Πανεπιστήμιο Αιγαίου. Γραμμικός Προγραμματισμός

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Πανεπιστήμιο Αιγαίου. Γραμμικός Προγραμματισμός"

Transcript

1 Πανεπιστήμιο Αιγαίου URL: Γραμμικός Προγραμματισμός Ευστράτιος Ιωαννίδης Πανεπιστήμιο Αιγαίου Τμήμα Μαθηματικών 832 Καρλόβασι Σάμος Copyright Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Τμήμα Μαθηματικών All rights reserved

2 Περιεχόµενα Κεφάλαιο Εισαγωγή...3. Το πρόβληµα του µαθηµατικού προγραµµατισµού Παραδείγµατα φυσικών προβληµάτων που εκφράζονται σαν προβλήµατα γραµµικού προγραµµατισµού (ΠΓΠ) Η γραφική µέθοδος επίλυσης ΠΓΠ Η κανονική µορφή του ΠΓΠ...3 Κεφάλαιο 2 Γεωµετρική εικόνα του ΠΓΠ Πολύεδρα και κυρτά σύνολα Ακρότατα, κορυφές και βασικές εφικτές λύσεις Πολύεδρα σε κανονική µορφή Εκφυλισµένες βασικές λύσεις Εκφυλισµένες βασικές λύσεις σε προβλήµατα εκφρασµένα σε κανονική µορφή Ύπαρξη ακρότατων και η σχέση τους µε τις βέλτιστες λύσεις...25 Κεφάλαιο 3 Η µέθοδος Simplex για την επίλυση του ΠΓΠ Συνθήκες βελτιστότητας Ανάπτυξη αλγορίθµου Simplex Η περίπτωση των εκφυλισµένων λύσεων Η επιλογή κανόνων οδήγησης Η εκδοχή του αλγορίθµου Simplex µε πλήρες tableau Τεχνικές αντιµετώπισης της αέναης επανάληψης λόγω ύπαρξης εκφυλισµένων βασικών εφικτών λύσεων Ο λεξικογραφικός κανόνας οδήγησης Ο κανόνας του Bland Η µέθοδος διαταραχής του Charnes Το πρόβληµα της αναζήτησης αρχικής βασικής εφικτής λύσης Ο αλγόριθµος Simplex δύο φάσεων Οδηγώντας τις τεχνητές µεταβλητές εκτός βάσης Η µέθοδος του µεγάλου Μ...64 Κεφάλαιο 4 υϊκή θεωρία Η γενική µορφή του δυϊκού προβλήµατος Το δυϊκό θεώρηµα Οι βέλτιστες δυϊκές µεταβλητές ως οριακά κέρδη Η δυϊκή µέθοδος Simplex Η γεωµετρία της δυϊκής Simplex Αναζήτηση αρχικής βασικής εφικτής λύσης του δυϊκού προβλήµατος: η µέθοδος του τεχνητού περιορισµού Μια εναλλακτική τεχνική αναζήτησης αρχικής βασικής εφικτής λύσης του δυϊκού προβλήµατος...89 Κεφάλαιο 5 Ανάλυση ευαισθησίας Προσθήκη νέας µεταβλητής Προσθήκη νέου περιορισµού Προσθήκη νέου ανισοτικού περιορισµού Προσθήκη νέου ισοτικού περιορισµού Μεταβολή των συντελεστών b i Μεταβολή των συντελεστών κέρδους c i Μεταβολή των συντελεστών a ij Οι µεταβολές δεν αφορούν στοιχεία βασικών στηλών...5

3 5.5.2 Οι µεταβολές αφορούν στοιχεία βασικών στηλών...5 Κεφάλαιο 6 Ακέραιος γραµµικός προγραµµατισµός Τεχνικές περιγραφής ΠΑΓΠ υαδική περιγραφή Περιορισµοί εξαναγκασµού Περιορισµοί µοναδικότητας ιαζευκτικοί περιορισµοί Περιορισµοί εύρους τιµών Κατά τµήµατα γραµµική συνάρτηση κέρδους Μεθοδολογίες επίλυσης προβληµάτων ακέραιου γραµµικού προγραµµατισµού Μέθοδος διακλάδωσης - φράγµατος...4 Απόδειξη Θεωρήµατος Απόδειξη Θεωρήµατος Απόδειξη Θεωρήµατος Απόδειξη Θεωρήµατος Απόδειξη Θεωρήµατος Απόδειξη Θεωρήµατος Απόδειξη Θεωρήµατος Απόδειξη Θεωρήµατος Απόδειξη Θεωρήµατος Απόδειξη Θεωρήµατος Απόδειξη Θεωρήµατος Απόδειξη Θεωρήµατος Απόδειξη Θεωρήµατος Απόδειξη Θεωρήµατος Απόδειξη Θεωρήµατος Απόδειξη Πορίσµατος Απόδειξη Πορίσµατος Απόδειξη Θεωρήµατος Απόδειξη Θεωρήµατος

4 Κεφάλαιο Εισαγωγή. Το πρόβληµα του µαθηµατικού προγραµµατισµού Το γενικό πρόβληµα του µαθηµατικού προγραµµατισµού µπορεί να διατυπωθεί ως εξής: Να βρεθούν οι τιµές των µεταβλητών x, x 2,, x n που ικανοποιούν m ανισότητες (ή ισότητες): g i (x,, x n ) {, =, } b i, i =, 2,, m (.) και που επιπλέον µεγιστοποιούν ή ελαχιστοποιούν τη συνάρτηση: z = f(x,, x n ) (.2) Οι συνθήκες (.) λέγονται περιορισµοί, η συνάρτηση (.2) ονοµάζεται αντικειµενική συνάρτηση, οι µεταβλητές x i καλούνται µεταβλητές απόφασης, οι σταθερές b i θεωρούνται γνωστές και για κάθε i ισχύει ή ανισότητα ή ισότητα. Κάθε x R n, x = (x,, x n ) T που ικανοποιεί τους περιορισµούς καλείται εφικτή λύση του προβλήµατος και κάθε εφικτή λύση που βελτιστοποιεί (ελαχιστοποιεί ή µεγιστοποιεί) την αντικειµενική συνάρτηση f, ονοµάζεται βέλτιστη εφικτή λύση. Το πρόβληµα του µαθηµατικού προγραµµατισµού είναι κατά συνέπεια ένα πρόβληµα µεγιστοποίησης ή ελαχιστοποίησης. Ανάλογα µε τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των συναρτήσεων g i των περιορισµών (.) ή της αντικειµενικής συνάρτησης f (.2) το πρόβληµα του µαθηµατικού προγραµµατισµού µπορεί να χαρακτηρισθεί σαν ακέραιος, κυρτός, τετραγωνικός, δυναµικός, στοχαστικός, γραµµικός προγραµµατισµός κ.λ.π. Στον γραµµικό προγραµµατισµό οι περιορισµοί και η αντικειµενική συνάρτηση δίδονται από: n g i (x,, x n ) = a x ij j {, =, } b i, i =, 2,, m (.3) j= z = f(x,, x n ) = c x j j n j= (.4) 3

5 όπου οι a ij και c j είναι δοσµένες πραγµατικές σταθερές και µάλιστα οι σταθερές c j καλούνται συντελεστές της αντικειµενικής συνάρτησης ή συντελεστές κέρδους (ή κόστους). Για λόγους ευκολίας και χωρίς βλάβη της γενικότητας µπορούµε να προσθέσουµε τους ακόλουθους περιορισµούς µη αρνητικότητας: x j, j =, 2,, n (.5) Συνεπώς το γενικό πρόβληµα γραµµικού προγραµµατισµού (ΠΓΠ) έχει τη µορφή: z = {max, min}(c x + c 2 x c n x n ) a x + a 2 x a n x n, =, b a 2 x + a 22 x a 2n x n, =, b 2 (.6) a m x + a m2 x a mn x n, =, b m x, x 2,, x n Αν όλοι οι περιορισµοί είναι εξισώσεις ή ανισώσεις της ίδιας φοράς το παραπάνω πρόβληµα γραµµικού προγραµµατισµού µπορεί να γραφεί πιο συνοπτικά µε µορφή πινάκων: z = {max, min} c T x T Ax {, =, } b (.7) x όπου x = (x,, x n ) Τ, c = (c,, c n ) Τ, b = (b,, b m ) Τ, = (,, ) Τ R m και A = a a2 am a a a 2 22 m2 an a 2n amn.2 Παραδείγµατα φυσικών προβληµάτων που εκφράζονται σαν προβλήµατα γραµµικού προγραµµατισµού (ΠΓΠ) Υπάρχει πληθώρα πρακτικών προβληµάτων που µπορούν να διατυπωθούν µαθηµατικά σαν προβλήµατα γραµµικού προγραµµατισµού. Πριν προχωρήσουµε στη 4

6 θεωρητική θεµελίωση και παρουσίαση των βασικών µεθοδολογιών επίλυσης τέτοιων προβληµάτων παρουσιάζουµε µερικά παραδείγµατα φυσικών προβληµάτων που µπορούν να παρασταθούν ως ΠΓΠ. Παράδειγµα. Ένας αγρότης βρίσκει στην αγορά δύο είδη τροφής για τα ζώα του. Γνωρίζει ότι αυτά χρειάζονται τουλάχιστον 6, 84 και 72 µονάδες από τα θρεπτικά συστατικά Α, Β και Γ αντίστοιχα, κάθε ηµέρα. Ο πίνακας που ακολουθεί συνοψίζει την περιεκτικότητα σε θρεπτικά συστατικά και το κόστος της κάθε τροφής. Θρεπτικά συστατικά (µονάδες/kg) Α Β Γ Κόστος ( /Kg) Τροφή Τροφή Ο αγρότης επιθυµεί να εκτιµήσει ποιες είναι οι καθηµερινές ποσότητες από κάθε είδος τροφής που ελαχιστοποιούν το ηµερήσιο κόστος τροφής ενώ συγχρόνως εξασφαλίζουν ότι τα ζώα παίρνουν τις απαιτούµενες ποσότητες θρεπτικών συστατικών. Περιγράψτε το πρόβληµα ως πρόβληµα γραµµικού προγραµµατισµού. Λύση Έστω x η ποσότητα τροφής που θα χρησιµοποιείται ανά ζώο και ανά ηµέρα. Έστω x 2 η ποσότητα τροφής 2 που θα χρησιµοποιείται ανά ζώο και ανά ηµέρα. Προφανώς x, x 2. Τα ζώα θα πάρουν 3x +2x 2 µονάδες από το συστατικό Α, 7x +2x 2 µονάδες από το συστατικό Β και 3x +6x 2 µονάδες από το συστατικό Γ. Συνεπώς θα πρέπει: 3x + 2x 2 6 7x + 2x x + 6x 2 72 Το κόστος δίδεται από την z = 3x +.2x 2. Έτσι η µαθηµατική διατύπωση του προβλήµατος ως ΠΓΠ είναι: z = min(3x +.2x 2 ) 3x + 2x 2 6 5

7 7x + 2x x + 6x 2 72 x, x 2 Παράδειγµα.2 Ένα τµήµα ενός µεγάλου εργοστασίου κατασκευάζει δύο µέρη που χρειάζονται στο τελικό προϊόν του εργοστασίου. Το τµήµα διαθέτει 4 γραµµές παραγωγής που είναι δυνατό να κατασκευάζουν τα δύο µέρη χρησιµοποιώντας διαφορετικά ποσά εργασίας και δύο είδη πρώτης ύλης, την Α και την Β. Ο πίνακας που ακολουθεί παρουσιάζει τις εισροές-εκροές της κάθε γραµµής παραγωγής για λειτουργία µιας ώρας: ΕΙΣΡΟΗ ΕΚΡΟΗ Γραµµή Εργασία (Ανθρ-ώρες) Πρώτη Ύλη Α (Kg) Πρώτη Ύλη Β (Kg) Μονάδες Μέρους Μονάδες Μέρους Το τµήµα πρέπει να κατασκευάζει 2 µονάδες του µέρους την εβδοµάδα και 8 µονάδες του µέρους 2 την εβδοµάδα. Στη διάθεση του τµήµατος βρίσκονται κάθε εβδοµάδα 4 τόνοι της πρώτης ύλης Α, 2 τόνοι της πρώτης ύλης Β και ανθρωποώρες εργασίας. Το κόστος της Α είναι 3 /Kg και της Β 7 /Kg. Το κόστος του εργατικού δυναµικού είναι δοσµένο (σταθερό) ακόµη κι αν δεν χρησιµοποιηθούν οι διαθέσιµες ανθρωποώρες. Τέλος η νοµοθεσία επιτρέπει επιπλέον υπερωρίες µέχρι 2 ανθρωποώρες την εβδοµάδα µε κόστος 8 /Ανθρωποώρα. α) Περιγράψτε το πρόβληµα ως ΠΓΠ αν ζητείται το ελάχιστο κόστος παραγωγής. β) Εξετάστε πως αλλάζει το πρόβληµα η χρήση υπερωριών. Λύση Έστω x j j =,, 4 ο αριθµός των ωρών εβδοµαδιαίως που χρησιµοποιείται η γραµµή παραγωγής j. Οι περιορισµοί εργασίας και πρώτων υλών εκφράζονται ως εξής: 6

8 2x + 3x 2 + x x 4 6x + x 2 + 2x x 4 4 3x + 35x 2 + 6x 3 + 8x 4 2 Οι απαιτήσεις παραγωγής που θέτει το εργοστάσιο στο τµήµα συνοψίζονται στους περιορισµούς: 35x + 45x 2 + 7x x + 42x 2 + 9x 4 8 Τέλος πρέπει να ικανοποιούνται οι περιορισµοί µη αρνητικότητας x j, j =, 2, 3, 4. Το κόστος της παραγωγής δίδεται από: z = 3(6x + x 2 + 2x x 4 ) + 7(3x + 35x 2 + 6x 3 + 8x 4 ) = 69x + 545x 2 + 2x x 4 Εποµένως το ΠΓΠ που περιγράφει το εν λόγω πρόβληµα παραγωγής είναι: z = min(69x + 545x 2 + 2x x 4 ) 2x + 3x 2 + x x 4 6x + x 2 + 2x x 4 4 3x + 35x 2 + 6x 3 + 8x x + 45x 2 + 7x x + 42x 2 + 9x 4 8 x j, j =,, 4. Εξετάζουµε τώρα το ερώτηµα (β). Έστω x 5 ο αριθµός των ωρών υπερωρίας που θα χρησιµοποιηθούν. Σε αυτή την περίπτωση λόγω των νοµικών περιορισµών πρέπει: x 5 2 Η χρήση υπερωριών οδηγεί επίσης στην αλλαγή του πρώτου περιορισµού που αφορά το σύνολο των διαθέσιµων ανθρωποωρών και ο οποίος διαµορφώνεται ως εξής: 2x + 3x 2 + x x 4 + x 5 Τέλος αλλάζει η συνάρτηση κόστους στην οποία πρέπει να προσθέσουµε το κόστος υπερωριών που είναι ίσο µε 8x 5. Έτσι το ΠΓΠ µε την προσθήκη των υπερωριών διαµορφώνεται ως ακολούθως: z = min(69x + 545x 2 + 2x x 4 + 8x 5 ) 7

9 2x + 3x 2 + x x 4 x 5 6x + x 2 + 2x x 4 4 3x + 35x 2 + 6x 3 + 8x x + 45x 2 + 7x x + 42x 2 + 9x 4 8 x 5 2 x j, j =,, 5. Παράδειγµα.3 Μια εταιρεία παραγωγής χαρτιού που διαθέτει 2 εργοστάσια, πρέπει να προµηθεύει τυπογραφικό χαρτί σε τρία πιεστήρια κάθε εβδοµάδα. Το εργοστάσιο παράγει 35 τόνους και το εργοστάσιο 2 55 τόνους τυπογραφικού χαρτιού την εβδοµάδα. Τα πιεστήρια, 2 και 3 ζητούν 3 τόνους/εβδοµάδα, 4 τόνους/εβδοµάδα και 2 τόνους/εβδοµάδα αντίστοιχα. Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει τα κόστη µεταφοράς σε /τόνο. Πιεστήριο Εργοστάσιο Το ζητούµενο είναι ο καθορισµός των ποσοτήτων χαρτιού που θα πρέπει να σταλούν από κάθε εργοστάσιο σε κάθε πιεστήριο έτσι ώστε να ελαχιστοποιηθεί το κόστος µεταφοράς. Λύση Έστω x ij η ποσότητα χαρτιού (σε τόνους) που µεταφέρεται από το εργοστάσιο i στο πιεστήριο j. Έτσι προκύπτουν οι περιορισµοί προσφοράς: x + x 2 + x 3 = 35 x 2 + x 22 + x 23 = 55 οι περιορισµοί ικανοποίησης της ζήτησης: x + x 2 = 3 x 2 + x 22 = 4 8

10 x 3 + x 23 = 2 και οι περιορισµοί µη αρνητικότητας: x ij, i =, 2, j =, 2, 3 Το κόστος που πρέπει να ελαχιστοποιηθεί είναι: z = 7x + 22x 2 + 5x 3 + 8x 2 + 6x x 23 Το ΠΓΠ που καταλήγουµε είναι το ακόλουθο: z = min(7x + 22x 2 + 5x 3 + 8x 2 + 6x x 23 ) x + x 2 + x 3 = 35 x 2 + x 22 + x 23 = 55 x + x 2 = 3 x 2 + x 22 = 4 x 3 + x 23 = 2 x ij, i =, 2, j =, 2, 3..3 Η γραφική µέθοδος επίλυσης ΠΓΠ Όταν σε ένα ΠΓΠ υπάρχουν δύο µεταβλητές απόφασης είναι εφικτή η γραφική επίλυση του. Αν και η πρακτική σηµασία της γραφικής µεθόδου είναι πολύ µικρή, εντούτοις η εξέταση της γεωµετρικής απεικόνισης του ΠΓΠ σε δύο διαστάσεις οδηγεί σε πολύ χρήσιµες παρατηρήσεις για τα χαρακτηριστικά της βέλτιστης λύσης και µας προσφέρει µια διαισθητική εικόνα του ΠΓΠ. Θα περιγράψουµε αυτή τη µέθοδο µε τη βοήθεια δυο παραδειγµάτων. Παράδειγµα.4 Έστω το ακόλουθο ΠΓΠ: z = max(x + x 2 ) x + 2x 2 3 2x + x 2 3 x, x 2 9

11 Λύση Στο δυσδιάστατο χώρο κάθε µια από τις ανισώσεις ορίζει ένα ηµιεπίπεδο. Η τοµή όλων των ηµιεπιπέδων είναι το σύνολο όλων των εφικτών λύσεων S που παρουσιάζεται ως η σκιασµένη περιοχή στο Σχήµα.. Για να υπολογίσουµε τη βέλτιστη λύση προχωράµε ως εξής. Για κάθε πραγµατική σταθερά z το σύνολο των σηµείων µε κέρδος ίσο µε z είναι µια γραµµή µε εξίσωση z = x + x 2 = c T x, όπου c T = (, ) και x T = (x, x 2 ). ιαφορετικές τιµές του z µας δίδουν διαφορετικές γραµµές παράλληλες µεταξύ τους και κάθετες στο διάνυσµα c. Η µετατόπιση των γραµµών αυτών προς την κατεύθυνση του διανύσµατος των συντελεστών κέρδους c οδηγεί στη µεγιστοποίηση της τιµής της αντικειµενικής συνάρτησης. Συνεπώς για να µεγιστοποιήσουµε την αντικειµενική συνάρτηση µετακινούµαστε προς την κατεύθυνση του c χωρίς όµως να εγκαταλείπουµε την περιοχή εφικτών λύσεων S, δηλαδή θα πρέπει η γραµµή που αντιστοιχεί στην αντικειµενική συνάρτηση να έχει σηµεία τοµής µε την περιοχή εφικτών λύσεων. Στην περίπτωση µας βλέπουµε ότι το κέρδος µας µεγιστοποιείται όταν η ευθεία της αντικειµενικής συνάρτησης διέρχεται από το σηµείο (x, x 2 ) = (, ) της περιοχής εφικτών λύσεων. Συνεπώς αυτή είναι η βέλτιστη λύση του ΠΓΠ που εξετάζουµε. (,3) x 2x + x 2 3 (,.5) c S (,) (.5,) x + x 2 = x + x 2 = z x + 2x 2 3 x + x 2 = 2 X 2 (3,) Σχήµα. Χώρος εφικτών λύσεων Παραδείγµατος.4.

12 Παράδειγµα.5 Έστω το ΠΓΠ όπου η περιοχή εφικτών λύσεων καθορίζεται από τους περιορισµούς: x + x 2 x, x 2 α) Να βρεθεί η βέλτιστη λύση για τις ακόλουθες τιµές του c T : (, ), (, ), (,) και (, ) όταν ζητείται η ελαχιστοποίηση της αντικειµενικής συνάρτησης z = c T x. β) Ποια είναι η περιοχή εφικτών λύσεων αν προσθέσουµε τον περιορισµό x + x 2.; Λύση (α) Η περιοχή εφικτών λύσεων φαίνεται στο Σχήµα.2. Όταν το διάνυσµα των συντελεστών της αντικειµενικής συνάρτησης είναι c = (, ) T τότε η βέλτιστη λύση είναι το σηµείο (, ). Εδώ αξίζει να σηµειωθεί, ότι στην περίπτωση που έχουµε ελαχιστοποίηση, όπως εδώ, η βελτιστοποίηση επιτυγχάνεται µε την µετακίνηση της ευθείας της αντικειµενικής συνάρτησης στην αντίθετη κατεύθυνση από αυτή του διανύσµατος c. x + x 2 (,) c = (,) T c = (,) T S c = (,) T x + x 2. c = (, ) T Σχήµα.2 Χώρος εφικτών λύσεων Παραδείγµατος.5.

13 Όταν το c T = (, ), έχουµε άπειρες βέλτιστες λύσεις. Σε αυτή την περίπτωση κάθε διάνυσµα x T = (, x 2 ) όπου το x 2 ικανοποιεί την συνθήκη x 2, δηλαδή κάθε σηµείο του ευθύγραµµου τµήµατος µε άκρα τα σηµεία (, ) και (, ) είναι βέλτιστη λύση. Αυτό οφείλεται στο ότι η ευθεία της αντικειµενικής συνάρτησης είναι παράλληλη στην ευθεία που αποτελεί το σύνορο του περιορισµού x. Αντίστοιχα όταν c = (, ) T, έχουµε επίσης άπειρες βέλτιστες λύσεις. Πιο συγκεκριµένα εδώ βέλτιστη λύση είναι κάθε διάνυσµα x = (x, ) T όπου το x ικανοποιεί την συνθήκη x. Σε αυτή την περίπτωση το σύνολο των βέλτιστων λύσεων δεν είναι φραγµένο. Όταν c = (, ) T για κάθε εφικτή λύση x = (x, x 2 ) T µπορούµε να βρούµε µια άλλη λύση µε µικρότερη τιµή της αντικειµενικής συνάρτησης, απλά αυξάνοντας την τιµή της x, άρα δεν υπάρχει βέλτιστη λύση. Σε αυτή την περίπτωση το βέλτιστο κόστος τείνει στο. Ο λόγος που συµβαίνει αυτό είναι ότι η περιοχή εφικτών λύσεων δεν είναι φραγµένη. (β) Αν προσθέσουµε τον περιορισµό x + x 2. είναι προφανές ότι δεν υπάρχουν εφικτές λύσεις και το σύνολο των εφικτών λύσεων είναι S =. Από τη µελέτη των δύο παραπάνω παραδειγµάτων µπορεί κανείς να οδηγηθεί στις ακόλουθες διαισθητικές παρατηρήσεις: Παρατήρηση.: Γενικά φαίνεται ότι υπάρχουν τα παρακάτω ενδεχόµενα σχετικά µε την ύπαρξη και τη µορφή των βέλτιστων λύσεων ενός ΠΓΠ: α) Υπάρχει µία µοναδική βέλτιστη λύση. β) Υπάρχουν άπειρες βέλτιστες λύσεις. γ) Το βέλτιστο κόστος (ή κέρδος) είναι (ή + ) και δεν υπάρχει βέλτιστη λύση. δ) Το σύνολο των εφικτών λύσεων είναι κενό. Παρατήρηση.2: Η περιοχή εφικτών λύσεων φαίνεται ότι αν υπάρχει είναι ένα κυρτό πολύγωνο. Αν υπάρχει βέλτιστη λύση αυτή είναι µια από τις κορυφές του πολυγώνου, ή µια από τις ακµές του, οπότε έχουµε άπειρες βέλτιστες λύσεις. 2

14 Στη συνέχεια θα δούµε ότι οι παραπάνω παρατηρήσεις γενικεύονται και σε προβλήµατα µεγαλύτερης διάστασης..4. Η κανονική µορφή του ΠΓΠ Όπως έχουµε δει υπάρχει µια ποικιλία στον τρόπο µε τον οποίο παρουσιάζονται τα διάφορα ΠΓΠ. Για λόγους ευκολίας κυρίως στην ανάπτυξη µιας γενικής µεθοδολογίας επίλυσης τέτοιων προβληµάτων θα θέλαµε να τυποποιήσουµε κατά το δυνατόν τη µορφή παρουσίασης τους. Ορισµός.: Ένα ΠΓΠ είναι σε κανονική µορφή όταν παρουσιάζεται ως εξής z = max(c x + c 2 x c n x n ) a x + a 2 x a n x n = b a 2 x + a 22 x a 2n x n = b 2 (.6) a m x + a m2 x a mn x n = b m x, x 2,, x n Παρατήρηση.3.: Κάθε ΠΓΠ µπορεί να τεθεί σε κανονική µορφή. Αυτό επιτυγχάνεται ως εξής: α) Με την εισαγωγή περιθώριων µεταβλητών οι ανισοτικοί περιορισµοί µετατρέπονται σε ισοτικούς. Γενικά περιορισµοί της µορφής n i = a ij x j b i µπορούν να γραφούν ως n a i ij x j + xn + = b = i και οι περιορισµοί της µορφής n n i = aij x j bi µπορούν να παρουσιαστούν ως a i ij x j xn + = b = i, όπου η x n+ είναι µια νέα µεταβλητή που καλείται περιθώρια µεταβλητή για την οποία βέβαια ισχύει ότι x n+. Με την προσθήκη των περιθωρίων µεταβλητών δεν αλλάζει ουσιαστικά η αντικειµενική συνάρτηση αφού θέτουµε c n+ =. β) Πολλαπλασιάζοντας την αντικειµενική συνάρτηση µε µετατρέπουµε ένα πρόβληµα από πρόβληµα ελαχιστοποίησης σε πρόβληµα µεγιστοποίησης. γ) Στην περίπτωση που κάποια µεταβλητή x i δεν ικανοποιεί τον περιορισµό µη αρνητικότητας, δηλαδή x i ή x i R, την αντικαθιστούµε. Στην πρώτη περίπτωση µε µια νέα µεταβλητή x i για την οποία ισχύει ότι x i = x i και στην 3

15 δεύτερη περίπτωση µε δύο νέες µη αρνητικές µεταβλητές x i, x i2 για τις οποίες έχουµε ότι x i = x i x i2 4

16 Κεφάλαιο 2 Γεωµετρική εικόνα του ΠΓΠ Πριν προχωρήσουµε στην παρουσίαση των βασικών µεθοδολογιών επίλυσης ΠΓΠ είναι απαραίτητο να µελετήσουµε τη γεωµετρική εικόνα αυτών των προβληµάτων. Αυτή η µελέτη µας προσφέρει τις βασικές θεωρητικές αρχές πάνω στις οποίες στηριζόµαστε για να αναπτύξουµε τις µεθοδολογίες επίλυσης των προβληµάτων που εξετάζουµε εδώ. 2.. Πολύεδρα και κυρτά σύνολα Σε αυτή την παράγραφο εισάγουµε µερικές βασικές έννοιες που είναι απαραίτητες για τη µελέτη της γεωµετρίας των ΠΓΠ. Ορισµός 2.: Ονοµάζουµε πολύεδρο το σύνολο που µπορεί να περιγραφεί στη µορφή {x R n Ax b}, όπου Α είναι ένας πίνακας m n και το b είναι ένα διάνυσµα που ανήκει στο R n. Όπως είδαµε στο Κεφάλαιο, το σύνολο των εφικτών λύσεων ενός ΠΓΠ µπορεί να περιγραφεί µε τη µορφή Ax b και συνεπώς είναι πολύεδρο. Ορισµός 2.2: Ένα σύνολο S R n είναι φραγµένο αν υπάρχει σταθερά Κ τέτοια ώστε η απόλυτη τιµή κάθε στοιχείου του S είναι µικρότερη ή ίση της σταθεράς Κ. Ορισµός 2.3: Έστω a ένα µη µηδενικό διάνυσµα του R n και έστω b µια πραγµατική σταθερά. α) Το σύνολο {x R n a Τ x = b} ονοµάζεται υπερεπίπεδο. β) Το σύνολο {x R n a Τ x b} ονοµάζεται ηµίχωρος. Παρατηρείστε ότι ένα υπερεπίπεδο είναι το σύνορο του αντίστοιχου ηµιχώρου. Επιπλέον το διάνυσµα a είναι κάθετο στο υπερεπίπεδο. Τέλος αξίζει να σηµειωθεί ότι ένα πολύεδρο είναι ίσο µε την τοµή ενός πεπερασµένου πλήθους ηµιχώρων. Πολύ σηµαντική για το πρόβληµα του γραµµικού προγραµµατισµού είναι η έννοια του κυρτού συνόλου. 5

17 Ορισµός 2.4: Ένα σύνολο S R n είναι κυρτό αν x, x 2 S και λ [, ] έχουµε ότι λx +( λ) x 2 S. Όταν λ [, ] το στοιχείο λx +( λ) x 2 ανήκει στο ευθύγραµµο τµήµα που ενώνει τα διανύσµατα x και x 2. Αυτή η παρατήρηση µας οδηγεί σε έναν εναλλακτικό ορισµό του κυρτού συνόλου. Ένα σύνολο είναι κυρτό, όταν το ευθύγραµµο τµήµα, που ενώνει δύο οποιαδήποτε από τα στοιχεία του, περιέχεται στο σύνολο αυτό. Ορισµός 2.5: Έστω x, x 2,..., x k R n κι ακόµη λ, λ 2,..., λ k πραγµατικές σταθερές k τέτοιες ώστε λ =. i = i k α) Το διάνυσµα x i = λ i i καλείται κυρτός συνδυασµός των x, x 2,..., x k. β) Η κυρτή θήκη των διανυσµάτων x, x 2,..., x k είναι το σύνολο όλων των κυρτών συνδυασµών των διανυσµάτων αυτών. Το θεώρηµα που ακολουθεί παρουσιάζει µερικά σηµαντικά αποτελέσµατα σχετικά µε την κυρτότητα. Θεώρηµα 2.: α) Η τοµή κυρτών συνόλων είναι κυρτό σύνολο. β) Κάθε πολύεδρο είναι κυρτό σύνολο. γ) Ο κυρτός συνδυασµός ενός πεπερασµένου πλήθους στοιχείων ενός κυρτού συνόλου ανήκει επίσης στο κυρτό σύνολο. δ) Η κυρτή θήκη πεπερασµένου πλήθους διανυσµάτων είναι κυρτό σύνολο. Απόδειξη Όπως έχουµε δει ένα πολύεδρο ορίζεται ως η τοµή ενός συνόλου γραµµικών περιορισµών. Το επόµενο θεώρηµα, του οποίου την απόδειξη θα παραλείψουµε επειδή είναι αρκετά µακροσκελής, µας προσφέρει έναν εναλλακτικό ορισµό και τρόπο αναπαράστασης των πολυέδρων. Θεώρηµα 2.2: Ένα µη κενό και φραγµένο πολύεδρο είναι η κυρτή θήκη των ακρότατων του. Στο Σχήµα 2. δίδεται ένα µικρό παράδειγµα αυτού του εναλλακτικού ορισµού. Το πολύεδρο P µπορεί να προκύψει ως το σύνολο των κυρτών συνδυασµών των κορυφών του z, u και v. Το τυχαίο σηµείο x είναι κυρτός συνδυασµός των σηµείων z 6

18 και w. Το z είναι ακρότατο του P ενώ το w είναι κυρτός συνδυασµός των άλλων δύο ακρότατων του P, u και v. z u P x w v Σχήµα Ακρότατα, κορυφές και βασικές εφικτές λύσεις Στην Παράγραφο.3 παρατηρήσαµε ότι η βέλτιστη λύση σε ένα ΠΓΠ φαίνεται να συναντάται συνήθως σε κάποια «κορυφή» του πολυέδρου των εφικτών λύσεων. Σε αυτή την παράγραφο θα µελετήσουµε την έννοια των κορυφών ενός πολυέδρου τόσο γεωµετρικά όσο κι αλγεβρικά. Ορισµός 2.6: Έστω ένα πολύεδρο P. Ένα διάνυσµα x P καλείται ακρότατο του P αν δεν υπάρχουν δύο διανύσµατα z, z 2 P διαφορετικά του x και µια πραγµατική σταθερά λ [, ] τέτοια ώστε x = λ z + ( λ) z 2 Ορισµός 2.7: Έστω ένα πολύεδρο P. Ένα διάνυσµα x P καλείται κορυφή του P αν υπάρχει κάποιο c τέτοιο ώστε c Τ x < c Τ z για κάθε z P και z x. Με άλλα λόγια το x είναι κορυφή του P αν και µόνο αν το P βρίσκεται στον ένα ηµίχωρο, που ορίζει το υπερεπίπεδο c Τ x = c Τ z και η τοµή του P µε το υπερεπίπεδο είναι το x. Οι γεωµετρικοί ορισµοί που δόθηκαν παραπάνω δεν είναι αλγοριθµικά εύχρηστοι. Στη συνέχεια θα προσπαθήσουµε να ορίσουµε αλγεβρικά αυτές τις έννοιες πράγµα που θα µας βοηθήσει στην προσπάθεια να αναπτύξουµε αλγοριθµικά εργαλεία για την εύρεση των κορυφών ενός πολυέδρου. Έστω ένα πολύεδρο P R n το οποίο ορίζεται από τις σχέσεις α Τ i x b i, i =,, k α Τ i x b i, i = k +,, l α Τ i x = b i, i = l +,, m 7

19 όπου τα α i είναι διανύσµατα του R n και τα b i, είναι πραγµατικές σταθερές Ορισµός 2.8: Αν ένα διάνυσµα x ικανοποιεί τις σχέσεις α Τ i x = b i για κάποια i, οι αντίστοιχοι περιορισµοί ονοµάζονται ενεργοί στο x. Αν υπάρχουν n περιορισµοί που είναι ενεργοί σε ένα διάνυσµα x, τότε το x ικανοποιεί ένα γραµµικό σύστηµα n εξισώσεων µε n αγνώστους. Το σύστηµα έχει µια και µοναδική λύση αν και µόνο αν αυτές οι n εξισώσεις είναι γραµµικά ανεξάρτητες. Θεώρηµα 2.3: Έστω x ένα στοιχείο του R n κι έστω Ι = {i α Τ i x = b i }, όπου Ι το σύνολο των δεικτών των περιορισµών που είναι ενεργοί στο x. Τότε τα ακόλουθα είναι ισοδύναµα: α) Υπάρχουν n διανύσµατα στο σύνολο {α i i I}, που είναι γραµµικά ανεξάρτητα. β) Τα διανύσµατα α i, i I, παράγουν τον R n, δηλαδή κάθε διάνυσµα του R n µπορεί να εκφρασθεί ως γραµµικός συνδυασµός των διανυσµάτων αυτών. γ) Το σύστηµα των γραµµικών εξισώσεων α Τ i x = b i, i I, έχει µία και µοναδική λύση. Απόδειξη Οι έννοιες που ακολουθούν αποτελούν τις αλγεβρικές εκφράσεις των γεωµετρικών εννοιών της κορυφής και του ακρότατου. Ορισµός 2.9: Έστω ένα πολύεδρο P που ορίζεται από γραµµικούς ισοτικούς και ανισοτικούς περιορισµούς και x ένα στοιχείο του R n. α) Το διάνυσµα x είναι βασική λύση αν:. Όλοι οι ισοτικοί περιορισµοί είναι ενεργοί και, 2. Από τους περιορισµούς που είναι ενεργοί στο x οι n είναι γραµµικά ανεξάρτητοι. β) Αν x είναι µια βασική λύση που ικανοποιεί όλους τους περιορισµούς, τότε καλείται βασική εφικτή λύση. Εδώ όταν λέµε ότι οι περιορισµοί i I είναι γραµµικά ανεξάρτητοι εννοούµε ότι τα αντίστοιχα διανύσµατα α i, i I είναι γραµµικά ανεξάρτητα. Στο Σχήµα 2.2 βλέπουµε ένα παράδειγµα του παραπάνω ορισµού. Η σκιασµένη περιοχή που περικλείεται από τα σηµεία A, B, D και E είναι η περιοχή εφικτών λύσεων ενός ΠΓΠ. Τα σηµεία A, B, C, D, E είναι όλα βασικές λύσεις αφού υπάρχουν 8

20 τουλάχιστον δύο περιορισµοί που είναι ενεργοί για κάθε µια από αυτές. Το σηµείο C όµως δεν είναι βασική εφικτή λύση αφού δεν ικανοποιεί όλους τους περιορισµούς και είναι εκτός της περιοχής εφικτών λύσεων. C Β D Α E Σχήµα 2.2. Το ακόλουθο θεώρηµα επιβεβαιώνει ότι η βασικές εφικτές λύσεις είναι οι αλγεβρικές έκφρασεις των κορυφών και των ακρότατων ενός πολυέδρου. Θεώρηµα 2.4: Έστω ένα πολύεδρο P και x ένα στοιχείο του. Τότε τα ακόλουθα είναι ισοδύναµα: α) το x είναι κορυφή του P, β) το x είναι ακρότατο του P, γ) το x είναι βασική εφικτή λύση του P. Απόδειξη Θεώρηµα 2.5: Το σύνολο των βασικών εφικτών λύσεων ενός πολύεδρου είναι πεπερασµένο. Απόδειξη 2.3. Πολύεδρα σε κανονική µορφή Οι ορισµοί των βασικών λύσεων που δόθηκαν στην προηγούµενη παράγραφο αναφέρονται σε γενικά πολύεδρα. Σε αυτή την παράγραφο θα µελετήσουµε τις ίδιες έννοιες σε πολύεδρα που βρίσκονται στην κανονική µορφή (όλοι οι περιορισµοί είναι ισοτικοί εκτός από τους περιορισµούς µη αρνητικότητας). Όπως έχουµε δει όλα τα ΠΓΠ και συνεπώς κι όλα τα πολύεδρα µπορούν να µετασχηµατιστούν στην κανονική 9

21 µορφή. Η χρήση της κανονικής µορφής είναι απαραίτητη για την ανάπτυξη ενός αλγορίθµου επίλυσης ΠΓΠ. Έστω P = {x R n Ax = b, x } ένα πολύεδρο σε κανονική µορφή, κι ακόµη έστω m n οι διαστάσεις του πίνακα A, όπου m είναι το πλήθος των ισοτικών περιορισµών. Από εδώ και πέρα θα κάνουµε την υπόθεση ότι οι m περιορισµοί είναι γραµµικά ανεξάρτητοι. Αυτό συνεπάγεται ότι m n µιας και οι γραµµές του A ανήκουν στον R n. Στη συνέχεια θα δούµε ότι όταν το P οι γραµµικά εξαρτηµένοι περιορισµοί είναι πλεοναστικοί και µπορούν να παραληφθούν Η υπόθεση πλήρους βαθµού του πίνακα Α Ορισµός 2.: Το µέγιστο πλήθος των γραµµικά ανεξάρτητων γραµµών ή στηλών ενός πίνακα A λέγεται βαθµός του A και συµβολίζεται r(a). Όταν ο βαθµός ενός πίνακα A, r(a) = min{m, n}, λέµε ότι ο A είναι πλήρους βαθµού Θεώρηµα 2.6: Έστω P = {x Ax = b, x } ένα µη κενό πολύεδρο, όπου A ένας πίνακας διαστάσεων m n, µε γραµµές α Τ,..., α Τ m. Υποθέτουµε ότι r(a) = k < m και ότι οι γραµµές a T T i,, a ik είναι γραµµικά ανεξάρτητες. Θεωρούµε ακόµη το πολύεδρο T T Q = {x a i x = bi,, a i x = b k i, x } k Τότε έχουµε P = Q. Απόδειξη Εδώ πρέπει να σηµειώσουµε ότι έχουµε υποθέσει πως το πλήθος των περιορισµών m είναι µικρότερο ή ίσο από το πλήθος των µεταβλητών n (m n). Αν n m τότε προφανώς r(a) = k n m, m k περιορισµοί είναι πλεοναστικοί και το πρόβληµα ανάγεται στην προηγούµενη περίπτωση. Αν r(a) = n = m, τότε υπάρχει µια µοναδική λύση του προβλήµατος Ανάπτυξη αλγορίθµου εύρεσης βασικών λύσεων Παρατηρούµε ότι σε κάθε βασική λύση πρέπει να υπάρχουν n γραµµικά ανεξάρτητοι ενεργοί περιορισµοί. Επιπλέον κάθε βασική λύση πρέπει να ικανοποιεί όλους τους ισοτικούς περιορισµούς Ax = b, από τους οποίους παίρνουµε m ενεργούς περιορισµούς, που είναι επίσης γραµµικά ανεξάρτητοι λόγω της υπόθεσης ότι ο πίνακας A είναι πλήρους βαθµού. Για να βρεθούν οι υπόλοιποι n m περιορισµοί, 2

22 θέτουµε n m από τις µεταβλητές x i ίσες µε το µηδέν οπότε γίνονται ενεργοί οι αντίστοιχοι περιορισµοί µη αρνητικότητας x i. Η επιλογή αυτών των n m µεταβλητών που θα πρέπει να τεθούν ίσες µε το µηδέν δεν είναι αυθαίρετη όπως φαίνεται από το ακόλουθο θεώρηµα. Θεώρηµα 2.7: Έστω οι περιορισµοί Ax = b και x και ας υποθέσουµε ότι ο διαστάσεων m n πίνακας A αποτελείται από γραµµικά ανεξάρτητες γραµµές (δηλαδή r(a) = m). Ένα διάνυσµα x R n είναι βασική λύση αν και µόνο Ax = b και: α) Υπάρχουν m στήλες A B(),, A B(m) του πίνακα A που είναι γραµµικά ανεξάρτητες, β) αν i B(),, B(m), τότε x i =. Απόδειξη Με βάση το προηγούµενο αποτέλεσµα µπορούµε να διατυπώσουµε έναν αλγόριθµο για την εύρεση βασικών λύσεων: Αλγόριθµος εύρεσης βασικών λύσεων. Επιλέγουµε m γραµµικά ανεξάρτητες στήλες A B(),, A B(m) του πίνακα A. 2. Θέτουµε x i = για κάθε i B(),, B(m). i = B i B( i) = m 3. Λύνουµε το σύστηµα m εξισώσεων A ( ) x b για τους αγνώστους x B(),, x B(m). Αν µια βασική λύση x είναι και µη αρνητική, δηλαδή x, τότε είναι βασική εφικτή λύση. Αν x είναι βασική λύση τότε οι x B(),, x B(m), καλούνται βασικές µεταβλητές, ενώ οι υπόλοιπες λέγονται µη βασικές. Οι στήλες A B(),, A B(m) καλούνται βασικές στήλες και αποτελούν βάση του R m. Αναδιατάσσοντας τις βασικές στήλες έτσι ώστε να όλες µαζί, σχηµατίζεται ένας m m πίνακας Β που καλείται βασικός πίνακας ή βάση επειδή οι στήλες του είναι βάση του R m. Το διάνυσµα x Β = [x B(),, x B(m) ] Τ, περιέχει τις βασικές µεταβλητές οι οποίες καθορίζονται από την επίλυση της εξίσωσης Bx B = b της οποίας η µοναδική λύση δίδεται από x B = B b 2

23 Παράδειγµα 2. Έστω το πολύεδρο που προκύπτει από τους περιορισµούς σε κανονική µορφή Ax = b και x, όπου A = 2 6 και b = α) Βρείτε δυο διαφορετικές βασικές λύσεις. β) Τι θα γινόταν αν προσθέταµε µια ακόµη στήλη στον πίνακα A ίση µε την έβδοµη στήλη; Λύση Παρατηρούµε ότι οι τέσσερις τελευταίες στήλες του A, A 4, A 5, A 6 και A 7 σχηµατίζουν τον µοναδιαίο πίνακα 4 4 και προφανώς είναι γραµµικά ανεξάρτητες. Επιλέγουµε αυτές ως βασικές και επιλύοντας το αντίστοιχο σύστηµα οδηγούµαστε στη βασική λύση x Τ = [,,, 8, 2, 4, 6] η οποία είναι και µη µηδενική άρα είναι και βασική εφικτή λύση. Πρέπει να σηµειωθεί εδώ ότι επειδή ο βασικός πίνακας είναι ο µοναδιαίος το διάνυσµα των βασικών µεταβλητών x Β είναι ίσο µε το b. Μια άλλη βάση προκύπτει να πάρουµε τις στήλες A 3, A 5, A 6 και A 7 που είναι επίσης γραµµικά ανεξάρτητες. Η αντίστοιχη βασική λύση είναι η x Τ = [,, 4,, 2, 4, 6], που δεν είναι εφικτή αφού x 5 = 2 <. Ας υποθέσουµε ότι υπάρχει και µια όγδοη στήλη στον πίνακα A, η A 8 τέτοια ώστε A 8 = A 7. Σε αυτή την περίπτωση οι βάσεις Β 2 = [A 3, A 5, A 6, A 7 ] και Β 3 = [A 3, A 5, A 6, A 8 ] ενώ είναι ίσες αντιστοιχούν σε διαφορετικές βασικές στήλες και µας δίνουν διαφορετικές βασικές λύσεις. ιαφορετικές βασικές λύσεις πρέπει να αντιστοιχούν σε διαφορετικές βάσεις, διότι µια βάση ορίζει µε µοναδικό τρόπο µια βασική λύση. Παρόλα αυτά δύο διαφορετικές βάσεις µπορεί να οδηγήσουν στην ίδια βασική λύση. Το φαινόµενο αυτό έχει σηµαντικές αλγοριθµικές συνέπειες και θα µελετηθεί στην επόµενη παράγραφο. Όπως έχουµε δει, δυο διαφορετικές βασικές λύσεις λέµε ότι είναι γειτονικές, όταν υπάρχουν n γραµµικά ανεξάρτητοι περιορισµοί, που είναι ενεργοί και στις δύο. 22

24 Σε προβλήµατα στην κανονική τους µορφή δύο βασικές λύσεις είναι γειτονικές όταν έχουν τις ίδιες βασικές στήλες εκτός από µία Εκφυλισµένες βασικές λύσεις Σύµφωνα µε τον ορισµό σε µια βασική λύση πρέπει να υπάρχουν n γραµµικά ανεξάρτητοι ενεργοί περιορισµοί. Στην περίπτωση που υπάρχουν περισσότεροι από n ενεργοί περιορισµοί λέµε ότι έχουµε µια εκφυλισµένη βασική λύση. Ορισµός 2.: Μια βασική λύση x R n καλείται εκφυλισµένη όταν περισσότεροι από n περιορισµοί είναι ενεργοί στο x. Στις δύο διαστάσεις µια εκφυλισµένη βασική λύση συναντάται στην τοµή τριών ή περισσότερων γραµµών, ενώ στις τρεις διαστάσεις έχουµε µια εκφυλισµένη λύση όταν τέµνονται τέσσερα διαφορετικά επίπεδα. Στο Σχήµα 2.3 βλέπουµε ένα γεωµετρικό παράδειγµα εκφυλισµένων βασικών λύσεων. Τα σηµεία Α και C είναι βασικές εφικτές λύσεις ενώ τα σηµεία B και D είναι εκφυλισµένες βασικές εφικτές λύσεις. B C Α D Σχήµα 2.3. Παράδειγµα 2.2 Έστω το πολύεδρο που ορίζεται από τους περιορισµούς x + x 2 + 2x 3 8 x 2 + 6x 3 2 x 4 x 2 6 x, x 2, x 3 23

25 Να βρεθεί µια µη εκφυλισµένη βασική εφικτή λύση του προβλήµατος και µια εκφυλισµένη βασική εφικτή λύση, αν υπάρχει τέτοια. Λύση Το διάνυσµα x T = [2, 6, ] είναι µια µη εκφυλισµένη βασική εφικτή λύση επειδή υπάρχουν ακριβώς τρεις ενεργοί γραµµικά ανεξάρτητοι στο σηµείο αυτό, ο πρώτος ο τέταρτος και ο περιορισµός µη αρνητικότητας x 3. Η λύση x T 2 = [4,, 2] είναι εκφυλισµένη βασική εφικτή λύση αφού τέσσερις περιορισµοί είναι ενεργοί στο σηµείο αυτό, από τους οποίους οι τρεις είναι γραµµικά εξαρτηµένοι. Πιο συγκεκριµένα είναι ενεργοί οι τρεις πρώτοι περιορισµοί και ο περιορισµός µη αρνητικότητας x Εκφυλισµένες βασικές λύσεις σε προβλήµατα εκφρασµένα σε κανονική µορφή Σε µια βασική εφικτή λύση ενός πολυέδρου που βρίσκεται σε κανονική µορφή οι m ισοτικοί περιορισµοί είναι πάντα ενεργοί. Συνεπώς για να υπάρχουν περισσότεροι από n ενεργοί περιορισµοί θα πρέπει να υπάρχουν περισσότερες από n m µεταβλητές ίσες µε το µηδέν. Έτσι οδηγούµαστε στον επόµενο ορισµό, που είναι ειδική περίπτωση του προηγούµενου ορισµού. Ορισµός 2.2: Έστω ένα πολύεδρο σε κανονική µορφή P = {x R n Ax = b, x } κι έστω ακόµη µια βασική λύση x. Αν το πλήθος των γραµµών του A είναι m, το διάνυσµα x είναι εκφυλισµένη βασική λύση αν περισσότερες από n m µεταβλητές του x είναι µηδέν. Παράδειγµα 2.3 Έστω το πολύεδρο του προηγούµενου παραδείγµατος (2.4). Εισάγοντας τις περιθώριες µεταβλητές x 4, x 5, x 6, x 7, µετασχηµατίζουµε το πολύεδρο στην κανονική µορφή P = {x T = [x,, x 7 ] Ax = b, x }, όπου A = 2 6 και b =

26 Να βρεθεί µια εκφυλισµένη βασική εφικτή λύση του προβλήµατος, αν υπάρχει τέτοια. Λύση Θεωρούµε τη βάση B που αποτελείται από τις γραµµικά ανεξάρτητες στήλες A, A 2, A 3 και A 7 του πίνακα A. Για την εκτίµηση της αντίστοιχης βασικής λύσης µηδενίζουµε τις µη βασικές µεταβλητές x 4, x 5 και x 6 και στη συνέχεια επιλύουµε το σύστηµα Ax = b, για την εκτίµηση των υπολοίπων µεταβλητών. Η λύση που καταλήγουµε είναι η x T = [4,, 2,,,, 6]. Η λύση αυτή είναι µια εκφυλισµένη βασική λύση διότι έχουµε συνολικά τέσσερις µηδενικές µεταβλητές ενώ n m =7 4 = 3. Η λύση του συστήµατος ικανοποιεί έναν ακόµη περιορισµό, τον περιορισµό x 2, ισοτικά. Σε µια µη εκφυλισµένη βασική λύση ακριβώς n m περιορισµοί µη αρνητικότητας είναι ενεργοί και οι αντίστοιχες µεταβλητές είναι µη βασικές. Όταν έχουµε µια εκφυλισµένη βασική λύση, περισσότεροι από n m περιορισµοί µη αρνητικότητας είναι ενεργοί και υπάρχουν πολλοί δυνατοί συνδυασµοί επιλογής των n m µη βασικών µεταβλητών. Σε αυτή την περίπτωση υπάρχουν πολλές διαφορετικές βάσεις που αντιστοιχούν στην ίδια βασική λύση Ύπαρξη ακρότατων και η σχέση τους µε τις βέλτιστες λύσεις Σε αυτή την παράγραφο θα µελετήσουµε τις ικανές και αναγκαίες συνθήκες ώστε ένα πολύεδρο να έχει ακρότατα κι επίσης τη σχέση που έχουν αυτά µε τις βέλτιστες λύσεις των ΠΓΠ. Αρχικά πρέπει να παρατηρήσουµε ότι δεν έχουν όλα τα πολύεδρα ακρότατα. Για παράδειγµα ένας ηµίχωρος στον R n όπου n > είναι ένα πολύεδρο χωρίς ακρότατα. Αποδεικνύεται όπως θα δούµε στη συνέχεια ότι η ύπαρξη ακρότατων εξαρτάται από το αν ένα πολύεδρο περιέχει ευθείες γραµµές ή όχι. Ένα πολύ καθαρό παράδειγµα φαίνεται στο Σχήµα 2.4. Το πολύεδρο P περιέχει τουλάχιστον µια (στην πραγµατικότητα περιέχει άπειρες ευθείες γραµµές) και δεν διαθέτει ακρότατα, ενώ το πολύεδρο S δεν περιέχει ευθείες γραµµές αλλά διαθέτει ένα ακρότατο. 25

27 P S Σχήµα 2.4. Ορισµός 2.2: Ένα πολύεδρο P R n λέµε ότι περιέχει µια ευθεία γραµµή αν υπάρχει ένα διάνυσµα x P και ένα µη µηδενικό διάνυσµα d R n τέτοιο ώστε x + λd P για κάθε πραγµατικό λ. Αποδεικνύεται ότι ισχύει το ακόλουθο θεώρηµα. Θεώρηµα 2.8: Έστω ότι το πολύεδρο P = {x R n a T i x b i, i =,, m} είναι µη κενό. Τότε τα ακόλουθα είναι ισοδύναµα: α) Το πολύεδρο P έχει τουλάχιστον ένα ακρότατο. β) Το πολύεδρο P δεν περιέχει ευθείες γραµµές. γ) Υπάρχουν n διανύσµατα από τα a,, a m, που είναι γραµµικά ανεξάρτητα. Απόδειξη Αξίζει να σηµειωθεί ότι ένα φραγµένο πολύεδρο δεν περιέχει ευθεία γραµµή. Όµοια το υποσύνολο S = {x x } του R n δεν περιέχει ευθεία γραµµή. Αφού ένα πολύεδρο σε κανονική µορφή περιέχεται από το S δεν περιέχει ούτε αυτό ευθεία γραµµή. Από τις προηγούµενες παρατηρήσεις προκύπτει το ακόλουθο πόρισµα. Πόρισµα 2.: Κάθε µη κενό φραγµένο πολύεδρο και κάθε µη κενό πολύεδρο σε κανονική µορφή έχει τουλάχιστον µια βασική εφικτή λύση. Στη συνέχεια θα επιβεβαιώσουµε την διαισθητική παρατήρηση που κάναµε στο προηγούµενο κεφάλαιο ότι κάποια (ή κάποιες) από τις κορυφές του πολυέδρου (εφόσον υπάρχουν) της περιοχής εφικτών λύσεων ενός ΠΓΠ είναι βέλτιστη λύση. Θεώρηµα 2.9: Θεωρούµε ένα ΠΓΠ όπου ζητείται η µεγιστοποίηση της αντικειµενικής συνάρτησης c T x στο πολύεδρο P. Υποθέτουµε ότι το P έχει τουλάχιστον µια κορυφή (ακρότατο) κι ότι υπάρχει βέλτιστη λύση. Τότε υπάρχει βέλτιστη λύση που είναι κορυφή του P. Απόδειξη 26

28 Το επόµενο αποτέλεσµα είναι ακόµη πιο ισχυρό αφού µας δείχνει ότι υπάρχει βέλτιστη λύση αρκεί η βέλτιστη τιµή της αντικειµενικής συνάρτηση να είναι φραγµένη. Θεώρηµα 2.: Θεωρούµε ένα ΠΓΠ όπου ζητείται η µεγιστοποίηση της αντικειµενικής συνάρτησης c T x στο πολύεδρο P. Υποθέτουµε ότι το P έχει τουλάχιστον µια κορυφή. Τότε είτε η βέλτιστη τιµή της αντικειµενικής συνάρτησης είναι +, είτε υπάρχει µια κορυφή που είναι βέλτιστη λύση. Απόδειξη Όπως είδαµε υπάρχουν προβλήµατα στα οποία ο χώρος των εφικτών λύσεων είναι ένα πολύεδρο χωρίς ακρότατα. Σε αυτή την περίπτωση η τιµή της αντικειµενικής συνάρτησης απειρίζεται. Αυτή η παρατήρηση µας οδηγεί στο επόµενο πόρισµα. Πόρισµα 2.2: Θεωρούµε ένα ΠΓΠ όπου ζητείται η µεγιστοποίηση της αντικειµενικής συνάρτησης c T x στο µη κενό πολύεδρο P. Τότε είτε η βέλτιστη τιµή της αντικειµενικής συνάρτησης είναι + είτε υπάρχει τουλάχιστον µία βέλτιστη λύση. Μάλιστα θα πρέπει να παρατηρήσουµε ότι όταν το πολύεδρο των εφικτών λύσεων είναι φραγµένο και µη κενό υπάρχει πάντα µια τουλάχιστον βέλτιστη λύση. Ακολουθεί ένα παράδειγµα που παρουσιάζει πως µπορούµε να βρούµε της βέλτιστη λύση ενός ΠΓΠ αξιοποιώντας τα προηγούµενα αποτελέσµατα. Παράδειγµα 2.4 Να λυθεί το παρακάτω ΠΓΠ z = max(3x + 2x 2 2x 3 + x 4 ) x x 2 + x 3 + x 4 = 5 2x + x 2 + 2x 3 = 4x x 2 + 4x 3 + 2x 4 = x, x 2, x 3, x 4 Λύση Παρατηρούµε ότι οι περιορισµοί είναι γραµµικά εξαρτηµένοι. Αν πολλαπλασιάσουµε επί δύο τον πρώτο και τον προσθέσουµε στον δεύτερο παίρνουµε 27

29 τον τρίτο. Άρα ένας από τους τρεις περιορισµούς είναι περιττός. Αφού οι δύο πρώτοι είναι γραµµικά ανεξάρτητοι τους κρατάµε και διαγράφουµε τον τρίτο. Έτσι έχουµε το ισοδύναµο πρόβληµα z = max(3x + 2x 2 2x 3 + x 4 ) x x 2 + x 3 + x 4 = 5 2x + x 2 + 2x 3 = x, x 2, x 3, x 4 που είναι πρόβληµα βαθµού r = 2. Αρχικά εξετάζουµε αν η περιοχή εφικτών λύσεων είναι φραγµένη, που είναι ικανή συνθήκη για να έχει το πρόβληµα βέλτιστη λύση. Από τον δεύτερο περιορισµό και τους περιορισµούς µη αρνητικότητας έχουµε ότι x /2, x 2, x 3 /2. Ακόµη προσθέτοντας κατά µέλη τους περιορισµούς και χρησιµοποιώντας τους περιορισµούς µη αρνητικότητας, προκύπτει ότι x 4 6. Από τα παραπάνω είναι προφανές ότι η περιοχή εφικτών λύσεων στο πρόβληµα µας είναι φραγµένη. Αυτό σηµαίνει ότι για να λύσουµε το πρόβληµα αρκεί να βρούµε τις κορυφές της περιοχής εφικτών λύσεων. Αφού ο βαθµός του πίνακα Α είναι r = 2 παίρνουµε τις στήλες του πίνακα Α ανά δύο. Στο συγκεκριµένο πρόβληµα επειδή έχουµε τέσσερις µεταβλητές και δύο περιορισµούς θα υπάρχουν το πολύ 4!/2!2! = 6 κορυφές. α) Οι στήλες Α και Α 2 είναι γραµµικά ανεξάρτητες, οπότε βρίσκουµε τη λύση του συστήµατος Α x + Α 2 x 2 = b x 2 + x 2 5 = το οποίο έχει λύση x = 2, x 2 = 3. Βλέπουµε ότι αυτή η λύση είναι βασική αλλά όχι εφικτή αφού δεν ικανοποιεί τους περιορισµούς µη αρνητικότητας, άρα δε µπορεί να είναι κορυφή της περιοχής εφικτών λύσεων. β) Οι στήλες Α και Α 3 είναι γραµµικά εξαρτηµένες. γ) Οι στήλες Α και Α 4 είναι γραµµικά ανεξάρτητες, οπότε λύνουµε το ακόλουθο σύστηµα 28

30 Α x + Α 4 x 4 = b x 2 + x 4 5 = κι έχουµε ότι x = /2 και x 4 = 9/2, που γίνεται δεκτή άρα η x T = [/2,,, 9/2] είναι µια κορυφή της περιοχής εφικτών λύσεων. δ) Οι στήλες Α 2 και Α 3 είναι γραµµικά ανεξάρτητες, οπότε έχουµε Α 2 x 2 + Α 3 x 3 = b x x 3 5 = απ όπου προκύπτει ότι x 2 = 3 και x 3 = 2, που δεν είναι εφικτή λύση. ε) Οι στήλες Α 2 και Α 4 είναι γραµµικά ανεξάρτητες, οπότε από το σύστηµα Α 2 x 2 + Α 4 x 4 = b x + 2 x 4 5 = έχουµε ότι x 2 = και x 4 = 6, που γίνεται δεκτή άρα η x T 2 = [,,, 6] είναι µια κορυφή της περιοχής εφικτών λύσεων. στ) Τέλος αφού οι στήλες Α 3 και Α 4 είναι γραµµικά ανεξάρτητες, από το σύστηµα Α 3 x 3 + Α 4 x 4 = b x x 4 5 = έχουµε ότι x 3 = /2 και x 4 = 9/2, που είναι αποδεκτή άρα η x T 3 = [,, /2, 9/2] είναι µια κορυφή της περιοχής εφικτών λύσεων. Άρα υπάρχουν τρεις βασικές εφικτές λύσεις στη περιοχή εφικτών λύσεων. Η βέλτιστη λύση θα πρέπει να αναζητηθεί µεταξύ αυτών. Οι αντίστοιχες τιµές της αντικειµενικής συνάρτησης είναι z = c T x = 6, z 2 = c T x 2 =, z 3 = c T x 3 = 3.5. Συνεπώς η βέλτιστη λύση είναι η x T 2 = [,,, 6] αφού αυτή µεγιστοποιεί την τιµή της αντικειµενικής συνάρτησης. 29

31 Κεφάλαιο 3 Η µέθοδος Simplex για την επίλυση του ΠΓΠ Όπως είδαµε στο προηγούµενο κεφάλαιο, αν ένα ΠΓΠ έχει βέλτιστη λύση, τότε υπάρχει κάποια βασική εφικτή λύση, που είναι βέλτιστη. Ο αλγόριθµος της Simplex στηρίζεται σε αυτό το γεγονός. Η Simplex ψάχνει για τη βέλτιστη λύση µεταπηδώντας από βασική εφικτή λύση σε βασική εφικτή λύση της περιοχής εφικτών λύσεων, έτσι ώστε σε κάθε βήµα να βελτιώνεται η τιµή της αντικειµενικής συνάρτησης. Όταν καταλήξει σε κορυφή (βασική εφικτή λύση), από την οποία δεν µπορεί να µεταβεί σε κάποια γειτονική κορυφή µε καλύτερη τιµή της αντικειµενικής συνάρτησης τερµατίζει, καθώς αυτή είναι η βέλτιστη λύση. Σε αυτό το κεφάλαιο παρουσιάζουµε αναλυτικά τον αλγόριθµο της Simplex. Σε όλο το κεφάλαιο θεωρούµε ότι τα ΠΓΠ που µελετάµε βρίσκονται σε κανονική µορφή δηλαδή z = max(c T x) Ax = b x όπου µε P συµβολίζουµε το σύνολο των εφικτών λύσεων, ο πίνακας A είναι ένας πίνακας m n και θεωρούµε ότι είναι πλήρους βαθµού δηλαδή r(a) = m. 3.. Συνθήκες βελτιστότητας Συνήθως οι αλγόριθµοι βελτιστοποίησης έχουν την ακόλουθη δοµή. Ξεκινώντας από µια εφικτή λύση αναζητούν στη «γειτονιά» τους µια εφικτή λύση µε καλύτερη τιµή της αντικειµενικής συνάρτησης. Αν δεν υπάρχει γειτονικό σηµείο, που να βελτιώνει την αντικειµενική συνάρτηση, είµαστε σε τοπικό βέλτιστο. Στην περίπτωση του γραµµικού προγραµµατισµού τα τοπικά βέλτιστα είναι και ολικά λόγω της κυρτότητας της αντικειµενικής συνάρτησης και του συνόλου εφικτών λύσεων. Σε αυτή την παράγραφο θα ασχοληθούµε µε το πρόβληµα της αναζήτησης βελτιωµένων γειτονικών λύσεων και των συνθηκών βελτιστότητας, εκείνων δηλαδή των συνθηκών που µας εξασφαλίζουν ότι η λύση που έχουµε βρει είναι βέλτιστη. 3

32 Υποθέτουµε ότι είµαστε αρχικά σε ένα σηµείο x P κι ότι σχεδιάζουµε να µετακινηθούµε µακριά από το x προς την κατεύθυνση ενός διανύσµατος d R n. Προφανώς θα πρέπει να εξετάσουµε τα διανύσµατα εκείνα που δε µας µεταφέρουν άµεσα εκτός της περιοχής εφικτών λύσεων, έτσι οδηγούµαστε στον ακόλουθο ορισµό. Ορισµός 3.: Έστω ένα σηµείο x του πολυέδρου P. Ένα διάνυσµα d R n λέµε ότι ορίζει µια εφικτή κατεύθυνση στο x, αν υπάρχει θετικός πραγµατικός θ τέτοιος ώστε x + θd P. Έστω x µια βασική εφικτή λύση ενός ΠΓΠ σε κανονική µορφή. Αν x B(),, x B(m), είναι οι βασικές µεταβλητές, ο πίνακας B = [A B(),, A B(m) ] είναι ο αντίστοιχος βασικός πίνακας. Προφανώς x i = για κάθε µη βασική µεταβλητή, ενώ το διάνυσµα τιµών των βασικών µεταβλητών δίδεται, όπως έχουµε δει, από x B = B b Μελετάµε τη δυνατότητα µετακίνησης από το σηµείο x, σε ένα νέο διάνυσµα x + θd, επιλέγοντας µια µη βασική µεταβλητή x j και µεταβάλλοντας την τιµή της από µηδέν σε µια θετική τιµή θ. Οι υπόλοιπες µη βασικές µεταβλητές παραµένουν ίσες µε το µηδέν. Αυτό σηµαίνει ότι οι αντίστοιχες µεταβλητές του διανύσµατος d παίρνουν τις τιµές dj = και d i = για όλες τις µη βασικές µεταβλητές x i εκτός της x j. Το διάνυσµα των βασικών µεταβλητών γίνεται x Β + θd Β, όπου d Τ Β = [d B(),, d B(m) ] είναι το διάνυσµα των µεταβλητών του d που αντιστοιχούν στις βασικές µεταβλητές. Αφού µας ενδιαφέρουν µόνο οι εφικτές λύσεις απαιτούµε A(x + θd) = b και δεδοµένου ότι η x είναι εφικτή λύση έχουµε ότι Ax = b. Για να ικανοποιούνται οι περιορισµοί δεδοµένου ότι θ >, θα πρέπει να ισχύει ότι Ad =. Αφού dj = και d i = για όλες τις άλλες µη βασικές µεταβλητές x i, έχουµε n = Ad = Aidi = m i= i= A B( i) d B( i) + A j = Bd B + A j Ο πίνακας Β αποτελείται από γραµµικά ανεξάρτητες στήλες άρα είναι αντιστρέψιµος κι έτσι από την προηγούµενη εξίσωση παίρνουµε d Β = B A j (3.) Με αυτό τον τρόπο εξασφαλίζουµε ότι η νέα λύση ικανοποιεί τους περιορισµούς Ax = b. Τι γίνεται όµως µε τους περιορισµούς µη αρνητικότητας; Στη νέα λύση οι µη 3

33 βασικές µεταβλητές x i εκτός της x j παραµένουν µηδέν, ενώ η x j γίνεται θετική, άρα θα πρέπει να εξετάσουµε τι γίνεται µε τις τιµές των βασικών µεταβλητών. ιακρίνουµε δυο περιπτώσεις: α) Υποθέτουµε ότι η x είναι µια µη εκφυλισµένη βασική εφικτή λύση. Σε αυτή την περίπτωση x B > και τελικά έχουµε ότι x B + θ d Β για αρκετά µικρές τιµές του θ, δηλαδή το d ορίζει µια εφικτή κατεύθυνση. β) Αν όµως η βασική εφικτή λύση από την οποία ξεκινάµε είναι εκφυλισµένη τότε το d δεν ορίζει πάντα µια εφικτή κατεύθυνση. Είναι δυνατό µια βασική µεταβλητή x Β(i) να είναι µηδέν, ενώ η αντίστοιχη µεταβλητή d Β(i) του d B = B A j να είναι αρνητική. Σε αυτή την περίπτωση ο περιορισµός µη αρνητικότητας παραβιάζεται για οποιαδήποτε θετική τιµή του θ. Έστω ότι το d ορίζει µια εφικτή κατεύθυνση. Αν το d µας οδηγεί στην j-οστή κατεύθυνση, δηλαδή µεταβάλει την τιµή της µεταβλητής x j που ήταν αρχικά µηδενική, τότε ο ρυθµός µεταβολή της αντικειµενικής συνάρτησης c T d θα είναι ίσος µε c T Β d Β + c j, όπου c T Β = [c B(),, c B(m) ] είναι το διάνυσµα των συντελεστών της αντικειµενικής συνάρτησης, που αντιστοιχούν στις βασικές µεταβλητές. Χρησιµοποιώντας την (3.) έχουµε ότι c T d = c j c T Β B A j. Η ποσότητα αυτή είναι αρκετά σηµαντική. Η παράµετρος c j εκφράζει τη µοναδιαία µεταβολή της αντικειµενικής συνάρτησης αν αυξηθεί η µεταβλητή x j, ενώ ο όρος c T Β B A j εκφράζει τη µεταβολή της αντικειµενικής συνάρτησης που προκαλείται από την αλλαγή των τιµών των βασικών µεταβλητών και αντισταθµίζει την µεταβολή λόγω της x j. Ορισµός 3.2: Αν x µια βασική εφικτή λύση του πολυέδρου P, B ο αντίστοιχος βασικός πίνακας και c Β το διάνυσµα των συντελεστών αντικειµενικής συνάρτησης των βασικών µεταβλητών, τότε για κάθε j ορίζουµε ως µοναδιαία αύξηση του κέρδους c j της x j την ποσότητα c j = c j c T Β B A j. Παράδειγµα 3. Έστω το ακόλουθο ΠΓΠ z = max(x + 2x 2 + 3x 3 + 2x 4 ) x + x 2 + x 3 + x 4 = 2 32

34 2x + 3x 3 + 4x 4 = 2 x, x 2, x 3, x 4 α) Βρείτε µια βασική εφικτή λύση. β) Υπολογίστε το διάνυσµα βασικής κατεύθυνσης κατά τη διεύθυνση µιας από τις µη βασικές µεταβλητές και την αντίστοιχη µοναδιαία αύξηση κέρδους. Λύση Παρατηρούµε ότι οι δύο πρώτες στήλες του A, A Τ = [, 2] και A Τ 2 = [, ] είναι γραµµικά ανεξάρτητες οπότε µπορούµε να επιλέξουµε τις x, x 2 ως βασικές µεταβλητές. Ο αντίστοιχος βασικός πίνακας είναι ο B = 2 Θέτουµε τις x 3 = x 4 =, κι επιλύοντας ως προς x, x 2 προκύπτει ότι x = και x 2 =. Το διάνυσµα βασικής κατεύθυνσης, που αντιστοιχεί στη µεταβολή της µη βασικής µεταβλητής x 3 υπολογίζεται ως ακολούθως. Όπως έχουµε δει θα πρέπει d 3 = και d 4 =. Η κατεύθυνση µεταβολής των βασικών µεταβλητών εκτιµάται µε τη χρήση της Εξίσωσης (3.) d d 2 = d B = B A 3 = / 2 = / 2 3 3/ 2 / 2 Η µοναδιαία αύξηση κέρδους που προκύπτει αν µετακινηθούµε σε αυτή την κατεύθυνση είναι c 3 = c 3 c Β T B A 3 = 2.5. Ας ξαναδούµε λίγο τον ορισµό της µοναδιαίας αύξησης κέρδους για την περίπτωση των βασικών µεταβλητών. Προφανώς B [A B(),, A B(m) ] = I, όπου I είναι ο m m µοναδιαίος πίνακας. Από τα προηγούµενα έχουµε ότι B A B(i), είναι η i-στη στήλη του µοναδιαίου πίνακα, που είναι το i-στο µοναδιαίο διάνυσµα e i. Συνεπώς για κάθε βασική µεταβλητή x B(i) θα έχουµε c B(i) = c B(i) c T Β B A B(i) = c B(i) c T Β e i = c B(i) c B(i) =, πράγµα που σηµαίνει ότι η µοναδιαία αύξηση κέρδους για τις βασικές µεταβλητές είναι µηδέν. Το επόµενο θεώρηµα µας δίδει τις απαραίτητες συνθήκες βελτιστότητας. 33

35 Θεώρηµα 3.: Έστω µια βασική εφικτή λύση x που αντιστοιχεί σε ένα βασικό πίνακα B κι ακόµη έστω c το αντίστοιχο διάνυσµα µοναδιαίων αυξήσεων κέρδους. α) Αν c, τότε το x είναι βέλτιστη λύση. β) Αν το x είναι βέλτιστη και µη εκφυλισµένη βασική εφικτή λύση τότε c. Απόδειξη Σηµειώστε ότι το προηγούµενο θεώρηµα επιτρέπει τη δυνατότητα c j > για κάποια µη βασική µεταβλητή x j αν x είναι µια εκφυλισµένη βέλτιστη βασική εφικτή λύση. Σύµφωνα µε το προηγούµενο θεώρηµα, ένα κριτήριο απόφασης σχετικά µε τη βελτιστότητα µιας µη εκφυλισµένης βασικής εφικτής λύσης είναι ο έλεγχος µη θετικότητας, όλων των µοναδιαίων αυξήσεων κερδών των n m µη βασικών µεταβλητών. Ένας εναλλακτικός τρόπος διατύπωσης των συνθηκών βελτιστότητας είναι ο ακόλουθος. Ορισµός 3.3: Ένας βασικός πίνακας B καλείται βέλτιστος αν ισχύουν: α) B b, και β) c T = c T c T B B A T Προφανώς ένας βέλτιστος βασικός πίνακας µας οδηγεί στην αντίστοιχη βασική εφικτή λύση που επειδή ικανοποιεί τις συνθήκες βελτιστότητας είναι βέλτιστη Ανάπτυξη αλγορίθµου Simplex Ο βασικός µας στόχος σε αυτή την παράγραφο είναι ο καθορισµός των λεπτοµερειών ενός βήµατος µετάβασης από µια βασική εφικτή λύση σε µια καλύτερη βασική εφικτή λύση. Αυτό αποτελεί το βασικό κορµό της µεθόδου Simplex. Πριν ξεκινήσουµε υποθέτουµε ότι κάθε βασική εφικτή λύση είναι µη εκφυλισµένη. Υποθέτουµε ακόµη ότι στην αρχή βρισκόµαστε σε µια βασική εφικτή λύση x κι ότι έχουµε εκτιµήσει τις µοναδιαίες αυξήσεις κέρδους c j των µη βασικών µεταβλητών. Αν είναι όλες µικρότερες ή ίσες του µηδενός σύµφωνα µε το Θεώρηµα 3. η x είναι βέλτιστη λύση και µπορούµε να τερµατίσουµε τον αλγόριθµο. Αν όµως υπάρχει κάποιο c j κάποιας µη βασικής µεταβλητής x j που είναι µεγαλύτερο του µηδενός η j-στη κατεύθυνση d είναι εφικτή κατεύθυνση και αν την ακολουθήσουµε 34

36 οδηγούµαστε σε εφικτές λύσεις µε βελτιωµένο κέρδος. Η κατεύθυνση d είναι αυτή που προκύπτει αν θέσουµε d j =, d i =, για κάθε x i που δεν είναι βασική µεταβλητή, ενώ για τις βασικές µεταβλητές έχουµε δει ότι d B = B A j. Καθώς µετακινούµαστε κατά την κατεύθυνση του διανύσµατος d, η µη βασική µεταβλητή x j γίνεται θετική, ενώ όλες οι άλλες µη βασικές µεταβλητές παραµένουν µηδέν. Σε αυτή την περίπτωση λέµε ότι η µεταβλητή x j εισέρχεται στη βάση ή γίνεται βασική. Καθώς µετακινούµαστε από το σηµείο x κατά την κατεύθυνση του διανύσµατος d, οδηγούµαστε σε σηµεία που ικανοποιούν την x + θd, όπου θ. Αφού το κέρδος µας αυξάνει όσο µετακινούµαστε σε αυτή την κατεύθυνση, επιθυµούµε να µετακινηθούµε σε αυτή όσο το δυνατόν περισσότερο. Έτσι οδηγούµαστε στο σηµείο x + θ d, όπου θ = max{θ x + θd P} όπου P βέβαια το πολύεδρο των εφικτών λύσεων. Η µεταβολή του κέρδους που προκύπτει είναι θ c T d, που είναι ίση µε θ c j. Το ερώτηµα είναι πως προκύπτει η τιµή του θ. Έχουµε δει ότι Ad =, που σηµαίνει ότι A(x + θd) = Ax = b για κάθε θ και συνεπώς οι ισοτικοί περιορισµοί δεν παραβιάζονται ποτέ. Η µόνη περίπτωση το σηµείο x + θd να µην είναι εφικτή λύση είναι να παραβιάζει τους περιορισµούς µη αρνητικότητας. Υπάρχουν δύο περιπτώσεις: α) Αν d, τότε x + θd, για κάθε θ, και το διάνυσµα x + θd θα είναι εφικτή λύση για κάθε τιµή του θ. Σε αυτή την περίπτωση βέβαια θ = + και το κέρδος µας απειρίζεται. β) Αν d i <, για κάποιο i, ο περιορισµός µη αρνητικότητας x i + θd i, γίνεται θ x i /d i. Αυτοί οι περιορισµοί πρέπει να ικανοποιούνται για κάθε i, µε d i <. Συνεπώς η µέγιστη δυνατή τιµή του θ είναι θ = min x i i d < d. { i } i Σηµειώστε ότι αν η µεταβλητή x i δεν είναι βασική τότε αν εισέρχεται στη βάση d i = αλλιώς d i =. Γι αυτό το λόγο εξετάζουµε µόνο τις βασικές µεταβλητές και η προηγούµενη σχέση γίνεται θ = min { i=,..., m db( i ) < } x d B( i) B( i). (3.2) 35

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΕΛΑΧΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΕΛΑΧΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΕΛΑΧΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ Ελαχιστοποίηση κόστους διατροφής Ηεπιχείρηση ζωοτροφών ΒΙΟΤΡΟΦΕΣ εξασφάλισε µια ειδική παραγγελίααπό έναν πελάτη της για την παρασκευή 1.000 κιλών ζωοτροφής, η οποία θα πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

Γραµµικός Προγραµµατισµός - Μέθοδος Simplex

Γραµµικός Προγραµµατισµός - Μέθοδος Simplex Γραµµικός Προγραµµατισµός - Μέθοδος Simplex Η πλέον γνωστή και περισσότερο χρησιµοποιηµένη µέθοδος για την επίλυση ενός γενικού προβλήµατος γραµµικού προγραµµατισµού, είναι η µέθοδος Simplex η οποία αναπτύχθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ιατύπωση τυπικής µορφής προβληµάτων Γραµµικού

ιατύπωση τυπικής µορφής προβληµάτων Γραµµικού Ο αλγόριθµος είναι αλγεβρική διαδικασία η οποία χρησιµοποιείται για την επίλυση προβληµάτων (προτύπων) Γραµµικού Προγραµµατισµού (ΠΓΠ). Ο αλγόριθµος έχει διάφορες παραλλαγές όπως η πινακοποιηµένη µορφή.

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5 Οι χώροι. Περιεχόµενα 5.1 Ο Χώρος. 5.3 Ο Χώρος C Βάσεις Το Σύνηθες Εσωτερικό Γινόµενο Ασκήσεις

Κεφάλαιο 5 Οι χώροι. Περιεχόµενα 5.1 Ο Χώρος. 5.3 Ο Χώρος C Βάσεις Το Σύνηθες Εσωτερικό Γινόµενο Ασκήσεις Σελίδα 1 από 6 Κεφάλαιο 5 Οι χώροι R και C Περιεχόµενα 5.1 Ο Χώρος R Πράξεις Βάσεις Επεξεργασµένα Παραδείγµατα Ασκήσεις 5. Το Σύνηθες Εσωτερικό Γινόµενο στο Ορισµοί Ιδιότητες Επεξεργασµένα Παραδείγµατα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή και ανάλυση ευαισθησίας προβληµάτων Γραµµικού Προγραµµατισµού. υϊκότητα. Παραδείγµατα.

Εισαγωγή και ανάλυση ευαισθησίας προβληµάτων Γραµµικού Προγραµµατισµού. υϊκότητα. Παραδείγµατα. Η ανάλυση ευαισθησίας και η δυϊκότητα είναι σηµαντικά τµήµατα της θεωρίας του γραµµικού προγραµµατισµού και εν γένει του µαθηµατικού προγραµµατισµού, αφού αφορούν την ανάλυση των προτύπων και την εξαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΝΥΣΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑΣ. Τι ονοµάζουµε διάνυσµα; αλφάβητου επιγραµµισµένα µε βέλος. για παράδειγµα, Τι ονοµάζουµε µέτρο διανύσµατος;

ΙΑΝΥΣΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑΣ. Τι ονοµάζουµε διάνυσµα; αλφάβητου επιγραµµισµένα µε βέλος. για παράδειγµα, Τι ονοµάζουµε µέτρο διανύσµατος; ΙΝΥΣΜΤ ΘΕΩΡΙ ΘΕΜΤ ΘΕΩΡΙΣ Τι ονοµάζουµε διάνυσµα; AB A (αρχή) B (πέρας) Στη Γεωµετρία το διάνυσµα ορίζεται ως ένα προσανατολισµένο ευθύγραµµο τµήµα, δηλαδή ως ένα ευθύγραµµο τµήµα του οποίου τα άκρα θεωρούνται

Διαβάστε περισσότερα

Σηµειώσεις στις σειρές

Σηµειώσεις στις σειρές . ΟΡΙΣΜΟΙ - ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Σηµειώσεις στις σειρές Στην Ενότητα αυτή παρουσιάζουµε τις βασικές-απαραίτητες έννοιες για την µελέτη των σειρών πραγµατικών αριθµών και των εφαρµογών τους. Έτσι, δίνονται συστηµατικά

Διαβάστε περισσότερα

Οι πράξεις που χρειάζονται για την επίλυση αυτών των προβληµάτων (αφού είναι απλές) µπορούν να τεθούν σε µια σειρά και πάρουν µια αλγοριθµική µορφή.

Οι πράξεις που χρειάζονται για την επίλυση αυτών των προβληµάτων (αφού είναι απλές) µπορούν να τεθούν σε µια σειρά και πάρουν µια αλγοριθµική µορφή. Η Αριθµητική Ανάλυση χρησιµοποιεί απλές αριθµητικές πράξεις για την επίλυση σύνθετων µαθηµατικών προβληµάτων. Τις περισσότερες φορές τα προβλήµατα αυτά είναι ή πολύ περίπλοκα ή δεν έχουν ακριβή αναλυτική

Διαβάστε περισσότερα

Γραμμικός Προγραμματισμός

Γραμμικός Προγραμματισμός Γραμμικός Προγραμματισμός Εισαγωγή Το πρόβλημα του Σχεδιασμού στη Χημική Τεχνολογία και Βιομηχανία. Το συνολικό πρόβλημα του Σχεδιασμού, από μαθηματική άποψη ανάγεται σε ένα πρόβλημα επίλυσης συστήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΞΙΣΩΣΕΩΝ

ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΞΙΣΩΣΕΩΝ ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΞΙΣΩΣΕΩΝ Θα ξεκινήσουµε την παρουσίαση των γραµµικών συστηµάτων µε ένα απλό παράδειγµα από τη Γεωµετρία, το οποίο ϑα µας ϐοηθήσει στην κατανόηση των συστηµάτων αυτών και των συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Σηµειώσεις στις συναρτήσεις

Σηµειώσεις στις συναρτήσεις Σηµειώσεις στις συναρτήσεις 4 Η έννοια της συνάρτησης Ο όρος «συνάρτηση» χρησιµοποιείται αρκετά συχνά για να δηλώσει ότι ένα µέγεθος, µια κατάσταση κτλ εξαρτάται από κάτι άλλο Και στα µαθηµατικά ο όρος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Χαλκίδας Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων

ΤΕΙ Χαλκίδας Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων ΤΕΙ Χαλκίδας Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Επιχειρησιακή Έρευνα Τυπικό Εξάμηνο: Δ Αλέξιος Πρελορέντζος Εισαγωγή Ορισμός 1 Η συστηματική εφαρμογή ποσοτικών μεθόδων, τεχνικών

Διαβάστε περισσότερα

x 2 = x 2 1 + x 2 2. x 2 = u 2 + x 2 3 Χρησιµοποιώντας το συµβολισµό του ανάστροφου, αυτό γράφεται x 2 = x T x. = x T x.

x 2 = x 2 1 + x 2 2. x 2 = u 2 + x 2 3 Χρησιµοποιώντας το συµβολισµό του ανάστροφου, αυτό γράφεται x 2 = x T x. = x T x. Κεφάλαιο 4 Μήκη και ορθές γωνίες Μήκος διανύσµατος Στο επίπεδο, R 2, ϐρίσκουµε το µήκος ενός διανύσµατος x = (x 1, x 2 ) χρησιµοποιώντας το Πυθαγόρειο ϑεώρηµα : x 2 = x 2 1 + x 2 2. Στο χώρο R 3, εφαρµόζουµε

Διαβάστε περισσότερα

e-mail@p-theodoropoulos.gr

e-mail@p-theodoropoulos.gr Ασκήσεις Μαθηµατικών Κατεύθυνσης Γ Λυκείου Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος Σχολικός Σύµβουλος Μαθηµατικών e-mail@p-theodoropoulos.gr Στην εργασία αυτή ξεχωρίζουµε και µελετάµε µερικές περιπτώσεις ασκήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Ι. ΠΑΠΑΧΡΗΣΤΟΥ. Τοµέας Φυσικών Επιστηµών Σχολή Ναυτικών οκίµων ΟΡΙΖΟΥΣΕΣ. Ιδιότητες & Εφαρµογές

Κ. Ι. ΠΑΠΑΧΡΗΣΤΟΥ. Τοµέας Φυσικών Επιστηµών Σχολή Ναυτικών οκίµων ΟΡΙΖΟΥΣΕΣ. Ιδιότητες & Εφαρµογές Κ Ι ΠΑΠΑΧΡΗΣΤΟΥ Τοµέας Φυσικών Επιστηµών Σχολή Ναυτικών οκίµων ΟΡΙΖΟΥΣΕΣ Ιδιότητες & Εφαρµογές ΠΕΙΡΑΙΑΣ 2013 ΟΡΙΖΟΥΣΕΣ Έστω 2 2 πίνακας: a b A= c d Όπως γνωρίζουµε, η ορίζουσα του Α είναι ο αριθµός a

Διαβάστε περισσότερα

Γραµµικη Αλγεβρα Ι Επιλυση Επιλεγµενων Ασκησεων Φυλλαδιου 4

Γραµµικη Αλγεβρα Ι Επιλυση Επιλεγµενων Ασκησεων Φυλλαδιου 4 Γραµµικη Αλγεβρα Ι Επιλυση Επιλεγµενων Ασκησεων Φυλλαδιου 4 ιδασκοντες: Ν Μαρµαρίδης - Α Μπεληγιάννης Βοηθος Ασκησεων: Χ Ψαρουδάκης Ιστοσελιδα Μαθηµατος : http://wwwmathuoigr/ abeligia/linearalgebrai/laihtml

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 7 Βασικά Θεωρήµατα του ιαφορικού Λογισµού

Κεφάλαιο 7 Βασικά Θεωρήµατα του ιαφορικού Λογισµού Σελίδα 1 από Κεφάλαιο 7 Βασικά Θεωρήµατα του ιαφορικού Λογισµού Στο κεφάλαιο αυτό θα ασχοληθούµε µε τα βασικά θεωρήµατα του διαφορικού λογισµού καθώς και µε προβλήµατα που µπορούν να επιλυθούν χρησιµοποιώντας

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΑΛΓΕΒΡΑ (ΗΥ-119)

ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΑΛΓΕΒΡΑ (ΗΥ-119) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΩΑΝΝΗΣ Α. ΤΣΑΓΡΑΚΗΣ ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΑΛΓΕΒΡΑ (ΗΥ-119) ΜΕΡΟΣ 5: ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΙΚΟΙ ΥΠΟΧΩΡΟΙ ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ ΒΑΣΕΙΣ & ΔΙΑΣΤΑΣΗ Δ.Χ. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Ι (2006-07)

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Ι (2006-07) ΤΕΙ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Ι (2006-07) Επιµέλεια Σηµειώσεων : Βασιλειάδης Γεώργιος Καστοριά, εκέµβριος 2006

Διαβάστε περισσότερα

Το Πρόβλημα Μεταφοράς

Το Πρόβλημα Μεταφοράς Το Πρόβλημα Μεταφοράς Αφορά τη μεταφορά ενός προϊόντος από διάφορους σταθμούς παραγωγής σε διάφορες θέσεις κατανάλωσης με το ελάχιστο δυνατό κόστος. Πρόκειται για το πιο σπουδαίο πρότυπο προβλήματος γραμμικού

Διαβάστε περισσότερα

Μετασχηµατισµοί Laplace, Αναλογικά Συστήµατα, ιαφορικές Εξισώσεις

Μετασχηµατισµοί Laplace, Αναλογικά Συστήµατα, ιαφορικές Εξισώσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Μετασχηµατισµοί Laplace, Αναλογικά Συστήµατα, ιαφορικές Εξισώσεις 2.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όπως έχουµε δει, για να προσδιορίσουµε τις αποκρίσεις ενός κυκλώµατος, πρέπει να λύσουµε ένα σύνολο διαφορικών

Διαβάστε περισσότερα

I. ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ. math-gr

I. ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ. math-gr I ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ i e ΜΕΡΟΣ Ι ΟΡΙΣΜΟΣ - ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ Α Ορισμός Ο ορισμός του συνόλου των Μιγαδικών αριθμών (C) βασίζεται στις εξής παραδοχές: Υπάρχει ένας αριθμός i για τον οποίο ισχύει i Το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3 ΠΑΡΑΓΩΓΟΣ. 3.1 Η έννοια της παραγώγου. y = f(x) f(x 0 ), = f(x 0 + x) f(x 0 )

Κεφάλαιο 3 ΠΑΡΑΓΩΓΟΣ. 3.1 Η έννοια της παραγώγου. y = f(x) f(x 0 ), = f(x 0 + x) f(x 0 ) Κεφάλαιο 3 ΠΑΡΑΓΩΓΟΣ 3.1 Η έννοια της παραγώγου Εστω y = f(x) µία συνάρτηση, που συνδέει τις µεταβλητές ποσότητες x και y. Ενα ερώτηµα που µπορεί να προκύψει καθώς µελετούµε τις δύο αυτές ποσοτήτες είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γιώργος Πρέσβης ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ B ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ο : ΕΞΙΣΩΣΗ ΕΥΘΕΙΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ Φροντιστήρια Φροντιστήρια ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΑΣΚΗΣΕΩΝ 1η Κατηγορία : Εξίσωση Γραμμής 1.1 Να εξετάσετε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ (Γ.Π.).) (LINEAR PROGRAMMING)

ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ (Γ.Π.).) (LINEAR PROGRAMMING) ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ (Γ.Π.).) (LINEAR PROGRAMMING) Δρ. Βασιλική Καζάνα Αναπλ. Καθηγήτρια ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας & Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Δράμας Εργαστήριο Δασικής Διαχειριστικής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΙΡΕΣ TAYLOR. Στην Ενότητα αυτή θα ασχοληθούµε µε την προσέγγιση συναρτήσεων µέσω πολυωνύµων. Πολυώνυµο είναι κάθε συνάρτηση της µορφής:

ΣΕΙΡΕΣ TAYLOR. Στην Ενότητα αυτή θα ασχοληθούµε µε την προσέγγιση συναρτήσεων µέσω πολυωνύµων. Πολυώνυµο είναι κάθε συνάρτηση της µορφής: ΣΕΙΡΕΣ TAYLOR Στην Ενότητα αυτή θα ασχοληθούµε µε την προσέγγιση συναρτήσεων µέσω πολυωνύµων Πολυώνυµο είναι κάθε συνάρτηση της µορφής: p( ) = a + a + a + a + + a, όπου οι συντελεστές α i θα θεωρούνται

Διαβάστε περισσότερα

Μια οµάδα m σηµείων προσφοράς. Μια οµάδα n σηµείων ζήτησης. Οτιδήποτε µετακινείται απο σηµείο προσφοράς σε σηµείο ζήτησης είναι συνάρτηση κόστους.

Μια οµάδα m σηµείων προσφοράς. Μια οµάδα n σηµείων ζήτησης. Οτιδήποτε µετακινείται απο σηµείο προσφοράς σε σηµείο ζήτησης είναι συνάρτηση κόστους. Να βρεθεί ΠΓΠ ώστε να ελαχιστοποιηθεί το κόστος µεταφοράς (το πρόβληµα βασίζεται σε αυτό των Aarik και Randolph, 975). Λύση: Για κάθε δυϊλιστήριο i (i=, 2, ) και πόλη j (j=, 2,, 4), θεωρούµε την µεταβλητή

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτηµα 3 Εξισώσεις Διαφορών και Στοχαστικές Διαδικασίες

Παράρτηµα 3 Εξισώσεις Διαφορών και Στοχαστικές Διαδικασίες Γιώργος Αλογοσκούφης, Θέµατα Δυναµικής Μακροοικονοµικής, Αθήνα 0 Παράρτηµα 3 Εξισώσεις Διαφορών και Στοχαστικές Διαδικασίες Στο παράρτηµα αυτό εξετάζουµε τις ιδιότητες και τους τρόπους επίλυσης των εξισώσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ ΑΡΙΘΜΩΝ Ασκησεις - Φυλλαδιο 8

ΘΕΩΡΙΑ ΑΡΙΘΜΩΝ Ασκησεις - Φυλλαδιο 8 ΘΕΩΡΙΑ ΑΡΙΘΜΩΝ Ασκησεις - Φυλλαδιο 8 ιδασκοντες: Ν. Μαρµαρίδης - Α. Μπεληγιάννης Ιστοσελιδα Μαθηµατος : http://users.uoi.gr/abeligia/numbertheory/nt2014/nt2014.html https://sites.google.com/site/maths4edu/home/14

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές έννοιες κι ερµηνεία του Γραµµικού Προγραµµατισµού. Γραφική επίλυση προβληµάτων Γραµµικού Προγραµµατισµού. Παραδείγµατα.

Βασικές έννοιες κι ερµηνεία του Γραµµικού Προγραµµατισµού. Γραφική επίλυση προβληµάτων Γραµµικού Προγραµµατισµού. Παραδείγµατα. Στο κεφάλαιο αυτό επιχειρούµε µια πρώτη προσέγγιση στην µελέτη και διερεύνηση προβληµάτων του Γραµµικού Προγραµµατισµού (Γ.Π., Linear Programming, L.P) και τις µεταβολές τους. Ταυτόχρονα, παρουσιάζουµε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ (Transportation Problems) Βασίλης Κώστογλου E-mail: vkostogl@it.teithe.gr URL: www.it.teithe.gr/~vkostogl Περιγραφή Ένα πρόβλημα μεταφοράς ασχολείται με το πρόβλημα του προσδιορισμού του καλύτερου δυνατού

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ΕΛΑΧΙΣΤΑ ΤΕΤΡΑΓΩΝΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ΕΛΑΧΙΣΤΑ ΤΕΤΡΑΓΩΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ΕΛΑΧΙΣΤΑ ΤΕΤΡΑΓΩΝΑ 6. Βέλτιστες προσεγγίσεις σε ευκλείδειους χώρους Στο κεφάλαιο αυτό θα ασχοληθούµε µε προσεγγίσεις που ελαχιστοποιούν αποστάσεις σε διανυσµατικούς χώρους, µε νόρµα που προέρχεται

Διαβάστε περισσότερα

4.3. Γραµµικοί ταξινοµητές

4.3. Γραµµικοί ταξινοµητές Γραµµικοί ταξινοµητές Γραµµικός ταξινοµητής είναι ένα σύστηµα ταξινόµησης που χρησιµοποιεί γραµµικές διακριτικές συναρτήσεις Οι ταξινοµητές αυτοί αναπαρίστανται συχνά µε οµάδες κόµβων εντός των οποίων

Διαβάστε περισσότερα

Γραμμικός Προγραμματισμός

Γραμμικός Προγραμματισμός Γραμμικός Προγραμματισμός ημήτρης Φωτάκης Σχολή Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Γραμμικός Προγραμματισμός Ελαχιστοποίηση γραμμικής αντικειμενικής συνάρτησης

Διαβάστε περισσότερα

5.1 Συναρτήσεις δύο ή περισσοτέρων µεταβλητών

5.1 Συναρτήσεις δύο ή περισσοτέρων µεταβλητών Κεφάλαιο 5 ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΩΝ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ 5.1 Συναρτήσεις δύο ή περισσοτέρων µεταβλητών Οταν ένα µεταβλητό µέγεθος εξαρτάται αποκλειστικά από τις µεταβολές ενός άλλου µεγέθους, τότε η σχέση που συνδέει

Διαβάστε περισσότερα

1.1.3 t. t = t2 - t1 1.1.4 x2 - x1. x = x2 x1 . . 1

1.1.3 t. t = t2 - t1 1.1.4  x2 - x1. x = x2 x1 . . 1 1 1 o Κεφάλαιο: Ευθύγραµµη Κίνηση Πώς θα µπορούσε να περιγραφεί η κίνηση ενός αγωνιστικού αυτοκινήτου; Πόσο γρήγορα κινείται η µπάλα που κλώτσησε ένας ποδοσφαιριστής; Απαντήσεις σε τέτοια ερωτήµατα δίνει

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΙΑΒΑΣΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ (ΠΑΡΕΜΒΟΛΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ)

Η ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΙΑΒΑΣΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ (ΠΑΡΕΜΒΟΛΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ) Η ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΙΑΒΑΣΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ (ΠΑΡΕΜΒΟΛΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ) ΜΙΧΑΛΗΣ ΤΖΟΥΜΑΣ ΕΣΠΟΤΑΤΟΥ 3 ΑΓΡΙΝΙΟ. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η έννοια της συνάρτησης είναι στενά συνυφασµένη µε τον πίνακα τιµών και τη γραφική παράσταση.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ B ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ B ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γιώργος Πρέσβης ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ B ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο : ΚΩΝΙΚΕΣ ΤΟΜΕΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ Φροντιστήρια Φροντιστήρια ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ η Κατηγορία : Ο Κύκλος και τα στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ «ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ» ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ι (ΘΕ ΠΛΗ ) TEΛΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 4 Ιουνίου 7 Από τα κάτωθι Θέµατα καλείστε να λύσετε το ο που περιλαµβάνει ερωτήµατα από όλη την ύλη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΑΠΟΘΗΚΕΣ Ζ1 Ζ2 Ζ3 Δ1 1,800 2,100 1,600 Δ2 1,100 700 900 Δ3 1,400 800 2,200

ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΑΠΟΘΗΚΕΣ Ζ1 Ζ2 Ζ3 Δ1 1,800 2,100 1,600 Δ2 1,100 700 900 Δ3 1,400 800 2,200 ΑΣΚΗΣΗ Η εταιρεία logistics Orient Express έχει αναλάβει τη διακίνηση των φορητών προσωπικών υπολογιστών γνωστής πολυεθνικής εταιρείας σε πελάτες που βρίσκονται στο Hong Kong, τη Σιγκαπούρη και την Ταϊβάν.

Διαβάστε περισσότερα

Συναρτήσεις Όρια Συνέχεια

Συναρτήσεις Όρια Συνέχεια Κωνσταντίνος Παπασταματίου Μαθηματικά Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Συναρτήσεις Όρια Συνέχεια Συνοπτική Θεωρία Μεθοδολογίες Λυμένα Παραδείγματα Επιμέλεια: Μαθηματικός Φροντιστήριο Μ.Ε. «ΑΙΧΜΗ» Κ. Καρτάλη 8 (με

Διαβάστε περισσότερα

Στην παράγραφο αυτή θα δούµε τις διάφορες µορφές εξισώσεων των κα- µπύλων του χώρου και των επιφανειών. ( )

Στην παράγραφο αυτή θα δούµε τις διάφορες µορφές εξισώσεων των κα- µπύλων του χώρου και των επιφανειών. ( ) ΚΕΦΑΛΑΙ 6 ΕΥΘΕΙΑ-ΕΠΙΠΕ 6 Γεωµετρικοί τόποι και εξισώσεις στο χώρο Στην παράγραφο αυτή θα δούµε τις διάφορες µορφές εξισώσεων των κα- µπύλων του χώρου και των επιφανειών ρισµός 6 Θεωρούµε τη συνάρτηση F:Α,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ & ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ. ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΛΥΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ Έβδομο Εξάμηνο

ΣΧΟΛΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ & ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ. ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΛΥΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ Έβδομο Εξάμηνο ΣΧΟΛΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ & ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΛΥΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ Έβδομο Εξάμηνο Διδάσκων: Ι. Κολέτσος Κανονική Εξέταση 2007 ΘΕΜΑ 1 Διαιτολόγος προετοιμάζει ένα μενού

Διαβάστε περισσότερα

2.1. ΑΠΛΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ ΓΡΑΜΜΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ

2.1. ΑΠΛΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ ΓΡΑΜΜΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ . ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ. ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ( Linear Programming ) Ο Γραμμικός Προγραμματισμός είναι μια τεχνική που επιτρέπει την κατανομή των περιορισμένων πόρων μιας επιχείρησης με τον πιο

Διαβάστε περισσότερα

1 ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ

1 ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ. Παραδείγματα προβλημάτων γραμμικού προγραμματισμού Τα προβλήματα γραμμικού προγραμματισμού ασχολούνται με καταστάσεις όπου ένας αριθμός πλουτοπαραγωγικών πηγών, όπως άνθρωποι,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΕΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΛΥΜΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ

ΔΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΕΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΛΥΜΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΔΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΕΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΛΥΜΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ Φροντιστήριο Μ.Ε. «ΑΙΧΜΗ» Κ.Καρτάλη 8 Βόλος Τηλ. 43598 ΠΊΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΈΝΩΝ 3. Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ... 5 ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΛΥΜΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ...

Διαβάστε περισσότερα

9o Γεν. Λύκειο Περιστερίου ( 3.1) ΚΥΚΛΟΣ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : KΩΝΙΚΕΣ ΤΟΜΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤ/ΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

9o Γεν. Λύκειο Περιστερίου ( 3.1) ΚΥΚΛΟΣ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : KΩΝΙΚΕΣ ΤΟΜΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤ/ΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙ 3 ο : KΩΝΙΚΕΣ ΤΜΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤ/ΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΥ ( 3.) ΚΥΚΛΣ Γνωρίζουµε ότι ένας κύκλος (, ρ) είναι ο γεωµετρικός τόπος των σηµείων του επιπέδου τα οποία απέχουν µια ορισµένη απόσταση ρ από ένα

Διαβάστε περισσότερα

Mathematics and its Applications, 5th

Mathematics and its Applications, 5th Μαθηµατικα για Πληροφορικη Εφαρµογες και τεχνικες Ηλιας Κουτσουπιάς Τµήµα Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχετικα µε το µαθηµα Σχετικα µε το µαθηµα Το µαθηµα πραγµατευεται καποια ϑεµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ι (ΘΕ ΠΛΗ 12)

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ι (ΘΕ ΠΛΗ 12) ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ι (ΘΕ ΠΛΗ ) ΕΡΓΑΣΙΑ η Ηµεροµηνία Αποστολής στον Φοιτητή: 5 Οκτωβρίου 006 Ηµεροµηνία παράδοσης της Εργασίας: 0 Νοεµβρίου 006.

Διαβάστε περισσότερα

Προβλήµατα Μεταφορών (Transportation)

Προβλήµατα Μεταφορών (Transportation) Προβλήµατα Μεταφορών (Transportation) Προβλήµατα Μεταφορών (Transportation) Μέθοδος Simplex για Προβλήµατα Μεταφοράς Προβλήµατα Εκχώρησης (assignment) Παράδειγµα: Κατανοµή Νερού Η υδατοπροµήθεια µιας περιφέρεια

Διαβάστε περισσότερα

Γραµµικη Αλγεβρα Ι Επιλυση Επιλεγµενων Ασκησεων Φυλλαδιου 7

Γραµµικη Αλγεβρα Ι Επιλυση Επιλεγµενων Ασκησεων Φυλλαδιου 7 Γραµµικη Αλγεβρα Ι Επιλυση Επιλεγµενων Ασκησεων Φυλλαδιου 7 ιδασκοντες: Ν. Μαρµαρίδης - Α. Μπεληγιάννης Βοηθος Ασκησεων: Χ. Ψαρουδάκης Ιστοσελιδα Μαθηµατος : http://www.math.uoi.gr/ abeligia/linearalgebrai/lai.html

Διαβάστε περισσότερα

(a + b) + c = a + (b + c), (ab)c = a(bc) a + b = b + a, ab = ba. a(b + c) = ab + ac

(a + b) + c = a + (b + c), (ab)c = a(bc) a + b = b + a, ab = ba. a(b + c) = ab + ac Σημειώσεις μαθήματος Μ1212 Γραμμική Άλγεβρα ΙΙ Χρήστος Κουρουνιώτης ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ 2014 Κεφάλαιο 1 Διανυσματικοί Χώροι Στο εισαγωγικό μάθημα Γραμμικής Άλγεβρας ξεκινήσαμε μελετώντας

Διαβάστε περισσότερα

2. Στοιχεία Πολυδιάστατων Κατανοµών

2. Στοιχεία Πολυδιάστατων Κατανοµών Στοιχεία Πολυδιάστατων Κατανοµών Είναι φανερό ότι έως τώρα η µελέτη µας επικεντρώνεται κάθε φορά σε πιθανότητες που αφορούν µία τυχαία µεταβλητή Σε αρκετές όµως περιπτώσεις ενδιαφερόµαστε να εξετάσουµε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ o A. Να αποδείξετε ότι, αν µία συνάρτηση f είναι παραγωγίσιµη σ ένα σηµείο x, τότε είναι και συνεχής στο σηµείο αυτό. Β. Τι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΓΑ ΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ. Ασκήσεις. Επιµέλεια.: Κάτσιος ηµήτρης. Μεθοδολογία Παραδείγµατα Ασκ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ 1

ΜΙΓΑ ΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ. Ασκήσεις. Επιµέλεια.: Κάτσιος ηµήτρης. Μεθοδολογία Παραδείγµατα Ασκ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ 1 εθοδολογία Παραδείγµατα σκ σκήσεις πιµέλεια.: άτσιος ηµήτρης Ρ ια να προσθέσουµε (ή να αφαιρέσουµε) δύο µιγαδικούς, προσθέτουµε (ή αφαιρούµε) τα πραγµατικά και τα φανταστικά τους µέρη, δηλαδή: ± = [Re

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ. Άρτια και περιττή συνάρτηση. Παράδειγµα: Η f ( x) Παράδειγµα: Η. x R και. Αλγεβρα Β Λυκείου Πετσιάς Φ.- Κάτσιος.

ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ. Άρτια και περιττή συνάρτηση. Παράδειγµα: Η f ( x) Παράδειγµα: Η. x R και. Αλγεβρα Β Λυκείου Πετσιάς Φ.- Κάτσιος. ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ Πριν περιγράψουµε πως µπορούµε να µελετήσουµε µια συνάρτηση είναι αναγκαίο να δώσουµε µερικούς ορισµούς. Άρτια και περιττή συνάρτηση Ορισµός : Μια συνάρτηση fµε πεδίο ορισµού Α λέγεται

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 6 Παράγωγος

Κεφάλαιο 6 Παράγωγος Σελίδα από 5 Κεφάλαιο 6 Παράγωγος Στο κεφάλαιο αυτό στόχος µας είναι να συνδέσουµε µία συγκεκριµένη συνάρτηση f ( ) µε µία δεύτερη συνάρτηση f ( ), την οποία και θα ονοµάζουµε παράγωγο της f. Η τιµή της

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο M3. Διανύσµατα

Κεφάλαιο M3. Διανύσµατα Κεφάλαιο M3 Διανύσµατα Διανύσµατα Διανυσµατικά µεγέθη Φυσικά µεγέθη που έχουν τόσο αριθµητικές ιδιότητες όσο και ιδιότητες κατεύθυνσης. Σε αυτό το κεφάλαιο, θα ασχοληθούµε µε τις µαθηµατικές πράξεις των

Διαβάστε περισσότερα

Επίκουρος Καθηγητής Παν/µίου Ιωαννίνων. Μαθηµατικά Ι Ακαδ. Έτος 2009-10 1/58

Επίκουρος Καθηγητής Παν/µίου Ιωαννίνων. Μαθηµατικά Ι Ακαδ. Έτος 2009-10 1/58 Φρ. Κουτελιέρης Επίκουρος Καθηγητής Παν/µίου Ιωαννίνων Τηλ. 26410741964196 E-mail fkoutel@cc.uoi.gr ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ι ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΑΛΓΕΒΡΑ Μαθηµατικά Ι Ακαδ. Έτος 2009-10 1/58 Γραµµική άλγεβρα...... είναι τοµέας

Διαβάστε περισσότερα

13 Μονοτονία Ακρότατα συνάρτησης

13 Μονοτονία Ακρότατα συνάρτησης 3 Μονοτονία Ακρότατα συνάρτησης Α. ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Θεώρημα Αν μια συνάρτηση f είναι συνεχής σ ένα διάστημα Δ, τότε: Αν f ( ) > 0για κάθε εσωτερικό του Δ, η f είναι γνησίως αύξουσα στο Δ. Αν

Διαβάστε περισσότερα

1.1 ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

1.1 ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ . ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑ. Γραµµική εξίσωση µε δύο αγνώστους, y Λέγεται κάθε εξίσωση της µορφής α + βy = γ, µε α 0 ή β 0. Γραφική παράσταση γραµµικής εξίσωσης Κάθε γραµµική εξίσωση α + βy = γ παριστάνει

Διαβάστε περισσότερα

2.6 ΟΡΙΑ ΑΝΟΧΗΣ. πληθυσµού µε πιθανότητα τουλάχιστον ίση µε 100(1 α)%. Το. X ονοµάζεται κάτω όριο ανοχής ενώ το πάνω όριο ανοχής.

2.6 ΟΡΙΑ ΑΝΟΧΗΣ. πληθυσµού µε πιθανότητα τουλάχιστον ίση µε 100(1 α)%. Το. X ονοµάζεται κάτω όριο ανοχής ενώ το πάνω όριο ανοχής. 2.6 ΟΡΙΑ ΑΝΟΧΗΣ Το διάστηµα εµπιστοσύνης παρέχει µία εκτίµηση µιας άγνωστης παραµέτρου µε την µορφή διαστήµατος και ένα συγκεκριµένο βαθµό εµπιστοσύνης ότι το διάστηµα αυτό, µε τον τρόπο που κατασκευάσθηκε,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΙΟΙΚΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ιδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Διδάσκων:

Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Διδάσκων: Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Διδάσκων: Φάμπιο Αντωνίου Στοιχεία Επικοινωνίας: email: fantoniou@cc.uoi.gr Τηλ:651005954 Προσωπική Ιστοσελίδα: fantoniou.wordpress.com Γραφείο: Κτίριο

Διαβάστε περισσότερα

Case 06: Το πρόβληµα τωνlorie και Savage Εισαγωγή (1)

Case 06: Το πρόβληµα τωνlorie και Savage Εισαγωγή (1) Case 06: Το πρόβληµα τωνlorie και Savage Εισαγωγή (1) Το εσωτερικό ποσοστό απόδοσης (internal rate of return) ως κριτήριο αξιολόγησης επενδύσεων Προβλήµατα προκύπτουν όταν υπάρχουν επενδυτικές ευκαιρίες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ http://www.economics.edu.gr 1 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΥΠΟ ΕΙΓΜΑΤΑ ( τρόποι επίλυσης παρατηρήσεις σχόλια ) ΑΣΚΗΣΗ 1 Έστω ο πίνακας παραγωγικών δυνατοτήτων µιας

Διαβάστε περισσότερα

Η γεωµετρική εποπτεία στην παρουσίαση της απόλυτης τιµής

Η γεωµετρική εποπτεία στην παρουσίαση της απόλυτης τιµής Η γεωµετρική εποπτεία στην παρουσίαση της απόλυτης τιµής Η µέθοδος άξονα-κύκλου: µια διδακτική πρόταση για την επίλυση εξισώσεων και ανισώσεων µε απόλυτες τιµές στην Άλγεβρα της Α Λυκείου ηµήτριος Ντρίζος

Διαβάστε περισσότερα

τέτοιες συναρτήσεις «πραγµατικές συναρτήσεις µε µία πραγµατική µεταβλητή». Σε αυτή

τέτοιες συναρτήσεις «πραγµατικές συναρτήσεις µε µία πραγµατική µεταβλητή». Σε αυτή Κεφάλαιο Ορίζουσες Η Συνάρτηση Ορίζουσα Είµαστε όλοι εξοικειωµένοι µε συναρτήσεις όπως η f(x) sin x και η f(x) x οι οποίες αντιστοιχίζουν έναν πραγµατικό αριθµό f(x) σε κάθε πραγµατική τιµή της µετα- ϐλητής

Διαβάστε περισσότερα

Αριθµητική Παραγώγιση και Ολοκλήρωση

Αριθµητική Παραγώγιση και Ολοκλήρωση Ιαν. 9 Αριθµητική Παραγώγιση και Ολοκλήρωση Είδαµε στο κεφάλαιο της παρεµβολής συναρτήσεων πώς να προσεγγίζουµε µια (συνεχή) συνάρτηση f από ένα πολυώνυµο, όταν γνωρίζουµε + σηµεία του γραφήµατος της συνάρτησης:

Διαβάστε περισσότερα

ΠροσδιορισµόςΒέλτιστης Λύσης στα Προβλήµατα Μεταφοράς Η µέθοδος Stepping Stone

ΠροσδιορισµόςΒέλτιστης Λύσης στα Προβλήµατα Μεταφοράς Η µέθοδος Stepping Stone ΠροσδιορισµόςΒέλτιστης Λύσης στα Προβλήµατα Μεταφοράς Η µέθοδος Stepping Stone Hµέθοδος Stepping Stoneείναι µία επαναληπτική διαδικασία για τον προσδιορισµό της βέλτιστης λύσης σε ένα πρόβληµα µεταφοράς.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. ΜΕΡΟΣ 1ο ΑΛΓΕΒΡΑ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. ΜΕΡΟΣ 1ο ΑΛΓΕΒΡΑ 1. Τι καλείται μεταβλητή; ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΕΡΟΣ 1ο ΑΛΓΕΒΡΑ Μεταβλητή είναι ένα γράμμα (π.χ., y, t, ) που το χρησιμοποιούμε για να παραστήσουμε ένα οποιοδήποτε στοιχείο ενός συνόλου..

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 4 Διανυσματικοί Χώροι

Κεφάλαιο 4 Διανυσματικοί Χώροι Κεφάλαιο Διανυσματικοί Χώροι Διανυσματικοί χώροι - Βασικοί ορισμοί και ιδιότητες Θεωρούμε τρία διαφορετικά σύνολα: Διανυσματικοί Χώροι α) Το σύνολο διανυσμάτων (πινάκων με μία στήλη) με στοιχεία το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 4: Διαφορικός Λογισμός

Κεφάλαιο 4: Διαφορικός Λογισμός ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Κεφάλαιο 4: Διαφορικός Λογισμός Μονοτονία Συνάρτησης Tζουβάλης Αθανάσιος Κεφάλαιο 4: Διαφορικός Λογισμός Περιεχόμενα Μονοτονία συνάρτησης... Λυμένα παραδείγματα...

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο : ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΑ 1 ΜΑΘΗΜΑ 1 ο +2 ο ΕΝΝΟΙΑ ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΟΣ Διάνυσμα ορίζεται ένα προσανατολισμένο ευθύγραμμο τμήμα, δηλαδή ένα ευθύγραμμο τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Μεταθέσεις και πίνακες μεταθέσεων

Μεταθέσεις και πίνακες μεταθέσεων Παράρτημα Α Μεταθέσεις και πίνακες μεταθέσεων Το παρόν παράρτημα βασίζεται στις σελίδες 671 8 του βιβλίου: Γ. Χ. Ψαλτάκης, Κβαντικά Συστήματα Πολλών Σωματιδίων (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΑΧΙΣΤΑ ΑΝΩ ΜΕΓΙΣΤΑ ΚΑΤΩ ΦΡΑΓΜΑΤΑ

ΕΛΑΧΙΣΤΑ ΑΝΩ ΜΕΓΙΣΤΑ ΚΑΤΩ ΦΡΑΓΜΑΤΑ ΕΛΑΧΙΣΤΑ ΑΝΩ ΜΕΓΙΣΤΑ ΚΑΤΩ ΦΡΑΓΜΑΤΑ Κασαπίδης Γεώργιος Μαθηµατικός Στο άρθρο αυτό µελετάµε την πιο χαρακτηριστική ιδιότητα του συνόλου R των πραγµατικών αριθµών. ΟΡΙΣΜΟΣ 1 Ένα σύνολο Α από πραγµατικούς

Διαβάστε περισσότερα

Είναι το ηλεκτρικό ρεύµα διανυσµατικό µέγεθος;

Είναι το ηλεκτρικό ρεύµα διανυσµατικό µέγεθος; Είναι το ηλεκτρικό ρεύµα διανυσµατικό µέγεθος; Για να εξετάσουµε το κύκλωµα LC µε διδακτική συνέπεια νοµίζω ότι θα πρέπει να τηρήσουµε τους ορισµούς που δώσαµε στα παιδιά στη Β Λυκείου. Ας ξεκινήσουµε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΥΝΑΜΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΥΝΑΜΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΥΝΑΜΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ Επιµέλεια Σηµειώσεων : Βασιλειάδης Γεώργιος Θεσσαλονίκη 2012 2 Περιεχόµενα 1 υναµικός

Διαβάστε περισσότερα

Μονοτονία - Ακρότατα - 1 1 Αντίστροφη Συνάρτηση

Μονοτονία - Ακρότατα - 1 1 Αντίστροφη Συνάρτηση 4 Μονοτονία - Ακρότατα - Αντίστροφη Συνάρτηση Α. ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Μονοτονία συνάρτησης Μια συνάρτηση f λέγεται: Γνησίως αύξουσα σ' ένα διάστημα Δ του πεδίου ορισμού της, όταν για οποιαδήποτε,

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Εποµένως η f είναι κοίλη στο διάστηµα (, 1] και κυρτή στο [ 1, + ).

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Εποµένως η f είναι κοίλη στο διάστηµα (, 1] και κυρτή στο [ 1, + ). 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΘΕΜΑ 1 ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Βλέπε σχολικό βιβλίο σελίδα 194, το θεώρηµα ενδιάµεσων τιµών. Β. Βλέπε τον ορισµό στη σελίδα 279 του σχολικού βιβλίου. Γ. Βλέπε

Διαβάστε περισσότερα

Βάση και Διάσταση Διανυσματικού Χώρου

Βάση και Διάσταση Διανυσματικού Χώρου Βάση και Διάσταση Διανυσματικού Χώρου Έστω V ένας διανυσματικός χώρος επί του σώματος F. Ορισμός : Ένα υποσύνολο S του διανυσματικού χώρου V θα λέμε ότι είναι βάση του V αν ισχύει Α) Η θήκη του S παράγει

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικά θέματα στα Μαθηματικά προσανατολισμού-ψηφιακό σχολείο ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

Επαναληπτικά θέματα στα Μαθηματικά προσανατολισμού-ψηφιακό σχολείο ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο -ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Απο το Ψηφιακό Σχολείο του ΥΠΠΕΘ Επιμέλεια: Συντακτική Ομάδα mathpgr Συντονιστής:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Β. Να εξετάσετε αν ισχύουν οι υποθέσεις του Θ.Μ.Τ. για την συνάρτηση στο διάστημα [ 1,1] τέτοιο, ώστε: C στο σημείο (,f( ))

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Β. Να εξετάσετε αν ισχύουν οι υποθέσεις του Θ.Μ.Τ. για την συνάρτηση στο διάστημα [ 1,1] τέτοιο, ώστε: C στο σημείο (,f( )) ΚΕΦΑΛΑΙΟ ο: ΔΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 6: ΘΕΩΡΗΜΑ ΜΕΣΗΣ ΤΙΜΗΣ ΔΙΑΦΟΡΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΟΥ (Θ.Μ.Τ.) [Θεώρημα Μέσης Τιμής Διαφορικού Λογισμού του κεφ..5 Μέρος Β του σχολικού βιβλίου]. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ Παράδειγμα. ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Συνήθεις διαφορικές εξισώσεις προβλήματα οριακών τιμών

Συνήθεις διαφορικές εξισώσεις προβλήματα οριακών τιμών Συνήθεις διαφορικές εξισώσεις προβλήματα οριακών τιμών Οι παρούσες σημειώσεις αποτελούν βοήθημα στο μάθημα Αριθμητικές Μέθοδοι του 5 ου εξαμήνου του ΤΜΜ ημήτρης Βαλουγεώργης Καθηγητής Εργαστήριο Φυσικών

Διαβάστε περισσότερα

Περίθλαση από µία σχισµή.

Περίθλαση από µία σχισµή. ρ. Χ. Βοζίκης Εργαστήριο Φυσικής ΙΙ 71 7. Άσκηση 7 Περίθλαση από µία σχισµή. 7.1 Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης Σκοπός της άσκησης είναι η γνωριµία των σπουδαστών µε την συµπεριφορά των µικροκυµάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Οι πραγματικοί αριθμοί αποτελούνται από τους ρητούς και τους άρρητους αριθμούς, τους φυσικούς και τους ακέραιους αριθμούς. Δηλαδή είναι το μεγαλύτερο σύνολο αριθμών που μπορούμε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Θετικής & Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Β ΜΕΡΟΣ (ΑΝΑΛΥΣΗ) ΚΕΦ 1 ο : Όριο Συνέχεια Συνάρτησης

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Θετικής & Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Β ΜΕΡΟΣ (ΑΝΑΛΥΣΗ) ΚΕΦ 1 ο : Όριο Συνέχεια Συνάρτησης ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Θετικής & Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Β ΜΕΡΟΣ (ΑΝΑΛΥΣΗ) ΚΕΦ ο : Όριο Συνέχεια Συνάρτησης Φυλλάδιο Φυλλάδι555 4 ο ο.α) ΕΝΝΟΙΑ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ - ΓΡΑΦΙΚΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ.α) ΕΝΝΟΙΑ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ - ΓΡΑΦΙΚΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Γραµµική Άλγεβρα. Εισαγωγικά. Μέθοδος Απαλοιφής του Gauss

Γραµµική Άλγεβρα. Εισαγωγικά. Μέθοδος Απαλοιφής του Gauss Γραµµική Άλγεβρα Εισαγωγικά Υπάρχουν δύο βασικά αριθµητικά προβλήµατα στη Γραµµική Άλγεβρα. Το πρώτο είναι η λύση γραµµικών συστηµάτων Aλγεβρικών εξισώσεων και το δεύτερο είναι η εύρεση των ιδιοτιµών και

Διαβάστε περισσότερα

Εκφωνήσεις και λύσεις των ασκήσεων της Τράπεζας Θεμάτων στην Άλγεβρα Α ΓΕΛ

Εκφωνήσεις και λύσεις των ασκήσεων της Τράπεζας Θεμάτων στην Άλγεβρα Α ΓΕΛ Κοίταξε τις µεθόδους, τις λυµένες ασκήσεις και τις ασκήσεις προς λύση των ενοτήτων 6, 7 του βοηθήµατος Μεθοδολογία Άλγεβρας και Στοιχείων Πιθανοτήτων Α Γενικού Λυκείου των Ευσταθίου Μ. και Πρωτοπαπά Ελ.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΤΕΛΟΠΟΙΗΣΗ ΔΙΑΚΡΙΤΩΝ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΣΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΜΟΝΤΕΛΟΠΟΙΗΣΗ ΔΙΑΚΡΙΤΩΝ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΣΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΜΕΡΟΣ ΙΙ ΜΟΝΤΕΛΟΠΟΙΗΣΗ ΔΙΑΚΡΙΤΩΝ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΣΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ 36 ΜΟΝΤΕΛΟΠΟΙΗΣΗ ΔΙΑΚΡΙΤΩΝ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΣΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ Πολλές από τις αποφάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Σ.Α.Ε στο χώρο κατάστασης

Ανάλυση Σ.Α.Ε στο χώρο κατάστασης ΚΕΣ : Αυτόµατος Έλεγχος ΚΕΣ Αυτόµατος Έλεγχος Ανάλυση Σ.Α.Ε στο χώρο 6 Nicola Tapaouli Λύση εξισώσεων ΚΕΣ : Αυτόµατος Έλεγχος Βιβλιογραφία Ενότητας Παρασκευόπουλος [4]: Κεφάλαιο 5: Ενότητες 5.-5. Παρασκευόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

2. ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

2. ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 2. ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ο Συγκεντρωτικός Προγραμματισμός Παραγωγής (Aggregae Produion Planning) επικεντρώνεται: α) στον προσδιορισμό των ποσοτήτων ανά κατηγορία προϊόντων και ανά χρονική

Διαβάστε περισσότερα

3 η δεκάδα θεµάτων επανάληψης

3 η δεκάδα θεµάτων επανάληψης η δεκάδα θεµάτων επανάληψης. Έστω η συνάρτηση f() = 80 αν < < 0 αν 0 αν i ) Να υπολογιστεί η τιµή της παράστασης Α = f( ) + f(0) 5f() f + f( ) Αν Μ(, ) και Ν(, 0) να βρείτε την εξίσωση της ευθείας ΜΝ i

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ

ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ 80 ΝΙΚΑΙΑ ΝΕΑΠΟΛΗ ΤΗΛΕΦΩΝΟ 0965897 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ ΒΡΟΥΤΣΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΜΠΟΥΡΝΟΥΤΣΟΥ ΚΩΝ/ΝΑ ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ Η έννοια του μιγαδικού

Διαβάστε περισσότερα

1. στο σύνολο Σ έχει ορισθεί η πράξη της πρόσθεσης ως προς την οποία το Σ είναι αβελιανή οµάδα, δηλαδή

1. στο σύνολο Σ έχει ορισθεί η πράξη της πρόσθεσης ως προς την οποία το Σ είναι αβελιανή οµάδα, δηλαδή KΕΦΑΛΑΙΟ ΤΟ ΣΥΝΟΛΟ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ιατεταγµένα σώµατα-αξίωµα πληρότητας Ένα σύνολο Σ καλείται διατεταγµένο σώµα όταν στο σύνολο Σ έχει ορισθεί η πράξη της πρόσθεσης ως προς την οποία το Σ είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η Γεωμετρία της Αντιστροφής Η βασική θεωρία. Αντιστροφή

Η Γεωμετρία της Αντιστροφής Η βασική θεωρία. Αντιστροφή Αντιστροφή Υποθέτουμε ότι υπάρχει ένας κανόνας ο οποίος επιτρέπει την μετάβαση από ένα σχήμα σε ένα άλλο, με τέτοιο τρόπο ώστε το δεύτερο σχήμα να είναι τελείως ορισμένο όταν το πρώτο είναι δοσμένο και

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Δεδοµένων µε χρήση του Στατιστικού Πακέτου R

Ανάλυση Δεδοµένων µε χρήση του Στατιστικού Πακέτου R Ανάλυση Δεδοµένων µε χρήση του Στατιστικού Πακέτου R, Επίκουρος Καθηγητής, Τοµέας Μαθηµατικών, Σχολή Εφαρµοσµένων Μαθηµατικών και Φυσικών Επιστηµών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Περιεχόµενα Εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

[ ] [ ] ΘΕΜΑ 1o A. Για x x 0 έχουµε: παραγωγίσιµη στο χ 0 ) άρα η f είναι συνεχής στο χ 0.

[ ] [ ] ΘΕΜΑ 1o A. Για x x 0 έχουµε: παραγωγίσιµη στο χ 0 ) άρα η f είναι συνεχής στο χ 0. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 23 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ 1o A. Για x x έχουµε: f (

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: Ο ρόλος της Επιχειρησιακής έρευνας στη Λήψη Αποφάσεων και στον Προγραµµατισµό της Επιχειρηµατικής ραστηριότητας

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: Ο ρόλος της Επιχειρησιακής έρευνας στη Λήψη Αποφάσεων και στον Προγραµµατισµό της Επιχειρηµατικής ραστηριότητας ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: Ο ρόλος της Επιχειρησιακής έρευνας στη Λήψη Αποφάσεων και στον Προγραµµατισµό της Επιχειρηµατικής ραστηριότητας ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΕΛΕΝΗ ΣΠΟΥ ΑΣΤΗΣ: ΖΕΡΒΑΚΗΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΧΟΛΗ-ΤΜΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα