Αθ.Κεχαγιας. Σηµειωσεις Γραµµικης Αλγεβρας. Θ. Κεχαγιας. Σεπτεµβρης 2010, v.0.91

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Αθ.Κεχαγιας. Σηµειωσεις Γραµµικης Αλγεβρας. Θ. Κεχαγιας. Σεπτεµβρης 2010, v.0.91"

Transcript

1 Σηµειωσεις Γραµµικης Αλγεβρας Θ. Κεχαγιας Σεπτεµβρης, v..9

2 Περιεχόµενα Εισαγωγη I Βασικες Εννοιες Πινακες. Θεωρια Λυµενα Προβληµατα Αλυτα Προβληµατα Αντιστροφος Πινακας και υναµεις Πινακων 8. Θεωρια Λυµενα Προβληµατα Αλυτα Προβληµατα Μερικοι Ειδικοι Τυποι Πινακων Θεωρια Λυµενα Προβληµατα Αλυτα Προβληµατα Οριζουσες και Αντιστροφοι Πινακες Θεωρια Λυµενα Προβληµατα Αλυτα Προβληµατα Οριζουσες και Συστηµατα Γραµµικων Εξισωσεων Θεωρια Λυµενα Προβληµατα Αλυτα Προβληµατα Απαλοιφη Gauss και Συστηµατα Γραµµικων Εξισωσεων 9 6. Θεωρια Λυµενα Προβληµατα Αλυτα Προβληµατα vi i

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 7 ιανυσµατικοι Χωροι 5 7. Θεωρια Λυµενα Προβληµατα Αλυτα Προβληµατα ιανυσµατικοι Χωροι και Συστηµατα Γραµµικων Εξισωσεων 4 8. Θεωρια Λυµενα Προβληµατα Αλυτα Προβληµατα Ορθογωνιοτητα ιανυσµατων Θεωρια Λυµενα Προβληµατα Αλυτα Προβληµατα Ορθογωνιοτητα ιανυσµατικων Χωρων 73.Θεωρια Λυµενα Προβληµατα Αλυτα Προβληµατα Μιγαδικοι Πινακες 98.Περιληψη Θεωρια και Παραδειγµατα Αλυτα Προβληµατα Ιδιοτιµες και Ιδιοδιανυσµατα 7.Θεωρια Λυµενα Προβληµατα Αλυτα Προβληµατα ιαγωνιοποιηση και Συναρτησεις Πινακων 34 3.Θεωρια Λυµενα Προβληµατα Αλυτα Προβληµατα II Συµπληρωµατικα Θεµατα 6 4 Οριζουσες : Θεωρητικη Θεµελιωση 6 4.Θεωρια Λυµενα Προβληµατα Αλυτα Προβληµατα Επαναληπτικη Λυση Συστηµατων Γραµµικων Εξισωσεων 94 ii 6 Πινακες, Εξισωσεις ιαφορων και ιαφορικες Εξισωσεις 95

4 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 7 Στοχαστικοι Πινακες 96 8 Πινακες και Ηεκτρικα Κυκλωµατα 97 9 Γενικευσεις 98 9.Περιληψη Θεωρια και Παραδειγµατα Αλυτα Προβληµατα Πινακες και Θεωρια Γραφων 3 iii

5 Προλογος Αγαπητε αναγνωστη, το παρον τευχος περιεχει συντοµη ϑεωρια καθως και λυµενα και αλυτα προβληµατα Γραµµικης Αλγεβρας και προοριζεται για χρηση απο τους ϕοιτητες της Πολυτεχνικης Σχολης του Αριστοτελειου Πανεπιστηµιου Θεσσαλονικης. Σε αυτο τον συντοµο προλογο δινω µερικες οδηγιες για την χρηση αυτου του τευχους. Κατα τη γνωµη µου, για τους περισσοτερους ανθρωπους, ο µονος τροπος εξοικειωσης µε τα µαθηµατικα ειναι η επιλυση προβληµατων οσο περισσοτερα προβληµατα λυσεις τοσο πιο πολλα µαθηµατικα ϑα µαθεις! Συµφωνα µε αυτη την αποψη, στο παρον τευχος η ϑεωρια παρουσιαζεται σε µεγαλη συντοµια, αλλα υπαρχει µεγαλος αρι- ϑµος λυµενων και αλυτων προβληµατων. Χρησιµοποιησε τα λυµενα προβληµατα ως ενα ενδιαµεσο ϐοηθηµα για την επιλυση των αλυτων. Με αλλα λογια, δεν αρκει να µελετησεις τα ηδη λυµενα προβληµατα. Αν δεν λυσεις ο ιδιος µεγαλο αριθµο των αλυτων προβληµατων δεν ϑα ωφεληθεις ιδιαιτερα και η πιθανοτητα να περασεις το αντιστοιχο µαθηµα ϑα ειναι µικρη. Το παρον τευχος δεν εχει παρει ακοµη την τελικη του µορφη και ειναι πιθανον καποιες λυσεις και απαντησεις να περιεχουν σφαλµατα. Η παρουσα εκδοση εχει τον κωδικο v..9 εποµενες εκδοσεις ϑα χαρακτηριζονται απο µικροτερο αριθµο σφαλµατων και µεγαλυτερους κωδικους. Στην διαδικασια της διορθωσης σηµαντικο ϱολο εχουν παιξει ϕοιτητες προηγουµενων ετων, τους οποιους ευχαριστω ϑερµα. Παντως πιστευω οτι η παρουσα µορφη ϑα σου ϕανει πολυ χρησιµη, ιδιαιτερα σε συνδυασµο µε το διδακτικο ϐιβλιο το οποιο ϑα σου δοθει κατα την διαρκεια του εξαµηνου. Το τευχος περιεχει κεφαλαια. Τα Κεφαλαια -3 πραγµατευονται ϐασικα ϑεµατα τα οποια πρεπει να διδαχτει καθε µελετητης της Γραµµικης Αλγεβρας. Τα Κεφαλαια 4- πραγµατευονται ειδικοτερα ϑεµατα, τα οποια συνηθως παραλειπονται στο εισαγωγικο µαθηµα Γραµµικης Αλγεβρας για µηχανικους. Πως σχετιζεται το παρον τευχος µε την εξεταση του µαθηµατος ; Η απαντηση ειναι απλη : στις εξετασεις µπορεις να περιµενεις οποιοδηποτε προβληµα ειναι παροµοιο µε καποιο που περιεχεται στο τευχος, χωρις να ειναι απαραιτητο ενα τετοιου τυπου προβληµα να εχει λυθει στην ταξη. Υπαρχει µονο µια εξαιρεση : δεν απαιτειται να ξερεις δυσκολες αποδειξεις. Οµως ο ορος δυσκολη αποδειξη, οπως και ο ορος παρο- µοιο προβληµα δεν ειναι απολυτως σαφης. Για µια καλυτερη κατανοηση του τι εννοω µε τους ορους αυτους ϑα πρεπει να παρακολουθησεις τις παραδοσεις του µαθηµατος. Ακολουθω την ονοµατολογια της αναπτυξης software: το τευχος ειναι ακοµα σε µορφη beta η πρωτη τελικη εκδοση ϑα ειναι η v... Στην παρουσα εκδοση δεν εχω ακοµη γραψει τα Κεφαλαια 4-9. iv

6 Παντως το σιγουρο ειναι το εξης : αν λυσεις ολα τα αλυτα προβληµατα του παροντος τευχους ϑα εισαι απολυτα ετοιµος για την εξεταση του µαθηµατος. Ετσι λοιπον, ο καλυτερος τροπος χρησης του παροντος τευχους ειναι ο εξης : αφου µελετησεις τα λυµενα προβληµατα καθε κεφαλαιου, προσπαθησε να λυσεις οσο µπορεις περισσοτερα απο τα αλυτα προβληµατα εαν δεν µπορεις να λυσεις καποιο αλυτο προβληµα, ϐρες µε ποια απο τα λυµενα παρουσιαζει αυτο την µεγαλυτερη οµοιοτητα και προσπαθησε να εφαρµοσεις την µεθοδολογια των λυµενων στο αλυτο. Θανασης Κεχαγιας Θεσσαλονικη, Σεπτεµβρης v

7 Εισαγωγη Η Γραµµικη Αλγεβρα εχει τρια κυρια αντικειµενα µελετης (τα οποια ειναι στενα συνδεδε- µενα µεταξυ τους, οπως ϑα ϕανει παρακατω):. τους πινακες,. τα συστηµατα γραµµικων εξισωσεων, 3. την γεωµετρια του N-διαστατου χωρου, οπου N =,, 3, Θεωρουµε γνωστη την εννοια συστηµα γραµµικων εξισωσεων", οπως επισης και τις στοιχειωδεις µεθοδους επιλυσης τετοιων συστηµατων. Επισης ϑεωρουµε γνωστα τα ϐασικα στοιχεια των διανυσµατων και της αναλυτικης γεωµετριας του επιπεδου. Οι πινακες ειναι µαθηµατικα αντικειµενα τα οποια µπορουµε να σκεφτουµε ως µια γενικευση των πραγµατικων αριθµων. Οι πινακες παρεχουν εναν ευχερη και συµπαγη συµβολισµο για την διατυπωση και επιλυση ενος εψρεως ϕασµατος µαθηµατικων προβληµατων. Ενα απο αυτα τα προβληµατα ειναι και η επιλυση συστηµατων γραµµικων εξισωσεων. Επιπλεον, επειδη οι πινακες µπορουν επισης να ϑεωρηθουν γενικευση των διανυσµατων, η γραµµικη αλγεβρα µπορει να χρησιµοποιηθει για την γενικευση στις N διαστασεις της γεωµετριας του επιπεδου ( διαστασεις) και του χωρου (3 διαστασεις). Με αυτο τον τροπο µπορουµε να κατανοησουµε καλυτερα και ϐαθψτερα την Γεωµετρια και να την χρησιµοποιησουµε για να αποκτησουµε εποπτικη αντιληψη των συστηµατων γραµµικων εξισωσεων. Επιπλεον, η Γραµµικη Αλγεβρα χαρακτηριζεται, οπως ϕανερωνει το ονοµα, απο την αλγεβρικη προσεγγιση 4. Το παρον τευχος περιεχει κεφαλαια. Τα Κεφαλαια ως 3 πραγµατευονται ϐασικα ϑεµατα τα οποια πρεπει να διδαχτει καθε µελετητης της Γραµµικης Αλγεβρας. Τα Κε- ϕαλαια 4 ως πραγµατευονται ειδικοτερα ϑεµατα, τα οποια συνηθως παραλειπονται στο εισαγωγικο µαθηµα Γραµµικης Αλγεβρας για µηχανικους 5. Χρησιµοποιουµε τον τυπικο µαθηµατικο συµβολισµο, γνωστο και απο το Λυκειο. Σηµειωνουµε ιδιατερα τα εξης. 3 Ακοµη και N = περιλαµβανεται ως µια πολυ ειδικη και τετριµµενη περιπτωση. 4 Η ειδικη περιπτωση στην οποια N = η 3 (δηλ. η µελετη της γεωµετριας του επιπεδου και του τριδιαστατου χωρου) ειναι επισης αντικειµενο µιας αλλης µαθηµατικης ϑεωριας, της Αναλυτικης Γεωµετριας. Η Αναλυτικη Γεωµετρια χρησιµοποιει πολλες εννοιες και εργαλεια της Γραµµικης Αλγεβρας, αλλα επεκτεινεται και σε µη γραµµικες µαθηµατικες οντοτητες (π.χ. τις δευτεροβαθµιες επιφανειες). 5 Η συγγραφη των Κεφαλαιων 4- δεν εχει ακοµη ολοκληρωθει (στην παρουσα εκδοση v.9 του τευχους). vi

8 ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Το συνολο των πραγµατικων αριθµων συµβολιζεται µε R και αυτο των µιγαδικων αριθµων µε C.. Ο συµβολισµος αθροισµατος ειναι ο εξης N a n = a + a a N. n= Αντιστοιχα, ο συµβολισµος γινοµενου ειναι ο εξης N a n = a a... a N. n= 3. Η λεξη ανν σηµαινει αν και µονο αν. Η συντοµογραφια τ.ω. σηµαινει τετοιο ωστε. vii

9 Μέρος I Βασικες Εννοιες

10 Κεφάλαιο Πινακες Στα µαθηµατικα (οπως και στην καθοµιλουµενη) πινακας σηµαινει µια ορθογωνια διαταξη (αριθµων ή αλλων οντοτητων). Αυτο που κανει του µαθηµατικους πινακες ιδιαιτερα χρησιµους ειναι οτι αφου τους εφοδιασουµε µε πραξεις µπορουµε να τους χρησι- µοποιησουµε ως γενικευµενους αριθµους οι οποιοι (οπως ϑα ϕανει σε εποµενα κε- ϕαλαια) διευκολυνουν την επιλυση πολλων µαθηµατικων προβληµατων.. Θεωρια... Ενας πινακας A ειναι µια ορθογωνια διαταξη αριθµων : a a... a N A = a a... a N a M a M... a MN Το στοιχειο του A στην m-στη γραµµη και στην n-στη στηλη συµβολιζεται µε a mn ή (A) mn (και λεµε οτι εχει συντεταγµενες m, n).... Πιο αυστηρα, ενας M N πινακας ειναι µια συναρτηση µε πεδιο ορισµου το συνολο {,,..., M} {,,..., N} και πεδιο τιµων το R: A : {,,..., M} {,,..., N} R. ηλ. σε καθε Ϲευγαρι (m, n) {,,..., M} {,,..., N} αντιστοιχιζουµε εναν αριθµο a mn, που ειναι το στοιχειο του πινακα στην ϑεση µε συντεταγµενες m, n...3. Ο παραπανω ορισµος του πινακα µπορει να γενικευτει. Π.χ. τα στοιχεια του πινακα µπορει να ειναι µιγαδικοι αριθµοι...4. Για το τυχον στοιχειο a mn του πινακα, λεµε οτι m ειναι ο δεικτης γραµµης και n ειναι ο δεικτης στηλης...5. Οταν ο A εχει M γραµµες και N στηλες, λεµε οτι εχει διασταση M N. Θα εξετασουµε αυτην και αλλες γενικευσεις στο Κεφαλαιο.

11 ΚΕΦΑΛΑΙΟ. ΠΙΝΑΚΕΣ Οταν ο A εχει διασταση N N (δηλ. ισο αριθµο γραµµων και στηλων) τοτε λεµε οτι ειναι τετραγωνικος...7. υο M N πινακες A, B ειναι ισοι (γραφουµε A = B) ανν για m {,..., M} και n {,..., N} ισχυει m mn = b mn...8. Οταν ο A εχει στηλη (εχει διασταση M ) λεµε οτι ειναι πινακας-στηλη: A =..9. Οταν ο A εχει γραµµη (εχει διασταση N) λεµε οτι ειναι πινακας-γραµµη: a a... a M. A = [ a a... a N ].... Οι πινακες-γραµµες και οι πινακες-στηλες λεγονται και διανυσµατα.... Μπορουµε να γραψουµε ενα πινακα ως συνδυασµο των γραµµων του : οπου (για m {,..., M} ): A = r r... r M, r m = [ a m a m... a mn ].... Επισης µπορουµε να γραψουµε τον πινακα ως συνδυασµο των στηλων του : οπου (για n {,..., N} ): A = [ c c... c N ], c n = a n a n... a Mn..3. Η προσθεση πινακων οριζεται ως εξης. Εστω οτι εχουµε πινακες A (διαστασης M N) και B (διαστασης M N). Τοτε. (A + B) mn = a mn +b mn (A B) mn = a mn b mn. Προσοχη! Η προσθεση A + B ειναι δυνατη µονο αν οι A και B εχουν ιδιες διαστασεις!

12 ΚΕΦΑΛΑΙΟ. ΠΙΝΑΚΕΣ Ενας πινακας A µε διαστασεις M N, λεγεται µηδενικος ανν για m =,,..., M, n =,,..., N εχουµε a mn =, δηλ.... M,N = Ο µηδενικος πινακας συµβολιζεται µε M,N η και απλα µε (δηλ. οταν η διασταση M N προκυπτει απο τα συµφραζοµενα, παραλειπεται ο συµβολισµος της) Ο πολλαπλασιασµος πινακα επι αριθµο οριζεται ως εξης : (κ A) mn = κ a mn...6. Για ολους τους πινακες A, B ισχυουν τα εξης (αρκει οι διαστασεις αυτων να ειναι τετοιες ωστε οι πραξεις ειναι δυνατες).. A + = A. (Το ειναι το ουδετερο στοιχειο της προσθεσης).. A + B = B + A. (Αντιµεταθετικοτητα.) 3. A + (B + C) = (A + B) + C. (Προσεταιριστικοτητα.) 4. A + (( ) A) = (( ) A) + A =. (Ο αντιθετος του A ειναι ο A = ( ) A.) 5. κ (A + B) = κ A+κ B = (A + B) κ. (Επιµεριστικοτητα.) 6. (κ + λ) A = κ A+λ A.(Επιµεριστικοτητα.) 7. (κ λ) A = κ (λ A)...7. Ο πολλαπλασιασµος πινακα επι πινακα οριζεται ως εξης. Εστω οτι εχουµε πινακες A (διαστασης M K) και B (διαστασης K N). Τοτε (A B) mn = K a mk b kn. Προσοχη! Ο πολλαπλασιασµος A B ειναι δυνατος µονο αν ο αριθµος των στηλων του A ειναι ισος µε αυτο των γραµµων του B! k=..8. Ενας πινακας A µε διαστασεις N N, λεγεται µοναδιαιος ανν για m, n =,,..., N εχουµε a mm = και a mn = οταν m n, δηλ I N = Ο µοναδιαιος πινακας συµβολιζεται µε I N η και απλα µε I (δηλ. οταν η διασταση N προκυπτει απο τα συµφραζοµενα, παραλειπεται ο συµβολισµος της).

13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ. ΠΙΝΑΚΕΣ Για ολους τους πινακες A, B, C ισχυουν τα εξης (αρκει οι διαστασεις αυτων να ειναι τετοιες ωστε οι πραξεις ειναι δυνατες).. I A = A I = A. (Το I ειναι το ουδετερο στοιχειο του πολλαπλασιασµου πινακων).. Υπαρχουν πινακες A, B για τους οποιους A B B A. 3. A (B C) = (A B) C. (Προσεταιριστικοτητα.) 4. A (B + C) = A B + A C. (Επιµεριστικοτητα.) 5. (B + C) A = B A + C A. (Επιµεριστικοτητα.) 6. κ (A B) = (κ A) B = A (κ B). 7. A = A =.... Για καθε N N (τετραγωνικο) πινακα A, µπορουµε να ορισουµε τις δυναµεις του : A = A A, A 3 = A A A κ.τ.λ. Συµβατικα οριζουµε A = I. Ισχυουν οι συνηθισµενες ιδιοτητες των δυναµεων : A m A n = A m+n, (A m ) n = A mn. Μπορουµε να επεκτεινουµε τον ορισµο ωστε να εχουµε αρνητικες ακεραιες δυναµεις, κλασµατικες δυναµεις (π.χ. A /, την τετραγωνικη ϱιζα του A κ.ο.κ. ).. Λυµενα Προβληµατα... Ποια ειναι η διασταση των παρακατω πινακων ; Ποιοι εξ αυτων ειναι τετραγωνικοι ; [ ] 3 A =, B = [ 3 ] [ ] , C =, D = [3], E = Απαντηση. Ο A ειναι, τετραγωνικος ο B ειναι ο C ειναι 3 ο D ειναι, τετραγωνικος ο B ειναι ινεται πινακας 5 A = Ποια ειναι η τιµη του στοιχειου a ; Του a 3 ; Του a 3 ; Ποιοι ειναι οι δεικτες γραµµης και στηλης του 5; Του 8; Απαντηση. a =, a 3 = 6, a 3 = 8. Το 5 εχει δεικτη γραµµης και στηλης το 8 εχει δεικτη γραµµης 3 και στηλης...3. Οι πινακες A = [ x y ], B = [ 3 z 4 ειναι ισοι. Ποιες ειναι οι τιµες των x, y, z; Απαντηση. A = B i, j : a ij = b ij. Αρα ειναι x = 3, y = 4 και z =. ] Αυτα τα ϑεµατα εξεταζονται σε περισσοτερη λεπτοµερεια στο Κεφαλαιο ;;.

14 ΚΕΦΑΛΑΙΟ. ΠΙΝΑΚΕΣ Συγκρινετε τα διανυσµατα της Γραµµικης Αλγεβρας µε τα διανυσµατα που µας ειναι γνωστα απο τον ιανυσµατικο Λογισµο. Απαντηση. Καταρχην τονιζουµε οτι στον ιανυσµατικο Λογισµο υπαρχουν τρια ειδη διανυσµατων : ελευθερα, ολισθαινοντα και εφαρµοστα. Εµεις ϑα ασχοληθουµε µε τα ελευθερα διανυσµατα. Ενα ελευθερο διανυσµα ειναι ενα βελος η προσανατολισµενο ευθυγραµµο τµηµα (στο επιπεδο ή στον 3-διαστατο χωρο) η ϑεση του ελευθερου διανυσ- µατος δεν ειναι προσδιορισµενη! Αυτα τα οποια προσδιοριζονται ειναι το µηκος, η ϕορα και η διευθυνση αυτου.μπορουµε να πουµε οτι ενα ελευθερο διανυσµα αντιστοιχει σε µια απειρια ϐελων, τα οποια εχουν τηο ιδιο µηκος, ϕορα και διευθυνση. ειτε και το σχηµα. Σχηµα.. Οι πληροφοριες αυτες (µηκος, ϕορα και διευθυνση) προσδιοριζονται πληρως απο δυο αριθµους στον χωρο και τρεις αριθµους στο επιπεδο. Π.χ. στον χωρο, το διανυσµα a προσδιοριζεται απο την τριαδα (x, y, z). Αν επιλεξουµε απο την οικογενεια των προσανατολισµενων ευθυγραµµων τµηµατων (που αντιστοιχουν στο a ) αυτο το οποιο εχει την αρχη του στην αρχη των αξονων (,, ), τοτε προσδιοριζουµε µονοσηµαντα και το περας του a, το οποιο ειναι ενα σηµειο µε συντεταγµενες (x, y, z). Γραφουµε a = (x, y, z) και εχουµε µια -προς- αντιστοιχια µεταξυ ελευθερων διανυσµατων και σηµειων. Θυµοµαστε οµως οτι σε αυτη την αντιστοιχια καθε προσανατολισµενο ευθυγραµµο τµηµα παραλληλο σε αυτο που εχει αρχη το (,, ) και περας το (x, y, z) ταυτιζεται επισης µε το σηµειο (x, y, z). Στην Γραµµικη Αλγεβρα ενα διανυσµα ειναι ενας πινακας. Αν εχουµε το διανυσµα a = (x, y, z) και κατασκευασουµε τον πυνακα a = µε a = x, a = y, a 3 = z, τοτε το διανυσµα a και ο πινακας a ταυτιζονται. Μπορουµε οµως να ταυτισουµε το a [ ] και µε τον πινακα a a a 3. Με αλλα λογια, καθε διανυσµα µπορει να ταυτιστει ειτε µε εναν πινακα-στηλη ειτε µε εναν πινακα-γραµµη οποιοσδηποτε απο τους δυο πινακες µπορει να ταυτιστει µε ενα σηµειο (το περας του a οταν η αρχη αυτου ϐρισκεται στην αρχη των αξονων). Απο εδω και περα ϑα χρησι- µοποιουµε τον συµβολισµο a για να δηλωσουµε οποιοδηποτε απο τα εξης : το διανυσµα, το σηµειο, τον πινακα-γραµµη ή τον πινακα-στηλη. 3 a a a Γραψτε τον πινακα [ A = 4 ] 3 µε συµβολισµο γραµµων και συµβολισµο στηλων. Το ιδιο για τον πινακα B = Το αν ο a ειναι πινακας-γραµµη ή στηλη ϑα προκυπτει απο τα συµφραζοµενα.

15 ΚΕΦΑΛΑΙΟ. ΠΙΝΑΚΕΣ 7 Απαντηση. Θετουµε και εχουµε Θετουµε τωρα και εχουµε A = [c c c 3 ]. r = [ 4 3 ], r = [ ] A = [ r r ]. [ ] [ ] [ ] 4 3 c =, c =, c 3 =..6. ινονται οι πινακες [ ] [ ] [ ] 3 A =, B =, C = Υπολογιστε τα A + B, A B, A + C. Απαντηση. [ ] [ ] [ ] [ ] A + B = + = = [ ] [ ] [ ] [ ] A B = = = Η προσθεση A + C δεν ειναι δυνατη...7. Αποδειξτε οτι A + = A. Απαντηση. Εχουµε για καθε m, n (A + ) mn = (A) mn + () mn = a mn + = a mn = (A) mn. Αφου αυτο ισχυει για καθε m, n, εχουµε A + = A...8. Αποδειξτε οτι A + B = B + A. Απαντηση. Εχουµε για καθε m, n (A + B) mn = (A) mn + (B) mn = a mn + b mn = b mn + a mn = (B + A) mn. Αφου αυτο ισχυει για καθε m, n, εχουµε A + B = A + B...9. Αποδειξτε οτι κ (A + B) = κ A+κ B = (A + B) κ. Απαντηση. Εχουµε για καθε m, n (κ (A + B)) mn = κ (A + B) mn = κ ((A) mn + (B) mn ) = κ a mn + κ b mn = (κ A) mn + (κ B) mn. Αφου αυτο ισχυει για καθε m, n, εχουµε κ (A + B) = κ A + κ B.

16 ΚΕΦΑΛΑΙΟ. ΠΙΝΑΚΕΣ 8... ινονται οι πινακες [ ] [ ] [ ] 3 A =, B =, C = Υπολογιστε τα AB, BA, AC, CA. Απαντηση. [ ] [ ] [ ] [ ] ( ) 7 AB = = = ( ) 3 5 [ ] [ ] [ ] 9 8 BA = =, ειναι διαφορο του AB [ ] [ ] 3 AC = [ ] [ ] + 3 ( ) = = ( ) Ο πολλαπλασιασµος CA δεν µπορει να γινει.... Αποδειξτε οτι I A = A I = A Απαντηση. Θα δειξουµε οτι για καθε m, n εχουµε (I A) mn = (A) mn. Πραγµατι (I A) mn = N i mk a kn = i mm a mn = a mn = a mn = (A) mn. k= Χρησιµοποιησαµε το γεγονος οτι i mk = για m k. Παροµοια δειχνουµε οτι για καθε m, n εχουµε (A I) mn = (A) mn.... Βρειτε δυο πινακες A, B για τους οποιους A B B A. Απαντηση. Τετοιοι ειναι, π.χ., οι πινακες A, B του προβληµατος Βρειτε δυο πινακες A, B για τους οποιους A B = B A. Απαντηση. Π.χ. για τους πινακες [ ] [ ] 3 A =, B =, 4 εχουµε [ ] 3 AB = = BA. 8 εν ειναι αναγκη να ειναι και οι δυο πινακες διαγωνιοι. Π.χ., για τους πινακες [ ] [ ] 4 C =, D =, 3 εχουµε CD = [ ] = DC. Μπορειτε να ϐρειτε δυο µη διαγωνιους πινακες E, F τ.ω. EF = FE;

17 ΚΕΦΑΛΑΙΟ. ΠΙΝΑΚΕΣ Βρειτε µια αναγκαια και ικανη συνθηκη ωστε να ισχυει (A B) (A + B) = A B. Απαντηση. Εχουµε (A B) (A + B) = A + AB BA B. Για να ειναι λοιπον (A B) (A + B) = A B πρεπει και αρκει να ειναι AB BA =, δηλ. AB = BA, δηλ. οι πινακες να αντιµετατιθενται...5. Αποδειξτε οτι A (B C) = (A B) C Απαντηση. Εστω οτι οι διαστασεις των A, B, C ειναι K L, L M, M N αντιστοιχα. Εχουµε, για καθε k, n: ( L L M ) L M (A (B C)) kn = A kl (B C) ln = A kl B lm C mn = A kl B lm C mn, ((A B) C) kn = Οµως l= l= M (A B) km C mn = m= L l= m= m= ( M L ) A kl B lm C mn = m= M A kl B lm C mn = l= M m= l= L A kl B lm C mn, l= m= M m= l= L A kl B lm C mn. δηλ. µπορουµε να αλλαξουµε την σειρα της προσθεσης (να προσθεσουµε ειτε πρωτα ως προς m και µετα ως προς l ειτε, αντιστροφα, πρωτα ως προς l και µετα ως προς m. Αυτο συµβαινει γιατι, και στις δυο περιπτωσεις, προσθετουµε τους ιδιους αριθµους...6. ινονται N N πινακες A, B. Ο αντιµεταθετης του Ϲευγους (A, B) ειναι ο πινακας [A, B] = AB BA. ειξτε οτι [A, B] = [B, A] και [A, [B, C]] + B, [C, A] + [C, [A, B]] =. Απαντηση. Εχουµε [A, B] = AB BA = (AB BA) = [B, A]. Επισης εχουµε [A, [B, C]] = [A, [BC CB]] = [A, [BC]] [A, [CB]] = ABC BCA ACB + CBA. Αντιστοιχα παιρνουµε [B, [C, A]] = BCA CAB BAC + ACB, [C, [A, B]] = CAB ABC CBA + BAC. Οποτε [A, [B, C]] + B, [C, A] + [C, [A, B]] = ABC BCA ACB + CBA+ BCA CAB BAC + ACB+ CAB ABC CBA + BAC =.

18 ΚΕΦΑΛΑΙΟ. ΠΙΝΑΚΕΣ..7. ινεται το συστηµα γραµµικων εξισωσεων 5x 3y + z = x + y 3z = 7x + z = 8 Γραψτε το συστηµα αυτο ως µια εξισωση πινακων. Απαντηση. Μπορουµε ευκολα να ελεγξουµε οτι το συστηµα ειναι ισοδυναµο µε την εξισωση 5 3 x 5x 3y + z 3 y = x + y 3z =. 7 z 7x + z 8 Αν λοιπον ϑεσουµε 5 3 x A = 3, u = y, b = 7 z, 8 τοτε το αρχικο συστηµα ειναι ισοδυναµο µε την εξισωση Au = b, οπου u ειναι ο αγνωστος πινακας και A, b ειναι γνωστοι συντελεστες...8. Σε ενα Ϲαχαροπλαστειο κατασκευαζονται τρια ειδη γλυκισµατων. Τα συστατικα (σε kgr) για ενα κεικ του καθε τυπου ειναι ως εξησ: Αλευρι Ζαχαρη Βουτυρο Καρυδια Σταφιδες Κεικ Σταφιδοψωµο Παντεσπανι Και οι τιµες ανα kgr των συστατικων (σε Euro) ειναι Αλευρι Ζαχαρη Βουτυρο Καρυδια Σταφιδες Χρησιµοποιειστε πολλαπλασιασµο πινακων για να ϐρειτε το κοστος ενος κεικ του καθε τυπου. Απαντηση. Μπορουµε να υπολογισουµε το κοστος ενος τεµαχιου του καθε τυπου γλυκισµατος ως εξης (χωρις χρηση πινακων): Κεικ : =.5, Σταφιδοψωµο : = 4., Παντεσπανι : = Αυτες οι πραξεις ϑυµιζουν σαφως πολλαπλασιασµο πινακων. Πραγµατι, αν ορισουµε πινακες A = , b = , 5..

19 ΚΕΦΑΛΑΙΟ. ΠΙΝΑΚΕΣ τοτε ο πολλαπλασιασµος πινακων Ab = = δινει σε ενα διανυσµα την τιµη ενος τεµαχιου του καθε τυπου γλυκισµατος...9. Στο παρακατω σχηµα ϐλεπουµε την κατοψη ενος σπιτιου σε καθε δωµατιο αντιστοιχιζουµε ενα αριθµο. Μια διαδροµη µεσα στο σπιτι ειναι µια σειρα αριθµων που δειχνουν απο ποια δωµατια περναµε. Π.χ. η διαδροµη 56 δειχνει οτι παµε απο το δω- µατιο 5 στο, µετα στο 6 και καταληγουµε στο. Η συγκεκριµενη διαδροµη εχει µηκος 4, δηλ. περναει απο τεσσερα δωµατια. Χρησιοποιειστε τον πολλαπλασιασµο πινακων για να ϐρειτε τον συνολικο αριθµο διαδροµων µηκους 3 απο τον χωρο στον χωρο 3. Το ιδιο για να ϐρειτε τον συνολικο αριθµο διαδροµων µηκους 3 απο τον χωρο 5 στον χωρο. Σχηµα.. Απαντηση. Μπορουµε να αναπαραστησουµε την συνδεσµολογια του σπιτιου µε τον παρακατω γραφο. Καθε δωµατιο αντιστοιχει σε ενα κοµβο (κυκλο) και αν τα αντιστοιχα δωµατια επικοινωνουν, τοτε οι κοµβοι συνδεονται µε ακµες (γραµµες). Σχηµα..3 Μπορουµε επισης να παραστησουµε την συνδεσµολογια του γραφου µε ενα πινακα γειτνιασης της παρακατω µορφης A =. Τα στοιχεια του A ειναι η. Εχουµε a mn = ανν τα δωµατια m και n επικοινωνουν απ ευθειας, και a mn = στην αντιθετη περιπτωση. Βλεπουµε οτι ο A ειναι συµµετρικος αυτο δεν ειναι τυχαιο, µπορειτε να εξηγησετε γιατι ισχυει ; Καθε µια απο τις αναπαραστασεις (αυτη του Σχηµατος.., αυτη του γραφου του Σχηµατος..3 και αυτη του πινακα γειτνιασης A) µεταφερουν ακριβως την ιδια πληρο- ϕορια σχετικα µε την συνδεσµολογια των δωµατιων. Απο την κατασκευη του A ϐλεπουµε οτι καθε διαδροµη µηκους µεταξυ καθε Ϲευγους δωµατιων εµφανιζεται στον A. Τι συµ- ϐαινει οµως µε τις διαδροµες µηκους, π.χ., ; Θεωρειστε το γινοµενο της πρωτης σειρας

20 ΚΕΦΑΛΑΙΟ. ΠΙΝΑΚΕΣ και της τεταρτης στηλης του A: [ ] =. Μπορειτε να ελεγξετε οτι το αποτελεσµα,, ειναι ισο µε τον αριθµο των διαδροµων µηκους που αρχιζουν στο δωµατιο και καταληγουν στο 4. Αυτο δεν ειναι τυχαιο, οπως ϑα εξηγησουµε τωρα. Θεωρειστε το γινοµενο της m-στης σειρας επι την n-στη στηλη του A. Αυτο ϑα ειναι το (m, n) στοιχειο του A : ( ) 7 A = a mn mk a kn. k= Εστω οτι το αποτελεσµα ειναι x (ενας µη αρνητικος ακεραιος αριθµος). Αυτο σηµαινει οτι στο παραπανω αθροισµα υπαρχουν ακριβως x οροι a mk a kn ισοι µε, το οποιο µε την σειρα του σηµαινει οτι a mk a kn =, το οποιο σηµαινει οτι a mk = a kn = και τελικα αυτο σηµαινει οτι το m-στο δωµατιο επικοινωνει µε το k-στο και το k-στο δωµατιο επικοινωνει µε το n-στο δηλ. τελικα, οτι υπαρχει µια διαδροµη µηκους απο το m-στο δωµατιο στο n-στο. Ο δε ορος (A ) mn = 7 k= a mka kn αθροιζει ολες τις διαδροµες µηκους απο το m-στο δωµατιο στο n-στο. Ετσι λοιπον, για καθε (m, n) το στοιχειο (A ) mn περιεχει τον συνολικο αριθµο διαδροµων µηκους απο το m-στο δωµατιο στο n-στο. Μπορειτε να το ελγξετε αυτο συγκρινοντας τον γραφο µε το γινοµενο : A = =. 3 Μπορουµε να επεκτεινουµε τον συλλογισµο για τις δυναµεις A j, j =,, 3,.... Π.χ A 3 = = και ετσι ϐλεπουµε οτι ο συνολικος αριθµος διαδροµων µηκους 3 απο τον χωρο στον χωρο 3 ειναι 7 και απο τον χωρο 5 στον χωρο ειναι 4. Μπορειτε να ελεγξετε την κατοψη του σπιτιου για να ϐεβαιωθειτε οτι αυτο ισχυει πραγµατικα.

21 ΚΕΦΑΛΑΙΟ. ΠΙΝΑΚΕΣ 3... ειξτε οτι a a... a N a a... a N a M a MN και κ κ... κ N [a a... a N ] Απαντηση. Εχουµε a a... a N a a... a N a M a MN κ κ... κ N = κ κ κ... κ N a a... a M + κ a a... a M κ N a N a N... a NN (.) = κ a + κ a κ N a N. (.) κ a + κ a κ N a N = κ a + κ a κ N a N... κ a M + κ a M κ N a MN = κ a a... a M + κ a a... a M κ N Ετσι εχουµε αποδειξει την (.). Η (.) ειναι απλα µια ισοδυναµη γραφη της (.).... ειξτε οτι κ... κ κ N a a... a N a a... a N = a N a NN Απαντηση. Εχουµε για καθε m, n: κ... κ κ N = [... κ m... ] a N a N... a NN κ a κ a... κ a N κ a κ a... κ a N (.3) κ N a N κ N a NN a a... a N a a... a N a N a NN a n... a m,n a mn a m+,n... a mn mn = κ m a mn και αυτο αποδεικνυει την (.3).

22 ΚΕΦΑΛΑΙΟ. ΠΙΝΑΚΕΣ 4.3 Αλυτα Προβληµατα.3.. Υπολογιστε την διασταση των παρακατω πινακων. [ ] [ ] [ ] [ ],,,, Απ., 3,,,.).3.. Γραψτε τον πινακα [ ] 5 8 A = 3 µε συµβολισµο γραµµων και συµβολισµο στηλων Οι πινακες ειναι ισοι. Ποιες ειναι οι τιµες των x, y, z, u; Απ. x = 3, y = 9, z = 4, u =. [ ] [ ] x y 3 9 A =, B = 4 z u.3.4. Υπολογιστε το A + B και το A B για τους πινακες [ ] [ ] 3 4 A =, B =. [ ] [ ] 7 3 Απ., Υπολογιστε το A + B και το A B για τους πινακες [ ] [ ] 4 4 A =, B =. 3 6 Απ. Οι πραξεις αυτες δεν ειναι δυνατες ινονται οι πινακες [ ] [ ] 4 3 A =, B =, C = , D = 3 [ ] + i. 3 i Υπολογιστε τους AB, BA, CD, DC. [ ] [ ] Απ.,, 9 3 8,

23 ΚΕΦΑΛΑΙΟ. ΠΙΝΑΚΕΣ ινονται οι πινακες [ ] [ ] A =, B =, C = 3, D = Υπολογιστε τους AB, BA, CD, DC. Τι παρατηρειτε ; [ ] [ ] Απ.,, 5, ινονται οι πινακες 4 A = 3, B = Υπολογιστε τους AB, BA. Τι παρατηρειτε ; Απ , Αποδειξτε (οταν οι παρακατω πραξεις ειναι δυνατες) οτι.3.. Αποδειξτε οτι A + (B + C) = (A + B) +C. (κ + λ) A = κ A+λ A., (κ λ) A = κ (λ A)..3.. Αποδειξτε (οταν οι παρακατω πραξεις ειναι δυνατες) οτι κ (A B) = (κ A) B..3.. Αποδειξτε οτι A = A = Αποδειξτε οτι (A + I) (A + I) = A +A + I Αποδειξτε οτι, γενικα, δεν ισχυει (A + I) (B + I) = (A + I) (B + I). Ποτε ισχυει η ισοτητα ;.3.5. ειξτε µε ενα παραδειγµα οτι, γενικα, (A + B) (A + B) A +AB + B Οριζω [ ] cos θ sin θ A(θ) = sin θ cos θ ειξτε οτι A(θ)A(φ) = A(θ + φ).

24 ΚΕΦΑΛΑΙΟ. ΠΙΝΑΚΕΣ ινεται ο πινακας ειξτε οτι για καθε εχουµε A =. b b b 3 B = b b b 3 b 3 b 3 b 33 b b b 3 b b b 3 AB = b b b 3, BA = b b b 3. b 3 b 3 b 33 b 3 b 3 b 33 ιατυπωστε τις παραπανω ισοτητες µε λογια ινεται N N πινακας A ο οποιος προκυπτει απο τον N N µοναδιαιο πινακα I, µε εναλλαγη των γραµµων i και j. ινεται επισης τυχον N N πινακας B. ειξτε οτι ο AB ειναι ο B µε εναλλαγη των γραµµων i και j επισης οτι ο BA ειναι ο B µε εναλλαγη των στηλων i και j Βρειτε ολους τους πινακες A τετοιους ωστε [ ] A = [ ] [ ] / / Απ. Υπαρχουν δυο τετοιοι πινακες : A = και A =..3.. Εστω N N πινακας A.Οριζουµε το ιχνος αυτου tr (A) = N a nn. Αν B ειναι M N και C ειναι N M, δειξτε οτι tr (BC) = tr (CB)..3.. Αν A, B ειναι N N πινακες, δειξτε οτι η σχεση AB BA = I ειναι αδυνατη. n=.3.. ινεται το συστηµα γραµµικων εξισωσεων x 3y + z + u = x + y 3u = 7x + z + u = Γραψτε το συστηµα αυτο ως µια εξισωση πινακων. Απ. x 3 3 y z = 7 u

25 ΚΕΦΑΛΑΙΟ. ΠΙΝΑΚΕΣ Βρειτε στο παρακατω σχηµα ποσες διαδροµες υπαρχουν πουν συνδεουν τον χωρο µε τον χωρο 3 και εχουν µηκος 4. Σχηµα Τι µαθατε απο τα προβληµατα..7,..8,..9;

26 Κεφάλαιο Αντιστροφος Πινακας και υναµεις Πινακων Εχουµε ηδη πει οτι οι πινακες ειναι γενικευµενοι αριθµοι. Στο προηγουµενο κεφαλαιο ειδαµε πως να εκτελουµε πραξεις µεταξυ πινακων (αντιστοιχες µε τις πραξεις µεταξυ αριθµων). Στο παρον κεφαλαιο ϑα δουµε οτι οι τετραγωνικοι πινακες, οπως και οι αριθµοι, µπορουν να εφοδιαστουν µε δυναµεις. Οπως ακριβως στο συστηµα των πραγµατικων αριθµων εχουµε aa =, ετσι και για τους τετραγωνικους πινακες εχουµε AA = I, οπου A ειναι ο αντιστροφος του N N πινακα A. Για να υπαρχει ο αντιστροφος ενος αριθµου a, πρεπει να εχουµε a. Παροµοια, για να εχει ο τετραγωνικος πινακας A αντιστροφο, πρεπει να ικανοποιειται καποια συνθηκη, η οποια ειναι γενικευση (για το συνολο των τετραγωνικων πινακων) της a. Οπως ϑα ϕανει και απο τις εποµενες προτασεις, δυναµεις και αντιστροφος ορι- Ϲονται µονο για τετραγωνικους πινακες! Καθε πινακας που εµφανιζεται σε αυτο το κεφαλαιο ειναι τετραγωνικος εκτος αν το αντιθετο λεγεται ϱητα.. Θεωρια... Εστω N N πινακας A. Αν υπαρχει N N πινακας B τετοιος ωστε BA = AB = I, τοτε ο B ειναι µοναδικος.... Τον µοναδικο πινακα B που εχει την ιδιοτητα BA = AB = I (αν αυτος υπαρχει!) τον ονοµαζουµε αντιστροφο του A και τον συµβολιζουµε µε A = B...3. Υπαρχουν τετραγωνικοι πινακες που δεν εχουν αντιστροφο. Π.χ. ο µηδενικος πινακας δεν εχει αντιστροφο. Αν υπαρχει ο A, ο A λεγεται οµαλος σε αντιθετη περιπτωση ο A λεγεται ανωµαλος η ιδιαζων...4. Εστω πινακες A, B οι οποιοι εχουν αντιστροφους A, B. Ισχυουν τα εξης.. (A ) = A (δηλ. ο αντιστροφος του A ειναι ο A).. (A B) = B A. 8

27 ΚΕΦΑΛΑΙΟ. ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΚΑΙ ΥΝΑΜΕΙΣ ΠΙΝΑΚΩΝ Ο γενικος πινακας A = [a ] εχει τον αντιστροφο A = [ ] a ανν a ο A ειναι ανωµαλος ανν a =...6. Ο γενικος πινακας [ ] a a A = a a εχει τον αντιστροφο [ ] A a a = a a a a a a ανν a a a a ο A ειναι ανωµαλος ανν a a a a =. (.)..7. Οταν ο A ειναι N N, N {3, 4,...}, ο A µπορει να υπολογιστει ειτε λυνοντας ενα συστηµα γραµµικων εξισωσεων, ειτε χρησιµοποιωντας ενα τυπο παροµοιο µε τον (.) οµως ο τυπος αυτος εµπλεκει οριζουσες και γι αυτο ϑα τον παρουσιασουµε στο Κεφαλαιο ινεται ενας N N πινακας A συµβολιζουµε µε A τον πινακα A A (το τετραγωνο του A)...9. ινεται ενας N N πινακας A συµβολιζουµε µε A 3 τον πινακα A A A λογω προσεταιριστικοτητας εχουµε A 3 = A A A = ( A ) A = A (A ).... Γενικοτερα, για καθε N N πινακα A και για καθε n {,,...} οριζουµε την n-στη δυναµη του A: A n = A A.. A. Εξ ορισµου, n ϕορες A = I.... Οι µη αρνητικες ακεραιες δυναµεις των πινακων συµπεριφερονται οπως οι ακεραιες δυναµεις αριθµων. ηλ. για καθε N N πινακα A εχουµε m, n {,,,...} : A m A n = A m+n, (A m ) n = A mn.... Αν υπαρχει ο A µπορουµε να ορισουµε αρνητικες δυναµεις του A: για n {,,...} οριζουµε A n = A A.. A. n ϕορες..3. Οι ακεραιες δυναµεις των πινακων συµπεριφερονται οπως οι ακεραιες δυναµεις αριθµων. ηλ. για καθε N N πινακα A εχουµε : m, n {, ±, ±,...} : A m A n = A m+n, (A m ) n = A mn (µε την επιφυλαξη οτι ο A πρεπει να ειναι οµαλος για να εχει αρνητικες δυναµεις)...4. Ενας N N πινακας A λεγεται ταυτοδυναµος ανν A = A...5. Για καθε ταυτοδυναµο πινακα ισχυει A k = A για καθε k {,, 3...}...6. Ενας N N πινακας A λεγεται µηδενοδυναµος ανν υπαρχει k {,, 3...} τετοιο ωστε A k =. Το µικροτερο τετοιο k το ονοµαζουµε ταξη του A...7. Ενας N N πινακας A λεγεται ενελικτικος ανν A = I.

28 ΚΕΦΑΛΑΙΟ. ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΚΑΙ ΥΝΑΜΕΙΣ ΠΙΝΑΚΩΝ. Λυµενα Προβληµατα... Επαληθευστε οτι ο εχει τον αντιστροφο Απαντηση. Εχουµε [ ] [ 3 ] 5 5 = [ 3 ] [ ] 5 5 = 3... Επαληθευστε οτι ο εχει τον αντιστροφο 5 5 [ A = ] 3 [ 3 ] A = [ ( )( ) [ 3 +( ) ( ) A = A 7 7 = ] [ ] = ] [ ] =. Απαντηση. Εχουµε = = Υπολογιστε τον αντιστροφο του [ A = Απαντηση. Εστω οτι ] 3 5. [ ] A x x =. x x Πρεπει να εχουµε [ ] [ ] [ ] 3 5 x x =. x x Εκτελωντας τον παραπανω πολλαπλασιασµο παιρνουµε τις εξισωσεις 3x 5x = x + x =

29 ΚΕΦΑΛΑΙΟ. ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΚΑΙ ΥΝΑΜΕΙΣ ΠΙΝΑΚΩΝ και 3x 5x = x + x =. Λυνοντας το πρωτο συστηµα (µε αντικατασταση) εχουµε x = και x = λυνοντας το δευτερο συστηµα εχουµε x = 3, x = 5. Αρα [ ] 5 A =. 3 Αυτο το επαληθευουµε κανοντας τον πολλαπλασιασµο [ ] [ ] [ ] = Υπολογιστε τον αντιστροφο του A =. Απαντηση. Εστω οτι x x x 3 A = x x x 3. x 3 x 3 x 33 Πρεπει να εχουµε x x x 3 x x x 3 =. x 3 x 3 x 33 Εκτελωντας τον παραπανω πολλαπλασιασµο παιρνουµε τις εξισωσεις x + x 3 = x x + x 3 = x + x = και και x + x 3 = x x + x 3 = x + x = x 3 + x 33 = x 3 x 3 + x 33 = x 3 + x 3 =.

30 ΚΕΦΑΛΑΙΟ. ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΚΑΙ ΥΝΑΜΕΙΣ ΠΙΝΑΚΩΝ Εχουµε τρια συστηµατα, το καθενα εκ των οποιων εχει τρεις εξισωσεις και τρεις αγνωστους. Μπορουµε λοιπον να λυσουµε το καθε συστηµα ξεχωριστα. Μετα απο αρκετες πραξεις παιρνουµε οποτε x = 4, x = 8, x 3 = 3 8 x =, x = 4, x 3 = 4 x 3 = 4, x 3 = 3 8, x 33 = 8 A = Μπορουµε λοιπον να υπολογισουµε τον αντιστροφο ενος 3 3 πινακα λυνοντας συστηµατα γραµµικων εξισωσεων. Οµως αυτος ο τροπος ειναι επιπονος. Στο Κεφαλαιο 4 ϑα δουµε εναν γενικο τυπο ο οποιος διευκολυνει τον υπολογισµο του αντιστροφου. Επισης, στα εποµενα προβληµατα ϑα δουµε µερικες ειδικες περιπτωσεις υπολογισµου αντιστροφου...5. ινονται οι. A =, B =. ειξτε οτι ο A ειναι αντιστροφος του B. Μπορειτε να εξηγησετε διαισθητικα γιατι συµβαινει αυτο ; (Υποδειξη : υπολογιστε το γινοµενο του µε ενα τυχαιο πινακα). Απαντηση. Παρατηρουµε οτι AB = =, BA = =. Οντως λοιπον A = B. Γιατι συµβαινει αυτο ; Παιρνουµε τυχοντα πινακα C και εκτελουµε τον πολλαπλασιασµο c c c 3 c 3 c c CA = c c c 3 = c 3 c c. c 3 c 3 c 33 c 33 c 3 c 3 Παρατηρουµε οτι ο πολλαπλασιαζοντας τον C επι A εναλλαξαµε τις στηλες του C: η πρωτη στηλη εγινε δευτερη, η δευτερη τριτη και η τριτη πρωτη. Παροµοια παιρνουµε τυχοντα πινακα D και εκτελουµε τον πολλαπλασιασµο d d d 3 d d 3 d DB = d d d 3 = d d 3 d. d 3 d 3 d 33 d 3 d 33 d 3

31 ΚΕΦΑΛΑΙΟ. ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΚΑΙ ΥΝΑΜΕΙΣ ΠΙΝΑΚΩΝ 3 Παρατηρουµε οτι ο πολλαπλασιαζοντας τον D επι B εναλλαξαµε τις στηλες του D: η πρωτη στηλη εγινε τριτη, η δευτερη πρωτη και η τριτη δευτερη. Τι συµβαινει αν εκτελεσουµε και τους δυο πολλαπλασιασµους ; c c c 3 c c c 3 CAB = c c c 3 = c c c 3. c 3 c 3 c 33 c 3 c 3 c 33 Παιρνουµε τον αρχικο πινακα C. Αυτο δεν ειναι απροσδοκητο, αφου CAB = CAA = CI = C. Αλλα τωρα εχουµε και µια διαισθητικη εξηγηση : η πρωτη στηλη του C εγινε καταρχην δευτερη (στον πρωτο πολλαπλασιασµο) και κατοπιν η δευτερη εγινε πρωτη, δηλ. επανηλθε στην αρχικη της ϑεση. Το ιδιο συµβαινει και µετις αλλες στηλες. Ο πινακας B αντιστρεφει την µεταθεση στηλων που προξενει ο πινακας A. Οι πινακες A, B ειναι πινακες µεταθεσης (δες Κεφ. 4). Καθε πινακας που προκυπτει απο τον µοναδιαιο πινακα µε µεταθεση των στηλων του υλοποιει, µε εκ δεξιων πολλαπλασιασµο, την αντιστοιχη µεταθεση σε τυχοντα πινακα. Τι επιδραση εχει σε τυχαιο πινακα ο πολλαπλασιασµος εξ αριστερων µε ενα πινακα µεταθεσης ; Πειραµατιστε µε τους A, B...6. ειξτε οτι ο A = ειναι αντιστροφος του εαυτου του. Μπορειτε να εξηγησετε διαισθητικα γιατι συµβαινει αυτο ; Απαντηση. Πραγµατι AA = = δηλ. A = A (ο A ειναι αυτοαντιστροφος). ιασθητικα, ο A εναλλασσει την πρωτη και δευτερη στηλη καθε 3 3 πινακα αν αυτο επαναληφθει δυο ϕορες παιρνουµε τον αρχικο πινακα...7. Υπολογιστε τον αντιστροφο του A =.

32 ΚΕΦΑΛΑΙΟ. ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΚΑΙ ΥΝΑΜΕΙΣ ΠΙΝΑΚΩΝ 4 Απαντηση. Ο A προκυπτει απο προς τα δεξια (κυκλικη) µεταθεση ολων των στηλων του µοναδιαιου. Αρα περιµενουµε οτι αντιστροφος του ϑα προκυπτει απο προς τα αριστερα κυκλικη µεταθεση ολων των στηλων του µοναδιαιου. ηλ. περιµενουµε A =. Πραγµατι = =...8. Υπολογιστε τον αντιστροφο του [ ] a a A =. a a Απαντηση. Εστω οτι [ ] A x x =. x x Πρεπει να εχουµε [ ] [ ] [ ] a a x x =. a a x x Εκτελωντας τον παραπανω πολλαπλασιασµο παιρνουµε τις εξισωσεις και a x + a x = a x + a x = a x + a x = a x + a x =. Θα λυσουµε το πρωτο συστηµα µε αντικατασταση. Απο τη πρωτη εξισωση εχουµε οποτε στην δευτερη εξισωση παιρνουµε x = a x a a x a x + a x = a + a x = a a x = και x = a a a a a a a a a.

33 ΚΕΦΑΛΑΙΟ. ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΚΑΙ ΥΝΑΜΕΙΣ ΠΙΝΑΚΩΝ 5 Με αντιστοιχο τροπο παιρνουµε Επισης εχουµε x = a a a a a a και x = a a a a a a a a [ a a a a a ] [ ] [ ] a a =. a a Οποτε εχουµε επαληθεσυει τον γενικο τυπο του αντιστροφου, που ειναι : Τελικα [ ] A a = a. (.) a a a a a a Στην παραπανω επιλυση υποθεσαµε οτι a a a a. Αν ειχαµε a a a a =, τοτε ο αντιστροφος του A δεν ϑα υπηρχε (δες και την παρακατω ασκηση)...9. ειξτε οτι (για καθε N) ο N N µηδενικος πινακας δεν εχει αντιστροφο. Απαντηση. Πρεπει να εχουµε [ ] [ ] [ ] x y = z u το οποιο δινει το συστηµα x + z = y + u = x + z = y + u = Αλλα, προφανως, οι πρωτη και τεταρτη εξισωση ειναι αδυνατες και ετσι το συστηµα ειναι αδυνατο, δηλ. δεν υπαρχει ο αντιστροφος του µηδενικου πινακα.... ειξτε οτι ο [ ] A = δεν εχει αντιστροφο. Απαντηση. Πρεπει να εχουµε [ ] [ ] [ ] x y = z u το οποιο δινει το συστηµα x + z = y + u = x + z = y + u = Αλλα, προφανως, η πρωτη εξισωση ειναι ασυµβατη µε την τριτη (και η δευτερη µε την τεταρτη) και ετσι το συστηµα ειναι αδυνατο, δηλ. δεν υπαρχει ο αντιστροφος του A.

34 ΚΕΦΑΛΑΙΟ. ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΚΑΙ ΥΝΑΜΕΙΣ ΠΙΝΑΚΩΝ 6... ειξτε οτι ο [ ] A = 4 δεν εχει αντιστροφο. Απαντηση. Πρεπει να εχουµε [ ] [ ] [ ] x y = 4 z u το οποιο δινει το συστηµα x + z = y + u = x + 4z = y + 4u = Αλλα η πρωτη εξισωση πολλαπλασιασµενη επι δινει x+4z = και αυτη ειναι ασυµβατη µε την τριτη (το ιδιο συµβαινει µε την δευτερη και την τεταρτη εξισωση) και ετσι το συστηµα ειναι αδυνατο, δηλ. δεν υπαρχει ο αντιστροφος του A.... Εστω πινακας [ ] a a A =. a a Αποδειξτε οτι ο A υπαρχει ανν a a a a. Απαντηση. Εχουµε ηδη δειξει οτι, οταν A υπαρχει ο A και δινεται απο τον τυπο (.). Ας υποθεσουµε τωρα οτι και ας ϑεσουµε τον αντιστροφο a a a a = (.3) [ ] x y A =. z u Ας εξετασουµε πρωτα την περιπτωση a =. Τοτε απο την (.3) παιρνουµε και a a =. Αν a =, τοτε εχουµε [ ] [ ] [ ] x y = A a A = x + y = z u a το οποιο ειναι αδυνατο παροµοια ϐλεπουµε οτι το a οδηγει σε αντιφαση. Αρα δεν µπορει ουτε και το a να ειναι µηδενικο. Ας υποθεσουµε λοιπον οτι a a a a = και a. Τοτε οπως ειδαµε στο Εδαφιο..8, εχουµε και x = a x a (a a a a ) x = a a = a a = a =.

35 ΚΕΦΑΛΑΙΟ. ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΚΑΙ ΥΝΑΜΕΙΣ ΠΙΝΑΚΩΝ 7 Τοτε οµως [ ] [ ] [ ] = AA a a = x y x + z = z u το οποιο επισης ειναι ατοπο. Αρα λοιπον, κακως υποθεσαµε οτι υπαρχει ο A αυτο ειναι ασυµβιβαστο µε την συνθηκη a a a a =...3. Εστω N N πινακας A. Αποδειξτε οτι αν υπαρχει N N πινακας B τετοιος ωστε BA = AB = I, τοτε ο B ειναι µοναδικος. Απαντηση. Εχουµε Εστω πινακας A που εχει δυο αντιστροφους, τους B και C. Τοτε πρεπει να εχουµε AB= BA = I AC= CA = I Πολλαπλασιαζοντας την πρωτη εξισωση απο δεξια µε C παιρνουµε CAB = CBA = C. Αλλα απο την δευτερη εχουµε CA = I, αρα IB = C δηλ. B = C. ηλαδη, αν ενας πινακας εχει αντιστροφο, εχει µοναδικο αντιστροφο...4. Αποδειξτε οτι (A ) = A. Απαντηση. Εχουµε Εστω B = (A ). Θα πρεπει να εχουµε BA = A B = I. Αλλα ενας πινακας που ικανοποιει την παραπανω ειναι ο B = A. Επειδη ο αντιστροφος του A ειναι (αν υπαρχει) µοναδικος, εχουµε (A ) = B = A...5. Αποδειξτε οτι (A B) = B A. Απαντηση. Αρκει να παρατηρησουµε οτι ( B A ) A B= B A A B = B I B = B B = I (A B) (B A ) = A B B A = A I A = A A = I...6. Εστω πινακες A και B τετοιοι ωστε AB = BA. ειξτε οτι A B = B A, BA = A B, AB = B A. Απαντηση. Εχουµε AB = BA (AB) = (BA) B A = A B και ετσι εχουµε αποδειξει την πρωτη Ϲητουµενη. Τωρα B A = A B BB A B = BA B B A B = BA και εχουµε αποδειξει την δευτερη. Η τριτη αποδεικνυεται παροµοια.

36 ΚΕΦΑΛΑΙΟ. ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΚΑΙ ΥΝΑΜΕΙΣ ΠΙΝΑΚΩΝ Εστω N N πινακας A. Αποδειξτε οτι m, n {,,,...} : A m A n = A m+n, Απαντηση. Για το πρωτο Ϲητουµενο εχουµε (A m ) n = A mn A m A n = A... A A... A = A... A = m ϕορες n ϕορες m+n Am+n. ϕορες Για το δευτερο Ϲητουµενο εχουµε ( ) ( ) (A m ) n = A... A... A... A = A... A = A mn. m ϕορες n ϕορες m ϕορες..8. Υπολογιστε τους A, A 3 οταν [ ] A =. m n ϕορες Απαντηση. Εχουµε [ ] [ ] [ ] 3 A = A A = =, 3 A = A A [ ] [ ] [ ] = = Υπολογιστε τους B, B 3 για 3 B =. Απαντηση. Οµοια µε την προηγουµενη ασκηση εχουµε B = B B = 6, B 3 = B B B = Υπολογιστε το το A K για καθε ϑετικο ακεραιο K οταν [ ] A = Απαντηση. Υπολογιζουµε µερικες απο τις παραπανω δυναµεισ: [ ] [ ] [ ] [ =, = [ ] 3 [ ] [ ] 4 [ ] =, =. ],

37 ΚΕΦΑΛΑΙΟ. ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΚΑΙ ΥΝΑΜΕΙΣ ΠΙΝΑΚΩΝ 9 Καθε αριθµος K µπορει να γραφτει στην µορφη K = 4n + k, οπου k =,,, 3. Αρα εχουµε A K = A 4n+k = A k και [ ] A 4n+k = οταν k = [ ] = οταν k = [ ] = οταν k = [ ] = οταν k = 3. Παρατηρειτε την οµοιοτητα µε τις δυναµεις του i = ;... ειξτε οτι ο ειναι ταυτοδυναµος. Απαντηση. Εχουµε 3 5 A = A A = : 3 5 A = = = A Ποιος απο τους πινακες 4 3 A = 3 4, B = 5 6, C = 4 3 4, ειναι ταυτοδυναµος, ποιος µηδενοδυναµος και ποιος ενελικτικος ; Απαντηση. Εχουµε A = = 3 4 = A και αρα ο A ειναι ταυτοδυναµος. Επισης εχουµε 3 B = B 3 = = = =

38 ΚΕΦΑΛΑΙΟ. ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΚΑΙ ΥΝΑΜΕΙΣ ΠΙΝΑΚΩΝ 3 και αρα ο B ειναι µηδενοδυναµος ταξεως 3. Τελος C = = = I και αρα ο C ειναι ενελικτικος...3. Αποδειξτε οτι για καθε ταυτοδυναµο πινακα ισχυει A k = A για καθε k {,, 3...}. Απαντηση. Εστω A = A. Τοτε A 3 = A A = A A = A = A, A 4 = A 3 A = A A = A = A κ.τ.λ...4. Αν οι πινακες A, B ειναι µηδενοδυναµοι και AB = BA = αποδειξτε οτι ο A + B ειναι µηδενοδυναµος. Απαντηση. Εχουµε (A + B) = (A + B) (A + B) = A + AB + BA + B = και εχουµε αποδειξει το Ϲητουµενο...5. Να δειχτει οτι : αν AB = A και BA = B, τοτε οι A, B ειναι ταυτοδυναµοι. Απαντηση. Εχουµε Παροµοια δειχνουµε οτι B = B...6. Βρειτε τα x, y ωστε ο A = A A = AB A = A BA = A B = A. x y A = να ειναι ταυτοδυναµος. Απαντηση. Εχουµε x y x y x y + 3y 4x 4y 5x A = = x 6 y x y Για να ειναι λοιπον ο A ταυτοδυναµος ϑα πρεπει να εχουµε A = A, δηλ. x y + = 3y 4x = x 4y 5x = y x 6 = 3 y = 5 6 x = 3 y = 5,

39 ΚΕΦΑΛΑΙΟ. ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΚΑΙ ΥΝΑΜΕΙΣ ΠΙΝΑΚΩΝ 3 Λυνοντας τις δυο τελευταιες εξισωσεις ϐρισκουµε x = 3, y = 5. Κατοπιν ελεγξουµε οτι οι πρωτες πεντε επαληθευονται. Αρα ο πινακας 3 5 A = ειναι ταυτοδυναµος...7. Βρειτε τα x, y ωστε ο 4 x y A = να ειναι ενελικτικος. Απαντηση. Θα πρεπει να εχουµε 4 x y 6 4y x 4x 4y y x A = = 4 x 3 y = x 3 4y Οποτε εχουµε το συστηµα 6 4y x = 4x 4y = y x = 4 x = 3 y = 4x = 3 4y = το οποιο εχει λυση x = 3, y = 3. Αρα ο πινακας A = ειναι ενελικτικος...8. ειξτε οτι : ο A ειναι ενελικτικος ανν (I A) (I + A) =. Απαντηση. Εστω οτι ο A ειναι ενελικτικος, δηλ. A = I. Τοτε (I A) (I + A) = I A + A A = I A =. Αν τωρα (I A) (I + A) =, ϑα εχουµε και οποτε ο A ειναι ενελικτικος. I A = A = I

40 ΚΕΦΑΛΑΙΟ. ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΚΑΙ ΥΝΑΜΕΙΣ ΠΙΝΑΚΩΝ 3 (I + A) και (I A) ειναι µηδεν-..9. Αν ο A ειναι ενελικτικος, δειξτε οτι οι οδυναµοι. Απαντηση. Εχουµε ( ) (I + A) = ( ) I+A + A = 4 4 (I+A + I) = 4 (I+A) = (I + A). Η περιπτωση (I A) αποδεικνυεται παροµοια...3. Βρειτε εναν ανω τριγωνικο πινακα A τετοιο ωστε [ ] 8 57 A 3 = 7 Τοτε Απαντηση. οποτε πρεπει να εχουµε Ο A ϑα ειναι προφανως. Εστω [ ] x y A =. u [ ] 3 [ ] x y x A 3 3 x (uy + xy) + u = = y u u 3 x 3 = 8 u 3 = 7 x (uy + xy) + u y = 57. Βλεπουµε αµεσως οτι µια λυση ειναι x =, u = 3, y = 3 (υπαρχουν και αλλες, µιγαδικες λυσεις). Οποτε ενας πινακας που ικανοποιει το Ϲητουµενο ειναι ο [ ] 3 A = Μπορουµε να ορισουµε και ϱητες δυναµεις πινακων, π.χ. ο A / (δηλ. η τετραγωνικη ϱιζα ενος πινακα A) ειναι ενας πινακας B που εχει την ιδιοτητα B = A. Οµως δεν εχουν ολοι οι πινακες τετραγωνικη ϱιζα και οταν εχουν αυτη δεν ειναι παντα µοναδικη. Γενικα, ο ορισµος ϱητων δυναµεων A m/n ειναι αρκετα πολυπλοκη υποθεση, µε την οποια δεν ϑα ασχοληθουµε προς το παρον, πλην µερικων παραδειγµατων που δινονται παρακατω...3. ινεται ο πινακας Βρειτε ολους τους πινακες A = [ 4 [ B = 4 ]. ] /,

41 ΚΕΦΑΛΑΙΟ. ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΚΑΙ ΥΝΑΜΕΙΣ ΠΙΝΑΚΩΝ 33 δηλ. ολους τους πινακες B που ικανοποιουν [ ] B =. 4 Τοτε Απαντηση. Εστω Θα πρεπει να εχουµε [ ] x y B =. z u [ ] [ ] x y x B = = + yz uy + xy z u uz + xz u. + yz x + yz = (u + x) y = (u + x) z = 4 u + yz =. Απο την δευτερη εξισωση εχουµε u + x = ή y =. Αλλα αν u + x = δεν µπορει να ικανοποιηθει η τριτη εξισωση. Αρα εχουµε y = και τοτε οι υπολοιπες εξισωσεις γινονται x = (u + x) z = 4 u =. Βλεπουµε λοιπον αµεσως οτι x = ± και u = ±. Οποτε τελικα εχουµε τις εξης δυνατες λυσεις. u =, x =, z =, και u =, x =, z = και οι Ϲητουµενοι πινακες ειναι [ ] [ ] B =, B = ή, µε αλλα λογια, [ ] / [ ] = ± ινεται ο πινακας Βρειτε ολους τους πινακες Απαντηση. Εδω εχουµε [ x y B = z u [ ] 9 4 A =. 8 9 B = [ ] /. ] [ x, B = + yz uy + xy uz + xz u + yz ]

42 ΚΕΦΑΛΑΙΟ. ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΚΑΙ ΥΝΑΜΕΙΣ ΠΙΝΑΚΩΝ 34 και Ας υποθεσουµε u + x. Τοτε Αντικαθιστωντας παιρνουµε x + yz = 9 (u + x) y = 4 (u + x) z = 8 u + yz = 9 y z = 4 8 z = y. x + y = 9 (u + x) y = 4 u + y = 9 Οποτε απο την η και 3η εξισωση ϐλεπουµε οτι x = u και αφου u x εχουµε u = x. Οποτε τελικα λυνουµε το συστηµα Το οποιο εχει τεσσερις λυσεις x + y = 9 x =, y =, xy = 4 x =, y =, x =, y = x =, y = απο τις οποιες προκυπτουν και οι λυσιες (x, y, z, u) να ειναι u =, x =, y =, z = 4, u =, x =, y =, z = 4, u =, x =, y =, z =, u =, x =, y =, z = Με αλλα λογια, ο A εχει τεσσερις τετραγωνικες ϱιζες Αποδειξτε οτι : (I A) = I + A + A + A Απαντηση. Παρατηρουµε οτι ( I + A + A +A ) (I A) = I + A + A +A A A A = I

43 ΚΕΦΑΛΑΙΟ. ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΚΑΙ ΥΝΑΜΕΙΣ ΠΙΝΑΚΩΝ 35 επειδη για καθε +A n υπαρχει το αντιστοιχο A n.(παρατηρηση: αυτη η αποδειξη δεν ειναι αυστηρη µια αυστηρη αποδειξη ϑα αρξιζε οριζοντας τους πινακες B n = I + A + A A n και ϑα εδειχνε οτι B n (I A) = I A n+. Κατοπιν ϑα επρεπε να δειξουµε οτι A n. Ποτε συµβαινει αυτο ;).3 Αλυτα Προβληµατα.3.. ινονται οι [ ] 3 A =, B =. Υπολογιστε τους A, A 3, B, B 3. Απ. [ ] [ ] A =, A 3 =, B = 6, B 3 = ειξτε οτι ο.3.3. ειξτε οτι ο [ ] [ ] = = Υπολογιστε τον αντιστροφο των παρακατω πινακων, οταν αυτος υπαρχει. [ ] [ ] [ ] A =, B =, C =. 4 Απ. [ ] [ 5 ] A =, B = 4, ο C δεν υπαρχει Υπολογιστε τον αντιστροφο των παρακατω πινακων, οταν αυτος υπαρχει A =, B =, C =. 3 6 Απ. A = 4 3, B = 3 4, C =

44 ΚΕΦΑΛΑΙΟ. ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΚΑΙ ΥΝΑΜΕΙΣ ΠΙΝΑΚΩΝ ειξτε οτι ο =. Μπορειτε να εξηγησετε διαισθητικα γιατι συµβαινει αυτο ; (Υποδειξη : υπολογιστε το γινοµενο του µε ενα τυχαιο πινακα) ειξτε οτι ο ειναι αντιστροφος του εαυτου του. αυτο ;.3.8. Βρειτε τον αντιστροφο του Απ. Μπορειτε να εξηγησετε διαισθητικα γιατι συµβαινει A =. A = Αποδειξτε οτι : (A ) = A, (A B) = B A, (A T ) = (A ) T..3.. Αποδειξτε οτι : (I A) = I + A + A + A Υπολογιστε τα για τυχοντα ϑετικο ακεραιο K..3.. Αποδειξτε οτι [ ] K i, i a b c d [ i i.3.3. Υπολογιστε το για τυχοντα ϑετικο ακεραιο K. K ] K a K = b K c K. d K [ a a ] K

45 ΚΕΦΑΛΑΙΟ. ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΚΑΙ ΥΝΑΜΕΙΣ ΠΙΝΑΚΩΝ Αποδειξτε οτι οπου A και B ειναι τετραγωνικοι πινακες. [ ] K [ ] A A = K B B K,.3.5. Εστω οτι A ειναι N N και A = I. Θετουµε B = (I + A), C = (I A). ειξτε οτι B = C = I και οτι BC = Εστω οτι A, B ειναι N N και υπαρχει ο A. ειξτε οτι.3.7. ειξτε οτι ο ειναι µηδενοδυναµος ταξεως 3. (A + B) A (A B) = (A B) A (A + B). 3 A = Να δειχτει οτι : αν ο A ειναι µηδενοδυναµος ταξεως, τοτε A (I A) k = A για καθε k {,,...} Αν για τους πινακες A, B, C ισχυει A + B + C = I, δειξτε οτι αυτοι ειναι µηδενοδυναµοι ανν AB = BC = CA =..3.. Εστω... N N N A N = N N N N ειξτε οτι για καθε k {,,...} εχουµε (A N ) k = A N..3.. ειξτε οτι ο A = ειναι ενελικτικος..3.. Αν ο A ειναι ενελικτικος, δειξτε οτι (I + A) (I A) = ινεται ο πινακας Βρειτε ολους τους πινακες B = A /. [ ] 9 4 A =. 8 9

46 Κεφάλαιο 3 Μερικοι Ειδικοι Τυποι Πινακων 3. Θεωρια 3... Ο αναστροφος του A συµβολιζεται A T και προκυπτει αν µετατρεψουµε τις γραµµες του A σε στηλες και τις στηλες σε γραµµες : ( ) A T = A mn nm. ηλ. A = r r r M... AT = [ ] r T r T... r T M Αν οι παρακατω πραξεις ειναι δυνατες τοτε ισχυουν τα εξης : (A + B) T = A T +B T, (C D) T = D T C T Ενας τετραγωνικος πινακας A λεγεται συµµετρικος αν A T = A (δηλ. ο A εχει ιδιες γραµµες και στηλες) Ενας τετραγωνικος πινακας A λεγεται αντισυµµετρικος ανν A T = A Για καθε τετραγωνικο πινακα ισχυουν τα παρακατω.. Ο A + A T ειναι συµµετρικος και ο A A T ειναι αντισυµµετρικος.. A = (A + A T ) + (A A T ) Ενας τετραγωνικος πινακας A µε διαστασεις N N, λεγεται διαγωνιος ανν (για m =,,..., N, n =,,..., N) εχουµε m n a mn =. ηλ. a... a A = a a NN 38

47 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. ΜΕΡΙΚΟΙ ΕΙ ΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΠΙΝΑΚΩΝ Ενας τετραγωνικος πινακας A µε διαστασεις N N, λεγεται ανω τριγωνικος ανν (για m =,,..., N, n =,,..., N) εχουµε m > n a mn =. ηλ. a a a 3... a N a a A = a a NN Ενας τετραγωνικος πινακας A µε διαστασεις N N, λεγεται κατω τριγωνικος ανν (για m =,,..., N, n =,,..., N) εχουµε m < n a mn =. ηλ. a... a a A = a 3 a 3 a a N a NN Καθε M N πινακας A µπορει να γραφτει ως διαµερισµενος πινακας, στην µορφη A A... A L A = A A A K A KL οπου A kl (k =,,..., K και l =,,..., L) ειναι πινακας διαστασης M k N l και M M K = M, N N L = N Εστω διαµερισµενοι πινακες A, B: A A... A L A = A A , B = A K A KL B B... B L B B B K B KL οπου οι διαστασεις του A kl και του B kl ειναι ισες για k =,,..., K και l =,,..., L. Τοτε A + B A + B... A L + BL A + B = A + B A + B A K + B K A KL + B KL 3... Εστω διαµερισµενοι πινακες A, B: A A... A L A = A A , B = A K A KL B B... B L B B B K B KL

48 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. ΜΕΡΙΚΟΙ ΕΙ ΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΠΙΝΑΚΩΝ 4 οπου οι διαστασεις του A kp και του B pl ειναι τετοιες ωστε ολοι οι παρακατω πολλαπλασιασµοι ειναι δυνατοι. Τοτε P p= A p B P p p= A p B p... P p= A p B pl P A B = p= A p B P p p= A p B p P p= A Kp B p P p= A Kp B pl ηλαδη µπορουµε να υπολογισουµε τους υποπινακες του A B ϑεωρωντας τους υποπινακες των A, B ως στοιχεια του πινακα και εκτελωντας πολλαπλασιασµο πινακων Αν ο N N πινακας A ειναι διαµερισµενος διαγωνιος, δηλ. εχει την µορφη A... A = A A KK και οι A kk ειναι τετραγωνικοι οµαλοι πινακες (για k {,,..., K}) τοτε A... A = A A 3. Λυµενα Προβληµατα 3... Γραψτε τους αναστροφους των παρακατω πινακων [ ] A = 4 a b, B = c d 6 7 Απαντηση. KK [ ] [ ] 4 6 a c A T =, B T =. 7 b d 3... Ποιοι απο τους παρακατω πινακες ειναι συµµετρικοι και ποιοι αντισυµµετρικοι ; [ ] [ ] A =, B =, C = 3, D = 3, [ ] 3 6 [ ] [ ] 3 6 E =, F = , G =, H = Απαντηση. Οι A, B, G ειναι συµµετρικοι οι D, H ειναι αντισυµµετρικοι.

Αθ.Κεχαγιας. Σηµειωσεις Γραµµικης Αλγεβρας. Θ. Κεχαγιας. εκεµβρης 2010, v.0.92

Αθ.Κεχαγιας. Σηµειωσεις Γραµµικης Αλγεβρας. Θ. Κεχαγιας. εκεµβρης 2010, v.0.92 Σηµειωσεις Γραµµικης Αλγεβρας Θ. Κεχαγιας εκεµβρης, v..9 Περιεχόµενα Εισαγωγη I Βασικες Εννοιες Πινακες. Περιληψη.................................... Θεωρια και Παραδειγµατα.......................... 5.3

Διαβάστε περισσότερα

Σηµειωσεις Γραµµικης Αλγεβρας

Σηµειωσεις Γραµµικης Αλγεβρας Σηµειωσεις Γραµµικης Αλγεβρας Θ Κεχαγιας εκεµβρης, v9 Περιεχόµενα Εισαγωγη vi I Βασικες Εννοιες Πινακες Περιληψη Θεωρια και Παραδειγµατα 5 Αλυτα Προβληµατα 7 Αντιστροφος Πινακας και υναµεις Πινακων Περιληψη

Διαβάστε περισσότερα

Αθ.Κεχαγιας. Σηµειωσεις Γραµµικης Αλγεβρας. Θ. Κεχαγιας. Σεπτεµβρης 2009, υ.0.8

Αθ.Κεχαγιας. Σηµειωσεις Γραµµικης Αλγεβρας. Θ. Κεχαγιας. Σεπτεµβρης 2009, υ.0.8 Σηµειωσεις Γραµµικης Αλγεβρας Θ. Κεχαγιας Σεπτεµβρης 9, υ..8 Περιεχόµενα Εισαγωγη Πινακες. Θεωρια..................................... Λυµενα Προβληµατα............................. 7. Αλυτα Προβληµατα..............................

Διαβάστε περισσότερα

Thanasis Kehagias, 2009

Thanasis Kehagias, 2009 Μέρος II Αναλυτικη Γεωµετρια 33 34 Το παρον τευχος περιεχει συντοµη ϑεωρια, λυµενες και αλυτες ασκησεις Αναλυτικης Γεωµετριας. Κατα τη γνωµη µου, για τους περισσοτερους ανθρωπους, ο µονος τροπος εξοικειωσης

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5 Οι χώροι. Περιεχόµενα 5.1 Ο Χώρος. 5.3 Ο Χώρος C Βάσεις Το Σύνηθες Εσωτερικό Γινόµενο Ασκήσεις

Κεφάλαιο 5 Οι χώροι. Περιεχόµενα 5.1 Ο Χώρος. 5.3 Ο Χώρος C Βάσεις Το Σύνηθες Εσωτερικό Γινόµενο Ασκήσεις Σελίδα 1 από 6 Κεφάλαιο 5 Οι χώροι R και C Περιεχόµενα 5.1 Ο Χώρος R Πράξεις Βάσεις Επεξεργασµένα Παραδείγµατα Ασκήσεις 5. Το Σύνηθες Εσωτερικό Γινόµενο στο Ορισµοί Ιδιότητες Επεξεργασµένα Παραδείγµατα

Διαβάστε περισσότερα

ιδασκοντες: x R y x y Q x y Q = x z Q = x z y z Q := x + Q Τετάρτη 10 Οκτωβρίου 2012

ιδασκοντες: x R y x y Q x y Q = x z Q = x z y z Q := x + Q Τετάρτη 10 Οκτωβρίου 2012 ιδασκοντες: Αλγεβρικες οµες Ι Ασκησεις - Φυλλαδιο 1 Ν. Μαρµαρίδης - Α. Μπεληγιάννης Ιστοσελιδα Μαθηµατος : http://users.uoi.gr/abeligia/algebraicstructuresi/asi.html Τετάρτη 10 Οκτωβρίου 2012 Ασκηση 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΞΙΣΩΣΕΩΝ

ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΞΙΣΩΣΕΩΝ ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΞΙΣΩΣΕΩΝ Θα ξεκινήσουµε την παρουσίαση των γραµµικών συστηµάτων µε ένα απλό παράδειγµα από τη Γεωµετρία, το οποίο ϑα µας ϐοηθήσει στην κατανόηση των συστηµάτων αυτών και των συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ι (ΘΕ ΠΛΗ ) Ενδεικτικές Λύσεις ΕΡΓΑΣΙΑ η (Ηµεροµηνία Αποστολής στον Φοιτητή: Οκτωβρίου 005) Η Άσκηση στην εργασία αυτή είναι

Διαβάστε περισσότερα

τη µέθοδο της µαθηµατικής επαγωγής για να αποδείξουµε τη Ϲητούµενη ισότητα.

τη µέθοδο της µαθηµατικής επαγωγής για να αποδείξουµε τη Ϲητούµενη ισότητα. Αριστοτελειο Πανεπιστηµιο Θεσσαλονικης Τµηµα Μαθηµατικων Εισαγωγή στην Αλγεβρα Τελική Εξέταση 15 Φεβρουαρίου 2017 1. (Οµάδα Α) Εστω η ακολουθία Fibonacci F 1 = 1, F 2 = 1 και F n = F n 1 + F n 2, για n

Διαβάστε περισσότερα

Επίλυση Γραµµικών Συστηµάτων

Επίλυση Γραµµικών Συστηµάτων Κεφάλαιο 3 Επίλυση Γραµµικών Συστηµάτων 31 Εισαγωγή Αριθµητική λύση γενικών γραµµικών συστηµάτων n n A n n x n 1 b n 1, όπου a 11 a 12 a 1n a 21 a 22 a 2n A [a i j, x a n1 a n2 a nn x n, b b 1 b 2 b n

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα: Πράξεις επί Συνόλων και Σώµατα Αριθµών

Ενότητα: Πράξεις επί Συνόλων και Σώµατα Αριθµών Τίτλος Μαθήματος: Γραμμική Άλγεβρα Ι Ενότητα: Πράξεις επί Συνόλων και Σώµατα Αριθµών Διδάσκων: Καθηγητής Νικόλαος Μαρμαρίδης Τμήμα: Μαθηματικών Κεφάλαιο 1 Εισαγωγη : Πραξεις επι Συνολων και Σωµατα Αριθµων

Διαβάστε περισσότερα

Αλγεβρικες οµες Ι Ασκησεις - Φυλλαδιο 2

Αλγεβρικες οµες Ι Ασκησεις - Φυλλαδιο 2 Αλγεβρικες οµες Ι Ασκησεις - Φυλλαδιο 2 ιδασκοντες: Ν. Μαρµαρίδης - Α. Μπεληγιάννης Ιστοσελιδα Μαθηµατος : http://users.uoi.gr/abeligia/algebraicstructuresi/asi.html Τετάρτη 17 Οκτωβρίου 2012 Ασκηση 1.

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Ι. ΠΑΠΑΧΡΗΣΤΟΥ. Τοµέας Φυσικών Επιστηµών Σχολή Ναυτικών οκίµων ΟΡΙΖΟΥΣΕΣ. Ιδιότητες & Εφαρµογές

Κ. Ι. ΠΑΠΑΧΡΗΣΤΟΥ. Τοµέας Φυσικών Επιστηµών Σχολή Ναυτικών οκίµων ΟΡΙΖΟΥΣΕΣ. Ιδιότητες & Εφαρµογές Κ Ι ΠΑΠΑΧΡΗΣΤΟΥ Τοµέας Φυσικών Επιστηµών Σχολή Ναυτικών οκίµων ΟΡΙΖΟΥΣΕΣ Ιδιότητες & Εφαρµογές ΠΕΙΡΑΙΑΣ 2013 ΟΡΙΖΟΥΣΕΣ Έστω 2 2 πίνακας: a b A= c d Όπως γνωρίζουµε, η ορίζουσα του Α είναι ο αριθµός a

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ι (ΘΕ ΠΛΗ ) Ενδεικτικές Λύσεις ΕΡΓΑΣΙΑ η Ηµεροµηνία Αποστολής στον Φοιτητή: Ιανουαρίου 6 Ηµεροµηνία Παράδοσης της Εργασίας από

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ι (ΘΕ ΠΛΗ ) ΕΡΓΑΣΙΑ η (Ηµεροµηνία Αποστολής στον Φοιτητή: 7 Οκτωβρίου 00) Η Εργασία χωρίζεται σε µέρη: Το πρώτο Ασκήσεις - περιλαµβάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ι (ΘΕ ΠΛΗ 12) ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η Ηµεροµηνία Αποστολής στον Φοιτητή: 12 Οκτωβρίου 2007

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ι (ΘΕ ΠΛΗ 12) ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η Ηµεροµηνία Αποστολής στον Φοιτητή: 12 Οκτωβρίου 2007 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ι (ΘΕ ΠΛΗ 1) ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η Ηµεροµηνία Αποστολής στον Φοιτητή: 1 Οκτωβρίου 007 Ηµεροµηνία παράδοσης της Εργασίας: 9 Νοεµβρίου 007. Πριν από την λύση κάθε άσκησης

Διαβάστε περισσότερα

Γραµµική Αλγεβρα. Ενότητα 1 : Εισαγωγή στη Γραµµική Αλγεβρα. Ευστράτιος Γαλλόπουλος Τµήµα Μηχανικών Η/Υ & Πληροφορικής

Γραµµική Αλγεβρα. Ενότητα 1 : Εισαγωγή στη Γραµµική Αλγεβρα. Ευστράτιος Γαλλόπουλος Τµήµα Μηχανικών Η/Υ & Πληροφορικής Γραµµική Αλγεβρα Ενότητα 1 : Εισαγωγή στη Γραµµική Αλγεβρα Ευστράτιος Γαλλόπουλος Τµήµα Μηχανικών Η/Υ & Πληροφορικής Αδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΝΥΣΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑΣ. Τι ονοµάζουµε διάνυσµα; αλφάβητου επιγραµµισµένα µε βέλος. για παράδειγµα, Τι ονοµάζουµε µέτρο διανύσµατος;

ΙΑΝΥΣΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑΣ. Τι ονοµάζουµε διάνυσµα; αλφάβητου επιγραµµισµένα µε βέλος. για παράδειγµα, Τι ονοµάζουµε µέτρο διανύσµατος; ΙΝΥΣΜΤ ΘΕΩΡΙ ΘΕΜΤ ΘΕΩΡΙΣ Τι ονοµάζουµε διάνυσµα; AB A (αρχή) B (πέρας) Στη Γεωµετρία το διάνυσµα ορίζεται ως ένα προσανατολισµένο ευθύγραµµο τµήµα, δηλαδή ως ένα ευθύγραµµο τµήµα του οποίου τα άκρα θεωρούνται

Διαβάστε περισσότερα

Γραµµικη Αλγεβρα Ι Επιλυση Επιλεγµενων Ασκησεων Φυλλαδιου 4

Γραµµικη Αλγεβρα Ι Επιλυση Επιλεγµενων Ασκησεων Φυλλαδιου 4 Γραµµικη Αλγεβρα Ι Επιλυση Επιλεγµενων Ασκησεων Φυλλαδιου 4 ιδασκοντες: Ν Μαρµαρίδης - Α Μπεληγιάννης Βοηθος Ασκησεων: Χ Ψαρουδάκης Ιστοσελιδα Μαθηµατος : http://wwwmathuoigr/ abeligia/linearalgebrai/laihtml

Διαβάστε περισσότερα

x 2 = x 2 1 + x 2 2. x 2 = u 2 + x 2 3 Χρησιµοποιώντας το συµβολισµό του ανάστροφου, αυτό γράφεται x 2 = x T x. = x T x.

x 2 = x 2 1 + x 2 2. x 2 = u 2 + x 2 3 Χρησιµοποιώντας το συµβολισµό του ανάστροφου, αυτό γράφεται x 2 = x T x. = x T x. Κεφάλαιο 4 Μήκη και ορθές γωνίες Μήκος διανύσµατος Στο επίπεδο, R 2, ϐρίσκουµε το µήκος ενός διανύσµατος x = (x 1, x 2 ) χρησιµοποιώντας το Πυθαγόρειο ϑεώρηµα : x 2 = x 2 1 + x 2 2. Στο χώρο R 3, εφαρµόζουµε

Διαβάστε περισσότερα

11 Το ολοκλήρωµα Riemann

11 Το ολοκλήρωµα Riemann Το ολοκλήρωµα Riem Το πρόβληµα υπολογισµού του εµβαδού οποιασδήποτε επιφάνειας ( όπως κυκλικοί τοµείς, δακτύλιοι και δίσκοι, ελλειπτικοί δίσκοι, παραβολικά και υπερβολικά χωρία κτλ) είναι γνωστό από την

Διαβάστε περισσότερα

5.1 Ιδιοτιµές και Ιδιοδιανύσµατα

5.1 Ιδιοτιµές και Ιδιοδιανύσµατα Κεφάλαιο 5 Ιδιοτιµές και Ιδιοδιανύσµατα 5 Ιδιοτιµές και Ιδιοδιανύσµατα Αν ο A είναι ένας n n πίνακας και το x είναι ένα διάνυσµα στον R n, τότε το Ax είναι και αυτό ένα διάνυσµα στον R n Συνήθως δεν υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 4 Διανυσματικοί Χώροι

Κεφάλαιο 4 Διανυσματικοί Χώροι Κεφάλαιο Διανυσματικοί Χώροι Διανυσματικοί χώροι - Βασικοί ορισμοί και ιδιότητες Θεωρούμε τρία διαφορετικά σύνολα: Διανυσματικοί Χώροι α) Το σύνολο διανυσμάτων (πινάκων με μία στήλη) με στοιχεία το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

Αθ.Κεχαγιας. Σηµειωσεις Αναλυτικης Γεωµετριας. Θ. Κεχαγιας. Σεπτεµβρης 2009, υ.0.95

Αθ.Κεχαγιας. Σηµειωσεις Αναλυτικης Γεωµετριας. Θ. Κεχαγιας. Σεπτεµβρης 2009, υ.0.95 Σηµειωσεις Αναλυτικης Γεωµετριας Θ. Κεχαγιας Σεπτεµβρης 2009, υ.0.95 Περιεχόµενα Εισαγωγη 1 Επιπεδα στον Τρισδιαστατο Χωρο 1 1.1 Θεωρια.................................... 1 1.2 Λυµενες Ασκησεις..............................

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΑΛΓΕΒΡΑ ( , c Ε. Γαλλόπουλος) ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΑΛΓΕΒΡΑ. Ε. Γαλλόπουλος. ΤΜΗΥΠ Πανεπιστήµιο Πατρών. ιαφάνειες διαλέξεων 28/2/12

ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΑΛΓΕΒΡΑ ( , c Ε. Γαλλόπουλος) ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΑΛΓΕΒΡΑ. Ε. Γαλλόπουλος. ΤΜΗΥΠ Πανεπιστήµιο Πατρών. ιαφάνειες διαλέξεων 28/2/12 ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΑΛΓΕΒΡΑ Ε. Γαλλόπουλος ΤΜΗΥΠ Πανεπιστήµιο Πατρών ιαφάνειες διαλέξεων 28/2/12 Μαθηµατική Οµάδα Οµάδα είναι ένα σύνολο F µαζί µε µία πράξη + : F F F έτσι ώστε (Α1) α + (β + γ) = (α + β) + γ για

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμοσμένα Μαθηματικά ΙΙ 5ο Σετ Ασκήσεων (Λύσεις) Πίνακες Επιμέλεια: I. Λυχναρόπουλος

Εφαρμοσμένα Μαθηματικά ΙΙ 5ο Σετ Ασκήσεων (Λύσεις) Πίνακες Επιμέλεια: I. Λυχναρόπουλος Εφαρμοσμένα Μαθηματικά ΙΙ 5ο Σετ Ασκήσεων (Λύσεις) Πίνακες Επιμέλεια: I. Λυχναρόπουλος 3. Αν A 5 4, B 4, C να υπολογίσετε τις ακόλουθες πράξεις 4 3 8 3 7 3 (αν έχουν νόημα): α) AB, b) BA, c) CB, d) C B,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ι (ΘΕ ΠΛΗ ) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α ΕΡΓΑΣΙΑΣ. ( 8 µον.) Η άσκηση αυτή αναφέρεται σε διαιρετότητα και ρίζες πολυωνύµων. a. Να λυθεί η εξίσωση

Διαβάστε περισσότερα

1 Ορισµός ακολουθίας πραγµατικών αριθµών

1 Ορισµός ακολουθίας πραγµατικών αριθµών ΜΑΣ 02. Απειροστικός Λογισµός Ι Ορισµός ακολουθίας πραγµατικών αριθµών Ορισµός.. Ονοµάζουµε ακολουθία πραγµατικών αριθµών κάθε απεικόνιση του συνόλου N των ϕυσικών αριθµών, στο σύνολο R των πραγµατικών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηµιαπλοί ακτύλιοι

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηµιαπλοί ακτύλιοι ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηµιαπλοί ακτύλιοι Είδαµε στο κύριο θεώρηµα του προηγούµενου κεφαλαίου ότι κάθε δακτύλιος διαίρεσης έχει την ιδιότητα κάθε πρότυπο είναι ευθύ άθροισµα απλών προτύπων. Εδώ θα χαρακτηρίσουµε όλους

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΣΕΙΣ 6 ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ - ΠΛΗ 12,

ΛΥΣΕΙΣ 6 ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ - ΠΛΗ 12, ΛΥΣΕΙΣ 6 ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ - ΠΛΗ, - Οι παρακάτω λύσεις των ασκήσεων της 6 ης εργασίας που καλύπτει το µεγαλύτερο µέρος της ύλης της θεµατικής ενότητας ΠΛΗ) είναι αρκετά εκτεταµένες καθώς έχει δοθεί αρκετή έµφαση

Διαβάστε περισσότερα

Γραµµικη Αλγεβρα Ι Επιλυση Επιλεγµενων Ασκησεων Φυλλαδιου 3

Γραµµικη Αλγεβρα Ι Επιλυση Επιλεγµενων Ασκησεων Φυλλαδιου 3 Γραµµικη Αλγεβρα Ι Επιλυση Επιλεγµενων Ασκησεων Φυλλαδιου ιδασκοντες: Ν Μαρµαρίδης - Α Μπεληγιάννης Βοηθος Ασκησεων: Χ Ψαρουδάκης Ιστοσελιδα Μαθηµατος : http://wwwmathuoigr/ abeligia/linearalgebrai/laihtml

Διαβάστε περισσότερα

Κυρτές Συναρτήσεις και Ανισώσεις Λυγάτσικας Ζήνων Βαρβάκειο Ενιαίο Πειραµατικό Λύκειο e-mail: zenon7@otenetgr Ιούλιος-Αύγουστος 2004 Περίληψη Το σχολικό ϐιβλίο της Γ Λυκείου ορίζει σαν κυρτή (αντ κοίλη)

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΑΛΓΕΒΡΑ (ΗΥ-119)

ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΑΛΓΕΒΡΑ (ΗΥ-119) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΩΑΝΝΗΣ Α. ΤΣΑΓΡΑΚΗΣ ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΑΛΓΕΒΡΑ (ΗΥ-119) ΜΕΡΟΣ 5: ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΙΚΟΙ ΥΠΟΧΩΡΟΙ ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ ΒΑΣΕΙΣ & ΔΙΑΣΤΑΣΗ Δ.Χ. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΜΟΝΟΤΟΝΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ. Αντίστροφη συνάρτηση. ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΗ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗ Συνάρτηση 1-1. Θεωρία Σχόλια Μέθοδοι Ασκήσεις

ΜΑΘΗΜΑ ΜΟΝΟΤΟΝΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ. Αντίστροφη συνάρτηση. ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΗ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗ Συνάρτηση 1-1. Θεωρία Σχόλια Μέθοδοι Ασκήσεις ΜΑΘΗΜΑ 5. ΜΟΝΟΤΟΝΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΗ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗ Συνάρτηση - Αντίστροφη συνάρτηση Θεωρία Σχόλια Μέθοδοι Ασκήσεις ΘΕΩΡΙΑ. Ορισµός Συνάρτηση :Α R λέγεται συνάρτηση, όταν για οποιαδήποτε, Α µε ισχύει

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2 Πίνακες - Ορίζουσες

Κεφάλαιο 2 Πίνακες - Ορίζουσες Κεφάλαιο Πίνακες - Ορίζουσες Βασικοί ορισμοί και πίνακες Πίνακες Παραδείγματα: Ο πίνακας πωλήσεων ανά τρίμηνο μίας εταιρείας για τρία είδη που εμπορεύεται: ο Τρίμηνο ο Τρίμηνο 3 ο Τρίμηνο ο Τρίμηνο Είδος

Διαβάστε περισσότερα

Ευκλείδειοι Χώροι. Ορίζουµε ως R n, όπου n N, το σύνολο όλων διατεταµένων n -άδων πραγµατικών αριθµών ( x

Ευκλείδειοι Χώροι. Ορίζουµε ως R n, όπου n N, το σύνολο όλων διατεταµένων n -άδων πραγµατικών αριθµών ( x Ευκλείδειοι Χώροι Ορίζουµε ως R, όπου N, το σύνολο όλων διατεταµένων -άδων πραγµατικών αριθµών x, x,, x ) Tο R λέγεται ευκλείδειος -χώρος και τα στοιχεία του λέγονται διανύσµατα ή σηµεία Το x i λέγεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ι (ΘΕ ΠΛΗ ) Ενδεικτικές λύσεις ΕΡΓΑΣΙΑ η Ηµεροµηνία Αποστολής στον Φοιτητή: 6 Νοεµβρίου 005 Ηµεροµηνία Παράδοσης της Εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

= 7. Στο σημείο αυτό θα υπενθυμίσουμε κάποιες βασικές ιδιότητες του μετασχηματισμού Laplace, δηλαδή τις

= 7. Στο σημείο αυτό θα υπενθυμίσουμε κάποιες βασικές ιδιότητες του μετασχηματισμού Laplace, δηλαδή τις 1. Εισαγωγή Δίνεται η συνάρτηση μεταφοράς = = 1 + 6 + 11 + 6 = + 6 + 11 + 6 =. 2 Στο σημείο αυτό θα υπενθυμίσουμε κάποιες βασικές ιδιότητες του μετασχηματισμού Laplace, δηλαδή τις L = 0 # και L $ % &'

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμοσμένα Μαθηματικά ΙΙ

Εφαρμοσμένα Μαθηματικά ΙΙ Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Εφαρμοσμένα Μαθηματικά ΙΙ Πίνακες Ιωάννης Λυχναρόπουλος Μαθηματικός, MSc, PhD Πίνακες Μητρώα Πίνακας: Ορθογώνια διάταξη αριθμών σε γραμμές και στήλες

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμοσμένα Μαθηματικά ΙΙ 9ο Σετ Ασκήσεων (Λύσεις) Διανυσματικοί Χώροι

Εφαρμοσμένα Μαθηματικά ΙΙ 9ο Σετ Ασκήσεων (Λύσεις) Διανυσματικοί Χώροι Εφαρμοσμένα Μαθηματικά ΙΙ 9ο Σετ Ασκήσεων (Λύσεις) Διανυσματικοί Χώροι Επιμέλεια: Ι. Λυχναρόπουλος. Δείξτε ότι ο V R εφοδιασμένος με τις ακόλουθες πράξεις (, a b) + (, d) ( a+, b+ d) και k ( ab, ) ( kakb,

Διαβάστε περισσότερα

(2) Θεωρούµε µοναδιαία διανύσµατα α, β, γ R 3, για τα οποία γνωρίζουµε ότι το διάνυσµα

(2) Θεωρούµε µοναδιαία διανύσµατα α, β, γ R 3, για τα οποία γνωρίζουµε ότι το διάνυσµα Πανεπιστηµιο Ιωαννινων σχολη θετικων επιστηµων τµηµα µαθηµατικων τοµεας αλγεβρας και γεωµετριας αναλυτικη γεωµετρια διδασκων : χρηστος κ. τατακης υποδειξεις λυσεων των θεµατων της 7.06.016 ΘΕΜΑ 1. µονάδες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ι (ΘΕ ΠΛΗ 12) ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η Ημερομηνία Αποστολής στον Φοιτητή: 20 Οκτωβρίου 2008

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ι (ΘΕ ΠΛΗ 12) ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η Ημερομηνία Αποστολής στον Φοιτητή: 20 Οκτωβρίου 2008 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ι (ΘΕ ΠΛΗ ) ΕΡΓΑΣΙΑ η Ημερομηνία Αποστολής στον Φοιτητή: 0 Οκτωβρίου 008 Ημερομηνία παράδοσης της Εργασίας: Νοεμβρίου 008 Πριν

Διαβάστε περισσότερα

Στοχαστικά Σήµατα και Εφαρµογές

Στοχαστικά Σήµατα και Εφαρµογές Στοχαστικά Σήµατα & Εφαρµογές Ανασκόπηση Στοιχείων Γραµµικής Άλγεβρας ιδάσκων: Ν. Παπανδρέου (Π.. 407/80) Πανεπιστήµιο Πατρών ΤµήµαΜηχανικώνΗ/Υ και Πληροφορικής ιανύσµατα Ορίζουµετοδιάνυσµα µε Ν στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα 1. Κεφάλαιο 1o: Συστήµατα. γ R παριστάνει ευθεία και καλείται γραµµική εξίσωση µε δύο αγνώστους.

Μάθηµα 1. Κεφάλαιο 1o: Συστήµατα. γ R παριστάνει ευθεία και καλείται γραµµική εξίσωση µε δύο αγνώστους. Μάθηµα 1 Κεφάλαιο 1o: Συστήµατα Θεµατικές Ενότητες: A. Συστήµατα Γραµµικών Εξισώσεων B. Συστήµατα 3x3 Α. ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΕΞΙΣΩΣΕΩΝ Ορισµοί Κάθε εξίσωση της µορφής α x+β =γ, µε α, β, γ R παριστάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΛΥΜΕΝΕΣ & ΑΛΥΤΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Γ. Π. Βαξεβάνης (Γ. Π. Β.

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΛΥΜΕΝΕΣ & ΑΛΥΤΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Γ. Π. Βαξεβάνης (Γ. Π. Β. ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ Γ. Π. Β. ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΛΥΜΕΝΕΣ & ΑΛΥΤΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ Επιμέλεια: Γ. Π. Βαξεβάνης (Γ. Π. Β.) (Μαθηματικός) ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σηµειώσεις στις συναρτήσεις

Σηµειώσεις στις συναρτήσεις Σηµειώσεις στις συναρτήσεις 4 Η έννοια της συνάρτησης Ο όρος «συνάρτηση» χρησιµοποιείται αρκετά συχνά για να δηλώσει ότι ένα µέγεθος, µια κατάσταση κτλ εξαρτάται από κάτι άλλο Και στα µαθηµατικά ο όρος

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2. Παραγοντοποίηση σε Ακέραιες Περιοχές

Κεφάλαιο 2. Παραγοντοποίηση σε Ακέραιες Περιοχές Κεφάλαιο Παραγοντοποίηση σε Ακέραιες Περιοχές Γνωρίζουµε ότι στο Ÿ κάθε στοιχείο εκτός από το 0 και τα ± γράφεται ως γινόµενο πρώτων αριθµών κατά τρόπο ουσιαστικά µοναδικό Από τη Βασική Άλγεβρα ξέρουµε

Διαβάστε περισσότερα

( ) 10 ( ) εποµ ένως. π π π π ή γενικότερα: π π. π π. π π. Άσκηση 1 (10 µον) Θεωρούµε το µιγαδικό αριθµό z= i.

( ) 10 ( ) εποµ ένως. π π π π ή γενικότερα: π π. π π. π π. Άσκηση 1 (10 µον) Θεωρούµε το µιγαδικό αριθµό z= i. http://elern.mths.gr/, mths@mths.gr, Τηλ: 697905 Ενδεικτικές απαντήσεις ης Γραπτής Εργασίας ΠΛΗ 00-0: Άσκηση (0 µον) Θεωρούµε το µιγαδικό αριθµό z= i. α) (5 µον) Βρείτε την τριγωνοµετρική µορφή του z.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΗ ΕΠΙΛΥΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ. nn n n

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΗ ΕΠΙΛΥΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ. nn n n ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΗ ΕΠΙΛΥΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ 3 Ο αλγόριθµος Gauss Eστω =,3,, µε τον όρο γραµµικά συστήµατα, εννοούµε συστήµατα εξισώσεων µε αγνώστους της µορφής: a x + + a x = b a x + + a x = b a

Διαβάστε περισσότερα

, 1 0 9 1, 2. A a και το στοιχείο της i γραμμής και j

, 1 0 9 1, 2. A a και το στοιχείο της i γραμμής και j Κεφάλαιο Πίνακες Βασικοί ορισμοί και πίνακες Πίνακες Παραδείγματα: Ο πίνακας πωλήσεων ανά τρίμηνο μίας εταιρείας για τρία είδη που εμπορεύεται: ο Τρίμηνο ο Τρίμηνο ο Τρίμηνο ο Τρίμηνο Είδος Α 56 Είδος

Διαβάστε περισσότερα

Λύσεις και Υποδείξεις Επιλεγµένων Ασκήσεων

Λύσεις και Υποδείξεις Επιλεγµένων Ασκήσεων Λύσεις και Υποδείξεις Επιλεγµένων Ασκήσεων 11 1 i) ii) 1 1 1 0 1 1 0 0 0 x = 0 x +x 4 +x 5 = x = 1 Λύνοντας ως προς x και στη συνέχεια ως προς x 4, ϐρίσκουµε ότι η γενική λύση του συστήµατος είναι η 5άδα

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις2 8. ; Αληθεύει ότι το (1, 0, 1, 2) είναι ιδιοδιάνυσμα της f ; b. Να βρεθούν οι ιδιοτιμές και τα ιδιοδιανύσματα της γραμμικής απεικόνισης 3 3

Ασκήσεις2 8. ; Αληθεύει ότι το (1, 0, 1, 2) είναι ιδιοδιάνυσμα της f ; b. Να βρεθούν οι ιδιοτιμές και τα ιδιοδιανύσματα της γραμμικής απεικόνισης 3 3 Ασκήσεις 8 Ασκήσεις Ιδιοτιμές και ιδιοδιανύσματα Βασικά σημεία Ορισμός ιδιοτιμων και ιδιοδιανυσμάτων, υπολογισμός τους Σε διακεκριμένες ιδιοτιμές αντιστοιχούν γραμμικά ανεξάρτητα ιδιοδιανύσματα Αν ΑΧ=λΧ,

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Γραμμική Άλγεβρα Ι. Ενότητα: Διανυσµατικοί Υποχώροι και Κατασκευές. Διδάσκων: Καθηγητής Νικόλαος Μαρμαρίδης. Τμήμα: Μαθηματικών

Τίτλος Μαθήματος: Γραμμική Άλγεβρα Ι. Ενότητα: Διανυσµατικοί Υποχώροι και Κατασκευές. Διδάσκων: Καθηγητής Νικόλαος Μαρμαρίδης. Τμήμα: Μαθηματικών Τίτλος Μαθήματος: Γραμμική Άλγεβρα Ι Ενότητα: Διανυσµατικοί Υποχώροι και Κατασκευές Διδάσκων: Καθηγητής Νικόλαος Μαρμαρίδης Τμήμα: Μαθηματικών Κεφάλαιο 3 ιανυσµατικοι Υποχωροι και Κατασκευες Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Επίκουρος Καθηγητής Παν/µίου Ιωαννίνων. Μαθηµατικά Ι Ακαδ. Έτος 2009-10 1/58

Επίκουρος Καθηγητής Παν/µίου Ιωαννίνων. Μαθηµατικά Ι Ακαδ. Έτος 2009-10 1/58 Φρ. Κουτελιέρης Επίκουρος Καθηγητής Παν/µίου Ιωαννίνων Τηλ. 26410741964196 E-mail fkoutel@cc.uoi.gr ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ι ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΑΛΓΕΒΡΑ Μαθηµατικά Ι Ακαδ. Έτος 2009-10 1/58 Γραµµική άλγεβρα...... είναι τοµέας

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων: Καθηγητής Νικόλαος Μαρμαρίδης, Καθηγητής Ιωάννης Μπεληγιάννης

Διδάσκων: Καθηγητής Νικόλαος Μαρμαρίδης, Καθηγητής Ιωάννης Μπεληγιάννης Τίτλος Μαθήματος: Γραμμική Άλγεβρα ΙΙ Ενότητα: Παραγοντοποιήσεις Πινάκων και Γραµµικών Απεικονίσεων Διδάσκων: Καθηγητής Νικόλαος Μαρμαρίδης, Καθηγητής Ιωάννης Μπεληγιάννης Τμήμα: Μαθηματικών 82 13 Παραγοντοποιήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΗΘΗΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΤΑ ΓΕΝΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ

ΒΟΗΘΗΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΤΑ ΓΕΝΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΒΟΗΘΗΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΤΑ ΓΕΝΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ: ) ΠΙΝΑΚΕΣ ) ΟΡΙΖΟΥΣΕΣ ) ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ 4) ΠΑΡΑΓΩΓΟΙ ΜΑΡΙΑ ΡΟΥΣΟΥΛΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΙΝΑΚEΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΟΡΙΣΜΟΣ Πίνακας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ ΑΡΙΘΜΩΝ Ασκησεις - Φυλλαδιο 3

ΘΕΩΡΙΑ ΑΡΙΘΜΩΝ Ασκησεις - Φυλλαδιο 3 ΘΕΩΡΙΑ ΑΡΙΘΜΩΝ Ασκησεις - Φυλλαδιο 3 ιδασκοντες: Ν. Μαρµαρίδης - Α. Μπεληγιάννης Ιστοσελιδα Μαθηµατος : http://users.uoi.gr/abeligia/numbertheory/nt2014/nt2014.html https://sites.google.com/site/maths4edu/home/14

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο: ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΛΓΕΒΡΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο: ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΛΓΕΒΡΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο: ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΛΓΕΒΡΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ) Copyright 2015 Αποστόλου Γιώργος Αποστόλου Γεώργιος apgeorge2004@yahoo.com Αδεια χρήσης 3η Εκδοση, Ιωάννινα, Σεπτέµβριος 2015 Περιεχόµενα 1 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ....................................................

Διαβάστε περισσότερα

Όνοµα: Λιβαθινός Νικόλαος 2291

Όνοµα: Λιβαθινός Νικόλαος 2291 ΠΡΩΤΗ ΆΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ Όνοµα: Λιβαθινός Νικόλαος 9 Ηµεροµηνία: 3/5/003 Άσκηση ώστε όλες τις υποοµάδες των Z και Ζ 5 * Προκειµένου να δώσουµε τις υποοµάδες θα πρέπει αρχικά να ορίσουµε τα σύνολα

Διαβάστε περισσότερα

Ακρότατα υπό συνθήκη και οι πολλαπλασιαστές του Lagrange

Ακρότατα υπό συνθήκη και οι πολλαπλασιαστές του Lagrange 64 Ακρότατα υπό συνθήκη και οι πολλαπλασιαστές του Lagrage Ας υποθέσουµε ότι ένας δεδοµένος χώρος θερµαίνεται και η θερµοκρασία στο σηµείο,, Τ, y, z Ας υποθέσουµε ότι ( y z ) αυτού του χώρου δίδεται από

Διαβάστε περισσότερα

2x y = 1 x + y = 5. 2x y = 1. x + y = 5. 2x y = 1 4x + 2y = 0. 2x y = 1 4x + 2y = 2

2x y = 1 x + y = 5. 2x y = 1. x + y = 5. 2x y = 1 4x + 2y = 0. 2x y = 1 4x + 2y = 2 Σημειώσεις μαθήματος Μ22 Γραμμική Άλγεβρα Ι Βασισμένες στο βιβλίο του GStrang Χρήστος Κουρουνιώτης ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ 2 Εισαγωγή Αυτές οι σημειώσεις καλύπτουν την ύλη του μαθήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7: Αναπαραστάσεις Πεπερασµένων Οµάδων Ι

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7: Αναπαραστάσεις Πεπερασµένων Οµάδων Ι ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7: Αναπαραστάσεις Πεπερασµένων Οµάδων Ι Χρησιµοποιώντας το θεώρηµα του Weddebu για ηµιαπλούς δακτυλίους αναπτύσσουµε εδώ τις πρώτες προτάσεις από τη θεωρία των αναπαραστάσεων και αρακτήρων πεπερασµένων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΤΥ Εφαρμοσμένα Μαθηματικά 1. Τελεστές και πίνακες. 1. Τελεστές και πίνακες Γενικά. Τι είναι συνάρτηση? Απεικόνιση ενός αριθμού σε έναν άλλο.

ΤΕΤΥ Εφαρμοσμένα Μαθηματικά 1. Τελεστές και πίνακες. 1. Τελεστές και πίνακες Γενικά. Τι είναι συνάρτηση? Απεικόνιση ενός αριθμού σε έναν άλλο. ΤΕΤΥ Εφαρμοσμένα Μαθηματικά 1 Τελεστές και πίνακες 1. Τελεστές και πίνακες Γενικά Τι είναι συνάρτηση? Απεικόνιση ενός αριθμού σε έναν άλλο. Ανάλογα, τελεστής είναι η απεικόνιση ενός διανύσματος σε ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ ΑΡΙΘΜΩΝ. Λυσεις Ασκησεων - Φυλλαδιο 4

ΘΕΩΡΙΑ ΑΡΙΘΜΩΝ. Λυσεις Ασκησεων - Φυλλαδιο 4 ΘΕΩΡΙΑ ΑΡΙΘΜΩΝ Τµηµα Β Λυσεις Ασκησεων - Φυλλαδιο 4 ιδασκων: Α. Μπεληγιάννης Ιστοσελιδα Μαθηµατος : http://users.uoi.gr/abeligia/numbertheory/nt2016/nt2016.html Πέµπτη 10 Νοεµβρίου 2016 Ασκηση 1. Να ϐρεθούν

Διαβάστε περισσότερα

Γραµµική Αλγεβρα. Ενότητα 2 : Επίλυση Γραµµικών Εξισώσεων. Ευστράτιος Γαλλόπουλος Τµήµα Μηχανικών Η/Υ & Πληροφορικής

Γραµµική Αλγεβρα. Ενότητα 2 : Επίλυση Γραµµικών Εξισώσεων. Ευστράτιος Γαλλόπουλος Τµήµα Μηχανικών Η/Υ & Πληροφορικής Γραµµική Αλγεβρα Ενότητα 2 : Επίλυση Γραµµικών Εξισώσεων Ευστράτιος Γαλλόπουλος Τµήµα Μηχανικών Η/Υ & Πληροφορικής Αδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΙ ιαφορικός Λογισµός πολλών µεταβλητών. ιαφόριση συναρτήσεων πολλών µεταβλητών

ΙΙ ιαφορικός Λογισµός πολλών µεταβλητών. ιαφόριση συναρτήσεων πολλών µεταβλητών 54 ΙΙ ιαφορικός Λογισµός πολλών µεταβλητών ιαφόριση συναρτήσεων πολλών µεταβλητών Ένας στέρεος ορισµός της παραγώγισης για συναρτήσεις πολλών µεταβλητών ανάλογος µε τον ορισµό για συναρτήσεις µιας µεταβλητής

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι βαθμωτό μέγεθος? Ένα μέγεθος που περιγράφεται μόνο με έναν αριθμό (π.χ. πίεση)

Τι είναι βαθμωτό μέγεθος? Ένα μέγεθος που περιγράφεται μόνο με έναν αριθμό (π.χ. πίεση) TETY Εφαρμοσμένα Μαθηματικά Ενότητα ΙΙ: Γραμμική Άλγεβρα Ύλη: Διανυσματικοί χώροι και διανύσματα, μετασχηματισμοί διανυσμάτων, τελεστές και πίνακες, ιδιοδιανύσματα και ιδιοτιμές πινάκων, επίλυση γραμμικών

Διαβάστε περισσότερα

7 ΑΛΓΕΒΡΑ ΜΗΤΡΩΝ. 7.2 ΜΗΤΡΕΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΜΟΡΦΗΣ (Ι)

7 ΑΛΓΕΒΡΑ ΜΗΤΡΩΝ. 7.2 ΜΗΤΡΕΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΜΟΡΦΗΣ (Ι) 77 78 7 ΑΛΓΕΒΡΑ ΜΗΤΡΩΝ. 7. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Άλγεβρα των μητρών οι πινάκων είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για την επίλυση συστημάτων καθώς επίσης στις επιστήμες της οικονομετρίας και της στατιστικής. ΟΡΙΣΜΟΣ: Μήτρα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ ΑΡΙΘΜΩΝ. Λυσεις Ασκησεων - Φυλλαδιο 9

ΘΕΩΡΙΑ ΑΡΙΘΜΩΝ. Λυσεις Ασκησεων - Φυλλαδιο 9 ΘΕΩΡΙΑ ΑΡΙΘΜΩΝ Τµηµα Β Λυσεις Ασκησεων - Φυλλαδιο 9 ιδασκων: Α. Μπεληγιάννης Ιστοσελιδα Μαθηµατος : http://users.uoi.gr/abeligia/numbertheory/nt2016/nt2016.html Πέµπτη 12 Ιανουαρίου 2017 Ασκηση 1. Εστω

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΛΥΜΕΝΕΣ & ΑΛΥΤΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΛΥΜΕΝΕΣ & ΑΛΥΤΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΛΥΜΕΝΕΣ & ΑΛΥΤΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ i ΛΥΜΕΝΕΣ & ΑΛΥΤΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ: ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΝΙΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ ΠΤΥΧΙΟΥΧΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ)

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμοσμένα Μαθηματικά ΙΙ

Εφαρμοσμένα Μαθηματικά ΙΙ Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Εφαρμοσμένα Μαθηματικά ΙΙ Γραμμικά Συστήματα Ιωάννης Λυχναρόπουλος Μαθηματικός, MSc, PhD Γραμμικό Σύστημα a11x1 + a12x2 + + a1 nxn = b1 a x + a x + +

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΙΚΗΣ ΑΛΓΕΒΡΑΣ. ρ Χρήστου Νικολαϊδη

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΙΚΗΣ ΑΛΓΕΒΡΑΣ. ρ Χρήστου Νικολαϊδη ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΙΚΗΣ ΑΛΓΕΒΡΑΣ ρ Χρήστου Νικολαϊδη Δεκέμβριος Περιεχόμενα Κεφάλαιο : σελ. Τι είναι ένας πίνακας. Απλές πράξεις πινάκων. Πολλαπλασιασμός πινάκων.

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση 1 ΙΑΝΥΣΜΑΤΑ

Παρουσίαση 1 ΙΑΝΥΣΜΑΤΑ Παρουσίαση ΙΑΝΥΣΜΑΤΑ Παρουσίαση η Κάθετες συνιστώσες διανύσµατος Παράδειγµα Θα αναλύσουµε το διάνυσµα v (, ) σε δύο κάθετες µεταξύ τους συνιστώσες από τις οποίες η µία να είναι παράλληλη στο α (3,) Πραγµατικά

Διαβάστε περισσότερα

I. ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ. math-gr

I. ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ. math-gr I ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ i e ΜΕΡΟΣ Ι ΟΡΙΣΜΟΣ - ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ Α Ορισμός Ο ορισμός του συνόλου των Μιγαδικών αριθμών (C) βασίζεται στις εξής παραδοχές: Υπάρχει ένας αριθμός i για τον οποίο ισχύει i Το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Από το Γυμνάσιο στο Λύκειο... 7. 3. Δειγματικός χώρος Ενδεχόμενα... 42 Εύρεση δειγματικού χώρου... 46

Από το Γυμνάσιο στο Λύκειο... 7. 3. Δειγματικός χώρος Ενδεχόμενα... 42 Εύρεση δειγματικού χώρου... 46 ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Από το Γυμνάσιο στο Λύκειο................................................ 7 1. Το Λεξιλόγιο της Λογικής.............................................. 11. Σύνολα..............................................................

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ ΑΡΙΘΜΩΝ Ασκησεις - Φυλλαδιο 2

ΘΕΩΡΙΑ ΑΡΙΘΜΩΝ Ασκησεις - Φυλλαδιο 2 ΘΕΩΡΙΑ ΑΡΙΘΜΩΝ Ασκησεις - Φυλλαδιο ιδασκοντες: Ν. Μαρµαρίδης - Α. Μπεληγιάννης Ιστοσελιδα Μαθηµατος : http://users.uoi.gr/abeligia/numbertheory/nt014/nt014.html https://sites.google.com/site/maths4edu/home/14

Διαβάστε περισσότερα

Η ιδέα της χρήσης διατεταγµένων Ϲευγών πραγµατικών αριθµών για την περιγραφή

Η ιδέα της χρήσης διατεταγµένων Ϲευγών πραγµατικών αριθµών για την περιγραφή Κεφάλαιο 4 Ευκλείδιοι Χώροι 4 Ευκλείδιοι Χώροι Η ιδέα της χρήσης διατεταγµένων Ϲευγών πραγµατικών αριθµών για την περιγραφή των σηµείων στο επίπεδο και διατεταγµένων τριάδων πραγµατικών αριθµών για την

Διαβάστε περισσότερα

Kεφάλαιο 4. Συστήµατα διαφορικών εξισώσεων

Kεφάλαιο 4. Συστήµατα διαφορικών εξισώσεων 4 Εισαγωγή Kεφάλαιο 4 Συστήµατα διαφορικών εξισώσεων Εστω διανυσµατικό πεδίο F: : F=F( r), όπου r = ( x, ) και Fr είναι η ταχύτητα στο σηµείο r πχ ενός ρευστού στο επίπεδο Εστω ότι ψάχνουµε τις τροχιές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ι (ΘΕ ΠΛΗ 12)

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ι (ΘΕ ΠΛΗ 12) ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ι (ΘΕ ΠΛΗ ) ΕΡΓΑΣΙΑ η Ηµεροµηνία Αποστολής στον Φοιτητή: 5 Οκτωβρίου 006 Ηµεροµηνία παράδοσης της Εργασίας: 0 Νοεµβρίου 006.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ «ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ» ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ι (ΘΕ ΠΛΗ ) TEΛΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 4 Ιουνίου 7 Από τα κάτωθι Θέµατα καλείστε να λύσετε το ο που περιλαµβάνει ερωτήµατα από όλη την ύλη

Διαβάστε περισσότερα

Το θεώρηµα πεπλεγµένων συναρτήσεων

Το θεώρηµα πεπλεγµένων συναρτήσεων 57 Το θεώρηµα πεπλεγµένων συναρτήσεων Έστω F : D R R µια ( τουλάχιστον ) C συνάρτηση ορισµένη στο ανοικτό D x, y D F x, y = Ενδιαφερόµαστε για την ύπαρξη µοναδικής και ώστε διαφορίσιµης συνάρτησης f ορισµένης

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 4. Ευθέα γινόµενα οµάδων. 4.1 Ευθύ εξωτερικό γινόµενο οµάδων. i 1 G 1 G 1 G 2, g 1 (g 1, e 2 ), (4.1.1)

Κεφάλαιο 4. Ευθέα γινόµενα οµάδων. 4.1 Ευθύ εξωτερικό γινόµενο οµάδων. i 1 G 1 G 1 G 2, g 1 (g 1, e 2 ), (4.1.1) Κεφάλαιο 4 Ευθέα γινόµενα οµάδων Στο Παράδειγµα 1.1.2.11 ορίσαµε το ευθύ εξωτερικό γινόµενο G 1 G 2 G n των οµάδων G i, 1 i n. Στο κεφάλαιο αυτό ϑα ασχοληθούµε λεπτοµερέστερα µε τα ευθέα γινόµενα οµάδων

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα και απαντήσεις 1 στα «Σύνολα και Αριθµοί» Εξεταστική Ιανουαρίου 2012 ιδάξας Χ. Κορνάρος.

Θέµατα και απαντήσεις 1 στα «Σύνολα και Αριθµοί» Εξεταστική Ιανουαρίου 2012 ιδάξας Χ. Κορνάρος. Πανεπιστηµιο Αιγαιου Τµηµα Μαθηµατικων 8 200 Καρλοβασι Σαµος Καρλόβασι 09/02/2012 Θέµατα και απαντήσεις 1 στα «Σύνολα και Αριθµοί» Εξεταστική Ιανουαρίου 2012 ιδάξας Χ. Κορνάρος. 1. Απαντήστε µε α(αλήθεια)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΙΣΩΣΗ ΕΥΘΕΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗ ΜΟΡΦΗ

ΕΞΙΣΩΣΗ ΕΥΘΕΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗ ΜΟΡΦΗ ΕΞΙΣΩΣΗ ΕΥΘΕΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗ ΜΟΡΦΗ Κάθε εξίσωση της µορφής α + β = γ όπου α + β 0 ( α, β όχι συγχρόνως 0) παριστάνει ευθεία. (Η εξίσωση λέγεται : ΓΡΑΜΜΙΚΗ) ΕΙ ΙΚΑ γ Αν α = 0 και β 0έχουµε =. ηλαδή µορφή = c.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΟΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗ. Εφαπτοµένη ευθεία

ΠΑΡΑΓΩΓΟΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗ. Εφαπτοµένη ευθεία ΜΑΘΗΜΑ 5.. ΠΑΡΑΓΩΓΙΣΙΜΕΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΠΑΡΑΓΩΓΟΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗ Εφαπτοµένη ευθεία Παράγωγος βασικών συναρτήσεων ΚΑΝΟΝΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΣΗΣ Αθροίσµατος γινοµένου - πηλίκου Θεωρία Σχόλια Μέθοδοι Ασκήσεις ΘΕΩΡΙΑ. Εξίσωση

Διαβάστε περισσότερα

[ ] και το διάνυσµα των συντελεστών:

[ ] και το διάνυσµα των συντελεστών: Μηχανική ΙΙ Τµήµα Ιωάννου-Απόστολάτου 8 Μαϊου 2001 Εσωτερικά γινόµενα διανυσµάτων µέτρο διανύσµατος- ορθογώνια διανύσµατα Έστω ένας διανυσµατικός χώρος V, στο πεδίο των µιγαδικών αριθµών Τα στοιχεία του

Διαβάστε περισσότερα

Συνεχείς συναρτήσεις πολλών µεταβλητών. ε > υπάρχει ( ) ( )

Συνεχείς συναρτήσεις πολλών µεταβλητών. ε > υπάρχει ( ) ( ) Συνεχείς συναρτήσεις πολλών µεταβλητών 7 Η Ευκλείδεια απόσταση που ορίσαµε στον R επιτρέπει ( εκτός από τον ορισµό των ορίων συναρτήσεων και ακολουθιών και τον ορισµό της συνέχειας συναρτήσεων της µορφής

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γιώργος Πρέσβης ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ B ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ο : ΕΞΙΣΩΣΗ ΕΥΘΕΙΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ Φροντιστήρια Φροντιστήρια ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΑΣΚΗΣΕΩΝ 1η Κατηγορία : Εξίσωση Γραμμής 1.1 Να εξετάσετε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Συνθήκες Αλυσίδων

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Συνθήκες Αλυσίδων ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Συνθήκες Αλυσίδων Μελετάµε εδώ τη συνθήκη της αύξουσας αλυσίδας υποπροτύπων και τη συνθήκη της φθίνουσας αλυσίδας υποπροτύπων. Αυτές συνδέονται µεταξύ τους µε την έννοια της συνθετικής σειράς

Διαβάστε περισσότερα

3.1 ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ 1 ΟΥ ΒΑΘΜΟΥ

3.1 ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ 1 ΟΥ ΒΑΘΜΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ : ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ. ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ ΟΥ ΒΑΘΜΟΥ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ : ΑΠΛΗ ΜΟΡΦΗ Κάθε εξίσωση που έχει ή μπορεί να πάρει τη μορφή : α+β=0 ή α=-β () λέγεται εξίσωση ου βαθμού (ή πρωτοβάθμια εξίσωση), με άγνωστο το, ενώ

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά. Γ'Γυμνασίου. Μαρίνος Παπαδόπουλος

Μαθηματικά. Γ'Γυμνασίου. Μαρίνος Παπαδόπουλος Μαθηματικά Γ'Γυμνασίου Μαρίνος Παπαδόπουλος ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Σας καλωσορίζω στον όµορφο κόσµο των Μαθηµατικών της Γ Γυµνασίου. Τα µαθηµατικά της συγκεκριµένης τάξης αποτελούν ίσως το αποκορύφωµα των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΘΕ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΉ Ι (ΠΛΗ ) ΛΥΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 4 Άσκηση. (8 µον.) (α) ίνεται παραγωγίσιµη συνάρτηση f για την οποία ισχύει f /

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ ΑΡΙΘΜΩΝ. Λυσεις Ασκησεων - Φυλλαδιο 1

ΘΕΩΡΙΑ ΑΡΙΘΜΩΝ. Λυσεις Ασκησεων - Φυλλαδιο 1 ΘΕΩΡΙΑ ΑΡΙΘΜΩΝ Τµηµα Β Λυσεις Ασκησεων - Φυλλαδιο 1 ιδασκων: Α. Μπεληγιάννης Ιστοσελιδα Μαθηµατος : http://users.uoi.gr/abeligia/numbertheory/nt016/nt016.html Πέµπτη 13 Οκτωβρίου 016 Ασκηση 1. είξτε ότι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΙΡΕΣ TAYLOR. Στην Ενότητα αυτή θα ασχοληθούµε µε την προσέγγιση συναρτήσεων µέσω πολυωνύµων. Πολυώνυµο είναι κάθε συνάρτηση της µορφής:

ΣΕΙΡΕΣ TAYLOR. Στην Ενότητα αυτή θα ασχοληθούµε µε την προσέγγιση συναρτήσεων µέσω πολυωνύµων. Πολυώνυµο είναι κάθε συνάρτηση της µορφής: ΣΕΙΡΕΣ TAYLOR Στην Ενότητα αυτή θα ασχοληθούµε µε την προσέγγιση συναρτήσεων µέσω πολυωνύµων Πολυώνυµο είναι κάθε συνάρτηση της µορφής: p( ) = a + a + a + a + + a, όπου οι συντελεστές α i θα θεωρούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5: Τανυστικά Γινόµενα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5: Τανυστικά Γινόµενα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5: Τανυστικά Γινόµενα Στο κεφάλαιο αυτό εισάγουµε την έννοια του τανυστικού γινοµένου προτύπων. Θα είµαστε συνοπτικοί καθώς αναπτύσσουµε µόνο εκείνες τις στοιχειώδεις προτάσεις που θα βρουν εφαρµογές

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΜΑ CAYLEY-HAMILTON. Έστω A πίνακας ν ν. Από το θεώρηµα Cayley-Hamilton συµπεραίνουµε ότι το σύνολο των πολυωνύµων p( λ ), ώστε p( A)

ΘΕΩΡΗΜΑ CAYLEY-HAMILTON. Έστω A πίνακας ν ν. Από το θεώρηµα Cayley-Hamilton συµπεραίνουµε ότι το σύνολο των πολυωνύµων p( λ ), ώστε p( A) Γραµµική Άλγεβρα ΙΙ Σελίδα από Μάθηµα 7 ο ΘΕΩΡΗΜΑ CYLEY-HMILTON Θεωρία : Γραµµική Άλγεβρα : εδάφιο 6, σελ 60 Ασκήσεις :,,, σελ 6 Ελάχιστο πολυώνυµο πίνακα Έστω πίνακας ν ν Από το θεώρηµα Cayley-Hamilton

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΟΡΙΖΟΥΣΕΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΟΡΙΖΟΥΣΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ :. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σε κάθε τετραγωνικό πίνακα ) τάξης n θα αντιστοιχίσουμε έναν πραγματικό ( ij αριθμό, τον οποίο θα ονομάσουμε ορίζουσα του πίνακα. Η ορίζουσα θα συμβολίζεται det ή Α ή n n

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΓΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΥΣ ΙΙ ΜΑΘΗΜΑ 1-2-ΠΙΝΑΚΕΣ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΑΝΗΠΙΣΤΗΜΙΟΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΓΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΥΣ ΙΙ ΜΑΘΗΜΑ 1-2-ΠΙΝΑΚΕΣ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΑΝΗΠΙΣΤΗΜΙΟΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΓΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΥΣ ΙΙ ΜΑΘΗΜΑ 1-2-ΠΙΝΑΚΕΣ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2010-2011 ΠΑΝΗΠΙΣΤΗΜΙΟΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ Ένας πίνακας Α με στοιχεία από το σύνολο F (συνήθως θεωρούμε τα σύνολα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ι (ΘΕ ΠΛΗ 12) ΕΡΓΑΣΙΑ 2 η Ημερομηνία Αποστολής στον Φοιτητή: 28 Νοεμβρίου 2011

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ι (ΘΕ ΠΛΗ 12) ΕΡΓΑΣΙΑ 2 η Ημερομηνία Αποστολής στον Φοιτητή: 28 Νοεμβρίου 2011 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ι (ΘΕ ΠΛΗ ) ΕΡΓΑΣΙΑ η Ημερομηνία Αποστολής στον Φοιτητή: 8 Νοεμβρίου 0 Ημερομηνία παράδοσης της Εργασίας: 6 Ιανουαρίου 0 Οι ασκήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΕΥΚΛΕΙ ΕΙΟΣ ΧΩΡΟΣ. Το εσωτερικό γινόµενο

Ο ΕΥΚΛΕΙ ΕΙΟΣ ΧΩΡΟΣ. Το εσωτερικό γινόµενο Ο ΕΥΚΛΕΙ ΕΙΟΣ ΧΩΡΟΣ Το εσωτερικό γινόµενο Σε πολλές πρακτικές καταστάσεις, η τιµή µιας ποσότητας εξαρτάται από τις τιµές δύο ή περισσότερων άλλων ποσοτήτων. Για παράδειγµα η συνάρτηση V = π r h υπολογίζει

Διαβάστε περισσότερα