που δεν είναι όλα συνευθειακά, και k το πλήθος των σημείων του P που κείνται επάνω στο σύνορο του κυρτού περιβλήματος του P.ΤότεσεκάθετριγωνισμότουP υπάρχουν 2n 2 k τρίγωνα και 3n 3 k ακμές. Απόδειξη. Έστω T ένας τριγωνισμός του P,και m το πλήθος των τριγώνων του T. Σημειωτέον ότι το πλήθος των εδρών του τριγωνισμού, το οποίο συμβολίζουμε με n f,είναιm+1. Κάθε τρίγωνο έχει τρεις ακμές, και η μη ϕραγμένη έδρα έχει k ακμές.επιπλέον,κάθεακμήπροσπίπτεισεδύοακριβώςέδρες.συνεπώς, το συνολικό πλήθος ακμών του T είναι n e := (3m + k/2.απότοντύπο του Eule έχουμε ότι n n e + n f =2. Θέτοντας στον τύπο τις τιμές των n e και n f,παίρνουμεm =2n 2 k, απ όπου στη συνέχεια έπεται ότι n e =3n 3 k. Έστω T ένας τριγωνισμός του P, και ας υποθέσουμε ότι περιλαμβάνει m τρίγωνα. Ας εξετάσουμε τις 3m γωνίες των τριγώνων του T, διατεταγμένες κατά αύξουσα σειρά. Έστω α 1,α 2,...,α 3m η προκύπτουσα ακολουθία γωνιών, όπου α i α j,γιαi < j.ορίζουμεωςγωνιοδιάνυσμα του T το διάνυσμα A(T :=(α 1,α 2,...,α 3m.ΈστωT ένας άλλος τριγωνισμός του ίδιου σημειοσυνόλου P,καιέστωA(T :=(α 1,α 2,...,α 3m το γωνιοδιάνυσμά του. Λέμε 193

4 Κεϕάλαιο 9 ÚÈÁˆÓÈÛÌÔÈ Delaunay ότι το γωνιοδιάνυσμα του T είναι μεγαλύτερο από το γωνιοδιάνυσμα του T αν το A(T είναι λεξικογραϕικά μεγαλύτερο του A(T,ή,μεάλλαλόγια,αν υπάρχει κάποιο i στο διάστημα 1 i 3m τέτοιο ώστε α j = α j για κάθε j<i, και α i >α i. Η σχέση αυτή συμβολίζεται A(T >A(T. Ένας τριγωνισμός T λέγεται γωνιακά βέλτιστος αν A(T A(T για κάθε τριγωνισμό T του P. Οι γωνιακά βέλτιστοι τριγωνισμοί μας ενδιαϕέρουν γιατί, όπως είδαμε στην εισαγωγή αυτού του κεϕαλαίου, ενδείκνυνται για την κατασκευή ενός πολυεδρικού αναγλύϕου από ένα σύνολο δειγματικών σημείων. l p a s q C b Στη συνέχεια θα μελετήσουμε πότε ένας τριγωνισμός είναι γωνιακά βέλτιστος. Για τον σκοπό αυτό, είναι χρήσιμο να γνωρίζουμε το ακόλουθο θεώρημα, που ονομάζεται συχνά «θεώρημα του Θαλή». Η μικρότερη γωνία που ορίζουν τρία σημεία p, q, συμβολίζεται pq. Θεώρημα 9.2 Έστω C ένας κύκλος, l μια ευθεία που τέμνει τον C στα σημεία a και b,και p, q,, και s σημεία που κείνται στην ίδια πλευρά της l.έστω ότι τα p και q κείνται επί του C, το κείται εντός του C, καιτοs κείται εκτός του C. Στην περίπτωση αυτή, ab > apb = aqb > asb. Ας θεωρήσουμε στη συνέχεια μια ακμή e = p i p j ενός τριγωνισμού T του P.Αν η e δεν είναι ακμή της μη ϕραγμένης έδρας, τότε προσπίπτει σε δύο τρίγωνα p i p j p k και p i p j p l. Αν τα δύο αυτά τρίγωνα σχηματίζουν κυρτό τετράπλευρο, μπορούμε να πάρουμε έναν νέο τριγωνισμό T αϕαιρώντας από τον T την p i p j και εισάγοντας στη θέση της την p k p l.τηνπράξηαυτήτηνονομάζουμεμεταστροϕή ακμής. Η μόνη διαϕορά στα γωνιοδιανύσματα των T και T είναι οι p l p l α 2 α 3 α 5 p j μεταστροϕή α 2 α 4 α 6 p j Σχήμα 9.4 Μεταστροϕή ακμής α 1 p i α 4 α 6 p k p i α 1 α 3 α 5 p k έξι γωνίες α 1,...,α 6 του A(T, που έχουν αντικατασταθεί στο A(T από τις α 1,...,α 6. Η διαδικασία αυτή απεικονίζεται στο Σχήμα 9.4. Λέμε ότι η ακμή e = p i p j είναι ανεπίτρεπτη αν min α i < min 1 i 6 1 i 6 α i. Με άλλα λόγια, μια ακμή είναι ανεπίτρεπτη αν μεταστρέϕοντάς την μπορούμε να αυξήσουμε τοπικά την ελάχιστη γωνία. Η παρατήρηση που ακολουθεί έπεται άμεσα από τον ορισμό της έννοιας της ανεπίτρεπτης ακμής. Παρατήρηση 9.3 Έστω T ένας τριγωνισμός με μια ανεπίτρεπτη ακμή e. Εάν T είναι ο τριγωνισμός που προκύπτει από τον T με μεταστροϕή της e, τότε A(T >A(T. 194 Σε πρακτικό επίπεδο, δεν είναι απαραίτητο να υπολογίσουμε τις γωνίες α 1,...,α 6,α 1,...,α 6 για να ελέγξουμε αν μια δεδομένη ακμή είναι επιτρεπτή. Αντ αυτού, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε το απλό κριτήριο που διατυπώνεται στο ακόλουθο λήμμα. Η ορθότητα αυτού του κριτηρίου έπεται από το θεώρημα του Θαλή.

5 Λήμμα 9.4 Έστω ότι η ακμή p i p j προσπίπτει στα τρίγωνα p i p j p k και p i p j p l, και έστω C ο κύκλος που διέρχεται από τα p i, p j,καιp k.ηακμήp i p j είναι ανεπίτρεπτηανκαιμόνοαντοσημείοp l κείται στο εσωτερικό του C.Επιπλέον,αν τα σημεία p i, p j, p k, p l σχηματίζουν κυρτό τετράπλευρο και δεν κείνται επάνω στον ίδιο κύκλο, τότε ακριβώς μία από τις ακμές p i p j και p k p l είναι ανεπίτρεπτη. Ενότητα 9.2 ÙÚÈÁˆÓÈÛÌÔÛDelaunay Παρατηρούμε ότι το κριτήριο είναι συμμετρικό ως προς τα p k και p l :τοp l κείται εντός του κύκλου που διέρχεται από τα p i, p j, p k αν και μόνο αν το p k κείνται εντός του κύκλου που διέρχεται από τα p i, p j, p l. Όταν και τα τέσσερα σημεία κείνται επάνω στον ίδιο κύκλο, τότε αμϕότερες οι p i p j και p k p l είναι επιτρεπτές. Σημειωτέον ότι τα δύο τρίγωνα που προσπίπτουν σε μια ανεπίτρεπτη ακμή πρέπει να σχηματίζουν κυρτό τετράπλευρο, έτσι ώστε μια ανεπίτρεπτη ακμή να μπορεί πάντα να μεταστραϕεί. Κάθε τριγωνισμός που δεν περιέχει ανεπίτρεπτες ακμές ονομάζεται επιτρεπτός τριγωνισμός. Από την παραπάνω παρατήρηση έπεται ότι κάθε γωνιακά βέλτιστος τριγωνισμός είναι επιτρεπτός. Ο υπολογισμός ενός επιτρεπτού τριγωνισμού είναι πολύ απλός, εϕόσον μας δοθεί κάποιος αρχικός τριγωνισμός. Απλώς μεταστρέϕουμε ανεπίτρεπτες ακμές έως ότου όλες οι ακμές να είναι επιτρεπτές. p i p l p k p j ανεπίτρεπτη Αλγόριθμος appleèùúâappleùôû ÚÈÁˆÓÈÛÌÔÛ(T Είσοδος. Κάποιος τριγωνισμός T ενός σημειοσυνόλου P. Έξοδος. Ένας επιτρεπτός τριγωνισμός του P. 1. ενόσω ο T περιέχει κάποια ανεπίτρεπτη ακμή p i p j 2. ( Μεταστρέϕουμε την p i p j 3. Έστω p i p j p k και p i p j p l τα δύο παρακείμενα προς την p i p j τρίγωνα. 4. Αϕαιρούμε από τον T την p i p j, και προσθέτουμε στη θέση της την p k p l. 5. επιστροϕή T Πώςγνωρίζουμεότιοαλγόριθμοςαυτόςτερματίζει;ΑπότηνΠαρατήρηση9.3 έπεται ότι σε κάθε επανάληψη του βρόχου το γωνιοδιάνυσμα του T αυξάνεται. Δεδομένου ότι το πλήθος των διαϕορετικών τριγωνισμών του P είναι πεπερασμένο, ο αλγόριθμος σίγουρα τερματίζει. Όταν τερματίσει, το αποτέλεσμα είναι ένας επιτρεπτός τριγωνισμός. Αν και ο αλγόριθμος τερματίζει σίγουρα, είναι τόσο αργός που δεν παρουσιάζει πρακτικό ενδιαϕέρον. Ο λόγος που παρ όλα αυτά τον παραθέσαμε παραπάνω είναι ότι αργότερα θα χρειαστούμε μια παρόμοια διαδικασία. Εν τω μεταξύ, θα εξετάσουμε κάτι εντελώς διαϕορετικό ϕαινομενικά τουλάχιστον. 9.2 Ο τριγωνισμός Delaunay Έστω P ένα σύνολο n σημείων ή εστιών, όπωςθατααποκαλούμεμερικές ϕορές στο επίπεδο. Υπενθυμίζουμε (βλ. Κεϕάλαιο 7 ότι το διάγραμμα Voonoi του P είναι η υποδιαίρεση του επιπέδου σε n περιοχές, μία για κάθε εστία του P, για την οποία ισχύει ότι η περιοχή μιας εστίας p P περιέχει όλα τα σημεία του επιπέδου που έχουν ως πλησιέστερη εστία το p. Το διάγραμμα Voonoi του P συμβολίζεται με Vo(P. Η περιοχή μιας εστίας p λέγεται κυψελίδα Voonoi του p, και συμβολίζεται V(p. Στην ενότητα αυτή θα μελετήσουμε το δυϊκό γράϕημα του διαγράμματος Voonoi. Αυτό το γράϕημα G περιέχει έναν κόμβο για κάθε κυψελίδα Voonoi ισοδύναμα, για κάθε εστία και ένα τόξο μεταξύ δύο κόμβων αν οι αντίστοιχες κυψελίδες έχουν μια κοινή ακμή. Παρατηρούμε ότι αυτό σημαίνει πως το G έχει ένα τόξο για κάθε ακμή του Vo(P. Όπως μπορείτε να δείτε στο Σχήμα 9.5, υπάρχει μια ένα-προς-ένα αντιστοιχία ανάμεσα στις ϕραγμένες έδρες του G και στις κορυϕές του Vo(P. 195

6 Κεϕάλαιο 9 ÚÈÁˆÓÈÛÌÔÈ Delaunay G Σχήμα 9.5 Το δυϊκό γράϕημα του Vo(P Vo(P Σχήμα 9.6 Το γράϕημα Delaunay G D(P C ij 196 περιέχεται στην V(p i p i p j περιέχεται στην V(p j Ας θεωρήσουμε την ευθύγραμμη εναποτύπωση του G, όπου ο κόμβος που αντιστοιχεί στην κυψελίδα Voonoi V(p είναι το σημείο p,και το τόξο που συνδέει τους κόμβους των κυψελίδων V(p και V(q είναι το ευθύγραμμο τμήμα pq βλ. Σχήμα 9.6. Ονομάζουμε αυτή την εναποτύπωση γράϕημα Delaunay του P, και τη συμβολίζουμε GD(P. (Αν και το όνομα ακούγεται γαλλικό, τα γραϕήματα Delaunay δεν έχουν καμία σχέση με τον Γάλλο ζωγράϕο. Πήραν το όνομά τους από τον ρώσο μαθηματικό Bois Nikolaevich Delone, του οποίου το όνομα γραϕόταν στην κυριλλική ως «Борис Николаевич Делоне», και θα μεταγραϕόταν στα αγγλικά ως «Delone». Ωστόσο, επειδή οι εργασίες του δημοσιεύονταν στα γαλλικά στην εποχή του οι γλώσσες της επιστήμης ήταν τα γαλλικά και τα γερμανικά το όνομά του είναι περισσότερο γνωστό με τη γαλλική μεταγραϕή. Όπως αποδεικνύεται, το γράϕημα Delaunay ενός σημειοσυνόλου έχει αρκετές αναπάντεχες ιδιότητες. Η πρώτη είναι ότι πρόκειται πάντα για επίπεδο γράϕημα: η εναποτύπωση δεν περιέχει κανένα ζεύγος τεμνόμενων ακμών. Θεώρημα 9.5 Το γράϕημα Delaunay ενός σημειοσυνόλου στο επίπεδο είναι επίπεδο γράϕημα. Απόδειξη. Γιανααποδείξουμετοθεώρημααυτό,θαχρειαστούμεμιαιδιότητα των ακμών ενός διαγράμματος Voonoi, την οποία διατυπώσαμε στο Θεώρημα 7.4(ii. Χάριν πληρότητας, επαναλαμβάνουμε την ιδιότητα αυτή, διατυπωμένη με όρους των γραϕημάτων Delaunay. Το γράϕημα Delaunay GD(P περιλαμβάνει την ακμή p i p j αν και μόνο αν υπάρχει κλειστός δίσκος C ij οοποίοςέχειταp i και p j επάνω στο σύνορό του και δεν έχει καμία άλλη εστία του P στο εσωτερικό του. (Το κέντρο ενός τέτοιου δίσκου κείται επάνω στην κοινή ακμή των V(p i και V(p j. Ας ονομάσουμε t ij το τρίγωνο με κορυϕές τα p i, p j, και το κέντρο του C ij. Σημειωτέον ότι η πλευρά του t ij που συνδέει το p i με το κέντρο του C ij περιέχεται στην V(p i.κάτιαντίστοιχοισχύεικαιγιατοσημείοp j.έστωp k p l μια

7 άλλη ακμή του GD(P, και ας ορίσουμε τον κύκλο C kl και το τρίγωνο t kl παρόμοια προς τα C ij και t ij. Ας υποθέσουμε, αντίθετα προς το αποδεικτέο, ότι οι p i p j και p k p l τέμνονται. Τόσο το p k όσο και το p l θα πρέπει να κείνται έξω από τον C ij και συνεπώς κείνται επίσης έξω από το t ij.αυτόσημαίνειότιηp k p l θα πρέπει να τέμνει μία από τις πλευρές του t ij που προσπίπτουν στο κέντρο του C ij.αντίστοιχα, η p i p j θα πρέπει να τέμνει μία από τις πλευρές του t kl που προσπίπτουν στο κέντρο του C kl. Έπεται ότι μία από τις πλευρές του t ij που προσπίπτουν στο κέντρο του C ij θα πρέπει να τέμνει μία από τις πλευρές του t kl που προσπίπτουν στο κέντρο του C kl. Αυτό, όμως, είναι αδύνατον, αϕού οι πλευρές αυτές περιέχονται σε ξένες μεταξύ τους κυψελίδες Voonoi. Ενότητα 9.2 ÙÚÈÁˆÓÈÛÌÔÛDelaunay Το γράϕημα Delaunay του P είναι μια εναποτύπωση του δυϊκού γραϕήματος του διαγράμματος Voonoi. Όπως παρατηρήσαμε νωρίτερα, έχει μία έδρα για κάθε κορυϕή του Vo(P. Οι ακμές στο σύνορο μιας έδρας αντιστοιχούν στις ακμές Voonoi που προσπίπτουν στην αντίστοιχη κορυϕή Voonoi. Συγκεκριμένα, αν μια κορυϕή v του Vo(P αποτελεί κορυϕή των κυψελίδων Voonoi για τις εστίες p 1,p 2,p 3,...,p k,τότεηαντίστοιχηέδραf του GD(P έχει ως κορυϕές της τις p 1,p 2,p 3,...,p k. Σύμϕωνα με το Θεώρημα 7.4(i, στην περίπτωση αυτή τα σημεία p 1,p 2,p 3,...,p k κείνται επάνω σε έναν κύκλο γύρω από την v, και επομένως γνωρίζουμε όχι μόνο ότι η f είναι ένα k-γωνο, αλλά επιπλέον ότι είναι και κυρτό. Αν τα σημεία του P είναι τυχαία κατανεμημένα, η πιθανότητα τέσσερα από αυτά να κείνται επάνω σε έναν κύκλο είναι πολύ μικρή. Θα λέμε στο κεϕάλαιο αυτό ότι ένα σύνολο σημείων βρίσκεται σε γενική θέση αν δεν περιέχει καμιά τετράδα σημείων επάνω σε κύκλο. Αν το P βρίσκεται σε γενική θέση, τότε όλες οι κορυϕές του διαγράμματος Voonoi έχουν βαθμό τρία, και συνεπώς όλες οι ϕραγμένες έδρες του GD(P είναι τρίγωνα. Αυτός είναι ο λόγος που το GD(P αποκαλείται συχνά και τριγωνισμός Delaunay του P. Εμείς προτιμούμε να είμαστε κάπως πιο προσεκτικοί, και γι αυτό θα αποκαλούμε το GD(P γράϕημα Delaunay του P.Ορίζουμεωςτριγωνισμό Delaunay οποιονδήποτε τριγωνισμό οοποίοςπροκύπτειαπότογράϕημαdelaunayμετηνπροσθήκηακμών.δεδομένου ότι όλες οι έδρες του GD(P είναι κυρτές, η κατασκευή ενός τέτοιου τριγωνισμού είναι εύκολη. Παρατηρούμε ότι ο τριγωνισμός Delaunay του P είναι μοναδικός αν και μόνο αν το GD(P αποτελεί τριγωνισμό, το οποίο ισχύει αν το P βρίσκεται σε γενική θέση. ΤοΘεώρημα7.4γιαδιαγράμματαVoonoiαναδιατυπώνεταιμεόρουςγραϕημάτων Delaunay ως εξής. f v Θεώρημα 9.6 ΈστωP ένα σύνολο σημείων στο επίπεδο. (i Τρία σημεία p i,p j,p k P αποτελούν κορυϕές της ίδιας έδρας του γρα- ϕήματος Delaunay του P αν και μόνο αν ο κύκλος που διέρχεται από τα p i, p j, p k δεν περιέχει στο εσωτερικό του κανένα σημείο του P. (ii Δύο σημεία p i,p j P σχηματίζουν ακμή του γραϕήματος Delaunay του P αν και μόνο αν υπάρχει κλειστός δίσκος C που περιέχει τα p i και p j στο σύνορό του και δεν περιέχει κανένα άλλο σημείο του P. ΑπότοΘεώρημα9.6έπεταιάμεσατοακόλουθοσυμπέρασμασχετικάμε τους τριγωνισμούς Delaunay. Θεώρημα 9.7 Έστω P ένα σύνολο σημείων στο επίπεδο, και T ένας τριγωνισμός του P.ΟT είναι ένας τριγωνισμός Delaunay του P αν και μόνο αν κανένα σημείο του P δεν κείται στο εσωτερικό του περιγεγραμμένου κύκλου κάποιου τριγώνου του T. Όπως εξηγήσαμε νωρίτερα, για να είναι ένας τριγωνισμός καλός για τον σκοπό της παρεμβολής καθ ύψος, θα πρέπει το γωνιοδιάνυσμά του να είναι 197

8 Κεϕάλαιο 9 ÚÈÁˆÓÈÛÌÔÈ Delaunay όσο το δυνατόν μεγαλύτερο. Επομένως, το επόμενο βήμα μας θα είναι να εξετάσουμε το γωνιοδιάνυσμα των τριγωνισμών Delaunay. Για τον σκοπό αυτό, θα πρέπει να κάνουμε μια μικρή παράκαμψη μέσω επιτρεπτών τριγωνισμών. p i p k p m C(p ip jp m e C(p ip jp k p l p j Θεώρημα 9.8 ΈστωP ένα σύνολο σημείων στο επίπεδο. Ένας τριγωνισμός T του P είναι επιτρεπτός αν και μόνο αν είναι τριγωνισμός Delaunay του P. Απόδειξη. Από τους ορισμούς, έπεται άμεσα ότι κάθε τριγωνισμός Delaunay είναι επιτρεπτός. Θα αποδείξουμε ότι κάθε επιτρεπτός τριγωνισμός είναι τριγωνισμός Delaunay με εις άτοπον απαγωγή. Έστω λοιπόν ότι ο T είναι ένας επιτρεπτός τριγωνισμός του P που δεν αποτελεί τριγωνισμό Delaunay. Σύμϕωνα με το Θεώρημα 9.6, αυτό σημαίνει ότι υπάρχει τρίγωνο p i p j p k τέτοιο ώστε ο περιγεγραμμένος κύκλος C(p i p j p k να περιέχει στο εσωτερικό του κάποιο σημείο p l P. Έστω ότι η e := p i p j είναι η πλευρά του τριγώνου p i p j p l για την οποία ισχύει ότι το τρίγωνο p i p j p l δεν τέμνει το p i p j p k.απόόλαταζεύγη(p i p j p k,p l στον T, επιλέγουμε εκείνο που μεγιστοποιεί τη γωνία p i p l p j.αςεξετάσουμεστη συνέχεια το τρίγωνο p i p j p m που είναι παρακείμενο του p i p j p k με κοινή πλευρά την e. Δεδομένου ότι ο τριγωνισμός T είναι επιτρεπτός, η e είναι επιτρεπτή. Από το Λήμμα 9.4, αυτό συνεπάγεται ότι το p m δεν κείται στο εσωτερικό του C(p i p j p k. Ο περιγεγραμμένος κύκλος C(p i p j p m του p i p j p m περιέχει το τμήμα του C(p i p j p k που χωρίζεται από το p i p j p k μέσω της e. Συνεπώς, p l C(p i p j p m.αςυποθέσουμεότιτοp j p m είναι η πλευρά του p i p j p m για την οποία ισχύει ότι το p j p m p l δεν τέμνει το p i p j p m. Τώρα όμως από το θεώρημα του Θαλή έχουμε ότι p j p l p m > p i p l p j,πράγμαπουαντιϕάσκειπρος την επιλογή του ζεύγους (p i p j p k,p l. Αϕού κάθε γωνιακά βέλτιστος τριγωνισμός είναι οπωσδήποτε επιτρεπτός, από το Θεώρημα 9.8 συνεπάγεται ότι κάθε γωνιακά βέλτιστος τριγωνισμός του P είναι τριγωνισμός Delaunay του P.ΌταντοP βρίσκεται σε γενική θέση, υπάρχει μόνο ένας επιτρεπτός τριγωνισμός, ο οποίος επομένως είναι και ο μοναδικός γωνιακά βέλτιστος τριγωνισμός, συγκεκριμένα ο μοναδικός τριγωνισμός Delaunay που συμπίπτει με το γράϕημα Delaunay. Όταν το P δεν βρίσκεται σε γενική θέση, τότε οποιοσδήποτε τριγωνισμός του γραϕήματος Delaunay είναι επιτρεπτός. Αυτοί οι τριγωνισμοί Delaunay πιθανόν να μην είναι όλοι τους γωνιακά βέλτιστοι. Ωστόσο, τα γωνιοδιανύσματά τους δεν διαϕέρουν πάρα πολύ. Επιπλέον, μέσω του θεωρήματος του Θαλή μπορεί να αποδειχθεί ότι σε οποιονδήποτε τριγωνισμό ενός συνόλου σημείων που κείνται επάνω σε κύκλο η ελάχιστη γωνία είναι η ίδια, δηλαδή η ελάχιστη γωνία είναι ανεξάρτητη από τον τριγωνισμό. Αυτό συνεπάγεται ότι κάθε τριγωνισμός που μετατρέπει το γράϕημα Delaunay σε τριγωνισμό Delaunay έχει την ίδια ελάχιστη γωνία. Τα συμπεράσματα αυτά συνοψίζονται στο ακόλουθο θεώρημα. Θεώρημα 9.9 Έστω P ένα σύνολο σημείων στο επίπεδο. Κάθε γωνιακά βέλτιστος τριγωνισμός του P είναι τριγωνισμός Delaunay του P.Επιπλέον,κάθε τριγωνισμός Delaunay του P μεγιστοποιεί την ελάχιστη γωνία ως προς όλους τους τριγωνισμούς του P Υπολογισμός του τριγωνισμού Delaunay Όπως είδαμε, για τον σκοπό μας την προσέγγιση ενός αναγλύϕου μέσω της κατασκευής ενός πολυεδρικού αναγλύϕου από ένα σύνολο P δειγματικών σημείων ένας τριγωνισμός Delaunay του P είναι κατάλληλος. Ο λόγος είναι ότι ο τριγωνισμός Delaunay μεγιστοποιεί την ελάχιστη γωνία. Πώς λοιπόν υπολογίζουμε έναν τέτοιον τριγωνισμό Delaunay;

9 Από το Κεϕάλαιο 7, γνωρίζουμε ήδη πώς μπορούμε να υπολογίσουμε το διάγραμμα Voonoi του P.Από το Vo(P μπορούμε να προσδιορίσουμε εύκολα το γράϕημα Delaunay GD(P, και να πάρουμε έναν τριγωνισμό Delaunay τριγωνίζοντας τις έδρες που έχουν περισσότερες από τρεις κορυϕές. Σε αυτή την ενότητα θα περιγράψουμε μια διαϕορετική τακτική: θα υπολογίσουμε έναν τριγωνισμό Delaunay άμεσα, χρησιμοποιώντας την τυχαιοκρατική αυξητική τεχνική που εϕαρμόσαμε τόσο επιτυχημένα στο πρόβλημα του γραμμικού προγραμματισμού στο Κεϕάλαιο 4 και στο πρόβλημα του εντοπισμού σημείου στο Κεϕάλαιο 6. Ενότητα 9.3 ÀappleÔÏÔÁÈÛÌÔÛ ÙÔ ÙÚÈÁˆÓÈÛÌÔ Delaunay Στο Κεϕάλαιο 6 μας διευκόλυνε να ξεκινήσουμε με ένα μεγάλο ορθογώνιο που περιείχε όλη τη σκηνή, ώστε να αποϕύγουμε τα προβλήματα που προκαλούν τα μη ϕραγμένα τραπέζια. Στο ίδιο πνεύμα, θα ξεκινήσουμε με ένα μεγάλο τρίγωνο που περιέχει το σύνολο P. Θα προσθέσουμε δύο επιπλέον σημεία, p 1 και p 2,ταοποία,μαζίμετουψηλότεροσημείοp 0 του P,σχηματίζουνένατρίγωνο που εμπεριέχει όλα τα σημεία. Αυτό σημαίνει ότι θα υπολογίσουμε έναν τριγωνισμό Delaunay του συνόλου P {p 1,p 2 } αντί του P. Ο μετέπειτα στόχος μαςείναιναπάρουμετοντριγωνισμόdelaunayτουp διαγράϕοντας τα p 1 και p 2 μαζί με όλες τις προσπίπτουσες ακμές. Επομένως, θα πρέπει να επιλέξουμε τα p 1 και p 2 αρκετά απομακρυσμένα, έτσι ώστε να μην καταστραϕεί κάποιο από τα τρίγωνα του τριγωνισμού Delaunay του P. Συγκεκριμένα, θα πρέπει να ϕροντίσουμε να μην βρίσκονται σε κανέναν κύκλο ο οποίος διέρχεται από τρία σημεία του P. Θα αναβάλουμε τις σχετικές λεπτομέρειες για αργότερα. προς το παρόν θα εξετάσουμε τον αλγόριθμο. Ο αλγόριθμος είναι τυχαιοκρατικού αυξητικού τύπου, δηλαδή τα σημεία προστίθενται με τυχαία σειρά και τηρείται ένας τριγωνισμός Delaunay του τρέχοντος σημειοσυνόλου. Ας εξετάσουμε την προσθήκη ενός σημείου p.κατ αρχάς βρίσκουμε το τρίγωνο του τρέχοντος τριγωνισμού που περιέχει το p (τοπώςγίνεταιαυτόθαεξηγηθείαργότερακαιπροσθέτουμεακμέςαπότοp προς τις κορυϕές αυτού του τριγώνου. Αν το p τύχει να βρίσκεται πάνω σε κάποια ακμή e του τριγωνισμού, θα πρέπει να προσθέσουμε ακμές από το p προς τις απέναντι κορυϕές στα τρίγωνα που έχουν κοινή πλευρά την e.οιδύο αυτές περιπτώσεις απεικονίζονται στο Σχήμα 9.7. Τώρα έχουμε και πάλι έναν τριγωνισμό, ο οποίος όμως πιθανόν να μην είναι τριγωνισμός Delaunay. Ο λόγος είναι ότι η προσθήκη του p μπορεί να καταστήσει κάποιες από τις υπάρχουσες ακμές ανεπίτρεπτες. Για αντιμετωπίσουμε αυτό το πρόβλημα, καλούμε p 2 p 0 p 1 το p κείται στο εσωτερικό τριγώνου το p κείται επάνω σε ακμή p k p i p i p p j p l p j p p k Σχήμα 9.7 Οι δύο δυνατές περιπτώσεις κατά την προσθήκη ενός σημείου p μια διαδικασία ÈÔÚıˆÛË ÎÌËÛ γιακάθεακμήπουενδέχεταιναείναιανεπίτρεπτη. Η διαδικασία αντικαθιστά ανεπίτρεπτες ακμές με επιτρεπτές μέσω μεταστροϕής ακμών. Πριν εξετάσουμε τις λεπτομέρειές της, παραθέτουμε μια πλήρηπεριγραϕήτουκυρίωςαλγορίθμου.γιαναδιευκολύνουμετηνανάλυσή μας, θα θεωρήσουμε ότι το P είναι ένα σύνολο με n +1σημεία. Αλγόριθμος ÚÈÁˆÓÈÛÌÔÛ Delaunay(P Είσοδος. Ένα σύνολο P από n +1σημεία στο επίπεδο. Έξοδος. Ένας τριγωνισμός Delaunay του P. 199

10 Κεϕάλαιο 9 ÚÈÁˆÓÈÛÌÔÈ Delaunay 1. Έστω p 0 το λεξικογραϕικά υψηλότερο σημείο του P, δηλαδή το ακραίο δεξιό από τα σημεία με τη μεγαλύτερη τεταγμένη. 2. Έστω p 1 και p 2 δύο σημεία στο R 2 σε αρκετά μεγάλη απόσταση και τέτοια ώστε το P να εμπεριέχεται στο τρίγωνο p 0 p 1 p Δημιουργούμε τον τριγωνισμό T που αποτελείται από το μοναδικό τρίγωνο p 0 p 1 p Υπολογίζουμε μια τυχαία μετάθεση p 1,p 2,...,p n του P \{p 0 }. 5. για 1 έως n 6. ( Εισάγουμε το p στον T : 7. Βρίσκουμε ένα τρίγωνο p i p j p k T που περιέχει το p. 8. εάν το p κείται στο εσωτερικό του τριγώνου p i p j p k 9. τότε Προσθέτουμε ακμές από το p προς τις τρεις κορυϕές του p i p j p k, διασπώντας έτσι το p i p j p k σε τρία τρίγωνα. 10. ÈÔÚıˆÛË ÎÌËÛ(p, p i p j, T 11. ÈÔÚıˆÛË ÎÌËÛ(p, p j p k, T 12. ÈÔÚıˆÛË ÎÌËÛ(p, p k p i, T 13. άλλως ( το p κείται επάνω σε ακμή του p i p j p k,έστωστηνακμή p i p j 14. Προσθέτουμε ακμές από το p προς το p k και προς την τρίτη κορυϕή p l του άλλου τριγώνου που προσπίπτει στην p i p j, διασπώντας έτσι τα δύο τρίγωνα που προσπίπτουν στην p i p j σε τέσσερα τρίγωνα. 15. ÈÔÚıˆÛË ÎÌËÛ(p, p i p l, T 16. ÈÔÚıˆÛË ÎÌËÛ(p, p l p j, T 17. ÈÔÚıˆÛË ÎÌËÛ(p, p j p k, T 18. ÈÔÚıˆÛË ÎÌËÛ(p, p k p i, T 19. Διαγράϕουμε από τον T τα σημεία p 1 και p 2,καιόλεςτιςπροσπίπτουσεςσεαυτάακμές. 20. επιστροϕή T Ας δούμε τώρα λεπτομερώς πώς μετατρέπεται ο τριγωνισμός που παίρνουμε μετά τη γραμμή 9 (ή τη γραμμή 14 σε τριγωνισμό Delaunay. Από το Θεώρημα 9.8 γνωρίζουμε ότι ένας τριγωνισμός είναι τριγωνισμός Delaunay αν οι ακμές του είναι όλες επιτρεπτές. Στο πνεύμα λοιπόν του αλγορίθμου appleèùúâappleùôû ÚÈÁˆÓÈÛÌÔÛ, μεταστρέϕουμε ανεπίτρεπτες ακμές μέχρις ότου ο τριγωνισμός να γίνει ξανά επιτρεπτός. Το ερώτημα που παραμένει είναι ποιες ακμές ενδέχεται να καταστούν ανεπίτρεπτες λόγω της εισαγωγής του p.παρατηρούμε ότι μια ακμή p i p j που ήταν επιτρεπτή πριν μπορεί να καταστεί ανεπίτρεπτη μόνο αν έχει αλλάξει κάποιο από τα τρίγωνα που προσπίπτουν σε αυτήν. Επομένως, αρκεί να ελεγχθούν οι ακμές των νέων τριγώνων. Αυτό γίνεται μέσω του υποπρογράμματος ÈÔÚıˆÛË ÎÌËÛ, το οποίο ελέγχει και ενδεχομένως μεταστρέϕει μια ακμή. Ανη ÈÔÚıˆÛË ÎÌËÛ μεταστρέψει μία ακμή, πιθανόν να καταστούν ανεπίτρεπτες κάποιες άλλες ακμές. Για τον λόγο αυτό, η ÈÔÚıˆÛË ÎÌËÛ καλεί τον εαυτό της αναδρομικά με όρισμα τέτοιες ενδεχομένως ανεπίτρεπτες ακμές. p j p ÈÔÚıˆÛË ÎÌËÛ(p, p i p j, T k 1. ( Το εισαγόμενο σημείο είναι το p,καιηp i p j είναι η ακμή του T που πιθανόν να πρέπει να μεταστραϕεί. 2. εάν η p i p j είναι ανεπίτρεπτη 3. τότε Έστω p i p j p k το τρίγωνο που είναι παρακείμενο του p p i p j με p κοινή πλευρά την p i p j. pi 4. ( Μεταστροϕή της p i p j : Αντικαθιστούμε την p i p j με την p p k. 5. ÈÔÚıˆÛË ÎÌËÛ(p, p i p k, T 6. ÈÔÚıˆÛË ÎÌËÛ(p, p k p j, T 200 Κανονικά, ο έλεγχος στην γραμμή 2 για το αν μια ακμή είναι ανεπίτρεπτη μπορεί να εκτελεστεί με εϕαρμογή του Λήμματος 9.4. Η παρουσία των ειδικών

11 σημείων p 1 και p 2 περιπλέκει κάπως την κατάσταση. Θα επανέλθουμε σε αυτό το ζήτημα αργότερα. κατ αρχάς θα αποδείξουμε την ορθότητα του αλγορίθμου. Ενότητα 9.3 ÀappleÔÏÔÁÈÛÌÔÛ ÙÔ ÙÚÈÁˆÓÈÛÌÔ Delaunay = p Σχήμα 9.8 Όλες οι ακμές που δημιουργούνται προσπίπτουν στο p Για να βεβαιωθούμε για την ορθότητα του αλγορίθμου, θα πρέπει να αποδείξουμε ότι, μετά την εκτέλεση όλων των κλήσεων της ÈÔÚıˆÛË ÎÌËÛ,δεν απομένει καμία ανεπίτρεπτη ακμή. Από τον κώδικα της ÈÔÚıˆÛË ÎÌËÛ,είναιεμϕανέςότικάθενέαακμήπουδημιουργείταιλόγωτηςεισαγωγήςτουp προσπίπτει στο p. Η κατάσταση αυτή απεικονίζεται στο Σχήμα 9.8. τα τρίγωνα που καταστρέϕονται και τα νέα τρίγωνα αναπαρίστανται με γκρίζο χρώμα. Η κρίσιμη παρατήρηση (που αποδεικνύεται παρακάτω είναι ότι όλες οι νέες ακμές πρέπει να είναι επιτρεπτές, και άρα δεν χρειάζεται να τις ελέγξουμε. Αυτό, σε συνδυασμό με την προηγούμενη παρατήρηση ότι μια ακμή μπορεί να καταστεί ανεπίτρεπτη μόνο αν αλλάξει κάποιο από τα τρίγωνα που προσπίπτουν σε αυτήν, αποδεικνύει ότι ο αλγόριθμος ελέγχει κάθε ακμή που ενδέχεται να καταστεί ανεπίτρεπτη. Συνεπώς, είναι ορθός. Σημειωτέον ότι, όπως και ο αλγόριθμος appleèùúâappleùôû ÚÈÁˆÓÈÛÌÔÛ, έτσι και αυτός αποκλείεται να εμπλακεί σε ατέρμονα βρόχο, διότι κάθε μεταστροϕή καθιστά το γωνιοδιάνυσμα του τριγωνισμού μεγαλύτερο. Λήμμα 9.10 Κάθε νέα ακμή που δημιουργείται στον αλγόριθμο ÚÈÁˆÓÈÛÌÔÛ Delaunay ή στη διαδικασία ÈÔÚıˆÛË ÎÌËÛ κατά την εισαγωγή του p είναι ακμή του γραϕήματος Delaunay του {p 2,p 1,p 0,...,p }. Απόδειξη. Ας εξετάσουμε πρώτα τις ακμές p p i, p p j, p p k (και πιθανώς p p l που δημιουργούνται από τη διάσπαση του p i p j p k (και πιθανώς και του p i p j p l. Καθώς το p i p j p k είναι τρίγωνο στον τριγωνισμό Delaunay πριν την προσθήκη του p, ο περιγεγραμμένος κύκλος C του p i p j p k δεν περιέχει στο εσωτερικό του κανένα σημείο p t με t<. Συρρικνώνοντας τον C μπορούμε να βρούμε έναν κύκλο C που περιέχεται στον C και διέρχεται από τα p i και p.αϕού C C, γνωρίζουμεότιοc είναι κενός. Αυτό σημαίνει ότι η p p i είναι ακμή του γραϕήματος Delaunay μετά την προσθήκη του p.τοίδιοισχύειγιατις p p j και p p k (και για την p p l,ανυπάρχει. Ας εξετάσουμε στη συνέχεια μια ακμή που μεταστρέϕεται από τη ÈÔÚıˆÛË ÎÌËÛ. Μια τέτοια μεταστροϕή ακμής αντικαθιστά πάντα μια ακμή p i p j ενός τριγώνου p i p j p l με μια ακμή p p l που προσπίπτει στο p.αϕούτοp i p j p l ήταν τρίγωνο Delaunay πριν την προσθήκη του p,καιδεδομένουότιοπεριγεγραμμένοςκύκλοςτου,c, περιέχειτοp διαϕορετικά, η p i p j δεν θα ήταν ανεπίτρεπτη μπορούμε συρρικνώνοντας τον περιγεγραμμένο κύκλο να πάρουμε έναν κενό κύκλο C με μόνο τα p και p l στο σύνορό του. Συνεπώς, η p p l είναι ακμή του γραϕήματος Delaunay μετά την προσθήκη. p j p C C p l p i Αποδείξαμε την ορθότητα του αλγορίθμου. Απομένει να περιγράψουμε πώς μπορούν να υλοποιηθούν δύο σημαντικά βήματα: η εύρεση του τριγώνου που περιέχει το σημείο p στην γραμμή 7 του αλγορίθμου ÚÈÁˆÓÈÛÌÔÛ Delaunay, και η σωστή αντιμετώπιση των σημείων p 1 και p 2 στονέλεγχοτηςγραμμής2 της διαδικασίας ÈÔÚıˆÛË ÎÌËÛ. Ξεκινάμεμετοπρώτοζήτημα. 201

12 Κεϕάλαιο 9 ÚÈÁˆÓÈÛÌÔÈ Delaunay Γιαναβρούμετοτρίγωνοπουπεριέχειτοp ακολουθούμε μια τακτική παρόμοια με εκείνη που εϕαρμόσαμε στο Κεϕάλαιο 6: κατά την κατασκευή του τριγωνισμού Delaunay, κατασκευάζουμε επίσης μια δομή εντοπισμού σημείου, D, που αποτελεί κατευθυντό άκυκλο γράϕημα. Τα ϕύλλα της D αντιστοιχούν στα τρίγωνα του τρέχοντος τριγωνισμού T, και τηρούμε αμϕίδρομους δείκτες μεταξύ αυτών των ϕύλλων και του τριγωνισμού. Οι εσωτερικοί κόμβοι της D αντιστοιχούν σε τρίγωνα που περιλαμβάνονταν στον τριγωνισμό σε κάποιο προηγούμενο στάδιο, αλλά έχουν ήδη καταστραϕεί. Η δομή εντοπισμού σημείου κατασκευάζεται ως εξής. Στη γραμμή 3 δημιουργούμε την D ως κατευθυντό άκυκλο γράϕημα με ένα μόνο ϕύλλο, που αντιστοιχεί στο τρίγωνο p 0 p 1 p 2. Ας υποθέσουμε τώρα ότι κάποια στιγμή διασπούμε ένα τρίγωνο p i p j p k του τρέχοντος τριγωνισμού σε τρία (ή δύο νέα τρίγωνα. Η αντίστοιχη μεταβολή στηd είναι η προσθήκη σε αυτήν τριών (ή δύο νέων ϕύλλων, και η μετατροπήτουϕύλλουγιατοp i p j p k σε εσωτερικό κόμβο με εξερχόμενους δείκτες προς αυτά τα τρία (ή δύο ϕύλλα. Αντίστοιχα, όταν αντικαθιστούμε δύο τρίγωνα p k p i p j και p i p j p l με τα τρίγωνα p k p i p l και p k p l p j μέσω μιας μεταστροϕής ακμής, δημιουργούμε ϕύλλα για τα δύο νέα τρίγωνα, και προσθέτουμε στους κόμβους των p k p i p j και p i p j p l δείκτεςπροςταδύονέαϕύλλα.στοσχήμα9.9 βλέπουμε ένα παράδειγμα των τροποποιήσεων που προκαλεί στην D η προσθήκη ενός σημείου. Παρατηρούμε ότι όταν μετατρέπουμε ένα ϕύλλο σε εσωτερικό κόμβο, αυτό αποκτά το πολύ τρεις εξερχόμενους δείκτες. Μέσω της D μπορούμε να εντοπίσουμε στον τρέχοντα τριγωνισμό το επόμενο σημείο προς εισαγωγή p,ωςεξής.ξεκινάμεαπότηρίζατηςd,πουαντιστοιχεί στο αρχικό τρίγωνο p 0 p 1 p 2. Ελέγχουμε τους τρεις θυγατρικούς κόμβουςτηςρίζαςγιαναδούμεποιοτρίγωνοπεριέχειτοp, και μεταβαίνουμε στον αντίστοιχο θυγατρικό. Κατόπιν ελέγχουμε τους θυγατρικούς αυτού του κόμβου, μεταβαίνουμε στον θυγατρικό που αντιστοιχεί στο τρίγωνο που περιέχει το p, κ.ο.κ., μέχρι να ϕθάσουμε σε ϕύλλο της D. Το ϕύλλο αυτό αντιστοιχεί σε τρίγωνο του τρέχοντος τριγωνισμού που περιέχει το p. Δεδομένου ότι ο βαθμός εξόδου οποιουδήποτε κόμβου είναι το πολύ τρία, η αναζήτηση απαιτεί χρόνο γραμμικό ως προς το πλήθος των κόμβων που βρίσκονται στη διαδρομή αναζήτησης, ή, με άλλα λόγια, ως προς το πλήθος των αποθηκευμένων στην D τριγώνων που περιέχουν το p. 202 Απομένει μόνο μία λεπτομέρεια: ο τρόπος επιλογής των p 1 και p 2,καιο τρόπος υλοποίησης του ελέγχου για το αν μια ακμή είναι επιτρεπτή. Από τη μία πλευρά, πρέπει να επιλέξουμε τα p 1 και p 2 πολύ απομακρυσμένα, διότι δεν θέλουμε η παρουσία τους να επηρεάσει τον τριγωνισμό Delaunay του P. Από τη άλλη πλευρά, θέλουμε να αποϕύγουμε τις τεράστιες συντεταγμένες που απαιτούνται για αυτό. Αυτό που κάνουμε λοιπόν είναι το εξής: χειριζόμαστεαυτάτασημείασυμβολικά, δηλαδή δεν αποδίδουμε σε αυτά πραγματικές συντεταγμένες, αλλά τροποποιούμε τους ελέγχους για τον εντοπισμό σημείου και για τις ανεπίτρεπτες ακμές έτσι ώστε να λειτουργούν όπως θα λειτουργούσαν αν τα είχαμε επιλέξει πολύ απομακρυσμένα. Σε ό,τι ακολουθεί, θα θεωρούμε ότι το σημείο p =(x p,y p είναι υψηλότερο από το q =(x q,y q εάν y p >y q ή y p = y q και x q >x p, και θα χρησιμοποιούμε τη (λεξικογραϕική διάταξη που ορίζεται στο P από αυτήν τη σχέση. Έστω l 1 μια οριζόντια ευθεία που κείται κάτω από ολόκληρο το σύνολο P,καιl 2 μια οριζόντια ευθεία που κείται πάνω από το P.Θεωρητικά,επιλέγουμε ως p 1 ένα σημείο που κείται επάνω στην ευθεία l 1 σε αρκετά μεγάλη απόσταση προς τα δεξιά ώστε να κείται έξω από κάθε κύκλο που ορίζεται από τρία μη συνευθειακά σημεία του P, και τέτοιο ώστε η ωρολόγια διάταξη των σημείων του P γύρω από το p 1 να συμπίπτει με τη (λεξικογραϕική διάταξή τους.κατόπιν,επιλέγουμεωςp 2 ένα σημείο που κείται επάνω στην ευθεία l 2 σε αρκετά μεγάλη απόσταση προς τα αριστερά ώστε να κείται έξω από κάθε κύκλο που ορίζεται από τρία μη συνευθειακά σημεία του P {p 1 },καιτέτοιο

13 Ενότητα 9.3 ÀappleÔÏÔÁÈÛÌÔÛ ÙÔ ÙÚÈÁˆÓÈÛÌÔ Delaunay Δ 1 Δ 1 Δ 2 Δ 3 Δ 2 Δ 3 διάσπαση του Δ 1 p j p Δ 1 Δ 2 Δ 3 Δ 2 p i Δ 3 μεταστροϕή της p ip j Δ 1 Δ 2 Δ 3 Δ 4 p i Δ 5 Δ 3 p k Δ 4 Δ 5 μεταστροϕή της p ip k Δ 1 Δ 2 Δ 3 Δ 4 Δ 7 Δ 6 Δ 4 Δ 5 Δ 6 Δ 7 Σχήμα 9.9 Η μεταβολή της δομής δεδομένων D λόγω της εισαγωγής του σημείου p στο τρίγωνο Δ 1 (το τμήμα της D που δεν αλλάζει δεν έχει συμπεριληϕθεί στο σχήμα 203

14 Κεϕάλαιο 9 ÚÈÁˆÓÈÛÌÔÈ Delaunay ώστε η αντιωρολόγια διάταξη των σημείων του P {p 1 } γύρω από το p 2 να συμπίπτειμετη(λεξικογραϕικήδιάταξήτους. Ο τριγωνισμός Delaunay του P {p 1,p 2 } αποτελείται από τον τριγωνισμό Delaunay του P,τιςακμέςπουσυνδέουντοp 1 με κάθε σημείο επάνω στο δεξιό κυρτό περίβλημα του P,τιςακμέςπουσυνδέουντοp 2 με κάθε σημείο επάνω στο αριστερό κυρτό περίβλημα του P,καιτηνακμήp 1 p 2.Τοχαμηλότερο σημείο του P και το υψηλότερο σημείο p 0 του P συνδέονται τόσο με το p 1 όσο και με το p 2. Κατά το βήμα του εντοπισμού σημείου, χρειάζεται να προσδιοριστεί η θέση κάποιου σημείου p j ως προς την προσανατολισμένη ευθεία από το p i προς το p k.μεβάσητοντρόποεπιλογήςτωνp 1 και p 2, οι ακόλουθες συνθήκες είναι ισοδύναμες: το p j κείται στα αριστερά της ευθείας από το p i προς το p 1. το p j κείται στα αριστερά της ευθείας από το p 2 προς το p i. το p j έπεται λεξικογραϕικά του p i. Απομένει να εξηγήσουμε πώς πρέπει να αντιμετωπίζονται τα p 1 και p 2 όταν ελέγχουμε εάν μια ακμή είναι ανεπίτρεπτη. Έστω p i p j η ακμή που πρέπει να ελεγχθεί, και p k και p l οι άλλες κορυϕές των τριγώνων που προσπίπτουν στην p i p j (εάν υπάρχουν. Η p i p j είναι μια ακμή του τριγώνου p 0 p 1 p 2. Οι ακμές αυτές είναι πάντοτε επιτρεπτές. Οι δείκτες i, j, k, l είναι όλοι μη αρνητικοί. Αυτή είναι η κανονική περίπτωση. κανένα από τα σημεία που υπεισέρχονται στον έλεγχο δεν αντιμετωπίζεταισυμβολικά.άρα,ηp i p j είναι ανεπίτρεπτη εάν και μόνο εάν το p l κείται εντός του κύκλου που ορίζουν τα p i, p j,καιp k. Όλες οι άλλες περιπτώσεις. Σε αυτήν την περίπτωση, η p i p j είναι επιτρεπτή εάν και μόνο εάν min(k, l < min(i, j. Μόνο η τελευταία περίπτωση απαιτεί περαιτέρω αιτιολόγηση. Αϕού η κατάσταση όπου η p i p j είναι η p 1 p 2 αντιμετωπίζεται στην πρώτη περίπτωση, το πολύ ένας από τους δείκτες i και j είναι αρνητικός. Από την άλλη πλευρά, είτε το p k είτε το p l είναι το σημείο p που μόλις εισαγάγαμε, και συνεπώς το πολύ ένας από τους δείκτες k και l είναι αρνητικός. Εάν μόνο ένας από τους τέσσερεις δείκτες είναι αρνητικός, τότε το σημείο αυτό κείται εκτός του κύκλου που ορίζουν τα άλλα τρία σημεία, και συνεπώς η μέθοδος είναι ορθή. Διαϕορετικά τα min(i, j και min(k, l είναι αμϕότερα αρνητικά, και το γεγονός ότι το p 2 κείται έξω από οποιονδήποτε κύκλο ο οποίος ορίζεται από τρία σημεία του P {p 1 } συνεπάγεται ότι η μέθοδος είναι ορθή. 9.4 Ανάλυση Ας εξετάσουμε κατ αρχάς τη δομική μεταβολή που προκαλεί ο αλγόριθμος, η οποία συνίσταται στο πλήθος των τριγώνων που δημιουργούνται και διαγράϕονται κατά την εκτέλεσή του. Πριν ξεκινήσουμε την ανάλυση, ας εισαγάγουμε κάποιες συμβολιστικές συμβάσεις: P := {p 1,...,p } και GD := GD({p 2,p 1,p 0 } P. 204 Λήμμα 9.11 Το αναμενόμενο πλήθος τριγώνων που δημιουργούνται από τον αλγόριθμο ÚÈÁˆÓÈÛÌÔÛ Delaunay είναι το πολύ 9n +1.

15 Απόδειξη. Κατά την έναρξη, δημιουργούμε ένα μόνο τρίγωνο, το p 0 p 1 p 2. Στην -οστή επανάληψη του αλγορίθμου, όπου εισάγουμε το p, αρχικά διασπούμε ένα ή δύο τρίγωνα, δημιουργώντας τρία ή τέσσερα νέα τρίγωνα. Η διάσπαση αυτή δημιουργεί το ίδιο πλήθος ακμών στο GD,καισυγκεκριμένατις p p i, p p j, p p k (και ίσως την p p l. Επιπλέον, για κάθε ακμή που μεταστρέ- ϕουμε στη διαδικασία ÈÔÚıˆÛË ÎÌËÛ, δημιουργούμε δύο νέα τρίγωνα. Και πάλι, η μεταστροϕή δημιουργεί μια ακμή του GD που προσπίπτει στο p.συνοψίζοντας: αν μετά την εισαγωγή του p υπάρχουν k ακμές του GD που προσπίπτουν στο p, τότε έχουμε δημιουργήσει το πολύ 2(k = 2k 3 νέα τρίγωνα. Το πλήθος k είναι ο βαθμός του p στο GD. συμβολίζουμε αυτόν τον βαθμό deg(p, GD. Ποιος είναι λοιπόν ο αναμενόμενος βαθμός του p,ωςπροςόλεςτιςδυνατές μεταθέσεις του συνόλου P ; Όπως και στα Κεϕάλαια 4 και 6, για να υπολογίσουμε ένα ϕράγμα για αυτήν την τιμή θα χρησιμοποιήσουμε την τεχνική της οπισθόδρομης ανάλυσης. Για τον σκοπό αυτό, θεωρούμε προσωρινά το σύνολο P σταθερό. Θέλουμε να υπολογίσουμε ένα ϕράγμα για τον αναμενόμενο βαθμό του σημείου p, το οποίο είναι ένα τυχαίο στοιχείο του συνόλου P.Σύμ- ϕωνα με το Θεώρημα 7.3, το γράϕημα Delaunay GD έχει το πολύ 3( +3 6 ακμές. Τρεις από αυτές είναι οι ακμές του p 0 p 1 p 2, και επομένως ο συνολικόςβαθμόςτωνκορυϕώντουp είναι μικρότερος από 2[3( +3 9] = 6. Αυτό σημαίνει ότι ο αναμενόμενος βαθμός ενός τυχαίου σημείου του P είναι το πολύ 6. Συνοψίζοντας τα παραπάνω, έχουμε ότι για το πλήθος των τριγώνων που δημιουργούνται στο βήμα ισχύει το ακόλουθο ϕράγμα. E [ πλήθος τριγώνων που δημιουργούνται στο βήμα ] E [ 2deg(p, GD 3 ] = 2E [ deg(p, GD ] = 9 Ενότητα 9.4 Ó Ï ÛË Το συνολικό πλήθος των δημιουργούμενων τριγώνων είναι 1, για το αρχικό τρίγωνο p 0 p 1 p 2, συν το πλήθος των τριγώνων που δημιουργούνται σε καθένα απόταβήματαεισαγωγής.απότηγραμμικότητατωναναμενόμενωντιμών, συμπεραίνουμε ότι το αναμενόμενο συνολικό πλήθος δημιουργούμενων τριγώνων διέπεται από το ϕράγμα 1+9n. Ακολουθεί το βασικό συμπέρασμα. Θεώρημα 9.12 Ο τριγωνισμός Delaunay ενός συνόλου P από n σημεία στο επίπεδο μπορεί να υπολογιστεί σε αναμενόμενο χρόνο O(n log n, και σε αναμενόμενο χώρο O(n. Απόδειξη. Η ορθότητα του αλγορίθμου έπεται από τη μελέτη που έχει προηγηθεί. Όσο για τις απαιτήσεις σε χώρο, παρατηρούμε ότι μόνο η δομή αναζήτησης D θα μπορούσε να απαιτεί περισσότερο από γραμμικό χώρο. Ωστόσο, κάθε κόμβος της D αντιστοιχεί σε ένα τρίγωνο που δημιουργείται από τον αλγόριθμο, και σύμϕωνα με το προηγούμενο λήμμα το αναμενόμενο πλήθος αυτών τωντριγώνωνείναιo(n. Για να υπολογίσουμε ένα ϕράγμα για τον αναμενόμενο χρόνο εκτέλεσης, αγνοούμε προσωρινά τον χρόνο που αναλώνεται στο βήμα του εντοπισμού σημείου (γραμμή 7. Έτσι, ο χρόνος που απαιτείται είναι ανάλογος του πλήθους των δημιουργούμενων τριγώνων. Από το προηγούμενο λήμμα, λοιπόν, μπορούμε να συμπεράνουμε ότι, αν δεν προσμετρήσουμε τον χρόνο για τον εντοπισμό σημείου, ο αναμενόμενος χρόνος εκτέλεσης είναι O(n. Απομένει να συνυπολογίσουμε τα βήματα για τον εντοπισμό σημείου. Ο χρόνος που απαιτείται για τον εντοπισμό του σημείου p στον τρέχοντα τριγωνισμό είναι γραμμικός ως προς το πλήθος των κόμβων της D από τους οποίους 205

16 Κεϕάλαιο 9 ÚÈÁˆÓÈÛÌÔÈ Delaunay διερχόμαστε. Κάθε κόμβος από τον οποίο διερχόμαστε αντιστοιχεί σε ένα τρίγωνο που δημιουργήθηκε σε κάποιο προηγούμενο στάδιο και που περιέχει το p. Αν προσμετρήσουμε το τρίγωνο του τρέχοντος τριγωνισμού χωριστά, τότε ο χρόνος για τον εντοπισμό του p είναι O(1 συν μια γραμμική ποσότητα ως προς το πλήθος των τριγώνων που υπήρχαν σε κάποιο προηγούμενο στάδιο, αλλά έχουν διαγραϕεί, και περιέχουν το p. Ένα τρίγωνο p i p j p k μπορεί να διαγραϕεί από τον τριγωνισμό για έναν από τους εξής δύο λόγους: Κάποιο νέο σημείο p l προστέθηκε εντός (ή επί του συνόρου του p i p j p k, και το p i p j p k διασπάστηκε σε τρία (ή δύο υποτρίγωνα. Κάποια μεταστροϕή ακμής προκάλεσε την αντικατάσταση του p i p j p k και κάποιου παρακείμενου τριγώνου p i p j p l με το ζεύγος p k p i p l και p k p j p l. Στην πρώτη περίπτωση, το τρίγωνο p i p j p k ήταν τρίγωνο Delaunay πριν την εισαγωγή του p l. Στη δεύτερη περίπτωση, είτε το p i p j p k ήταν τρίγωνο Delaunay και προστέθηκε το p l,είτετοp i p j p l ήταν τρίγωνο Delaunay και προστέθηκε το p k. Αν το τρίγωνο Delaunay ήταν το p i p j p l,τότεημεταστροϕήτηςακμήςp i p j σημαίνει ότι αμϕότερα τα p k και p κείνται εντός του περιγεγραμμένου κύκλου του p i p j p l. Σεόλεςτιςπεριπτώσεις,μπορούμενααποδώσουμετογεγονόςότιοαλγόριθμος διήλθε από το τρίγωνο p i p j p k σε ένα τρίγωνο Delaunay Δ που διαγρά- ϕηκε στο ίδιο στάδιο με το p i p j p k, και του οποίου ο περιγεγραμμένος κύκλος περιέχει το p.έστωk(δ το υποσύνολο των σημείων του P που κείνται στον περιγεγραμμένο κύκλο ενός δεδομένου τριγώνου Δ. Στον παραπάνω συλλογισμό, το γεγονός ότι ο αλγόριθμος διήλθε από ένα τρίγωνο κατά τον εντοπισμό του p αποδίδεται σε κάποιο τρίγωνο Δ με p K(Δ. Όπως μπορεί κανείς να αντιληϕθεί εύκολα, σε ένα τρίγωνο Δ μπορεί να αποδοθεί το πολύ ένα τέτοιο γεγονός για καθένα από τα σημεία του K(Δ. Συνεπώς, ο συνολικός χρόνος γιαταβήματατουεντοπισμούσημείουείναι O(n + Δ πληθ(k(δ, (9.1 όπου το άθροισμα εκτείνεται σε όλα τα τρίγωνα Delaunay Δ που δημιουργούνται από τον αλγόριθμο. Όπως θα δείξουμε αργότερα, η αναμενόμενη τιμή αυτούτου αθροίσματος είναι O(n log n, οπότε το θεώρημα έχει αποδειχθεί. 206 Απομένει να υπολογίσουμε ένα ϕράγμα για το αναμενόμενο μέγεθος των συνόλων K(Δ. ΑντοΔ είναι τρίγωνο του τριγωνισμού Delaunay GD,τότε πόσο αναμένεται να είναι το πληθ(k(δ; Για =1θα αναμέναμε να είναι περίπου n, καιγια = n ξέρουμε ότι είναι μηδέν. Τι συμβαίνει στο ενδιάμεσο; Το καλό με την τυχαιοκρατία είναι ότι λειτουργεί σαν «παρεμβολή» μεταξύ αυτών των δύο άκρων. Η σωστή διαισθητική πρόβλεψη θα ήταν ότι, αϕού το P είναι τυχαίο δείγμα, το πλήθος των σημείων που κείνται εντός του περιγεγραμμένου κύκλου ενός τριγώνου Δ GD είναι περίπου O(n/.Προσοχή όμως: αυτό δεν ισχύει πραγματικά για όλα τα τρίγωνα στο GD.Παρ όλααυτά, το άθροισμα στην έκϕραση (9.1 συμπεριϕέρεται σαν να ισχύει για όλα τα τρίγωνα. Στο υπόλοιπο αυτής της ενότητας θα παραθέσουμε μια σύντομη απόδειξη του παραπάνω ισχυρισμού για την περίπτωση ενός σημειοσυνόλου σε γενική θέση. Ο ισχυρισμός αληθεύει και για τη γενική περίπτωση, αλλά είναι κάπως πιο δύσκολο να το αποδείξουμε, οπότε αναβάλλουμε αυτό το ζήτημα για την επόμενη ενότητα, όπου θα μελετήσουμε το πρόβλημα σε μεγαλύτερη γενικότητα.

17 Λήμμα 9.13 Αν το P είναι ένα σημειοσύνολο σε γενική θέση, τότε πληθ(k(δ = O(n log n, Δ όπου το άθροισμα εκτείνεται σε όλα τα τρίγωνα Delaunay Δ που δημιουργούνται από τον αλγόριθμο. Απόδειξη. Αϕού το P βρίσκεται σε γενική θέση, κάθε υποσύνολο P βρίσκεται σε γενική θέση. Αυτό σημαίνει ότι ο τριγωνισμός μετά την προσθήκη του σημείου p είναι ο μοναδικός τριγωνισμός GD.ΈστωT το σύνολο των τριγώνων του GD. Το σύνολο των τριγώνων Delaunay που δημιουργούνται στο στάδιο ισούται εξ ορισμού με T \T 1.Συνεπώς,μπορούμεναξαναγράψουμε το άθροισμα του οποίου το ϕράγμα θέλουμε να υπολογίσουμε ως n ( πληθ(k(δ. =1 Δ T \T 1 Για ένα σημείο q, έστωk(p,q το πλήθος των τριγώνων Δ T για τα οποία q K(Δ,καιέστωk(P,q,p το πλήθος των τριγώνων Δ T για τα οποία ισχύει όχι μόνο ότι q K(Δ αλλά και ότι το p προσπίπτει στο Δ. Υπενθυμίζουμε ότι κάθε τρίγωνο Delaunay που δημιουργείται στο στάδιο προσπίπτει στο p,καιάραέχουμεότι πληθ(k(δ = k(p,q,p. (9.2 Δ T \T 1 q P \P Θεωρούμε προσωρινά το P σταθερό. Με άλλα λόγια, θεωρούμε ότι όλες οι αναμενόμενες τιμές είναι ως προς το σύνολο των μεταθέσεων του συνόλου P για τις οποίες το P ισούται με ένα σταθερό σύνολο P. Έτσι, η τιμή του k(p,q,p εξαρτάται μόνο από την επιλογή του p. Δεδομένου ότι η πιθανότητα να προσπίπτει ένα τρίγωνο Δ T σε ένα τυχαίο σημείο p P είναι μικρότερηήίσητου3/,έχουμεότι E [ k(p,q,p ] 3k(P,q. Αθροίζοντας ως προς όλα τα q P \ P και χρησιμοποιώντας τη σχέση (9.2, παίρνουμε E [ ] 3 πληθ(k(δ k(p,q. (9.3 Δ T \T 1 q P \P Αϕού κάθε q P \ P είναι εξίσου πιθανό να εμϕανιστεί ως p +1,έχουμεότι E [ k(p,p +1 ] = 1 n q P \P k(p,q. Αντικαθιστώντας στη σχέση (9.3, παίρνουμε E [ ] ( n πληθ(k(δ 3 E [ k(p,p +1 ]. Δ T \T 1 Τι είναι το k(p,p +1 ; Είναι το πλήθος των τριγώνων Δ του T για τα οποία p +1 K(Δ. Από το κριτήριο του Θεωρήματος 9.6 (i, έπεται ότι τα τρίγωνα αυτά είναι ακριβώς εκείνα τα τρίγωνα του T που θα διαγραϕούν λόγω της εισαγωγής του p +1. Συνεπώς, μπορούμε να ξαναγράψουμε την προηγούμενη έκϕραση ως εξής: E [ ] ( n πληθ(k(δ 3 E [ πληθ(t \T +1 ]. Δ T \T 1 Ενότητα 9.4 Ó Ï ÛË 207

18 Κεϕάλαιο 9 ÚÈÁˆÓÈÛÌÔÈ Delaunay Από το Θεώρημα 9.1 έχουμε ότι το πλήθος των τριγώνων στο σύνολο T m είναι ακριβώς 2(m = 2m + 1. Επομένως, το πλήθος των τριγώνων που διαγράϕονται λόγω της εισαγωγής του σημείου p +1 είναι ακριβώς κατά δύο μικρότερο του πλήθους των τριγώνων που δημιουργούνται λόγω της εισαγωγής του p +1, οπότε μπορούμε να ξαναγράψουμε το άθροισμα ως εξής: E [ ] ( n ( πληθ(k(δ 3 E [ πληθ(t +1 \T ] 2. Δ T \T 1 Μέχρι τώρα θεωρήσαμε το P σταθερό. Σε αυτό το σημείο μπορούμε απλώς να πάρουμε τη μέση τιμή ως προς όλες τις επιλογές του P P και στα δύο μέλη της παραπάνω ανίσωσης, οπότε συμπεραίνουμε ότι ισχύει και αν θεωρήσουμε ότι η αναμενόμενη τιμή είναι ως προς όλες τις δυνατές μεταθέσεις του συνόλου P. Ξέρουμε ήδη ότι το πλήθος των τριγώνων που δημιουργούνται λόγω της εισαγωγής του p +1 ταυτίζεται με το πλήθος των ακμών που προσπίπτουν στο p +1 στον T +1, και ότι το αναμενόμενο πλήθος αυτών των ακμών είναι το πολύ 6. Συμπεραίνουμε λοιπόν ότι E [ ] ( n πληθ(k(δ 12. Δ T \T 1 Αν αθροίσουμε ως προς, η απόδειξη του λήμματος έχει ολοκληρωθεί. 9.5* Ένα πλαίσιο για τυχαιοκρατικούς αλγορίθμους 208 Μέχρι τώρα σε αυτό το βιβλίο έχουμε εξετάσει τρεις τυχαιοκρατικούς αυξητικούς αλγορίθμους: έναν για γραμμικό προγραμματισμό, στο Κεϕάλαιο 4, έναν για τον υπολογισμό τραπεζιομερούς χάρτη, στο Κεϕάλαιο 6, και έναν για τον υπολογισμό τριγωνισμού Delaunay, σε αυτό το κεϕάλαιο. (Θα συναντήσουμε άλλον έναν στο Κεϕάλαιο 11. Όλοι αυτοί οι αλγόριθμοι, όπως και οι περισσότεροι άλλοι τυχαιοκρατικοί αυξητικοί αλγόριθμοι στη βιβλιογραϕία της υπολογιστικής γεωμετρίας, λειτουργούν σύμϕωνα με την ακόλουθη αρχή. Ας υποθέσουμε ότι το πρόβλημα συνίσταται στο να υπολογίσουμε κάποια γεωμετρική δομή T (X, που ορίζεται από ένα σύνολο X γεωμετρικών αντικειμένων. (Για παράδειγμα, έναν τριγωνισμό Delaunay που ορίζεται από ένα σύνολο σημείων στο επίπεδο. Ένας τυχαιοκρατικός αυξητικός αλγόριθμος το επιτυγχάνει αυτό προσθέτοντας τα αντικείμενα του X με τυχαία σειρά, τηρώντας ταυτόχρονα ενημερωμένη τη δομή T. Για να προσθέσει το επόμενο αντικείμενο, ο αλγόριθμος βρίσκει πρώτα πού πρέπει να μεταβληθεί η τρέχουσα δομήλόγωκάποιαςασυμϕωνίαςμετοαντικείμενο τοβήμα του εντοπισμού και στη συνέχεια ενημερώνει τη δομή τοπικά το βήμα της ενημέρωσης. Επειδή όλοι οι τυχαιοκρατικοί αυξητικοί αλγόριθμοι μοιάζουν τόσο πολύ μεταξύ τους, η ανάλυσή τους γίνεται επίσης με παρόμοιο τρόπο. Για να αποϕύγουμε να αποδεικνύουμε τα ίδια ϕράγματα ξανά και ξανά για διαϕορετικά προβλήματα,έχειαναπτυχθείένααξιωματικόπλαίσιοπουαποτυπώνειτηνουσίατων τυχαιοκρατικών αυξητικών αλγορίθμων. Το πλαίσιο αυτό (που λέγεται χώρος μορϕών μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να αποδειχθούν «έτοιμα προς χρήση» ϕράγματα σχετικά με τον αναμενόμενο χρόνο εκτέλεσης πολλών τυχαιοκρατικών αυξητικών αλγορίθμων. Σε αυτή την ενότητα θα περιγράψουμε αυτό το πλαίσιο,καιθαπαρουσιάσουμεέναθεώρημαπουμπορείναχρησιμοποιηθείγια την ανάλυση οποιουδήποτε τυχαιοκρατικού αυξητικού αλγορίθμου που μπορεί να ενταχθεί στο πλαίσιο. Για παράδειγμα, το θεώρημα μπορεί να εϕαρμοστεί άμεσα για να αποδειχθεί το Λήμμα 9.13, χωρίς να υποτεθεί αυτή τη ϕορά ότι το P πρέπει να βρίσκεται σε γενική θέση.

19 Ορίζουμε ως χώρο μορϕών μια τετράδα (X, Π,D,K. Στην τετράδα αυτή,το X αντιπροσωπεύει τα δεδομένα εισόδου του προβλήματος: ένα πεπερασμένο σύνολο (γεωμετρικών αντικειμένων. ηπληθικότητατουx συμβολίζεται με n. ΤοΠ είναι ένα σύνολο του οποίου τα στοιχεία ονομάζονται μορϕές. Τέλος, καθεμιά από τις συναρτήσεις D και K αντιστοιχίζει σε κάθε μορϕή Δ Π ένα υποσύνολο του X, που συμβολίζεται D(Δ και K(Δ, αντίστοιχα.λέμε ότι τα στοιχεία του συνόλου D(Δ ορίζουν τη μορϕή Δ, καιότιταστοιχεία του συνόλου K(Δ βρίσκονται σε σύγκρουση με τη Δ, ή εξαλείϕουν τη Δ. Το πλήθος των στοιχείων του K(Δ αποκαλείται μέγεθος σύγκρουσης τηςμορϕής Δ. Απαιτούμε η τετράδα(x, Π,D,K να ικανοποιεί τις παρακάτω συνθήκες. Ενότητα 9.5* Ó appleï ÈÛÈÔ ÁÈ Ù ÈÔÎÚ ÙÈÎÔ Û ÏÁÔÚÈıÌÔ Û Το πλήθος d := max{πληθ(d(δ Δ Π} είναι σταθερό. Το πλήθος αυτόλέγεται μέγιστος βαθμός του χώρου μορϕών. Επιπλέον, το πλήθος των μορϕών που έχουν το ίδιο ορίζον σύνολο θα πρέπει να ϕράσσεται από μια σταθερά. Για κάθε μορϕή Δ Π, έχουμεd(δ K(Δ =. Μία μορϕή Δ λέγεται ενεργή επί ενός υποσυνόλου S X αν το D(Δ περιέχεται στο S και το K(Δ είναι ξένο προς το S. Το σύνολο των μορϕών που είναι ενεργές επί του S συμβολίζεται με T (S, οπότεέχουμεότι T (S :={Δ Π : D(Δ S και K(Δ S = }. Οι ενεργές μορϕές συνιστούν τη δομή που θέλουμε να υπολογίσουμε. Ακριβέστερα, ο σκοπός μας είναι να υπολογίσουμε το σύνολο T (X. Πρινσυνεχίσουμε τη μελέτη αυτού του αϕηρημένου πλαισίου, ας δούμε πώς συμμορϕώνονται με αυτό οι γεωμετρικές δομές που έχουμε συναντήσει μέχρι στιγμής. Τομή ημιεπιπέδων. Σε αυτή την περίπτωση το σύνολο εισόδου X είναι ένα σύνολο ημιεπιπέδων στο επίπεδο. Θέλουμε να ορίσουμε τα Π, D, καιk με τέτοιον τρόπο ώστε το σύνολο T (X να είναι αυτό που θέλουμε να υπολογίσουμε, δηλαδή η τομή των ημιεπιπέδων του X. Αυτό μπορούμε να το επιτύχουμε ως εξής. Το σύνολο Π των μορϕών αποτελείται από όλα τα σημεία τομής των ευθειών που οριοθετούν τα ημιεπίπεδα του X. ΤοορίζονσύνολοD(Δ μιας μορϕής Δ Π αποτελείται από τα δύο ημιεπίπεδα που ορίζουν το σημείο τομής, και το εξαλειπτικό σύνολο K(Δ αποτελείται από όλα τα ημιεπίπεδα που δεν περιέχουν το σημείο τομής. Επομένως, για κάθε υποσύνολο S X, και ειδικά για το ίδιο το X, τοt (S είναι το σύνολο των κορυϕών της κοινής τομής των ημιεπιπέδων του S. Τραπεζιομερείς χάρτες. Εδώ το σύνολο εισόδου X είναι ένα σύνολο ευθύγραμμων τμημάτων στο επίπεδο. Το σύνολο των μορϕών Π περιέχει όλα τα τραπέζια που εμϕανίζονται στον τραπεζιομερή χάρτη οποιουδήποτε S X.Το ορίζον σύνολο D(Δ μιας μορϕής Δ είναι το σύνολο των ευθύγραμμων τμημάτων που απαιτούνται για τον ορισμό της Δ. Το εξαλειπτικό σύνολο K(Δ ενός τραπεζίου Δ είναι το σύνολο των ευθύγραμμων τμημάτων που τέμνουν το Δ. Με αυτούς τους ορισμούς, το T (S είναι ακριβώς το σύνολο των τραπεζίων του τραπεζιομερούς χάρτη του S. Τριγωνισμός Delaunay. Το σύνολο εισόδου X είναι ένα σύνολο σημείων σε γενική θέση στο επίπεδο. Το σύνολο μορϕών Π αποτελείται από τρίγωνα που σχηματίζονται από τρία (μη συνευθειακά σημεία του X. Τοορίζονσύνολο D(Δ αποτελείται από τα σημεία που αποτελούν τις κορυϕές του Δ, καιτο εξαλειπτικό σύνολο K(Δ είναι το σύνολο των σημείων που κείνται εντός του περιγεγραμμένου κύκλου του Δ. ΣύμϕωναμετοΘεώρημα9.6,τοT (S είναι ακριβώς το σύνολο των τριγώνων του μοναδικού τριγωνισμού Delaunay του S. 209

20 Κεϕάλαιο 9 ÚÈÁˆÓÈÛÌÔÈ Delaunay Όπως αναϕέραμε παραπάνω, το ζητούμενο είναι να υπολογιστεί η δομή T (X. Με έναν τυχαιοκρατικό αυξητικό αλγόριθμο αυτό γίνεται ως εξής: υπολογίζεται μια τυχαία μετάθεση x 1,x 2,...,x n των αντικειμένων του X και στη συνέχεια προστίθενται τα αντικείμενα με αυτή τη σειρά, ενώ ταυτόχρονα τηρείται το σύνολο T (X,όπουX := {x 1,x 2,...,x }. Η θεμελιώδης ιδιότητα τωνχώρωνμορϕώνηοποίακαθιστάδυνατήαυτήτηδιαδικασίαείναιότιμπορούμενααποϕανθούμεανμιαμορϕήδ εμϕανίζεται στο T (X εξετάζοντάς τηντοπικά το μόνο που χρειάζεται είναι να προσδιορίσουμε τα ορίζοντα και τα εξαλειπτικά αντικείμενα της Δ. Ειδικότερα, το T (X δεν εξαρτάται από τη σειρά με την οποία προστέθηκαν τα αντικείμενα στο X.Γιαπαράδειγμα,ένα τρίγωνο Δ ανήκει στον τριγωνισμό Delaunay του S αν και μόνο αν οι κορυϕές του Δ ανήκουν στο S, καικανένασημείοτουs δεν κείται εντός του περιγεγραμμένουκύκλουτουδ. Το πρώτο πράγμα που κάναμε συνήθως όταν αναλύαμε έναν τυχαιοκρατικό αυξητικό αλγόριθμο ήταν να αποδείξουμε ένα ϕράγμα για την αναμενόμενη δομική μεταβολή παραδείγματος χάριν, βλ. Λήμμα Η ίδια ανάλυση γίνεται και στο ακόλουθο θεώρημα, αλλά αυτή τη ϕορά στο αϕηρημένο πλαίσιο των χώρων μορϕών. Θεώρημα 9.14 Έστω (X, Π,D,K ένας χώρος μορϕών, και έστω ότι τα T και X έχουν οριστεί όπως παραπάνω. Το αναμενόμενο πλήθος μορϕών στο T (X \T(X 1 είναι το πολύ d E[πληθ(T (X ], όπου d ο μέγιστος βαθμός του χώρου μορϕών. Απόδειξη. Όπως και σε προηγούμενες περιπτώσεις στις οποίες θέλαμε να υπολογίσουμε ένα ϕράγμα για τη δομική μεταβολή, θα εϕαρμόσουμε την τεχνική της οπισθόδρομης ανάλυσης: αντί να προσπαθήσουμε να μελετήσουμε το πλήθος των μορϕών που εμϕανίζονται λόγω της προσθήκης του x στο X 1,θα μελετήσουμε το πλήθος των μορϕών που εξαϕανίζονται όταν αϕαιρούμε το x από το X. Για τον σκοπό αυτό, θεωρούμε προσωρινά ότι το X είναι ένα σταθερό υποσύνολο X X πληθικότητας. Τώρα θέλουμε να υπολογίσουμε ένα ϕράγμα για το αναμενόμενο πλήθος μορϕών Δ T(X που εξαϕανίζονται όταν αϕαιρούμε ένα τυχαίο αντικείμενο x από το X.Απότονορισμότου T, για κάθε τέτοια οντότητα Δ θα πρέπει να ισχύει ότι x D(Δ. Δεδομένου ότι υπάρχουν το πολύ d πληθ(t (X ζεύγη (x, Δ με Δ T(X και x D(Δ, έχουμεότι πληθ({δ T(X x D(Δ} d πληθ(t (X. x X Συνεπώς, το αναμενόμενο πλήθος μορϕών που εξαϕανίζονται λόγω της αϕαίρεσηςενόςτυχαίουαντικειμένουαπότοx είναι το πολύ d πληθ(t (X.Στην ανάλυση αυτή, το σύνολο X ήταν ένα σταθερό υποσύνολο X X πληθικότητας. Για να πάρουμε το γενικό ϕράγμα, πρέπει να υπολογίσουμε τη μέση τιμή ως προς όλα τα δυνατά υποσύνολα μεγέθους, οπότε προκύπτει το ϕράγμα d E[ πληθ(t (X ]. 210 Το θεώρημα αυτό δίνει ένα γενικό ϕράγμα για το αναμενόμενο μέγεθος της δομικής μεταβολής κατά την εκτέλεση ενός τυχαιοκρατικού αυξητικού αλγορίθμου. Ποιο είναι όμως το κόστος των βημάτων εντοπισμού; Σε πολλές περιπτώσειςθαχρειαστούμεέναϕράγματηςίδιαςμορϕήςόπωςσεαυτότοκεϕάλαιο, δηλαδή ένα ϕράγμα για την ποσότητα πληθ(k(δ, Δ

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο : ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΑ 1 ΜΑΘΗΜΑ 1 ο +2 ο ΕΝΝΟΙΑ ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΟΣ Διάνυσμα ορίζεται ένα προσανατολισμένο ευθύγραμμο τμήμα, δηλαδή ένα ευθύγραμμο τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΕΝΙΚΕΥΜΕΝΗ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ

Η ΓΕΝΙΚΕΥΜΕΝΗ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ Η ΓΕΝΙΚΕΥΜΕΝΗ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Γενικευμένη Γεωμετρία, που θα αναπτύξουμε στα παρακάτω κεφάλαια, είναι μία «Νέα Γεωμετρία», η οποία προέκυψε από την ανάγκη να γενικεύσει ορισμένα σημεία της Ευκλείδειας

Διαβάστε περισσότερα

Μεταθέσεις και πίνακες μεταθέσεων

Μεταθέσεις και πίνακες μεταθέσεων Παράρτημα Α Μεταθέσεις και πίνακες μεταθέσεων Το παρόν παράρτημα βασίζεται στις σελίδες 671 8 του βιβλίου: Γ. Χ. Ψαλτάκης, Κβαντικά Συστήματα Πολλών Σωματιδίων (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Η διαίρεση καλείται Ευκλείδεια και είναι τέλεια όταν το υπόλοιπο είναι μηδέν.

ΘΕΩΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Η διαίρεση καλείται Ευκλείδεια και είναι τέλεια όταν το υπόλοιπο είναι μηδέν. ΑΛΓΕΒΡΑ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΘΕΩΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1. Τι είναι αριθμητική παράσταση; Με ποια σειρά εκτελούμε τις πράξεις σε μια αριθμητική παράσταση ώστε να βρούμε την τιμή της; Αριθμητική παράσταση λέγεται κάθε

Διαβάστε περισσότερα

1 Η εναλλάσσουσα ομάδα

1 Η εναλλάσσουσα ομάδα Η εναλλάσσουσα ομάδα Η εναλλάσσουσα ομάδα Όπως είδαμε η συνάρτηση g : S { } είναι ένας επιμορφισμός ομάδων. Ο πυρήνας Ke g {σ S / g σ } του επιμορφισμού συμβολίζεται με A περιέχει όλες τις άρτιες μεταθέσεις

Διαβάστε περισσότερα

Συμπεριφορά συναρτήσεως σε κλειστές φραγμένες περιοχές. (x 0, y 0, f(x 0, y 0 ) z = L(x, y)

Συμπεριφορά συναρτήσεως σε κλειστές φραγμένες περιοχές. (x 0, y 0, f(x 0, y 0 ) z = L(x, y) 11.7. Aκρότατα και σαγματικά σημεία 903 39. Εκτίμηση μέγιστου σφάλματος Έστω ότι u e sin και ότι τα,, και μπορούν να μετρηθούν με μέγιστα δυνατά σφάλματα 0,, 0,6, και / 180, αντίστοιχα. Εκτιμήστε το μέγιστο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Τι είναι ένα ευθύγραμμο τμήμα ΑΒ; Πώς ονομάζονται τα σημεία Α και Β; 1 ος ορισμός : Είναι η «ίσια» γραμμή που ενώνει τα δύο σημεία Α και Β. 2 ος ορισμός : Είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΕΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΛΥΜΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ

ΔΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΕΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΛΥΜΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΔΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΕΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΛΥΜΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ Φροντιστήριο Μ.Ε. «ΑΙΧΜΗ» Κ.Καρτάλη 8 Βόλος Τηλ. 43598 ΠΊΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΈΝΩΝ 3. Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ... 5 ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΛΥΜΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ...

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΑΛΓΕΒΡΑ (ΗΥ-119)

ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΑΛΓΕΒΡΑ (ΗΥ-119) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΩΑΝΝΗΣ Α. ΤΣΑΓΡΑΚΗΣ ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΑΛΓΕΒΡΑ (ΗΥ-119) ΜΕΡΟΣ 5: ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΙΚΟΙ ΥΠΟΧΩΡΟΙ ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ ΒΑΣΕΙΣ & ΔΙΑΣΤΑΣΗ Δ.Χ. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αλγόριθμοι και Πολυπλοκότητα

Αλγόριθμοι και Πολυπλοκότητα Αλγόριθμοι και Πολυπλοκότητα Ροή Δικτύου Δημήτρης Μιχαήλ Τμήμα Πληροφορικής και Τηλεματικής Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Μοντελοποίηση Δικτύων Μεταφοράς Τα γραφήματα χρησιμοποιούνται συχνά για την μοντελοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΩΝ 76 ος ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ο ΘΑΛΗΣ 14 Νοεμβρίου 2015. Ενδεικτικές λύσεις Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΩΝ 76 ος ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ο ΘΑΛΗΣ 14 Νοεμβρίου 2015. Ενδεικτικές λύσεις Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Πανεπιστημίου (Ελευθερίου Βενιζέλου) 34 06 79 ΑΘΗΝΑ Τηλ. 36653-367784 - Fax: 36405 e-mail : info@hms.gr www.hms.gr GREEK MATHEMATICAL SOCIETY 34, Panepistimiou (Εleftheriou

Διαβάστε περισσότερα

Πεπερασμένες Διαφορές.

Πεπερασμένες Διαφορές. Κεφάλαιο 1 Πεπερασμένες Διαφορές. 1.1 Προσέγγιση παραγώγων. 1.1.1 Πρώτη παράγωγος. Από τον ορισμό της παραγώγου για συναρτήσεις μιας μεταβλητής γνωρίζουμε ότι η παράγωγος μιας συνάρτησης f στο σημείο x

Διαβάστε περισσότερα

I. ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ. math-gr

I. ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ. math-gr I ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ i e ΜΕΡΟΣ Ι ΟΡΙΣΜΟΣ - ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ Α Ορισμός Ο ορισμός του συνόλου των Μιγαδικών αριθμών (C) βασίζεται στις εξής παραδοχές: Υπάρχει ένας αριθμός i για τον οποίο ισχύει i Το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Θετικής & Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Β ΜΕΡΟΣ (ΑΝΑΛΥΣΗ) ΚΕΦ 1 ο : Όριο Συνέχεια Συνάρτησης

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Θετικής & Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Β ΜΕΡΟΣ (ΑΝΑΛΥΣΗ) ΚΕΦ 1 ο : Όριο Συνέχεια Συνάρτησης ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Θετικής & Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Β ΜΕΡΟΣ (ΑΝΑΛΥΣΗ) ΚΕΦ ο : Όριο Συνέχεια Συνάρτησης Φυλλάδιο Φυλλάδι555 4 ο ο.α) ΕΝΝΟΙΑ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ - ΓΡΑΦΙΚΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ.α) ΕΝΝΟΙΑ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ - ΓΡΑΦΙΚΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η Γεωμετρία της Αντιστροφής Η βασική θεωρία. Αντιστροφή

Η Γεωμετρία της Αντιστροφής Η βασική θεωρία. Αντιστροφή Αντιστροφή Υποθέτουμε ότι υπάρχει ένας κανόνας ο οποίος επιτρέπει την μετάβαση από ένα σχήμα σε ένα άλλο, με τέτοιο τρόπο ώστε το δεύτερο σχήμα να είναι τελείως ορισμένο όταν το πρώτο είναι δοσμένο και

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ

ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΥΛΗ ΚΑΙ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛ. ΕΤΟΣ 2014-15 ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ Από το βιβλίο «Ευκλείδεια Γεωμετρία Α και Β Ενιαίου Λυκείου» των Αργυρόπουλου Η., Βλάμου

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 4 Διανυσματικοί Χώροι

Κεφάλαιο 4 Διανυσματικοί Χώροι Κεφάλαιο Διανυσματικοί Χώροι Διανυσματικοί χώροι - Βασικοί ορισμοί και ιδιότητες Θεωρούμε τρία διαφορετικά σύνολα: Διανυσματικοί Χώροι α) Το σύνολο διανυσμάτων (πινάκων με μία στήλη) με στοιχεία το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

Παντελής Μπουμπούλης, M.Sc., Ph.D. σελ. 2 math-gr.blogspot.com, bouboulis.mysch.gr

Παντελής Μπουμπούλης, M.Sc., Ph.D. σελ. 2 math-gr.blogspot.com, bouboulis.mysch.gr VI Ολοκληρώματα Παντελής Μπουμπούλης, MSc, PhD σελ mth-grlogspotcom, ououlismyschgr ΜΕΡΟΣ Αρχική Συνάρτηση Ορισμός Έστω f μια συνάρτηση ορισμένη σε ένα διάστημα Δ Αρχική συνάρτηση ή παράγουσα της στο Δ

Διαβάστε περισσότερα

Παράλληλοι Αλγόριθμοι: Ανάλυση Εικόνας και Υπολογιστική Γεωμετρία. Πέτρος Ποτίκας CoReLab 4/5/2006

Παράλληλοι Αλγόριθμοι: Ανάλυση Εικόνας και Υπολογιστική Γεωμετρία. Πέτρος Ποτίκας CoReLab 4/5/2006 Παράλληλοι Αλγόριθμοι: Ανάλυση Εικόνας και Υπολογιστική Γεωμετρία Πέτρος Ποτίκας CoReLab 4/5/2006 Επισκόπηση Ετικέτες σε συνιστώσες (Component labelling) Hough μετασχηματισμοί (transforms) Πλησιέστερος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ, ΜΕΤΑΘΕΣΕΙΣ, ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΙ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ, ΜΕΤΑΘΕΣΕΙΣ, ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΙ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΜΕΤΑΘΕΣΕΙΣ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΙ Εισαγωγή. Οι σχηματισμοί που προκύπτουν με την επιλογή ενός συγκεκριμένου αριθμού στοιχείων από το ίδιο σύνολο καλούνται διατάξεις αν μας ενδιαφέρει η σειρά καταγραφή

Διαβάστε περισσότερα

2.3 ΜΕΤΡΟ ΜΙΓΑΔΙΚΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ

2.3 ΜΕΤΡΟ ΜΙΓΑΔΙΚΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΥ ΠΑΥΛΟΣ.ptetragono.gr Σελίδα. ΜΕΤΡΟ ΜΙΓΑΔΙΚΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ Να βρεθεί το μέτρο των μιγαδικών :..... 0 0. 5 5 6.. 0 0. 5. 5 5 0 0 0 0 0 0 0 0 ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ : ΜΕΤΡΟ ΜΙΓΑΔΙΚΟΥ Αν τότε. Αν χρειαστεί

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστό: P (M) = 2 M = τρόποι επιλογής υποσυνόλου του M. Π.χ. M = {A, B, C} π. 1. Π.χ.

Γνωστό: P (M) = 2 M = τρόποι επιλογής υποσυνόλου του M. Π.χ. M = {A, B, C} π. 1. Π.χ. Παραδείγματα Απαρίθμησης Γνωστό: P (M 2 M τρόποι επιλογής υποσυνόλου του M Τεχνικές Απαρίθμησης Πχ M {A, B, C} P (M 2 3 8 #(Υποσυνόλων με 2 στοιχεία ( 3 2 3 #(Διατεταγμένων υποσυνόλων με 2 στοιχεία 3 2

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτική Θεωρία Μαθηματικών Α Γυμνασίου

Συνοπτική Θεωρία Μαθηματικών Α Γυμνασίου Web page: www.ma8eno.gr e-mail: vrentzou@ma8eno.gr Η αποτελεσματική μάθηση δεν θέλει κόπο αλλά τρόπο, δηλαδή ma8eno.gr Συνοπτική Θεωρία Μαθηματικών Α Γυμνασίου Αριθμητική - Άλγεβρα Γεωμετρία Άρτιος λέγεται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ

ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ 80 ΝΙΚΑΙΑ ΝΕΑΠΟΛΗ ΤΗΛΕΦΩΝΟ 0965897 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ ΒΡΟΥΤΣΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΜΠΟΥΡΝΟΥΤΣΟΥ ΚΩΝ/ΝΑ ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ Η έννοια του μιγαδικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Β. Να εξετάσετε αν ισχύουν οι υποθέσεις του Θ.Μ.Τ. για την συνάρτηση στο διάστημα [ 1,1] τέτοιο, ώστε: C στο σημείο (,f( ))

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Β. Να εξετάσετε αν ισχύουν οι υποθέσεις του Θ.Μ.Τ. για την συνάρτηση στο διάστημα [ 1,1] τέτοιο, ώστε: C στο σημείο (,f( )) ΚΕΦΑΛΑΙΟ ο: ΔΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 6: ΘΕΩΡΗΜΑ ΜΕΣΗΣ ΤΙΜΗΣ ΔΙΑΦΟΡΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΟΥ (Θ.Μ.Τ.) [Θεώρημα Μέσης Τιμής Διαφορικού Λογισμού του κεφ..5 Μέρος Β του σχολικού βιβλίου]. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ Παράδειγμα. ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 6 Παράλληλες Ευθείες και Τετράπλευρα Ορισμός. Δύο ευθείες ονομάζονται παράλληλες όταν ανήκουν στο ίδιο επίπεδο και δεν τέμνονται. Δύο παράλληλες ευθείες ε και ζ συμβολίζονται ε ζ. Γωνίες δύο ευθειών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β Γυμνασίου

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β Γυμνασίου ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β Γυμνασίου Ενότητα 1: Σύνολα ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β Γυμνασίου Ενότητα 1: Σύνολα Συγγραφή: Ομάδα Υποστήριξης Μαθηματικών

Διαβάστε περισσότερα

1,y 1) είναι η C : xx yy 0.

1,y 1) είναι η C : xx yy 0. ΘΕΜΑ Α ΔΕΙΓΜΑΤΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΜΑΙΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ο δείγμα Α. Αν α, β δύο διανύσματα του επιπέδου με συντελεστές διεύθυνσης λ και λ αντίστοιχα, να αποδείξετε ότι α β λ λ.

Διαβάστε περισσότερα

Επίλυση Προβλημάτων με Χρωματισμό. Αλέξανδρος Γ. Συγκελάκης asygelakis@gmail.com

Επίλυση Προβλημάτων με Χρωματισμό. Αλέξανδρος Γ. Συγκελάκης asygelakis@gmail.com Επίλυση Προβλημάτων με Χρωματισμό Αλέξανδρος Γ. Συγκελάκης asygelakis@gmail.com 1 Η αφορμή συγγραφής της εργασίας Το παρακάτω πρόβλημα που τέθηκε στο Μεταπτυχιακό μάθημα «Θεωρία Αριθμών» το ακαδημαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΥΝΟΡΘΩΣΕΩΝ

ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΥΝΟΡΘΩΣΕΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΥΝΟΡΘΩΣΕΩΝ Βασίλης Δ. Ανδριτσάνος Δρ. Αγρονόμος - Τοπογράφος Μηχανικός ΑΠΘ Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΙ Αθήνας 3ο εξάμηνο http://eclass.teiath.gr Παρουσιάσεις,

Διαβάστε περισσότερα

II. Συναρτήσεις. math-gr

II. Συναρτήσεις. math-gr II Συναρτήσεις Παντελής Μπουμπούλης, MSc, PhD σελ blogspotcom, bouboulismyschgr ΜΕΡΟΣ 1 ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ Α Βασικές Έννοιες Ορισμός: Έστω Α ένα υποσύνολο του συνόλου των πραγματικών αριθμών R Ονομάζουμε πραγματική

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικά θέματα στα Μαθηματικά προσανατολισμού-ψηφιακό σχολείο ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

Επαναληπτικά θέματα στα Μαθηματικά προσανατολισμού-ψηφιακό σχολείο ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο -ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Απο το Ψηφιακό Σχολείο του ΥΠΠΕΘ Επιμέλεια: Συντακτική Ομάδα mathpgr Συντονιστής:

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι βαθμωτό μέγεθος? Ένα μέγεθος που περιγράφεται μόνο με έναν αριθμό (π.χ. πίεση)

Τι είναι βαθμωτό μέγεθος? Ένα μέγεθος που περιγράφεται μόνο με έναν αριθμό (π.χ. πίεση) TETY Εφαρμοσμένα Μαθηματικά Ενότητα ΙΙ: Γραμμική Άλγεβρα Ύλη: Διανυσματικοί χώροι και διανύσματα, μετασχηματισμοί διανυσμάτων, τελεστές και πίνακες, ιδιοδιανύσματα και ιδιοτιμές πινάκων, επίλυση γραμμικών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΤΥ Εφαρμοσμένα Μαθηματικά 1. Τελεστές και πίνακες. 1. Τελεστές και πίνακες Γενικά. Τι είναι συνάρτηση? Απεικόνιση ενός αριθμού σε έναν άλλο.

ΤΕΤΥ Εφαρμοσμένα Μαθηματικά 1. Τελεστές και πίνακες. 1. Τελεστές και πίνακες Γενικά. Τι είναι συνάρτηση? Απεικόνιση ενός αριθμού σε έναν άλλο. ΤΕΤΥ Εφαρμοσμένα Μαθηματικά 1 Τελεστές και πίνακες 1. Τελεστές και πίνακες Γενικά Τι είναι συνάρτηση? Απεικόνιση ενός αριθμού σε έναν άλλο. Ανάλογα, τελεστής είναι η απεικόνιση ενός διανύσματος σε ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΝΥΣΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑΣ. Τι ονοµάζουµε διάνυσµα; αλφάβητου επιγραµµισµένα µε βέλος. για παράδειγµα, Τι ονοµάζουµε µέτρο διανύσµατος;

ΙΑΝΥΣΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑΣ. Τι ονοµάζουµε διάνυσµα; αλφάβητου επιγραµµισµένα µε βέλος. για παράδειγµα, Τι ονοµάζουµε µέτρο διανύσµατος; ΙΝΥΣΜΤ ΘΕΩΡΙ ΘΕΜΤ ΘΕΩΡΙΣ Τι ονοµάζουµε διάνυσµα; AB A (αρχή) B (πέρας) Στη Γεωµετρία το διάνυσµα ορίζεται ως ένα προσανατολισµένο ευθύγραµµο τµήµα, δηλαδή ως ένα ευθύγραµµο τµήµα του οποίου τα άκρα θεωρούνται

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 1 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΩΝ ΣΕ ΜΙΑ ΕΥΘΕΙΑ... 13 1.1 Οι συντεταγμένες ενός σημείου...13 1.2 Απόλυτη τιμή...14

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 1 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΩΝ ΣΕ ΜΙΑ ΕΥΘΕΙΑ... 13 1.1 Οι συντεταγμένες ενός σημείου...13 1.2 Απόλυτη τιμή...14 Περιεχόμενα Κεφάλαιο 1 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΩΝ ΣΕ ΜΙΑ ΕΥΘΕΙΑ... 13 1.1 Οι συντεταγμένες ενός σημείου...13 1.2 Απόλυτη τιμή...14 Κεφάλαιο 2 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΩΝ ΣΕ ΕΝΑ ΕΠΙΠΕΔΟ 20 2.1 Οι συντεταγμένες

Διαβάστε περισσότερα

Από το Γυμνάσιο στο Λύκειο... 7. 3. Δειγματικός χώρος Ενδεχόμενα... 42 Εύρεση δειγματικού χώρου... 46

Από το Γυμνάσιο στο Λύκειο... 7. 3. Δειγματικός χώρος Ενδεχόμενα... 42 Εύρεση δειγματικού χώρου... 46 ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Από το Γυμνάσιο στο Λύκειο................................................ 7 1. Το Λεξιλόγιο της Λογικής.............................................. 11. Σύνολα..............................................................

Διαβάστε περισσότερα

Για να εκφράσουμε τη διαδικασία αυτή, γράφουμε: :

Για να εκφράσουμε τη διαδικασία αυτή, γράφουμε: : Η θεωρία στα μαθηματικά προσανατολισμού Γ υκείου Τι λέμε συνάρτηση με πεδίο ορισμού το σύνολο ; Έστω ένα υποσύνολο του Ονομάζουμε πραγματική συνάρτηση με πεδίο ορισμού το μία διαδικασία (κανόνα), με την

Διαβάστε περισσότερα

Στο προοπτικό ανάγλυφο για τη ευθεία του ορίζοντα χρησιμοποιούμε ένα δεύτερο κατακόρυφο επίπεδο Π 1

Στο προοπτικό ανάγλυφο για τη ευθεία του ορίζοντα χρησιμοποιούμε ένα δεύτερο κατακόρυφο επίπεδο Π 1 ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΑΝΑΓΛΥΦΟ Το προοπτικό ανάγλυφο, όπως το επίπεδο προοπτικό, η στερεοσκοπική εικόνα κ.λπ. είναι τρόποι παρουσίασης και απεικόνισης των αρχιτεκτονικών συνθέσεων. Το προοπτικό ανάγλυφο είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

Συναρτήσεις Όρια Συνέχεια

Συναρτήσεις Όρια Συνέχεια Κωνσταντίνος Παπασταματίου Μαθηματικά Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Συναρτήσεις Όρια Συνέχεια Συνοπτική Θεωρία Μεθοδολογίες Λυμένα Παραδείγματα Επιμέλεια: Μαθηματικός Φροντιστήριο Μ.Ε. «ΑΙΧΜΗ» Κ. Καρτάλη 8 (με

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. ΜΕΡΟΣ 1ο ΑΛΓΕΒΡΑ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. ΜΕΡΟΣ 1ο ΑΛΓΕΒΡΑ 1. Τι καλείται μεταβλητή; ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΕΡΟΣ 1ο ΑΛΓΕΒΡΑ Μεταβλητή είναι ένα γράμμα (π.χ., y, t, ) που το χρησιμοποιούμε για να παραστήσουμε ένα οποιοδήποτε στοιχείο ενός συνόλου..

Διαβάστε περισσότερα

Θεώρημα Βolzano. Κατηγορία 1 η. 11.1 Δίνεται η συνάρτηση:

Θεώρημα Βolzano. Κατηγορία 1 η. 11.1 Δίνεται η συνάρτηση: Κατηγορία η Θεώρημα Βolzano Τρόπος αντιμετώπισης:. Όταν μας ζητούν να εξετάσουμε αν ισχύει το θεώρημα Bolzano για μια συνάρτηση f σε ένα διάστημα [, ] τότε: Εξετάζουμε την συνέχεια της f στο [, ] (αν η

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία Υπολογισμού και Πολυπλοκότητα Μαθηματικό Υπόβαθρο

Θεωρία Υπολογισμού και Πολυπλοκότητα Μαθηματικό Υπόβαθρο Θεωρία Υπολογισμού και Πολυπλοκότητα Μαθηματικό Υπόβαθρο Στην ενότητα αυτή θα μελετηθούν τα εξής επιμέρους θέματα: Σύνολα Συναρτήσεις και Σχέσεις Γραφήματα Λέξεις και Γλώσσες Αποδείξεις ΕΠΛ 211 Θεωρία

Διαβάστε περισσότερα

1 Αριθμητική κινητής υποδιαστολής και σφάλματα στρογγύλευσης

1 Αριθμητική κινητής υποδιαστολής και σφάλματα στρογγύλευσης 1 Αριθμητική κινητής υποδιαστολής και σφάλματα στρογγύλευσης Στη συγκεκριμένη ενότητα εξετάζουμε θέματα σχετικά με την αριθμητική πεπερασμένης ακρίβειας που χρησιμοποιούν οι σημερινοί υπολογιστές και τα

Διαβάστε περισσότερα

Καρτεσιανές συντεταγμένες Γραφική παράσταση συνάρτησης Εφαρμογές

Καρτεσιανές συντεταγμένες Γραφική παράσταση συνάρτησης Εφαρμογές Καρτεσιανές συντεταγμένες Γραφική παράσταση συνάρτησης Εφαρμογές Να βρείτε για καθεμιά από τις παρακάτω γραμμές αν είναι γραφική παράσταση κάποιας συνάρτησης. 4-1 1 () (1) (3) (4) (5) (6) Αν υπάρχει ευθεία

Διαβάστε περισσότερα

9. Συστολικές Συστοιχίες Επεξεργαστών

9. Συστολικές Συστοιχίες Επεξεργαστών Κεφάλαιο 9: Συστολικές συστοιχίες επεξεργαστών 208 9. Συστολικές Συστοιχίες Επεξεργαστών Οι συστολικές συστοιχίες επεξεργαστών είναι επεξεργαστές ειδικού σκοπού οι οποίοι είναι συνήθως προσκολλημένοι σε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ ΤΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. ΚΕΦΑΚΑΙΟ 3 ο -ΤΡΙΓΩΝΑ

ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ ΤΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. ΚΕΦΑΚΑΙΟ 3 ο -ΤΡΙΓΩΝΑ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ ΤΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΙ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΠΟΤΕΛΟΥΝ ΜΕΡΟΣ ΤΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ Α ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ (ΘΕΜΑ ΘΕΩΡΙΑΣ) Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟΥ - ΛΑΘΟΥΣ ΚΕΦΑΚΑΙΟ 3 ο -ΤΡΙΓΩΝΑ 1. Ένα τρίγωνο είναι οξυγώνιο όταν έχει

Διαβάστε περισσότερα

Τα παρακάτω σύνολα θα τα θεωρήσουμε γενικά γνωστά, αν και θα δούμε πολλές από τις ιδιότητές τους: N Z Q R C

Τα παρακάτω σύνολα θα τα θεωρήσουμε γενικά γνωστά, αν και θα δούμε πολλές από τις ιδιότητές τους: N Z Q R C Κεφάλαιο 1 Εισαγωγικές έννοιες Στο κεφάλαιο αυτό θα αναφερθούμε σε ορισμένες έννοιες, οι οποίες ίσως δεν έχουν άμεση σχέση με τους διανυσματικούς χώρους, όμως θα χρησιμοποιηθούν αρκετά κατά τη μελέτη τόσο

Διαβάστε περισσότερα

Γεωμετρία Βˊ Λυκείου. Κεφάλαιο 9 ο. Μετρικές Σχέσεις

Γεωμετρία Βˊ Λυκείου. Κεφάλαιο 9 ο. Μετρικές Σχέσεις Γεωμετρία Β Λυκείου Κεφάλαιο 9 Γεωμετρία Βˊ Λυκείου Κεφάλαιο 9 ο Μετρικές Σχέσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΜΕΤΡΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΣΕ ΟΡΘΟΓΩΝΙΑ ΤΡΙΓΩΝΑ Μετρικές σχέσεις ονομάζουμε τις σχέσεις μεταξύ των μέτρων των στοιχείων

Διαβάστε περισσότερα

Τα θεωρήματα Green, Stokes και Gauss

Τα θεωρήματα Green, Stokes και Gauss Τα θεωρήματα των Green, Stokes και Guss Αντώνης Τσολομύτης Σάμος, 2012 curl F div S F Επειδή αναϕέρθηκε στο μάθημα... Ενεργητική ϕωνή Ενεστώτας παράγω παρέχω Ενεστώτας-υποτακτική να παράγω να παρέχω Ενεστώτας-προστακτική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Οι πραγματικοί αριθμοί αποτελούνται από τους ρητούς και τους άρρητους αριθμούς, τους φυσικούς και τους ακέραιους αριθμούς. Δηλαδή είναι το μεγαλύτερο σύνολο αριθμών που μπορούμε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΝΤΟΚΩΣΤΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ-ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΑΡΑΣΤΑΤΙΚΗΣ ΜΕ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΣΕ 2 ΕΠΙΠΕΔΑ (εκδοχή Σεπτεμβρίου 2014) Ε.Μ.Π.

ΚΟΝΤΟΚΩΣΤΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ-ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΑΡΑΣΤΑΤΙΚΗΣ ΜΕ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΣΕ 2 ΕΠΙΠΕΔΑ (εκδοχή Σεπτεμβρίου 2014) Ε.Μ.Π. ΚΟΝΤΟΚΩΣΤΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ-ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΑΡΑΣΤΑΤΙΚΗΣ ΜΕ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΑ (εκδοχή Σεπτεμβρίου 04) Ε.Μ.Π. (παρατηρήσεις για τη βελτίωση των σημειώσεων ευπρόσδεκτες) Παράσταση σημείου. Σχήμα Σχήμα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΑΠΟΔΕΙΞΗ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΑΠΟΔΕΙΞΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΑΠΟΔΕΙΞΗ Περιεχόμενα : Α) Προτάσεις-Σύνθεση προτάσεων Β)Απόδειξη μιας πρότασης Α 1 ) Τι είναι πρόταση Β 1 ) Βασικές έννοιες Α ) Συνεπαγωγή Β ) Βασικές μέθοδοι απόδειξης Α 3 ) Ισοδυναμία

Διαβάστε περισσότερα

Μονοτονία - Ακρότατα - 1 1 Αντίστροφη Συνάρτηση

Μονοτονία - Ακρότατα - 1 1 Αντίστροφη Συνάρτηση 4 Μονοτονία - Ακρότατα - Αντίστροφη Συνάρτηση Α. ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Μονοτονία συνάρτησης Μια συνάρτηση f λέγεται: Γνησίως αύξουσα σ' ένα διάστημα Δ του πεδίου ορισμού της, όταν για οποιαδήποτε,

Διαβάστε περισσότερα

Καθηγητήσ Μαθηματικών: Κωτςάκησ Γεώργιοσ e-mail: kotsakis @ windowslive. com.

Καθηγητήσ Μαθηματικών: Κωτςάκησ Γεώργιοσ e-mail: kotsakis @ windowslive. com. Καθηγητήσ Μαθηματικών: Κωτςάκησ Γεώργιοσ e-mail: kotsakis @ windowslive. com. A. Οι κανόνες De L Hospital και η αρχική συνάρτηση κάνουν πιο εύκολη τη λύση των προβλημάτων με το Θ. Rolle. B. Η αλγεβρική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΑ. Ακολουθίες. Στην ενότητα αυτή θα μάθουμε: Να ορίζουμε το διάνυσμα.

ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΑ. Ακολουθίες. Στην ενότητα αυτή θα μάθουμε: Να ορίζουμε το διάνυσμα. Ακολουθίες ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΑ Στην ενότητα αυτή θα μάθουμε: Να ορίζουμε το διάνυσμα. Να ορίζουμε τις σχέσεις μεταξύ διανυσμάτων (παράλληλα, ομόρροπα, αντίρροπα, ίσα και αντίθετα διανύσματα). Να προσθέτουμε και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΑ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ ΑΡΙΘΜΟΥ ΜΕ ΔΙΑΝΥΣΜΑ. ΘΕΜΑ 2ο

ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΑ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ ΑΡΙΘΜΟΥ ΜΕ ΔΙΑΝΥΣΜΑ. ΘΕΜΑ 2ο Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΑ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ ΑΡΙΘΜΟΥ ΜΕ ΔΙΑΝΥΣΜΑ ΘΕΜΑ ο ΘΕΜΑ 8603 Δίνεται τρίγωνο και σημεία και του επιπέδου τέτοια, ώστε 5 και 5. α) Να γράψετε το διάνυσμα ως γραμμικό

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 9 Ο κύκλος Ορισμός. Ο κύκλος (Κ, r) με κέντρο Κ και ακτίνα r είναι το σχήμα που αποτελείται από όλα τα σημεία του επιπέδου που απέχουν απόσταση r από το σημείο Κ. Σχήμα 9.1: Στοιχεία ενός κύκλου.

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Θεμελιώδη προβλήματα της Τοπογραφίας

Κεφάλαιο 5. Θεμελιώδη προβλήματα της Τοπογραφίας Κεφάλαιο 5 Θεμελιώδη προβλήματα της Τοπογραφίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. 5 Θεμελιώδη προβλήματα της Τοπογραφίας. Στο Κεφάλαιο αυτό περιέχονται: 5.1 Γωνία διεύθυνσης. 5. Πρώτο θεμελιώδες πρόβλημα. 5.3 εύτερο θεμελιώδες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΑΛΓΕΒΡΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ B ΓΥΝΜΑΣΙΟΥ. 1. Να λυθούν οι εξισώσεις και οι ανισώσεις :

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΑΛΓΕΒΡΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ B ΓΥΝΜΑΣΙΟΥ. 1. Να λυθούν οι εξισώσεις και οι ανισώσεις : ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΑΛΓΕΒΡΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Να λυθούν οι εξισώσεις και οι ανισώσεις : α) γ) x x 3x 7x 9 4 5 0 x x x 3 6 3 4 β) δ) 3x x 3 x 4 3 5 x x. 4 4 3 5 x 4x 3 x 6x 7. Να λυθεί στο Q, η ανίσωση :. 5 8 8 3. Να λυθούν

Διαβάστε περισσότερα

Αριθμητική εύρεση ριζών μη γραμμικών εξισώσεων

Αριθμητική εύρεση ριζών μη γραμμικών εξισώσεων Αριθμητική εύρεση ριζών μη γραμμικών εξισώσεων Με τον όρο μη γραμμικές εξισώσεις εννοούμε εξισώσεις της μορφής: f( ) 0 που προέρχονται από συναρτήσεις f () που είναι μη γραμμικές ως προς. Περιέχουν δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

x 2 = x 2 1 + x 2 2. x 2 = u 2 + x 2 3 Χρησιµοποιώντας το συµβολισµό του ανάστροφου, αυτό γράφεται x 2 = x T x. = x T x.

x 2 = x 2 1 + x 2 2. x 2 = u 2 + x 2 3 Χρησιµοποιώντας το συµβολισµό του ανάστροφου, αυτό γράφεται x 2 = x T x. = x T x. Κεφάλαιο 4 Μήκη και ορθές γωνίες Μήκος διανύσµατος Στο επίπεδο, R 2, ϐρίσκουµε το µήκος ενός διανύσµατος x = (x 1, x 2 ) χρησιµοποιώντας το Πυθαγόρειο ϑεώρηµα : x 2 = x 2 1 + x 2 2. Στο χώρο R 3, εφαρµόζουµε

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά Προσανατολισμού Γ Λυκείου, 1.1-1.7. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Σχολικός Σύμβουλος Μαθηματικών Μ Α Θ Η Μ Α Τ Α ΣΤΑ Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ι Κ Α

Μαθηματικά Προσανατολισμού Γ Λυκείου, 1.1-1.7. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Σχολικός Σύμβουλος Μαθηματικών Μ Α Θ Η Μ Α Τ Α ΣΤΑ Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ι Κ Α ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Σχολικός Σύμβουλος Μαθηματικών Μ Α Θ Η Μ Α Τ Α ΣΤΑ Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Σ Α Ν Α Τ Ο Λ Ι Σ Μ Ο Υ Θ Ε Τ Ι Κ Ω Ν Σ Π Ο Υ Δ Ω Ν, Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ι Α Σ & Π Λ Η Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Η Σ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΑΛΓΟΡΙΘΜΩΝ ΒΟΗΘΟΣ: ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΔΟΥΡΟΣ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΑΛΓΟΡΙΘΜΩΝ ΒΟΗΘΟΣ: ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΔΟΥΡΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΑΛΓΟΡΙΘΜΩΝ ΒΟΗΘΟΣ: ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΔΟΥΡΟΣ Φροντιστήριο #: Εύρεση Ελαχίστων Μονοπατιών σε Γραφήματα που Περιλαμβάνουν και Αρνητικά Βάρη: Αλγόριθμος

Διαβάστε περισσότερα

IV. Συνέχεια Συνάρτησης. math-gr

IV. Συνέχεια Συνάρτησης. math-gr IV Συνέχεια Συνάρτησης mth-gr mth-gr Παντελής Μπουμπούλης, MSc, PhD σελ mth-grblogspotcom, bouboulismyschgr ΜΕΡΟΣ Συνέχεια Συνάρτησης Α Ορισμός Συνέχεια σε σημείο: Θα λέμε ότι μια συνάρτηση είναι συνεχής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΟΥ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 014-015 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΑ 1. ΘΕΜΑ ΚΩΔΙΚΟΣ_18556 Δίνονται τα διανύσματα α και β με ^, και,. α Να

Διαβάστε περισσότερα

Υπολογιστικά & Διακριτά Μαθηματικά

Υπολογιστικά & Διακριτά Μαθηματικά Υπολογιστικά & Διακριτά Μαθηματικά Ενότητα 1: Εισαγωγή- Χαρακτηριστικά Παραδείγματα Αλγορίθμων Στεφανίδης Γεώργιος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

2 Η ΕΥΘΕΙΑ ΣΤΟ ΕΠΙΠΕΔΟ. Εισαγωγή

2 Η ΕΥΘΕΙΑ ΣΤΟ ΕΠΙΠΕΔΟ. Εισαγωγή Η ΕΥΘΕΙΑ ΣΤΟ ΕΠΙΠΕΔΟ Εισαγωγή Η ιδέα της χρησιμοποίησης ενός συστήματος συντεταγμένων για τον προσδιορισμό της θέσης ενός σημείου πάνω σε μια επιφάνεια προέρχεται από την Γεωγραφία και ήταν γνωστή στους

Διαβάστε περισσότερα

1.1 ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

1.1 ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ 1.1 ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Μέθοδοι επίλυσης γραμμικού συστήματος χ Γραφική επίλυση Σχεδιάζουμε τις ευθείες που αντιπροσωπεύουν οι εξισώσεις του συστήματος. Αν: - οι δύο ευθείες τέμνονται, τότε το σύστημα έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΒΑΣΙΚΩΝ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΩΝ

ΜΕΛΕΤΗ ΒΑΣΙΚΩΝ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΩΝ 5 ΜΕΛΕΤΗ ΒΑΣΙΚΩΝ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΩΝ Εισαγωγή Στο κεφάλαιο αυτό θα δούμε πώς, με τη βοήθεια των πληροφοριών που α- ποκτήσαμε μέχρι τώρα, μπορούμε να χαράξουμε με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ακρίβεια τη γραφική παράσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Τετραγωνική ρίζα θετικού αριθμού Τετραγωνική ρίζα ενός θετικού αριθμού α, λέγεται ο θετικός αριθμός, ο οποίος, όταν υψωθεί στο τετράγωνο, δίνει τον αριθμό α. Η τετραγωνική ρίζα του

Διαβάστε περισσότερα

Ταιριάσματα. Γράφημα. Ταίριασμα (matching) τέτοιο ώστε κάθε κορυφή να εμφανίζεται σε το πολύ μια ακμή του

Ταιριάσματα. Γράφημα. Ταίριασμα (matching) τέτοιο ώστε κάθε κορυφή να εμφανίζεται σε το πολύ μια ακμή του Ταιριάσματα Γράφημα Ταίριασμα (matching) Σύνολο ακμών τέτοιο ώστε κάθε κορυφή να εμφανίζεται σε το πολύ μια ακμή του Θέλουμε να βρούμε ένα μέγιστο ταίριασμα (δηλαδή με μέγιστο αριθμό ακμών) Ταιριάσματα

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτική Μεθοδολογία Ασκήσεων Κεφαλαίου 7. Ασκήσεις στο IP Fragmentation

Συνοπτική Μεθοδολογία Ασκήσεων Κεφαλαίου 7. Ασκήσεις στο IP Fragmentation Συνοπτική Μεθοδολογία Ασκήσεων Κεφαλαίου 7 Οι σημειώσεις που ακολουθούν περιγράφουν τις ασκήσεις που θα συναντήσετε στο κεφάλαιο 7. Η πιο συνηθισμένη και βασική άσκηση αναφέρεται στο IP Fragmentation,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΩΝ 29 η Ελληνική Μαθηματική Ολυμπιάδα "Ο Αρχιμήδης" 3 Μαρτίου 2012

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΩΝ 29 η Ελληνική Μαθηματική Ολυμπιάδα Ο Αρχιμήδης 3 Μαρτίου 2012 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΘΗΜΤΙΚΗ ΕΤΙΡΕΙ Πανεπιστημίου (Ελευθερίου Βενιζέλου) 06 79 ΘΗΝ Τηλ 665-6778 - F: 605 e-mail : info@hmsgr wwwhmsgr GREEK MATHEMATICAL SOCIETY, Panepistimiou (Εleftheriou Venizelou) Street GR 06

Διαβάστε περισσότερα

Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ι Κ Α Α Γ Υ Μ Ν Α Σ Ι Ο Υ

Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ι Κ Α Α Γ Υ Μ Ν Α Σ Ι Ο Υ Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ι Κ Α Α Γ Υ Μ Ν Α Σ Ι Ο Υ 1 Συνοπτική θεωρία Ερωτήσεις αντικειμενικού τύπου Ασκήσεις Διαγωνίσματα 2 ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ-ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 1. Πότε ένας φυσικός αριθμός λέγεται άρτιος; Άρτιος

Διαβάστε περισσότερα

Θεώρημα Ι Η διάμεσος ορθογωνίου τριγώνου που φέρουμε από την κορυφή της ορθής γωνίας είναι ίση με το μισό της υποτείνουσας.

Θεώρημα Ι Η διάμεσος ορθογωνίου τριγώνου που φέρουμε από την κορυφή της ορθής γωνίας είναι ίση με το μισό της υποτείνουσας. ΠΡΟΛΟΓΟΣ Τα πιο κάτω θεωρήματα καθώς και το Θεώρημα Ι σ. 104 είναι SOS όχι μόνο για θεωρία αλλά και για χρήση στις ασκήσεις, οπότε πρέπει να κατανοήσετε τι λένε, να ξέρετε την απόδειξη και να είστε έτοιμοι

Διαβάστε περισσότερα

Μετατόπιση, είναι η αλλαγή (μεταβολή) της θέσης ενός κινητού. Η μετατόπιση εκφράζει την απόσταση των δύο θέσεων μεταξύ των οποίων κινήθηκε το κινητό.

Μετατόπιση, είναι η αλλαγή (μεταβολή) της θέσης ενός κινητού. Η μετατόπιση εκφράζει την απόσταση των δύο θέσεων μεταξύ των οποίων κινήθηκε το κινητό. Μετατόπιση, είναι η αλλαγή (μεταβολή) της θέσης ενός κινητού. Η μετατόπιση εκφράζει την απόσταση των δύο θέσεων μεταξύ των οποίων κινήθηκε το κινητό. Η ταχύτητα (υ), είναι το πηλίκο της μετατόπισης (Δx)

Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια συνάρτησης σε κλειστό διάστημα

Συνέχεια συνάρτησης σε κλειστό διάστημα 8 Συνέχεια συνάρτησης σε κλειστό διάστημα Α ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 1 Μια συνάρτηση f θα λέμε ότι είναι: i Συνεχής σε ένα ανοιχτό διάστημα (α,β) όταν είναι συνεχής σε κάθε σημείο του διαστήματος (α,β)

Διαβάστε περισσότερα

1.3 ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ ΑΡΙΘΜΟΥ ΜΕ ΔΙΑΝΥΣΜΑ

1.3 ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ ΑΡΙΘΜΟΥ ΜΕ ΔΙΑΝΥΣΜΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ο : ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΑ - ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ ΑΡΙΘΜΟΥ ΜΕ ΔΙΑΝΥΣΜΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΘΕΩΡΙΑΣ Ορισμός : αν λ πραγματικός αριθμός με 0 και μη μηδενικό διάνυσμα τότε σαν γινόμενο του λ με το ορίζουμε ένα διάνυσμα

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Συστήματα γραμμικών εξισώσεων με ιδιομορφίες

1.3 Συστήματα γραμμικών εξισώσεων με ιδιομορφίες Κεφάλαιο Συστήματα γραμμικών εξισώσεων Παραδείγματα από εφαρμογές Παράδειγμα : Σε ένα δίκτυο (αγωγών ή σωλήνων ή δρόμων) ισχύει ο κανόνας των κόμβων όπου το άθροισμα των εισερχόμενων ροών θα πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για το Geogebra Μωυσιάδης Πολυχρόνης Δόρτσιος Κώστας

Οδηγίες για το Geogebra Μωυσιάδης Πολυχρόνης Δόρτσιος Κώστας Οδηγίες για το Geogebra Μωυσιάδης Πολυχρόνης Δόρτσιος Κώστας Η πρώτη οθόνη μετά την εκτέλεση του προγράμματος διαφέρει κάπως από τα προηγούμενα λογισμικά, αν και έχει αρκετά κοινά στοιχεία. Αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

Δύο λόγια από τη συγγραφέα

Δύο λόγια από τη συγγραφέα Δύο λόγια από τη συγγραφέα Τα μαθηματικά ή τα λατρεύεις ή τα μισείς! Για να λατρέψεις κάτι πρέπει να το κατανοήσεις, για τη δεύτερη περίπτωση τα πράγματα μάλλον είναι λίγο πιο απλά. Στόχος αυτού του βιβλίου

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία Υπολογισμού και Πολυπλοκότητα Ασυμφραστικές Γλώσσες (3)

Θεωρία Υπολογισμού και Πολυπλοκότητα Ασυμφραστικές Γλώσσες (3) Θεωρία Υπολογισμού και Πολυπλοκότητα Ασυμφραστικές Γλώσσες (3) Στην ενότητα αυτή θα μελετηθούν τα εξής επιμέρους θέματα: Μη Ασυμφραστικές Γλώσσες (2.3) Λήμμα Άντλησης για Ασυμφραστικές Γλώσσες Παραδείγματα

Διαβάστε περισσότερα

Ελλιπή δεδομένα. Εδώ έχουμε 1275. Στον πίνακα που ακολουθεί δίνεται η κατά ηλικία κατανομή 1275 ατόμων

Ελλιπή δεδομένα. Εδώ έχουμε 1275. Στον πίνακα που ακολουθεί δίνεται η κατά ηλικία κατανομή 1275 ατόμων Ελλιπή δεδομένα Στον πίνακα που ακολουθεί δίνεται η κατά ηλικία κατανομή 75 ατόμων Εδώ έχουμε δ 75,0 75 5 Ηλικία Συχνότητες f 5-4 70 5-34 50 35-44 30 45-54 465 55-64 335 Δεν δήλωσαν 5 Σύνολο 75 Μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

(a + b) + c = a + (b + c), (ab)c = a(bc) a + b = b + a, ab = ba. a(b + c) = ab + ac

(a + b) + c = a + (b + c), (ab)c = a(bc) a + b = b + a, ab = ba. a(b + c) = ab + ac Σημειώσεις μαθήματος Μ1212 Γραμμική Άλγεβρα ΙΙ Χρήστος Κουρουνιώτης ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ 2014 Κεφάλαιο 1 Διανυσματικοί Χώροι Στο εισαγωγικό μάθημα Γραμμικής Άλγεβρας ξεκινήσαμε μελετώντας

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 4: Διαφορικός Λογισμός

Κεφάλαιο 4: Διαφορικός Λογισμός ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Κεφάλαιο 4: Διαφορικός Λογισμός Μονοτονία Συνάρτησης Tζουβάλης Αθανάσιος Κεφάλαιο 4: Διαφορικός Λογισμός Περιεχόμενα Μονοτονία συνάρτησης... Λυμένα παραδείγματα...

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΑ ΙΑ ΣΗΜΕΙΩΣΕΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΦΥΛΛΑ ΙΑ ΣΗΜΕΙΩΣΕΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΛΛΑ ΙΑ ΣΗΜΕΙΩΣΕΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΛΛΑ ΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ 1 Θέµα: Τα διανύσµατα ❶ ❷ ❸ ❹ ❺ Η έννοια του διανύσµατος Πρόσθεση και αφαίρεση διανυσµάτων Πολλαπλασιασµός αριθµού µε διάνυσµα Συντεταγµένες

Διαβάστε περισσότερα

Ε π ι μ έ λ ε ι α Κ Ο Λ Λ Α Σ Α Ν Τ Ω Ν Η Σ

Ε π ι μ έ λ ε ι α Κ Ο Λ Λ Α Σ Α Ν Τ Ω Ν Η Σ Ε π ι μ έ λ ε ι α Κ Ο Λ Λ Α Σ Α Ν Τ Ω Ν Η Σ 1 Συναρτήσεις Όταν αναφερόμαστε σε μια συνάρτηση, ουσιαστικά αναφερόμαστε σε μια σχέση ή εξάρτηση. Στα μαθηματικά που θα μας απασχολήσουν, με απλά λόγια, η σχέση

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 11 ο, Τμήμα Α. Γεωμετρία

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 11 ο, Τμήμα Α. Γεωμετρία Μαθηματικά: ριθμητική και Άλγεβρα Μάθημα 11 ο, Τμήμα Γεωμετρία Η γεωμετρία σε σχέση με την άλγεβρα ή την αριθμητική έχει την εξής ιδιαιτερότητα: πρέπει να είμαστε πολύ ακριβείς στην περιγραφή μας (σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για το SKETCHPAD Μωυσιάδης Πολυχρόνης - Δόρτσιος Κώστας. Με την εκτέλεση του Sketchpad παίρνουμε το παρακάτω παράθυρο σχεδίασης:

Οδηγίες για το SKETCHPAD Μωυσιάδης Πολυχρόνης - Δόρτσιος Κώστας. Με την εκτέλεση του Sketchpad παίρνουμε το παρακάτω παράθυρο σχεδίασης: Οδηγίες για το SKETCHPAD Μωυσιάδης Πολυχρόνης - Δόρτσιος Κώστας Με την εκτέλεση του Sketchpad παίρνουμε το παρακάτω παράθυρο σχεδίασης: παρόμοιο με του Cabri με αρκετές όμως διαφορές στην αρχιτεκτονική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΩΝ

ΟΜΑΔΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΩΝ 9 ο ΜΑΘΗΜΑ ΟΜΑΔΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΩΝ Πότε κάνουμε ομαδοποίηση των παρατηρήσεων; Όταν το πλήθος των τιμών μιας μεταβλητής είναι αρκετά μεγάλο κάνουμε ομαδοποίηση των παρατηρήσεων. Αυτό συμβαίνει είτε

Διαβάστε περισσότερα

Α Λυκείου Άλγεβρα Τράπεζα Θεμάτων Το Δεύτερο Θέμα

Α Λυκείου Άλγεβρα Τράπεζα Θεμάτων Το Δεύτερο Θέμα Α Λυκείου Άλγεβρα Τράπεζα Θεμάτων Το Δεύτερο Θέμα Θεωρούμε την ακολουθία (α ν ) των θετικών περιττών αριθμών: 1, 3, 5, 7, α) Να αιτιολογήσετε γιατί η (α ν ) είναι αριθμητική πρόοδος και να βρείτε τον εκατοστό

Διαβάστε περισσότερα

1. Πότε χρησιμοποιούμε την δομή επανάληψης; Ποιες είναι οι διάφορες εντολές (μορφές) της;

1. Πότε χρησιμοποιούμε την δομή επανάληψης; Ποιες είναι οι διάφορες εντολές (μορφές) της; 1. Πότε χρησιμοποιούμε την δομή επανάληψης; Ποιες είναι οι διάφορες (μορφές) της; Η δομή επανάληψης χρησιμοποιείται όταν μια σειρά εντολών πρέπει να εκτελεστεί σε ένα σύνολο περιπτώσεων, που έχουν κάτι

Διαβάστε περισσότερα

ProapaitoÔmenec gn seic.

ProapaitoÔmenec gn seic. ProapaitoÔmeec g seic. Α. Το σύνολο των πραγματικών αριθμών R και οι αλγεβρικές ιδιότητες των τεσσάρων πράξεων στο R. Το σύνολο των φυσικών αριθμών N = {1,, 3,... }. Προσέξτε: μερικά βιβλία (τα βιβλία

Διαβάστε περισσότερα

3 o ΓΕ.Λ. ΚΕΡΑΤΣΙΝΙΟΥ. ΖΟΥΖΙΑΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Μαθηματικός 2013 2014 EΠΑΝΑΛΗΨΗ ΣΤΗ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ ΤΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

3 o ΓΕ.Λ. ΚΕΡΑΤΣΙΝΙΟΥ. ΖΟΥΖΙΑΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Μαθηματικός 2013 2014 EΠΑΝΑΛΗΨΗ ΣΤΗ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ ΤΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 3 o ΓΕ.Λ. ΚΕΡΑΤΣΙΝΙΟΥ Μαθηματικός 2013 2014 EΠΑΝΑΛΗΨΗ ΣΤΗ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ ΤΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1) ΘΕΩΡΙΑ... 2 2) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ... 5 2.1. ΤΡΙΓΩΝΑ... 5 2.1.1. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Σωστού - Λάθους στα τρίγωνα... 5 2.1.2.

Διαβάστε περισσότερα

4.3 Δραστηριότητα: Θεώρημα Fermat

4.3 Δραστηριότητα: Θεώρημα Fermat 4.3 Δραστηριότητα: Θεώρημα Fermat Θέμα της δραστηριότητας Η δραστηριότητα αυτή εισάγει το Θεώρημα Fermat και στη συνέχεια την απόδειξή του. Ακολούθως εξετάζεται η χρήση του στον εντοπισμό πιθανών τοπικών

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α. Τρόποι απόδειξης

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α. Τρόποι απόδειξης Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α Ο πυρήνας των μαθηματικών είναι οι τρόποι με τους οποίους μπορούμε να συλλογιζόμαστε στα μαθηματικά. Τρόποι απόδειξης Επαγωγικός συλλογισμός (inductive)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΓΕΒΡΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. 118 ερωτήσεις θεωρίας με απάντηση 324 416 ασκήσεις για λύση. 20 συνδυαστικά θέματα εξετάσεων

ΑΛΓΕΒΡΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. 118 ερωτήσεις θεωρίας με απάντηση 324 416 ασκήσεις για λύση. 20 συνδυαστικά θέματα εξετάσεων ΑΛΓΕΒΡΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 118 ερωτήσεις θεωρίας με απάντηση 34 416 ασκήσεις για λύση ερωτήσεις κατανόησης λυμένα παραδείγματα 0 συνδυαστικά θέματα εξετάσεων Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α Εισαγωγική ενότητα Το λεξιλόγιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΩΝ Προκριματικός διαγωνισμός 2012 7 Απριλίου 2012

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΩΝ Προκριματικός διαγωνισμός 2012 7 Απριλίου 2012 ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΩΝ Προκριματικός διαγωνισμός 0 7 Απριλίου 0 ΠΡΟΒΛΗΜΑ Να προσδιορίσετε όλες τις τριάδες p n όπου p πρώτος και αρνητικοί ακέραιοι που είναι λύσεις της εξίσωσης: p n Λύση Η δεδομένη εξίσωση

Διαβάστε περισσότερα