Πανεπιστήμιο Αιγαίου. Γραμμικός Προγραμματισμός

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Πανεπιστήμιο Αιγαίου. Γραμμικός Προγραμματισμός"

Transcript

1 Πανεπιστήμιο Αιγαίου URL: Γραμμικός Προγραμματισμός Ευστράτιος Ιωαννίδης Πανεπιστήμιο Αιγαίου Τμήμα Μαθηματικών 832 Καρλόβασι Σάμος Copyright Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Τμήμα Μαθηματικών All rights reserved

2 Περιεχόµενα Κεφάλαιο Εισαγωγή...3. Το πρόβληµα του µαθηµατικού προγραµµατισµού Παραδείγµατα φυσικών προβληµάτων που εκφράζονται σαν προβλήµατα γραµµικού προγραµµατισµού (ΠΓΠ) Η γραφική µέθοδος επίλυσης ΠΓΠ Η κανονική µορφή του ΠΓΠ...3 Κεφάλαιο 2 Γεωµετρική εικόνα του ΠΓΠ Πολύεδρα και κυρτά σύνολα Ακρότατα, κορυφές και βασικές εφικτές λύσεις Πολύεδρα σε κανονική µορφή Εκφυλισµένες βασικές λύσεις Εκφυλισµένες βασικές λύσεις σε προβλήµατα εκφρασµένα σε κανονική µορφή Ύπαρξη ακρότατων και η σχέση τους µε τις βέλτιστες λύσεις...25 Κεφάλαιο 3 Η µέθοδος Simplex για την επίλυση του ΠΓΠ Συνθήκες βελτιστότητας Ανάπτυξη αλγορίθµου Simplex Η περίπτωση των εκφυλισµένων λύσεων Η επιλογή κανόνων οδήγησης Η εκδοχή του αλγορίθµου Simplex µε πλήρες tableau Τεχνικές αντιµετώπισης της αέναης επανάληψης λόγω ύπαρξης εκφυλισµένων βασικών εφικτών λύσεων Ο λεξικογραφικός κανόνας οδήγησης Ο κανόνας του Bland Η µέθοδος διαταραχής του Charnes Το πρόβληµα της αναζήτησης αρχικής βασικής εφικτής λύσης Ο αλγόριθµος Simplex δύο φάσεων Οδηγώντας τις τεχνητές µεταβλητές εκτός βάσης Η µέθοδος του µεγάλου Μ...64 Κεφάλαιο 4 υϊκή θεωρία Η γενική µορφή του δυϊκού προβλήµατος Το δυϊκό θεώρηµα Οι βέλτιστες δυϊκές µεταβλητές ως οριακά κέρδη Η δυϊκή µέθοδος Simplex Η γεωµετρία της δυϊκής Simplex Αναζήτηση αρχικής βασικής εφικτής λύσης του δυϊκού προβλήµατος: η µέθοδος του τεχνητού περιορισµού Μια εναλλακτική τεχνική αναζήτησης αρχικής βασικής εφικτής λύσης του δυϊκού προβλήµατος...89 Κεφάλαιο 5 Ανάλυση ευαισθησίας Προσθήκη νέας µεταβλητής Προσθήκη νέου περιορισµού Προσθήκη νέου ανισοτικού περιορισµού Προσθήκη νέου ισοτικού περιορισµού Μεταβολή των συντελεστών b i Μεταβολή των συντελεστών κέρδους c i Μεταβολή των συντελεστών a ij Οι µεταβολές δεν αφορούν στοιχεία βασικών στηλών...5

3 5.5.2 Οι µεταβολές αφορούν στοιχεία βασικών στηλών...5 Κεφάλαιο 6 Ακέραιος γραµµικός προγραµµατισµός Τεχνικές περιγραφής ΠΑΓΠ υαδική περιγραφή Περιορισµοί εξαναγκασµού Περιορισµοί µοναδικότητας ιαζευκτικοί περιορισµοί Περιορισµοί εύρους τιµών Κατά τµήµατα γραµµική συνάρτηση κέρδους Μεθοδολογίες επίλυσης προβληµάτων ακέραιου γραµµικού προγραµµατισµού Μέθοδος διακλάδωσης - φράγµατος...4 Απόδειξη Θεωρήµατος Απόδειξη Θεωρήµατος Απόδειξη Θεωρήµατος Απόδειξη Θεωρήµατος Απόδειξη Θεωρήµατος Απόδειξη Θεωρήµατος Απόδειξη Θεωρήµατος Απόδειξη Θεωρήµατος Απόδειξη Θεωρήµατος Απόδειξη Θεωρήµατος Απόδειξη Θεωρήµατος Απόδειξη Θεωρήµατος Απόδειξη Θεωρήµατος Απόδειξη Θεωρήµατος Απόδειξη Θεωρήµατος Απόδειξη Πορίσµατος Απόδειξη Πορίσµατος Απόδειξη Θεωρήµατος Απόδειξη Θεωρήµατος

4 Κεφάλαιο Εισαγωγή. Το πρόβληµα του µαθηµατικού προγραµµατισµού Το γενικό πρόβληµα του µαθηµατικού προγραµµατισµού µπορεί να διατυπωθεί ως εξής: Να βρεθούν οι τιµές των µεταβλητών x, x 2,, x n που ικανοποιούν m ανισότητες (ή ισότητες): g i (x,, x n ) {, =, } b i, i =, 2,, m (.) και που επιπλέον µεγιστοποιούν ή ελαχιστοποιούν τη συνάρτηση: z = f(x,, x n ) (.2) Οι συνθήκες (.) λέγονται περιορισµοί, η συνάρτηση (.2) ονοµάζεται αντικειµενική συνάρτηση, οι µεταβλητές x i καλούνται µεταβλητές απόφασης, οι σταθερές b i θεωρούνται γνωστές και για κάθε i ισχύει ή ανισότητα ή ισότητα. Κάθε x R n, x = (x,, x n ) T που ικανοποιεί τους περιορισµούς καλείται εφικτή λύση του προβλήµατος και κάθε εφικτή λύση που βελτιστοποιεί (ελαχιστοποιεί ή µεγιστοποιεί) την αντικειµενική συνάρτηση f, ονοµάζεται βέλτιστη εφικτή λύση. Το πρόβληµα του µαθηµατικού προγραµµατισµού είναι κατά συνέπεια ένα πρόβληµα µεγιστοποίησης ή ελαχιστοποίησης. Ανάλογα µε τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των συναρτήσεων g i των περιορισµών (.) ή της αντικειµενικής συνάρτησης f (.2) το πρόβληµα του µαθηµατικού προγραµµατισµού µπορεί να χαρακτηρισθεί σαν ακέραιος, κυρτός, τετραγωνικός, δυναµικός, στοχαστικός, γραµµικός προγραµµατισµός κ.λ.π. Στον γραµµικό προγραµµατισµό οι περιορισµοί και η αντικειµενική συνάρτηση δίδονται από: n g i (x,, x n ) = a x ij j {, =, } b i, i =, 2,, m (.3) j= z = f(x,, x n ) = c x j j n j= (.4) 3

5 όπου οι a ij και c j είναι δοσµένες πραγµατικές σταθερές και µάλιστα οι σταθερές c j καλούνται συντελεστές της αντικειµενικής συνάρτησης ή συντελεστές κέρδους (ή κόστους). Για λόγους ευκολίας και χωρίς βλάβη της γενικότητας µπορούµε να προσθέσουµε τους ακόλουθους περιορισµούς µη αρνητικότητας: x j, j =, 2,, n (.5) Συνεπώς το γενικό πρόβληµα γραµµικού προγραµµατισµού (ΠΓΠ) έχει τη µορφή: z = {max, min}(c x + c 2 x c n x n ) a x + a 2 x a n x n, =, b a 2 x + a 22 x a 2n x n, =, b 2 (.6) a m x + a m2 x a mn x n, =, b m x, x 2,, x n Αν όλοι οι περιορισµοί είναι εξισώσεις ή ανισώσεις της ίδιας φοράς το παραπάνω πρόβληµα γραµµικού προγραµµατισµού µπορεί να γραφεί πιο συνοπτικά µε µορφή πινάκων: z = {max, min} c T x T Ax {, =, } b (.7) x όπου x = (x,, x n ) Τ, c = (c,, c n ) Τ, b = (b,, b m ) Τ, = (,, ) Τ R m και A = a a2 am a a a 2 22 m2 an a 2n amn.2 Παραδείγµατα φυσικών προβληµάτων που εκφράζονται σαν προβλήµατα γραµµικού προγραµµατισµού (ΠΓΠ) Υπάρχει πληθώρα πρακτικών προβληµάτων που µπορούν να διατυπωθούν µαθηµατικά σαν προβλήµατα γραµµικού προγραµµατισµού. Πριν προχωρήσουµε στη 4

6 θεωρητική θεµελίωση και παρουσίαση των βασικών µεθοδολογιών επίλυσης τέτοιων προβληµάτων παρουσιάζουµε µερικά παραδείγµατα φυσικών προβληµάτων που µπορούν να παρασταθούν ως ΠΓΠ. Παράδειγµα. Ένας αγρότης βρίσκει στην αγορά δύο είδη τροφής για τα ζώα του. Γνωρίζει ότι αυτά χρειάζονται τουλάχιστον 6, 84 και 72 µονάδες από τα θρεπτικά συστατικά Α, Β και Γ αντίστοιχα, κάθε ηµέρα. Ο πίνακας που ακολουθεί συνοψίζει την περιεκτικότητα σε θρεπτικά συστατικά και το κόστος της κάθε τροφής. Θρεπτικά συστατικά (µονάδες/kg) Α Β Γ Κόστος ( /Kg) Τροφή Τροφή Ο αγρότης επιθυµεί να εκτιµήσει ποιες είναι οι καθηµερινές ποσότητες από κάθε είδος τροφής που ελαχιστοποιούν το ηµερήσιο κόστος τροφής ενώ συγχρόνως εξασφαλίζουν ότι τα ζώα παίρνουν τις απαιτούµενες ποσότητες θρεπτικών συστατικών. Περιγράψτε το πρόβληµα ως πρόβληµα γραµµικού προγραµµατισµού. Λύση Έστω x η ποσότητα τροφής που θα χρησιµοποιείται ανά ζώο και ανά ηµέρα. Έστω x 2 η ποσότητα τροφής 2 που θα χρησιµοποιείται ανά ζώο και ανά ηµέρα. Προφανώς x, x 2. Τα ζώα θα πάρουν 3x +2x 2 µονάδες από το συστατικό Α, 7x +2x 2 µονάδες από το συστατικό Β και 3x +6x 2 µονάδες από το συστατικό Γ. Συνεπώς θα πρέπει: 3x + 2x 2 6 7x + 2x x + 6x 2 72 Το κόστος δίδεται από την z = 3x +.2x 2. Έτσι η µαθηµατική διατύπωση του προβλήµατος ως ΠΓΠ είναι: z = min(3x +.2x 2 ) 3x + 2x 2 6 5

7 7x + 2x x + 6x 2 72 x, x 2 Παράδειγµα.2 Ένα τµήµα ενός µεγάλου εργοστασίου κατασκευάζει δύο µέρη που χρειάζονται στο τελικό προϊόν του εργοστασίου. Το τµήµα διαθέτει 4 γραµµές παραγωγής που είναι δυνατό να κατασκευάζουν τα δύο µέρη χρησιµοποιώντας διαφορετικά ποσά εργασίας και δύο είδη πρώτης ύλης, την Α και την Β. Ο πίνακας που ακολουθεί παρουσιάζει τις εισροές-εκροές της κάθε γραµµής παραγωγής για λειτουργία µιας ώρας: ΕΙΣΡΟΗ ΕΚΡΟΗ Γραµµή Εργασία (Ανθρ-ώρες) Πρώτη Ύλη Α (Kg) Πρώτη Ύλη Β (Kg) Μονάδες Μέρους Μονάδες Μέρους Το τµήµα πρέπει να κατασκευάζει 2 µονάδες του µέρους την εβδοµάδα και 8 µονάδες του µέρους 2 την εβδοµάδα. Στη διάθεση του τµήµατος βρίσκονται κάθε εβδοµάδα 4 τόνοι της πρώτης ύλης Α, 2 τόνοι της πρώτης ύλης Β και ανθρωποώρες εργασίας. Το κόστος της Α είναι 3 /Kg και της Β 7 /Kg. Το κόστος του εργατικού δυναµικού είναι δοσµένο (σταθερό) ακόµη κι αν δεν χρησιµοποιηθούν οι διαθέσιµες ανθρωποώρες. Τέλος η νοµοθεσία επιτρέπει επιπλέον υπερωρίες µέχρι 2 ανθρωποώρες την εβδοµάδα µε κόστος 8 /Ανθρωποώρα. α) Περιγράψτε το πρόβληµα ως ΠΓΠ αν ζητείται το ελάχιστο κόστος παραγωγής. β) Εξετάστε πως αλλάζει το πρόβληµα η χρήση υπερωριών. Λύση Έστω x j j =,, 4 ο αριθµός των ωρών εβδοµαδιαίως που χρησιµοποιείται η γραµµή παραγωγής j. Οι περιορισµοί εργασίας και πρώτων υλών εκφράζονται ως εξής: 6

8 2x + 3x 2 + x x 4 6x + x 2 + 2x x 4 4 3x + 35x 2 + 6x 3 + 8x 4 2 Οι απαιτήσεις παραγωγής που θέτει το εργοστάσιο στο τµήµα συνοψίζονται στους περιορισµούς: 35x + 45x 2 + 7x x + 42x 2 + 9x 4 8 Τέλος πρέπει να ικανοποιούνται οι περιορισµοί µη αρνητικότητας x j, j =, 2, 3, 4. Το κόστος της παραγωγής δίδεται από: z = 3(6x + x 2 + 2x x 4 ) + 7(3x + 35x 2 + 6x 3 + 8x 4 ) = 69x + 545x 2 + 2x x 4 Εποµένως το ΠΓΠ που περιγράφει το εν λόγω πρόβληµα παραγωγής είναι: z = min(69x + 545x 2 + 2x x 4 ) 2x + 3x 2 + x x 4 6x + x 2 + 2x x 4 4 3x + 35x 2 + 6x 3 + 8x x + 45x 2 + 7x x + 42x 2 + 9x 4 8 x j, j =,, 4. Εξετάζουµε τώρα το ερώτηµα (β). Έστω x 5 ο αριθµός των ωρών υπερωρίας που θα χρησιµοποιηθούν. Σε αυτή την περίπτωση λόγω των νοµικών περιορισµών πρέπει: x 5 2 Η χρήση υπερωριών οδηγεί επίσης στην αλλαγή του πρώτου περιορισµού που αφορά το σύνολο των διαθέσιµων ανθρωποωρών και ο οποίος διαµορφώνεται ως εξής: 2x + 3x 2 + x x 4 + x 5 Τέλος αλλάζει η συνάρτηση κόστους στην οποία πρέπει να προσθέσουµε το κόστος υπερωριών που είναι ίσο µε 8x 5. Έτσι το ΠΓΠ µε την προσθήκη των υπερωριών διαµορφώνεται ως ακολούθως: z = min(69x + 545x 2 + 2x x 4 + 8x 5 ) 7

9 2x + 3x 2 + x x 4 x 5 6x + x 2 + 2x x 4 4 3x + 35x 2 + 6x 3 + 8x x + 45x 2 + 7x x + 42x 2 + 9x 4 8 x 5 2 x j, j =,, 5. Παράδειγµα.3 Μια εταιρεία παραγωγής χαρτιού που διαθέτει 2 εργοστάσια, πρέπει να προµηθεύει τυπογραφικό χαρτί σε τρία πιεστήρια κάθε εβδοµάδα. Το εργοστάσιο παράγει 35 τόνους και το εργοστάσιο 2 55 τόνους τυπογραφικού χαρτιού την εβδοµάδα. Τα πιεστήρια, 2 και 3 ζητούν 3 τόνους/εβδοµάδα, 4 τόνους/εβδοµάδα και 2 τόνους/εβδοµάδα αντίστοιχα. Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει τα κόστη µεταφοράς σε /τόνο. Πιεστήριο Εργοστάσιο Το ζητούµενο είναι ο καθορισµός των ποσοτήτων χαρτιού που θα πρέπει να σταλούν από κάθε εργοστάσιο σε κάθε πιεστήριο έτσι ώστε να ελαχιστοποιηθεί το κόστος µεταφοράς. Λύση Έστω x ij η ποσότητα χαρτιού (σε τόνους) που µεταφέρεται από το εργοστάσιο i στο πιεστήριο j. Έτσι προκύπτουν οι περιορισµοί προσφοράς: x + x 2 + x 3 = 35 x 2 + x 22 + x 23 = 55 οι περιορισµοί ικανοποίησης της ζήτησης: x + x 2 = 3 x 2 + x 22 = 4 8

10 x 3 + x 23 = 2 και οι περιορισµοί µη αρνητικότητας: x ij, i =, 2, j =, 2, 3 Το κόστος που πρέπει να ελαχιστοποιηθεί είναι: z = 7x + 22x 2 + 5x 3 + 8x 2 + 6x x 23 Το ΠΓΠ που καταλήγουµε είναι το ακόλουθο: z = min(7x + 22x 2 + 5x 3 + 8x 2 + 6x x 23 ) x + x 2 + x 3 = 35 x 2 + x 22 + x 23 = 55 x + x 2 = 3 x 2 + x 22 = 4 x 3 + x 23 = 2 x ij, i =, 2, j =, 2, 3..3 Η γραφική µέθοδος επίλυσης ΠΓΠ Όταν σε ένα ΠΓΠ υπάρχουν δύο µεταβλητές απόφασης είναι εφικτή η γραφική επίλυση του. Αν και η πρακτική σηµασία της γραφικής µεθόδου είναι πολύ µικρή, εντούτοις η εξέταση της γεωµετρικής απεικόνισης του ΠΓΠ σε δύο διαστάσεις οδηγεί σε πολύ χρήσιµες παρατηρήσεις για τα χαρακτηριστικά της βέλτιστης λύσης και µας προσφέρει µια διαισθητική εικόνα του ΠΓΠ. Θα περιγράψουµε αυτή τη µέθοδο µε τη βοήθεια δυο παραδειγµάτων. Παράδειγµα.4 Έστω το ακόλουθο ΠΓΠ: z = max(x + x 2 ) x + 2x 2 3 2x + x 2 3 x, x 2 9

11 Λύση Στο δυσδιάστατο χώρο κάθε µια από τις ανισώσεις ορίζει ένα ηµιεπίπεδο. Η τοµή όλων των ηµιεπιπέδων είναι το σύνολο όλων των εφικτών λύσεων S που παρουσιάζεται ως η σκιασµένη περιοχή στο Σχήµα.. Για να υπολογίσουµε τη βέλτιστη λύση προχωράµε ως εξής. Για κάθε πραγµατική σταθερά z το σύνολο των σηµείων µε κέρδος ίσο µε z είναι µια γραµµή µε εξίσωση z = x + x 2 = c T x, όπου c T = (, ) και x T = (x, x 2 ). ιαφορετικές τιµές του z µας δίδουν διαφορετικές γραµµές παράλληλες µεταξύ τους και κάθετες στο διάνυσµα c. Η µετατόπιση των γραµµών αυτών προς την κατεύθυνση του διανύσµατος των συντελεστών κέρδους c οδηγεί στη µεγιστοποίηση της τιµής της αντικειµενικής συνάρτησης. Συνεπώς για να µεγιστοποιήσουµε την αντικειµενική συνάρτηση µετακινούµαστε προς την κατεύθυνση του c χωρίς όµως να εγκαταλείπουµε την περιοχή εφικτών λύσεων S, δηλαδή θα πρέπει η γραµµή που αντιστοιχεί στην αντικειµενική συνάρτηση να έχει σηµεία τοµής µε την περιοχή εφικτών λύσεων. Στην περίπτωση µας βλέπουµε ότι το κέρδος µας µεγιστοποιείται όταν η ευθεία της αντικειµενικής συνάρτησης διέρχεται από το σηµείο (x, x 2 ) = (, ) της περιοχής εφικτών λύσεων. Συνεπώς αυτή είναι η βέλτιστη λύση του ΠΓΠ που εξετάζουµε. (,3) x 2x + x 2 3 (,.5) c S (,) (.5,) x + x 2 = x + x 2 = z x + 2x 2 3 x + x 2 = 2 X 2 (3,) Σχήµα. Χώρος εφικτών λύσεων Παραδείγµατος.4.

12 Παράδειγµα.5 Έστω το ΠΓΠ όπου η περιοχή εφικτών λύσεων καθορίζεται από τους περιορισµούς: x + x 2 x, x 2 α) Να βρεθεί η βέλτιστη λύση για τις ακόλουθες τιµές του c T : (, ), (, ), (,) και (, ) όταν ζητείται η ελαχιστοποίηση της αντικειµενικής συνάρτησης z = c T x. β) Ποια είναι η περιοχή εφικτών λύσεων αν προσθέσουµε τον περιορισµό x + x 2.; Λύση (α) Η περιοχή εφικτών λύσεων φαίνεται στο Σχήµα.2. Όταν το διάνυσµα των συντελεστών της αντικειµενικής συνάρτησης είναι c = (, ) T τότε η βέλτιστη λύση είναι το σηµείο (, ). Εδώ αξίζει να σηµειωθεί, ότι στην περίπτωση που έχουµε ελαχιστοποίηση, όπως εδώ, η βελτιστοποίηση επιτυγχάνεται µε την µετακίνηση της ευθείας της αντικειµενικής συνάρτησης στην αντίθετη κατεύθυνση από αυτή του διανύσµατος c. x + x 2 (,) c = (,) T c = (,) T S c = (,) T x + x 2. c = (, ) T Σχήµα.2 Χώρος εφικτών λύσεων Παραδείγµατος.5.

13 Όταν το c T = (, ), έχουµε άπειρες βέλτιστες λύσεις. Σε αυτή την περίπτωση κάθε διάνυσµα x T = (, x 2 ) όπου το x 2 ικανοποιεί την συνθήκη x 2, δηλαδή κάθε σηµείο του ευθύγραµµου τµήµατος µε άκρα τα σηµεία (, ) και (, ) είναι βέλτιστη λύση. Αυτό οφείλεται στο ότι η ευθεία της αντικειµενικής συνάρτησης είναι παράλληλη στην ευθεία που αποτελεί το σύνορο του περιορισµού x. Αντίστοιχα όταν c = (, ) T, έχουµε επίσης άπειρες βέλτιστες λύσεις. Πιο συγκεκριµένα εδώ βέλτιστη λύση είναι κάθε διάνυσµα x = (x, ) T όπου το x ικανοποιεί την συνθήκη x. Σε αυτή την περίπτωση το σύνολο των βέλτιστων λύσεων δεν είναι φραγµένο. Όταν c = (, ) T για κάθε εφικτή λύση x = (x, x 2 ) T µπορούµε να βρούµε µια άλλη λύση µε µικρότερη τιµή της αντικειµενικής συνάρτησης, απλά αυξάνοντας την τιµή της x, άρα δεν υπάρχει βέλτιστη λύση. Σε αυτή την περίπτωση το βέλτιστο κόστος τείνει στο. Ο λόγος που συµβαίνει αυτό είναι ότι η περιοχή εφικτών λύσεων δεν είναι φραγµένη. (β) Αν προσθέσουµε τον περιορισµό x + x 2. είναι προφανές ότι δεν υπάρχουν εφικτές λύσεις και το σύνολο των εφικτών λύσεων είναι S =. Από τη µελέτη των δύο παραπάνω παραδειγµάτων µπορεί κανείς να οδηγηθεί στις ακόλουθες διαισθητικές παρατηρήσεις: Παρατήρηση.: Γενικά φαίνεται ότι υπάρχουν τα παρακάτω ενδεχόµενα σχετικά µε την ύπαρξη και τη µορφή των βέλτιστων λύσεων ενός ΠΓΠ: α) Υπάρχει µία µοναδική βέλτιστη λύση. β) Υπάρχουν άπειρες βέλτιστες λύσεις. γ) Το βέλτιστο κόστος (ή κέρδος) είναι (ή + ) και δεν υπάρχει βέλτιστη λύση. δ) Το σύνολο των εφικτών λύσεων είναι κενό. Παρατήρηση.2: Η περιοχή εφικτών λύσεων φαίνεται ότι αν υπάρχει είναι ένα κυρτό πολύγωνο. Αν υπάρχει βέλτιστη λύση αυτή είναι µια από τις κορυφές του πολυγώνου, ή µια από τις ακµές του, οπότε έχουµε άπειρες βέλτιστες λύσεις. 2

14 Στη συνέχεια θα δούµε ότι οι παραπάνω παρατηρήσεις γενικεύονται και σε προβλήµατα µεγαλύτερης διάστασης..4. Η κανονική µορφή του ΠΓΠ Όπως έχουµε δει υπάρχει µια ποικιλία στον τρόπο µε τον οποίο παρουσιάζονται τα διάφορα ΠΓΠ. Για λόγους ευκολίας κυρίως στην ανάπτυξη µιας γενικής µεθοδολογίας επίλυσης τέτοιων προβληµάτων θα θέλαµε να τυποποιήσουµε κατά το δυνατόν τη µορφή παρουσίασης τους. Ορισµός.: Ένα ΠΓΠ είναι σε κανονική µορφή όταν παρουσιάζεται ως εξής z = max(c x + c 2 x c n x n ) a x + a 2 x a n x n = b a 2 x + a 22 x a 2n x n = b 2 (.6) a m x + a m2 x a mn x n = b m x, x 2,, x n Παρατήρηση.3.: Κάθε ΠΓΠ µπορεί να τεθεί σε κανονική µορφή. Αυτό επιτυγχάνεται ως εξής: α) Με την εισαγωγή περιθώριων µεταβλητών οι ανισοτικοί περιορισµοί µετατρέπονται σε ισοτικούς. Γενικά περιορισµοί της µορφής n i = a ij x j b i µπορούν να γραφούν ως n a i ij x j + xn + = b = i και οι περιορισµοί της µορφής n n i = aij x j bi µπορούν να παρουσιαστούν ως a i ij x j xn + = b = i, όπου η x n+ είναι µια νέα µεταβλητή που καλείται περιθώρια µεταβλητή για την οποία βέβαια ισχύει ότι x n+. Με την προσθήκη των περιθωρίων µεταβλητών δεν αλλάζει ουσιαστικά η αντικειµενική συνάρτηση αφού θέτουµε c n+ =. β) Πολλαπλασιάζοντας την αντικειµενική συνάρτηση µε µετατρέπουµε ένα πρόβληµα από πρόβληµα ελαχιστοποίησης σε πρόβληµα µεγιστοποίησης. γ) Στην περίπτωση που κάποια µεταβλητή x i δεν ικανοποιεί τον περιορισµό µη αρνητικότητας, δηλαδή x i ή x i R, την αντικαθιστούµε. Στην πρώτη περίπτωση µε µια νέα µεταβλητή x i για την οποία ισχύει ότι x i = x i και στην 3

15 δεύτερη περίπτωση µε δύο νέες µη αρνητικές µεταβλητές x i, x i2 για τις οποίες έχουµε ότι x i = x i x i2 4

16 Κεφάλαιο 2 Γεωµετρική εικόνα του ΠΓΠ Πριν προχωρήσουµε στην παρουσίαση των βασικών µεθοδολογιών επίλυσης ΠΓΠ είναι απαραίτητο να µελετήσουµε τη γεωµετρική εικόνα αυτών των προβληµάτων. Αυτή η µελέτη µας προσφέρει τις βασικές θεωρητικές αρχές πάνω στις οποίες στηριζόµαστε για να αναπτύξουµε τις µεθοδολογίες επίλυσης των προβληµάτων που εξετάζουµε εδώ. 2.. Πολύεδρα και κυρτά σύνολα Σε αυτή την παράγραφο εισάγουµε µερικές βασικές έννοιες που είναι απαραίτητες για τη µελέτη της γεωµετρίας των ΠΓΠ. Ορισµός 2.: Ονοµάζουµε πολύεδρο το σύνολο που µπορεί να περιγραφεί στη µορφή {x R n Ax b}, όπου Α είναι ένας πίνακας m n και το b είναι ένα διάνυσµα που ανήκει στο R n. Όπως είδαµε στο Κεφάλαιο, το σύνολο των εφικτών λύσεων ενός ΠΓΠ µπορεί να περιγραφεί µε τη µορφή Ax b και συνεπώς είναι πολύεδρο. Ορισµός 2.2: Ένα σύνολο S R n είναι φραγµένο αν υπάρχει σταθερά Κ τέτοια ώστε η απόλυτη τιµή κάθε στοιχείου του S είναι µικρότερη ή ίση της σταθεράς Κ. Ορισµός 2.3: Έστω a ένα µη µηδενικό διάνυσµα του R n και έστω b µια πραγµατική σταθερά. α) Το σύνολο {x R n a Τ x = b} ονοµάζεται υπερεπίπεδο. β) Το σύνολο {x R n a Τ x b} ονοµάζεται ηµίχωρος. Παρατηρείστε ότι ένα υπερεπίπεδο είναι το σύνορο του αντίστοιχου ηµιχώρου. Επιπλέον το διάνυσµα a είναι κάθετο στο υπερεπίπεδο. Τέλος αξίζει να σηµειωθεί ότι ένα πολύεδρο είναι ίσο µε την τοµή ενός πεπερασµένου πλήθους ηµιχώρων. Πολύ σηµαντική για το πρόβληµα του γραµµικού προγραµµατισµού είναι η έννοια του κυρτού συνόλου. 5

17 Ορισµός 2.4: Ένα σύνολο S R n είναι κυρτό αν x, x 2 S και λ [, ] έχουµε ότι λx +( λ) x 2 S. Όταν λ [, ] το στοιχείο λx +( λ) x 2 ανήκει στο ευθύγραµµο τµήµα που ενώνει τα διανύσµατα x και x 2. Αυτή η παρατήρηση µας οδηγεί σε έναν εναλλακτικό ορισµό του κυρτού συνόλου. Ένα σύνολο είναι κυρτό, όταν το ευθύγραµµο τµήµα, που ενώνει δύο οποιαδήποτε από τα στοιχεία του, περιέχεται στο σύνολο αυτό. Ορισµός 2.5: Έστω x, x 2,..., x k R n κι ακόµη λ, λ 2,..., λ k πραγµατικές σταθερές k τέτοιες ώστε λ =. i = i k α) Το διάνυσµα x i = λ i i καλείται κυρτός συνδυασµός των x, x 2,..., x k. β) Η κυρτή θήκη των διανυσµάτων x, x 2,..., x k είναι το σύνολο όλων των κυρτών συνδυασµών των διανυσµάτων αυτών. Το θεώρηµα που ακολουθεί παρουσιάζει µερικά σηµαντικά αποτελέσµατα σχετικά µε την κυρτότητα. Θεώρηµα 2.: α) Η τοµή κυρτών συνόλων είναι κυρτό σύνολο. β) Κάθε πολύεδρο είναι κυρτό σύνολο. γ) Ο κυρτός συνδυασµός ενός πεπερασµένου πλήθους στοιχείων ενός κυρτού συνόλου ανήκει επίσης στο κυρτό σύνολο. δ) Η κυρτή θήκη πεπερασµένου πλήθους διανυσµάτων είναι κυρτό σύνολο. Απόδειξη Όπως έχουµε δει ένα πολύεδρο ορίζεται ως η τοµή ενός συνόλου γραµµικών περιορισµών. Το επόµενο θεώρηµα, του οποίου την απόδειξη θα παραλείψουµε επειδή είναι αρκετά µακροσκελής, µας προσφέρει έναν εναλλακτικό ορισµό και τρόπο αναπαράστασης των πολυέδρων. Θεώρηµα 2.2: Ένα µη κενό και φραγµένο πολύεδρο είναι η κυρτή θήκη των ακρότατων του. Στο Σχήµα 2. δίδεται ένα µικρό παράδειγµα αυτού του εναλλακτικού ορισµού. Το πολύεδρο P µπορεί να προκύψει ως το σύνολο των κυρτών συνδυασµών των κορυφών του z, u και v. Το τυχαίο σηµείο x είναι κυρτός συνδυασµός των σηµείων z 6

18 και w. Το z είναι ακρότατο του P ενώ το w είναι κυρτός συνδυασµός των άλλων δύο ακρότατων του P, u και v. z u P x w v Σχήµα Ακρότατα, κορυφές και βασικές εφικτές λύσεις Στην Παράγραφο.3 παρατηρήσαµε ότι η βέλτιστη λύση σε ένα ΠΓΠ φαίνεται να συναντάται συνήθως σε κάποια «κορυφή» του πολυέδρου των εφικτών λύσεων. Σε αυτή την παράγραφο θα µελετήσουµε την έννοια των κορυφών ενός πολυέδρου τόσο γεωµετρικά όσο κι αλγεβρικά. Ορισµός 2.6: Έστω ένα πολύεδρο P. Ένα διάνυσµα x P καλείται ακρότατο του P αν δεν υπάρχουν δύο διανύσµατα z, z 2 P διαφορετικά του x και µια πραγµατική σταθερά λ [, ] τέτοια ώστε x = λ z + ( λ) z 2 Ορισµός 2.7: Έστω ένα πολύεδρο P. Ένα διάνυσµα x P καλείται κορυφή του P αν υπάρχει κάποιο c τέτοιο ώστε c Τ x < c Τ z για κάθε z P και z x. Με άλλα λόγια το x είναι κορυφή του P αν και µόνο αν το P βρίσκεται στον ένα ηµίχωρο, που ορίζει το υπερεπίπεδο c Τ x = c Τ z και η τοµή του P µε το υπερεπίπεδο είναι το x. Οι γεωµετρικοί ορισµοί που δόθηκαν παραπάνω δεν είναι αλγοριθµικά εύχρηστοι. Στη συνέχεια θα προσπαθήσουµε να ορίσουµε αλγεβρικά αυτές τις έννοιες πράγµα που θα µας βοηθήσει στην προσπάθεια να αναπτύξουµε αλγοριθµικά εργαλεία για την εύρεση των κορυφών ενός πολυέδρου. Έστω ένα πολύεδρο P R n το οποίο ορίζεται από τις σχέσεις α Τ i x b i, i =,, k α Τ i x b i, i = k +,, l α Τ i x = b i, i = l +,, m 7

19 όπου τα α i είναι διανύσµατα του R n και τα b i, είναι πραγµατικές σταθερές Ορισµός 2.8: Αν ένα διάνυσµα x ικανοποιεί τις σχέσεις α Τ i x = b i για κάποια i, οι αντίστοιχοι περιορισµοί ονοµάζονται ενεργοί στο x. Αν υπάρχουν n περιορισµοί που είναι ενεργοί σε ένα διάνυσµα x, τότε το x ικανοποιεί ένα γραµµικό σύστηµα n εξισώσεων µε n αγνώστους. Το σύστηµα έχει µια και µοναδική λύση αν και µόνο αν αυτές οι n εξισώσεις είναι γραµµικά ανεξάρτητες. Θεώρηµα 2.3: Έστω x ένα στοιχείο του R n κι έστω Ι = {i α Τ i x = b i }, όπου Ι το σύνολο των δεικτών των περιορισµών που είναι ενεργοί στο x. Τότε τα ακόλουθα είναι ισοδύναµα: α) Υπάρχουν n διανύσµατα στο σύνολο {α i i I}, που είναι γραµµικά ανεξάρτητα. β) Τα διανύσµατα α i, i I, παράγουν τον R n, δηλαδή κάθε διάνυσµα του R n µπορεί να εκφρασθεί ως γραµµικός συνδυασµός των διανυσµάτων αυτών. γ) Το σύστηµα των γραµµικών εξισώσεων α Τ i x = b i, i I, έχει µία και µοναδική λύση. Απόδειξη Οι έννοιες που ακολουθούν αποτελούν τις αλγεβρικές εκφράσεις των γεωµετρικών εννοιών της κορυφής και του ακρότατου. Ορισµός 2.9: Έστω ένα πολύεδρο P που ορίζεται από γραµµικούς ισοτικούς και ανισοτικούς περιορισµούς και x ένα στοιχείο του R n. α) Το διάνυσµα x είναι βασική λύση αν:. Όλοι οι ισοτικοί περιορισµοί είναι ενεργοί και, 2. Από τους περιορισµούς που είναι ενεργοί στο x οι n είναι γραµµικά ανεξάρτητοι. β) Αν x είναι µια βασική λύση που ικανοποιεί όλους τους περιορισµούς, τότε καλείται βασική εφικτή λύση. Εδώ όταν λέµε ότι οι περιορισµοί i I είναι γραµµικά ανεξάρτητοι εννοούµε ότι τα αντίστοιχα διανύσµατα α i, i I είναι γραµµικά ανεξάρτητα. Στο Σχήµα 2.2 βλέπουµε ένα παράδειγµα του παραπάνω ορισµού. Η σκιασµένη περιοχή που περικλείεται από τα σηµεία A, B, D και E είναι η περιοχή εφικτών λύσεων ενός ΠΓΠ. Τα σηµεία A, B, C, D, E είναι όλα βασικές λύσεις αφού υπάρχουν 8

20 τουλάχιστον δύο περιορισµοί που είναι ενεργοί για κάθε µια από αυτές. Το σηµείο C όµως δεν είναι βασική εφικτή λύση αφού δεν ικανοποιεί όλους τους περιορισµούς και είναι εκτός της περιοχής εφικτών λύσεων. C Β D Α E Σχήµα 2.2. Το ακόλουθο θεώρηµα επιβεβαιώνει ότι η βασικές εφικτές λύσεις είναι οι αλγεβρικές έκφρασεις των κορυφών και των ακρότατων ενός πολυέδρου. Θεώρηµα 2.4: Έστω ένα πολύεδρο P και x ένα στοιχείο του. Τότε τα ακόλουθα είναι ισοδύναµα: α) το x είναι κορυφή του P, β) το x είναι ακρότατο του P, γ) το x είναι βασική εφικτή λύση του P. Απόδειξη Θεώρηµα 2.5: Το σύνολο των βασικών εφικτών λύσεων ενός πολύεδρου είναι πεπερασµένο. Απόδειξη 2.3. Πολύεδρα σε κανονική µορφή Οι ορισµοί των βασικών λύσεων που δόθηκαν στην προηγούµενη παράγραφο αναφέρονται σε γενικά πολύεδρα. Σε αυτή την παράγραφο θα µελετήσουµε τις ίδιες έννοιες σε πολύεδρα που βρίσκονται στην κανονική µορφή (όλοι οι περιορισµοί είναι ισοτικοί εκτός από τους περιορισµούς µη αρνητικότητας). Όπως έχουµε δει όλα τα ΠΓΠ και συνεπώς κι όλα τα πολύεδρα µπορούν να µετασχηµατιστούν στην κανονική 9

21 µορφή. Η χρήση της κανονικής µορφής είναι απαραίτητη για την ανάπτυξη ενός αλγορίθµου επίλυσης ΠΓΠ. Έστω P = {x R n Ax = b, x } ένα πολύεδρο σε κανονική µορφή, κι ακόµη έστω m n οι διαστάσεις του πίνακα A, όπου m είναι το πλήθος των ισοτικών περιορισµών. Από εδώ και πέρα θα κάνουµε την υπόθεση ότι οι m περιορισµοί είναι γραµµικά ανεξάρτητοι. Αυτό συνεπάγεται ότι m n µιας και οι γραµµές του A ανήκουν στον R n. Στη συνέχεια θα δούµε ότι όταν το P οι γραµµικά εξαρτηµένοι περιορισµοί είναι πλεοναστικοί και µπορούν να παραληφθούν Η υπόθεση πλήρους βαθµού του πίνακα Α Ορισµός 2.: Το µέγιστο πλήθος των γραµµικά ανεξάρτητων γραµµών ή στηλών ενός πίνακα A λέγεται βαθµός του A και συµβολίζεται r(a). Όταν ο βαθµός ενός πίνακα A, r(a) = min{m, n}, λέµε ότι ο A είναι πλήρους βαθµού Θεώρηµα 2.6: Έστω P = {x Ax = b, x } ένα µη κενό πολύεδρο, όπου A ένας πίνακας διαστάσεων m n, µε γραµµές α Τ,..., α Τ m. Υποθέτουµε ότι r(a) = k < m και ότι οι γραµµές a T T i,, a ik είναι γραµµικά ανεξάρτητες. Θεωρούµε ακόµη το πολύεδρο T T Q = {x a i x = bi,, a i x = b k i, x } k Τότε έχουµε P = Q. Απόδειξη Εδώ πρέπει να σηµειώσουµε ότι έχουµε υποθέσει πως το πλήθος των περιορισµών m είναι µικρότερο ή ίσο από το πλήθος των µεταβλητών n (m n). Αν n m τότε προφανώς r(a) = k n m, m k περιορισµοί είναι πλεοναστικοί και το πρόβληµα ανάγεται στην προηγούµενη περίπτωση. Αν r(a) = n = m, τότε υπάρχει µια µοναδική λύση του προβλήµατος Ανάπτυξη αλγορίθµου εύρεσης βασικών λύσεων Παρατηρούµε ότι σε κάθε βασική λύση πρέπει να υπάρχουν n γραµµικά ανεξάρτητοι ενεργοί περιορισµοί. Επιπλέον κάθε βασική λύση πρέπει να ικανοποιεί όλους τους ισοτικούς περιορισµούς Ax = b, από τους οποίους παίρνουµε m ενεργούς περιορισµούς, που είναι επίσης γραµµικά ανεξάρτητοι λόγω της υπόθεσης ότι ο πίνακας A είναι πλήρους βαθµού. Για να βρεθούν οι υπόλοιποι n m περιορισµοί, 2

22 θέτουµε n m από τις µεταβλητές x i ίσες µε το µηδέν οπότε γίνονται ενεργοί οι αντίστοιχοι περιορισµοί µη αρνητικότητας x i. Η επιλογή αυτών των n m µεταβλητών που θα πρέπει να τεθούν ίσες µε το µηδέν δεν είναι αυθαίρετη όπως φαίνεται από το ακόλουθο θεώρηµα. Θεώρηµα 2.7: Έστω οι περιορισµοί Ax = b και x και ας υποθέσουµε ότι ο διαστάσεων m n πίνακας A αποτελείται από γραµµικά ανεξάρτητες γραµµές (δηλαδή r(a) = m). Ένα διάνυσµα x R n είναι βασική λύση αν και µόνο Ax = b και: α) Υπάρχουν m στήλες A B(),, A B(m) του πίνακα A που είναι γραµµικά ανεξάρτητες, β) αν i B(),, B(m), τότε x i =. Απόδειξη Με βάση το προηγούµενο αποτέλεσµα µπορούµε να διατυπώσουµε έναν αλγόριθµο για την εύρεση βασικών λύσεων: Αλγόριθµος εύρεσης βασικών λύσεων. Επιλέγουµε m γραµµικά ανεξάρτητες στήλες A B(),, A B(m) του πίνακα A. 2. Θέτουµε x i = για κάθε i B(),, B(m). i = B i B( i) = m 3. Λύνουµε το σύστηµα m εξισώσεων A ( ) x b για τους αγνώστους x B(),, x B(m). Αν µια βασική λύση x είναι και µη αρνητική, δηλαδή x, τότε είναι βασική εφικτή λύση. Αν x είναι βασική λύση τότε οι x B(),, x B(m), καλούνται βασικές µεταβλητές, ενώ οι υπόλοιπες λέγονται µη βασικές. Οι στήλες A B(),, A B(m) καλούνται βασικές στήλες και αποτελούν βάση του R m. Αναδιατάσσοντας τις βασικές στήλες έτσι ώστε να όλες µαζί, σχηµατίζεται ένας m m πίνακας Β που καλείται βασικός πίνακας ή βάση επειδή οι στήλες του είναι βάση του R m. Το διάνυσµα x Β = [x B(),, x B(m) ] Τ, περιέχει τις βασικές µεταβλητές οι οποίες καθορίζονται από την επίλυση της εξίσωσης Bx B = b της οποίας η µοναδική λύση δίδεται από x B = B b 2

23 Παράδειγµα 2. Έστω το πολύεδρο που προκύπτει από τους περιορισµούς σε κανονική µορφή Ax = b και x, όπου A = 2 6 και b = α) Βρείτε δυο διαφορετικές βασικές λύσεις. β) Τι θα γινόταν αν προσθέταµε µια ακόµη στήλη στον πίνακα A ίση µε την έβδοµη στήλη; Λύση Παρατηρούµε ότι οι τέσσερις τελευταίες στήλες του A, A 4, A 5, A 6 και A 7 σχηµατίζουν τον µοναδιαίο πίνακα 4 4 και προφανώς είναι γραµµικά ανεξάρτητες. Επιλέγουµε αυτές ως βασικές και επιλύοντας το αντίστοιχο σύστηµα οδηγούµαστε στη βασική λύση x Τ = [,,, 8, 2, 4, 6] η οποία είναι και µη µηδενική άρα είναι και βασική εφικτή λύση. Πρέπει να σηµειωθεί εδώ ότι επειδή ο βασικός πίνακας είναι ο µοναδιαίος το διάνυσµα των βασικών µεταβλητών x Β είναι ίσο µε το b. Μια άλλη βάση προκύπτει να πάρουµε τις στήλες A 3, A 5, A 6 και A 7 που είναι επίσης γραµµικά ανεξάρτητες. Η αντίστοιχη βασική λύση είναι η x Τ = [,, 4,, 2, 4, 6], που δεν είναι εφικτή αφού x 5 = 2 <. Ας υποθέσουµε ότι υπάρχει και µια όγδοη στήλη στον πίνακα A, η A 8 τέτοια ώστε A 8 = A 7. Σε αυτή την περίπτωση οι βάσεις Β 2 = [A 3, A 5, A 6, A 7 ] και Β 3 = [A 3, A 5, A 6, A 8 ] ενώ είναι ίσες αντιστοιχούν σε διαφορετικές βασικές στήλες και µας δίνουν διαφορετικές βασικές λύσεις. ιαφορετικές βασικές λύσεις πρέπει να αντιστοιχούν σε διαφορετικές βάσεις, διότι µια βάση ορίζει µε µοναδικό τρόπο µια βασική λύση. Παρόλα αυτά δύο διαφορετικές βάσεις µπορεί να οδηγήσουν στην ίδια βασική λύση. Το φαινόµενο αυτό έχει σηµαντικές αλγοριθµικές συνέπειες και θα µελετηθεί στην επόµενη παράγραφο. Όπως έχουµε δει, δυο διαφορετικές βασικές λύσεις λέµε ότι είναι γειτονικές, όταν υπάρχουν n γραµµικά ανεξάρτητοι περιορισµοί, που είναι ενεργοί και στις δύο. 22

24 Σε προβλήµατα στην κανονική τους µορφή δύο βασικές λύσεις είναι γειτονικές όταν έχουν τις ίδιες βασικές στήλες εκτός από µία Εκφυλισµένες βασικές λύσεις Σύµφωνα µε τον ορισµό σε µια βασική λύση πρέπει να υπάρχουν n γραµµικά ανεξάρτητοι ενεργοί περιορισµοί. Στην περίπτωση που υπάρχουν περισσότεροι από n ενεργοί περιορισµοί λέµε ότι έχουµε µια εκφυλισµένη βασική λύση. Ορισµός 2.: Μια βασική λύση x R n καλείται εκφυλισµένη όταν περισσότεροι από n περιορισµοί είναι ενεργοί στο x. Στις δύο διαστάσεις µια εκφυλισµένη βασική λύση συναντάται στην τοµή τριών ή περισσότερων γραµµών, ενώ στις τρεις διαστάσεις έχουµε µια εκφυλισµένη λύση όταν τέµνονται τέσσερα διαφορετικά επίπεδα. Στο Σχήµα 2.3 βλέπουµε ένα γεωµετρικό παράδειγµα εκφυλισµένων βασικών λύσεων. Τα σηµεία Α και C είναι βασικές εφικτές λύσεις ενώ τα σηµεία B και D είναι εκφυλισµένες βασικές εφικτές λύσεις. B C Α D Σχήµα 2.3. Παράδειγµα 2.2 Έστω το πολύεδρο που ορίζεται από τους περιορισµούς x + x 2 + 2x 3 8 x 2 + 6x 3 2 x 4 x 2 6 x, x 2, x 3 23

25 Να βρεθεί µια µη εκφυλισµένη βασική εφικτή λύση του προβλήµατος και µια εκφυλισµένη βασική εφικτή λύση, αν υπάρχει τέτοια. Λύση Το διάνυσµα x T = [2, 6, ] είναι µια µη εκφυλισµένη βασική εφικτή λύση επειδή υπάρχουν ακριβώς τρεις ενεργοί γραµµικά ανεξάρτητοι στο σηµείο αυτό, ο πρώτος ο τέταρτος και ο περιορισµός µη αρνητικότητας x 3. Η λύση x T 2 = [4,, 2] είναι εκφυλισµένη βασική εφικτή λύση αφού τέσσερις περιορισµοί είναι ενεργοί στο σηµείο αυτό, από τους οποίους οι τρεις είναι γραµµικά εξαρτηµένοι. Πιο συγκεκριµένα είναι ενεργοί οι τρεις πρώτοι περιορισµοί και ο περιορισµός µη αρνητικότητας x Εκφυλισµένες βασικές λύσεις σε προβλήµατα εκφρασµένα σε κανονική µορφή Σε µια βασική εφικτή λύση ενός πολυέδρου που βρίσκεται σε κανονική µορφή οι m ισοτικοί περιορισµοί είναι πάντα ενεργοί. Συνεπώς για να υπάρχουν περισσότεροι από n ενεργοί περιορισµοί θα πρέπει να υπάρχουν περισσότερες από n m µεταβλητές ίσες µε το µηδέν. Έτσι οδηγούµαστε στον επόµενο ορισµό, που είναι ειδική περίπτωση του προηγούµενου ορισµού. Ορισµός 2.2: Έστω ένα πολύεδρο σε κανονική µορφή P = {x R n Ax = b, x } κι έστω ακόµη µια βασική λύση x. Αν το πλήθος των γραµµών του A είναι m, το διάνυσµα x είναι εκφυλισµένη βασική λύση αν περισσότερες από n m µεταβλητές του x είναι µηδέν. Παράδειγµα 2.3 Έστω το πολύεδρο του προηγούµενου παραδείγµατος (2.4). Εισάγοντας τις περιθώριες µεταβλητές x 4, x 5, x 6, x 7, µετασχηµατίζουµε το πολύεδρο στην κανονική µορφή P = {x T = [x,, x 7 ] Ax = b, x }, όπου A = 2 6 και b =

26 Να βρεθεί µια εκφυλισµένη βασική εφικτή λύση του προβλήµατος, αν υπάρχει τέτοια. Λύση Θεωρούµε τη βάση B που αποτελείται από τις γραµµικά ανεξάρτητες στήλες A, A 2, A 3 και A 7 του πίνακα A. Για την εκτίµηση της αντίστοιχης βασικής λύσης µηδενίζουµε τις µη βασικές µεταβλητές x 4, x 5 και x 6 και στη συνέχεια επιλύουµε το σύστηµα Ax = b, για την εκτίµηση των υπολοίπων µεταβλητών. Η λύση που καταλήγουµε είναι η x T = [4,, 2,,,, 6]. Η λύση αυτή είναι µια εκφυλισµένη βασική λύση διότι έχουµε συνολικά τέσσερις µηδενικές µεταβλητές ενώ n m =7 4 = 3. Η λύση του συστήµατος ικανοποιεί έναν ακόµη περιορισµό, τον περιορισµό x 2, ισοτικά. Σε µια µη εκφυλισµένη βασική λύση ακριβώς n m περιορισµοί µη αρνητικότητας είναι ενεργοί και οι αντίστοιχες µεταβλητές είναι µη βασικές. Όταν έχουµε µια εκφυλισµένη βασική λύση, περισσότεροι από n m περιορισµοί µη αρνητικότητας είναι ενεργοί και υπάρχουν πολλοί δυνατοί συνδυασµοί επιλογής των n m µη βασικών µεταβλητών. Σε αυτή την περίπτωση υπάρχουν πολλές διαφορετικές βάσεις που αντιστοιχούν στην ίδια βασική λύση Ύπαρξη ακρότατων και η σχέση τους µε τις βέλτιστες λύσεις Σε αυτή την παράγραφο θα µελετήσουµε τις ικανές και αναγκαίες συνθήκες ώστε ένα πολύεδρο να έχει ακρότατα κι επίσης τη σχέση που έχουν αυτά µε τις βέλτιστες λύσεις των ΠΓΠ. Αρχικά πρέπει να παρατηρήσουµε ότι δεν έχουν όλα τα πολύεδρα ακρότατα. Για παράδειγµα ένας ηµίχωρος στον R n όπου n > είναι ένα πολύεδρο χωρίς ακρότατα. Αποδεικνύεται όπως θα δούµε στη συνέχεια ότι η ύπαρξη ακρότατων εξαρτάται από το αν ένα πολύεδρο περιέχει ευθείες γραµµές ή όχι. Ένα πολύ καθαρό παράδειγµα φαίνεται στο Σχήµα 2.4. Το πολύεδρο P περιέχει τουλάχιστον µια (στην πραγµατικότητα περιέχει άπειρες ευθείες γραµµές) και δεν διαθέτει ακρότατα, ενώ το πολύεδρο S δεν περιέχει ευθείες γραµµές αλλά διαθέτει ένα ακρότατο. 25

27 P S Σχήµα 2.4. Ορισµός 2.2: Ένα πολύεδρο P R n λέµε ότι περιέχει µια ευθεία γραµµή αν υπάρχει ένα διάνυσµα x P και ένα µη µηδενικό διάνυσµα d R n τέτοιο ώστε x + λd P για κάθε πραγµατικό λ. Αποδεικνύεται ότι ισχύει το ακόλουθο θεώρηµα. Θεώρηµα 2.8: Έστω ότι το πολύεδρο P = {x R n a T i x b i, i =,, m} είναι µη κενό. Τότε τα ακόλουθα είναι ισοδύναµα: α) Το πολύεδρο P έχει τουλάχιστον ένα ακρότατο. β) Το πολύεδρο P δεν περιέχει ευθείες γραµµές. γ) Υπάρχουν n διανύσµατα από τα a,, a m, που είναι γραµµικά ανεξάρτητα. Απόδειξη Αξίζει να σηµειωθεί ότι ένα φραγµένο πολύεδρο δεν περιέχει ευθεία γραµµή. Όµοια το υποσύνολο S = {x x } του R n δεν περιέχει ευθεία γραµµή. Αφού ένα πολύεδρο σε κανονική µορφή περιέχεται από το S δεν περιέχει ούτε αυτό ευθεία γραµµή. Από τις προηγούµενες παρατηρήσεις προκύπτει το ακόλουθο πόρισµα. Πόρισµα 2.: Κάθε µη κενό φραγµένο πολύεδρο και κάθε µη κενό πολύεδρο σε κανονική µορφή έχει τουλάχιστον µια βασική εφικτή λύση. Στη συνέχεια θα επιβεβαιώσουµε την διαισθητική παρατήρηση που κάναµε στο προηγούµενο κεφάλαιο ότι κάποια (ή κάποιες) από τις κορυφές του πολυέδρου (εφόσον υπάρχουν) της περιοχής εφικτών λύσεων ενός ΠΓΠ είναι βέλτιστη λύση. Θεώρηµα 2.9: Θεωρούµε ένα ΠΓΠ όπου ζητείται η µεγιστοποίηση της αντικειµενικής συνάρτησης c T x στο πολύεδρο P. Υποθέτουµε ότι το P έχει τουλάχιστον µια κορυφή (ακρότατο) κι ότι υπάρχει βέλτιστη λύση. Τότε υπάρχει βέλτιστη λύση που είναι κορυφή του P. Απόδειξη 26

28 Το επόµενο αποτέλεσµα είναι ακόµη πιο ισχυρό αφού µας δείχνει ότι υπάρχει βέλτιστη λύση αρκεί η βέλτιστη τιµή της αντικειµενικής συνάρτηση να είναι φραγµένη. Θεώρηµα 2.: Θεωρούµε ένα ΠΓΠ όπου ζητείται η µεγιστοποίηση της αντικειµενικής συνάρτησης c T x στο πολύεδρο P. Υποθέτουµε ότι το P έχει τουλάχιστον µια κορυφή. Τότε είτε η βέλτιστη τιµή της αντικειµενικής συνάρτησης είναι +, είτε υπάρχει µια κορυφή που είναι βέλτιστη λύση. Απόδειξη Όπως είδαµε υπάρχουν προβλήµατα στα οποία ο χώρος των εφικτών λύσεων είναι ένα πολύεδρο χωρίς ακρότατα. Σε αυτή την περίπτωση η τιµή της αντικειµενικής συνάρτησης απειρίζεται. Αυτή η παρατήρηση µας οδηγεί στο επόµενο πόρισµα. Πόρισµα 2.2: Θεωρούµε ένα ΠΓΠ όπου ζητείται η µεγιστοποίηση της αντικειµενικής συνάρτησης c T x στο µη κενό πολύεδρο P. Τότε είτε η βέλτιστη τιµή της αντικειµενικής συνάρτησης είναι + είτε υπάρχει τουλάχιστον µία βέλτιστη λύση. Μάλιστα θα πρέπει να παρατηρήσουµε ότι όταν το πολύεδρο των εφικτών λύσεων είναι φραγµένο και µη κενό υπάρχει πάντα µια τουλάχιστον βέλτιστη λύση. Ακολουθεί ένα παράδειγµα που παρουσιάζει πως µπορούµε να βρούµε της βέλτιστη λύση ενός ΠΓΠ αξιοποιώντας τα προηγούµενα αποτελέσµατα. Παράδειγµα 2.4 Να λυθεί το παρακάτω ΠΓΠ z = max(3x + 2x 2 2x 3 + x 4 ) x x 2 + x 3 + x 4 = 5 2x + x 2 + 2x 3 = 4x x 2 + 4x 3 + 2x 4 = x, x 2, x 3, x 4 Λύση Παρατηρούµε ότι οι περιορισµοί είναι γραµµικά εξαρτηµένοι. Αν πολλαπλασιάσουµε επί δύο τον πρώτο και τον προσθέσουµε στον δεύτερο παίρνουµε 27

29 τον τρίτο. Άρα ένας από τους τρεις περιορισµούς είναι περιττός. Αφού οι δύο πρώτοι είναι γραµµικά ανεξάρτητοι τους κρατάµε και διαγράφουµε τον τρίτο. Έτσι έχουµε το ισοδύναµο πρόβληµα z = max(3x + 2x 2 2x 3 + x 4 ) x x 2 + x 3 + x 4 = 5 2x + x 2 + 2x 3 = x, x 2, x 3, x 4 που είναι πρόβληµα βαθµού r = 2. Αρχικά εξετάζουµε αν η περιοχή εφικτών λύσεων είναι φραγµένη, που είναι ικανή συνθήκη για να έχει το πρόβληµα βέλτιστη λύση. Από τον δεύτερο περιορισµό και τους περιορισµούς µη αρνητικότητας έχουµε ότι x /2, x 2, x 3 /2. Ακόµη προσθέτοντας κατά µέλη τους περιορισµούς και χρησιµοποιώντας τους περιορισµούς µη αρνητικότητας, προκύπτει ότι x 4 6. Από τα παραπάνω είναι προφανές ότι η περιοχή εφικτών λύσεων στο πρόβληµα µας είναι φραγµένη. Αυτό σηµαίνει ότι για να λύσουµε το πρόβληµα αρκεί να βρούµε τις κορυφές της περιοχής εφικτών λύσεων. Αφού ο βαθµός του πίνακα Α είναι r = 2 παίρνουµε τις στήλες του πίνακα Α ανά δύο. Στο συγκεκριµένο πρόβληµα επειδή έχουµε τέσσερις µεταβλητές και δύο περιορισµούς θα υπάρχουν το πολύ 4!/2!2! = 6 κορυφές. α) Οι στήλες Α και Α 2 είναι γραµµικά ανεξάρτητες, οπότε βρίσκουµε τη λύση του συστήµατος Α x + Α 2 x 2 = b x 2 + x 2 5 = το οποίο έχει λύση x = 2, x 2 = 3. Βλέπουµε ότι αυτή η λύση είναι βασική αλλά όχι εφικτή αφού δεν ικανοποιεί τους περιορισµούς µη αρνητικότητας, άρα δε µπορεί να είναι κορυφή της περιοχής εφικτών λύσεων. β) Οι στήλες Α και Α 3 είναι γραµµικά εξαρτηµένες. γ) Οι στήλες Α και Α 4 είναι γραµµικά ανεξάρτητες, οπότε λύνουµε το ακόλουθο σύστηµα 28

30 Α x + Α 4 x 4 = b x 2 + x 4 5 = κι έχουµε ότι x = /2 και x 4 = 9/2, που γίνεται δεκτή άρα η x T = [/2,,, 9/2] είναι µια κορυφή της περιοχής εφικτών λύσεων. δ) Οι στήλες Α 2 και Α 3 είναι γραµµικά ανεξάρτητες, οπότε έχουµε Α 2 x 2 + Α 3 x 3 = b x x 3 5 = απ όπου προκύπτει ότι x 2 = 3 και x 3 = 2, που δεν είναι εφικτή λύση. ε) Οι στήλες Α 2 και Α 4 είναι γραµµικά ανεξάρτητες, οπότε από το σύστηµα Α 2 x 2 + Α 4 x 4 = b x + 2 x 4 5 = έχουµε ότι x 2 = και x 4 = 6, που γίνεται δεκτή άρα η x T 2 = [,,, 6] είναι µια κορυφή της περιοχής εφικτών λύσεων. στ) Τέλος αφού οι στήλες Α 3 και Α 4 είναι γραµµικά ανεξάρτητες, από το σύστηµα Α 3 x 3 + Α 4 x 4 = b x x 4 5 = έχουµε ότι x 3 = /2 και x 4 = 9/2, που είναι αποδεκτή άρα η x T 3 = [,, /2, 9/2] είναι µια κορυφή της περιοχής εφικτών λύσεων. Άρα υπάρχουν τρεις βασικές εφικτές λύσεις στη περιοχή εφικτών λύσεων. Η βέλτιστη λύση θα πρέπει να αναζητηθεί µεταξύ αυτών. Οι αντίστοιχες τιµές της αντικειµενικής συνάρτησης είναι z = c T x = 6, z 2 = c T x 2 =, z 3 = c T x 3 = 3.5. Συνεπώς η βέλτιστη λύση είναι η x T 2 = [,,, 6] αφού αυτή µεγιστοποιεί την τιµή της αντικειµενικής συνάρτησης. 29

31 Κεφάλαιο 3 Η µέθοδος Simplex για την επίλυση του ΠΓΠ Όπως είδαµε στο προηγούµενο κεφάλαιο, αν ένα ΠΓΠ έχει βέλτιστη λύση, τότε υπάρχει κάποια βασική εφικτή λύση, που είναι βέλτιστη. Ο αλγόριθµος της Simplex στηρίζεται σε αυτό το γεγονός. Η Simplex ψάχνει για τη βέλτιστη λύση µεταπηδώντας από βασική εφικτή λύση σε βασική εφικτή λύση της περιοχής εφικτών λύσεων, έτσι ώστε σε κάθε βήµα να βελτιώνεται η τιµή της αντικειµενικής συνάρτησης. Όταν καταλήξει σε κορυφή (βασική εφικτή λύση), από την οποία δεν µπορεί να µεταβεί σε κάποια γειτονική κορυφή µε καλύτερη τιµή της αντικειµενικής συνάρτησης τερµατίζει, καθώς αυτή είναι η βέλτιστη λύση. Σε αυτό το κεφάλαιο παρουσιάζουµε αναλυτικά τον αλγόριθµο της Simplex. Σε όλο το κεφάλαιο θεωρούµε ότι τα ΠΓΠ που µελετάµε βρίσκονται σε κανονική µορφή δηλαδή z = max(c T x) Ax = b x όπου µε P συµβολίζουµε το σύνολο των εφικτών λύσεων, ο πίνακας A είναι ένας πίνακας m n και θεωρούµε ότι είναι πλήρους βαθµού δηλαδή r(a) = m. 3.. Συνθήκες βελτιστότητας Συνήθως οι αλγόριθµοι βελτιστοποίησης έχουν την ακόλουθη δοµή. Ξεκινώντας από µια εφικτή λύση αναζητούν στη «γειτονιά» τους µια εφικτή λύση µε καλύτερη τιµή της αντικειµενικής συνάρτησης. Αν δεν υπάρχει γειτονικό σηµείο, που να βελτιώνει την αντικειµενική συνάρτηση, είµαστε σε τοπικό βέλτιστο. Στην περίπτωση του γραµµικού προγραµµατισµού τα τοπικά βέλτιστα είναι και ολικά λόγω της κυρτότητας της αντικειµενικής συνάρτησης και του συνόλου εφικτών λύσεων. Σε αυτή την παράγραφο θα ασχοληθούµε µε το πρόβληµα της αναζήτησης βελτιωµένων γειτονικών λύσεων και των συνθηκών βελτιστότητας, εκείνων δηλαδή των συνθηκών που µας εξασφαλίζουν ότι η λύση που έχουµε βρει είναι βέλτιστη. 3

32 Υποθέτουµε ότι είµαστε αρχικά σε ένα σηµείο x P κι ότι σχεδιάζουµε να µετακινηθούµε µακριά από το x προς την κατεύθυνση ενός διανύσµατος d R n. Προφανώς θα πρέπει να εξετάσουµε τα διανύσµατα εκείνα που δε µας µεταφέρουν άµεσα εκτός της περιοχής εφικτών λύσεων, έτσι οδηγούµαστε στον ακόλουθο ορισµό. Ορισµός 3.: Έστω ένα σηµείο x του πολυέδρου P. Ένα διάνυσµα d R n λέµε ότι ορίζει µια εφικτή κατεύθυνση στο x, αν υπάρχει θετικός πραγµατικός θ τέτοιος ώστε x + θd P. Έστω x µια βασική εφικτή λύση ενός ΠΓΠ σε κανονική µορφή. Αν x B(),, x B(m), είναι οι βασικές µεταβλητές, ο πίνακας B = [A B(),, A B(m) ] είναι ο αντίστοιχος βασικός πίνακας. Προφανώς x i = για κάθε µη βασική µεταβλητή, ενώ το διάνυσµα τιµών των βασικών µεταβλητών δίδεται, όπως έχουµε δει, από x B = B b Μελετάµε τη δυνατότητα µετακίνησης από το σηµείο x, σε ένα νέο διάνυσµα x + θd, επιλέγοντας µια µη βασική µεταβλητή x j και µεταβάλλοντας την τιµή της από µηδέν σε µια θετική τιµή θ. Οι υπόλοιπες µη βασικές µεταβλητές παραµένουν ίσες µε το µηδέν. Αυτό σηµαίνει ότι οι αντίστοιχες µεταβλητές του διανύσµατος d παίρνουν τις τιµές dj = και d i = για όλες τις µη βασικές µεταβλητές x i εκτός της x j. Το διάνυσµα των βασικών µεταβλητών γίνεται x Β + θd Β, όπου d Τ Β = [d B(),, d B(m) ] είναι το διάνυσµα των µεταβλητών του d που αντιστοιχούν στις βασικές µεταβλητές. Αφού µας ενδιαφέρουν µόνο οι εφικτές λύσεις απαιτούµε A(x + θd) = b και δεδοµένου ότι η x είναι εφικτή λύση έχουµε ότι Ax = b. Για να ικανοποιούνται οι περιορισµοί δεδοµένου ότι θ >, θα πρέπει να ισχύει ότι Ad =. Αφού dj = και d i = για όλες τις άλλες µη βασικές µεταβλητές x i, έχουµε n = Ad = Aidi = m i= i= A B( i) d B( i) + A j = Bd B + A j Ο πίνακας Β αποτελείται από γραµµικά ανεξάρτητες στήλες άρα είναι αντιστρέψιµος κι έτσι από την προηγούµενη εξίσωση παίρνουµε d Β = B A j (3.) Με αυτό τον τρόπο εξασφαλίζουµε ότι η νέα λύση ικανοποιεί τους περιορισµούς Ax = b. Τι γίνεται όµως µε τους περιορισµούς µη αρνητικότητας; Στη νέα λύση οι µη 3

33 βασικές µεταβλητές x i εκτός της x j παραµένουν µηδέν, ενώ η x j γίνεται θετική, άρα θα πρέπει να εξετάσουµε τι γίνεται µε τις τιµές των βασικών µεταβλητών. ιακρίνουµε δυο περιπτώσεις: α) Υποθέτουµε ότι η x είναι µια µη εκφυλισµένη βασική εφικτή λύση. Σε αυτή την περίπτωση x B > και τελικά έχουµε ότι x B + θ d Β για αρκετά µικρές τιµές του θ, δηλαδή το d ορίζει µια εφικτή κατεύθυνση. β) Αν όµως η βασική εφικτή λύση από την οποία ξεκινάµε είναι εκφυλισµένη τότε το d δεν ορίζει πάντα µια εφικτή κατεύθυνση. Είναι δυνατό µια βασική µεταβλητή x Β(i) να είναι µηδέν, ενώ η αντίστοιχη µεταβλητή d Β(i) του d B = B A j να είναι αρνητική. Σε αυτή την περίπτωση ο περιορισµός µη αρνητικότητας παραβιάζεται για οποιαδήποτε θετική τιµή του θ. Έστω ότι το d ορίζει µια εφικτή κατεύθυνση. Αν το d µας οδηγεί στην j-οστή κατεύθυνση, δηλαδή µεταβάλει την τιµή της µεταβλητής x j που ήταν αρχικά µηδενική, τότε ο ρυθµός µεταβολή της αντικειµενικής συνάρτησης c T d θα είναι ίσος µε c T Β d Β + c j, όπου c T Β = [c B(),, c B(m) ] είναι το διάνυσµα των συντελεστών της αντικειµενικής συνάρτησης, που αντιστοιχούν στις βασικές µεταβλητές. Χρησιµοποιώντας την (3.) έχουµε ότι c T d = c j c T Β B A j. Η ποσότητα αυτή είναι αρκετά σηµαντική. Η παράµετρος c j εκφράζει τη µοναδιαία µεταβολή της αντικειµενικής συνάρτησης αν αυξηθεί η µεταβλητή x j, ενώ ο όρος c T Β B A j εκφράζει τη µεταβολή της αντικειµενικής συνάρτησης που προκαλείται από την αλλαγή των τιµών των βασικών µεταβλητών και αντισταθµίζει την µεταβολή λόγω της x j. Ορισµός 3.2: Αν x µια βασική εφικτή λύση του πολυέδρου P, B ο αντίστοιχος βασικός πίνακας και c Β το διάνυσµα των συντελεστών αντικειµενικής συνάρτησης των βασικών µεταβλητών, τότε για κάθε j ορίζουµε ως µοναδιαία αύξηση του κέρδους c j της x j την ποσότητα c j = c j c T Β B A j. Παράδειγµα 3. Έστω το ακόλουθο ΠΓΠ z = max(x + 2x 2 + 3x 3 + 2x 4 ) x + x 2 + x 3 + x 4 = 2 32

34 2x + 3x 3 + 4x 4 = 2 x, x 2, x 3, x 4 α) Βρείτε µια βασική εφικτή λύση. β) Υπολογίστε το διάνυσµα βασικής κατεύθυνσης κατά τη διεύθυνση µιας από τις µη βασικές µεταβλητές και την αντίστοιχη µοναδιαία αύξηση κέρδους. Λύση Παρατηρούµε ότι οι δύο πρώτες στήλες του A, A Τ = [, 2] και A Τ 2 = [, ] είναι γραµµικά ανεξάρτητες οπότε µπορούµε να επιλέξουµε τις x, x 2 ως βασικές µεταβλητές. Ο αντίστοιχος βασικός πίνακας είναι ο B = 2 Θέτουµε τις x 3 = x 4 =, κι επιλύοντας ως προς x, x 2 προκύπτει ότι x = και x 2 =. Το διάνυσµα βασικής κατεύθυνσης, που αντιστοιχεί στη µεταβολή της µη βασικής µεταβλητής x 3 υπολογίζεται ως ακολούθως. Όπως έχουµε δει θα πρέπει d 3 = και d 4 =. Η κατεύθυνση µεταβολής των βασικών µεταβλητών εκτιµάται µε τη χρήση της Εξίσωσης (3.) d d 2 = d B = B A 3 = / 2 = / 2 3 3/ 2 / 2 Η µοναδιαία αύξηση κέρδους που προκύπτει αν µετακινηθούµε σε αυτή την κατεύθυνση είναι c 3 = c 3 c Β T B A 3 = 2.5. Ας ξαναδούµε λίγο τον ορισµό της µοναδιαίας αύξησης κέρδους για την περίπτωση των βασικών µεταβλητών. Προφανώς B [A B(),, A B(m) ] = I, όπου I είναι ο m m µοναδιαίος πίνακας. Από τα προηγούµενα έχουµε ότι B A B(i), είναι η i-στη στήλη του µοναδιαίου πίνακα, που είναι το i-στο µοναδιαίο διάνυσµα e i. Συνεπώς για κάθε βασική µεταβλητή x B(i) θα έχουµε c B(i) = c B(i) c T Β B A B(i) = c B(i) c T Β e i = c B(i) c B(i) =, πράγµα που σηµαίνει ότι η µοναδιαία αύξηση κέρδους για τις βασικές µεταβλητές είναι µηδέν. Το επόµενο θεώρηµα µας δίδει τις απαραίτητες συνθήκες βελτιστότητας. 33

35 Θεώρηµα 3.: Έστω µια βασική εφικτή λύση x που αντιστοιχεί σε ένα βασικό πίνακα B κι ακόµη έστω c το αντίστοιχο διάνυσµα µοναδιαίων αυξήσεων κέρδους. α) Αν c, τότε το x είναι βέλτιστη λύση. β) Αν το x είναι βέλτιστη και µη εκφυλισµένη βασική εφικτή λύση τότε c. Απόδειξη Σηµειώστε ότι το προηγούµενο θεώρηµα επιτρέπει τη δυνατότητα c j > για κάποια µη βασική µεταβλητή x j αν x είναι µια εκφυλισµένη βέλτιστη βασική εφικτή λύση. Σύµφωνα µε το προηγούµενο θεώρηµα, ένα κριτήριο απόφασης σχετικά µε τη βελτιστότητα µιας µη εκφυλισµένης βασικής εφικτής λύσης είναι ο έλεγχος µη θετικότητας, όλων των µοναδιαίων αυξήσεων κερδών των n m µη βασικών µεταβλητών. Ένας εναλλακτικός τρόπος διατύπωσης των συνθηκών βελτιστότητας είναι ο ακόλουθος. Ορισµός 3.3: Ένας βασικός πίνακας B καλείται βέλτιστος αν ισχύουν: α) B b, και β) c T = c T c T B B A T Προφανώς ένας βέλτιστος βασικός πίνακας µας οδηγεί στην αντίστοιχη βασική εφικτή λύση που επειδή ικανοποιεί τις συνθήκες βελτιστότητας είναι βέλτιστη Ανάπτυξη αλγορίθµου Simplex Ο βασικός µας στόχος σε αυτή την παράγραφο είναι ο καθορισµός των λεπτοµερειών ενός βήµατος µετάβασης από µια βασική εφικτή λύση σε µια καλύτερη βασική εφικτή λύση. Αυτό αποτελεί το βασικό κορµό της µεθόδου Simplex. Πριν ξεκινήσουµε υποθέτουµε ότι κάθε βασική εφικτή λύση είναι µη εκφυλισµένη. Υποθέτουµε ακόµη ότι στην αρχή βρισκόµαστε σε µια βασική εφικτή λύση x κι ότι έχουµε εκτιµήσει τις µοναδιαίες αυξήσεις κέρδους c j των µη βασικών µεταβλητών. Αν είναι όλες µικρότερες ή ίσες του µηδενός σύµφωνα µε το Θεώρηµα 3. η x είναι βέλτιστη λύση και µπορούµε να τερµατίσουµε τον αλγόριθµο. Αν όµως υπάρχει κάποιο c j κάποιας µη βασικής µεταβλητής x j που είναι µεγαλύτερο του µηδενός η j-στη κατεύθυνση d είναι εφικτή κατεύθυνση και αν την ακολουθήσουµε 34

36 οδηγούµαστε σε εφικτές λύσεις µε βελτιωµένο κέρδος. Η κατεύθυνση d είναι αυτή που προκύπτει αν θέσουµε d j =, d i =, για κάθε x i που δεν είναι βασική µεταβλητή, ενώ για τις βασικές µεταβλητές έχουµε δει ότι d B = B A j. Καθώς µετακινούµαστε κατά την κατεύθυνση του διανύσµατος d, η µη βασική µεταβλητή x j γίνεται θετική, ενώ όλες οι άλλες µη βασικές µεταβλητές παραµένουν µηδέν. Σε αυτή την περίπτωση λέµε ότι η µεταβλητή x j εισέρχεται στη βάση ή γίνεται βασική. Καθώς µετακινούµαστε από το σηµείο x κατά την κατεύθυνση του διανύσµατος d, οδηγούµαστε σε σηµεία που ικανοποιούν την x + θd, όπου θ. Αφού το κέρδος µας αυξάνει όσο µετακινούµαστε σε αυτή την κατεύθυνση, επιθυµούµε να µετακινηθούµε σε αυτή όσο το δυνατόν περισσότερο. Έτσι οδηγούµαστε στο σηµείο x + θ d, όπου θ = max{θ x + θd P} όπου P βέβαια το πολύεδρο των εφικτών λύσεων. Η µεταβολή του κέρδους που προκύπτει είναι θ c T d, που είναι ίση µε θ c j. Το ερώτηµα είναι πως προκύπτει η τιµή του θ. Έχουµε δει ότι Ad =, που σηµαίνει ότι A(x + θd) = Ax = b για κάθε θ και συνεπώς οι ισοτικοί περιορισµοί δεν παραβιάζονται ποτέ. Η µόνη περίπτωση το σηµείο x + θd να µην είναι εφικτή λύση είναι να παραβιάζει τους περιορισµούς µη αρνητικότητας. Υπάρχουν δύο περιπτώσεις: α) Αν d, τότε x + θd, για κάθε θ, και το διάνυσµα x + θd θα είναι εφικτή λύση για κάθε τιµή του θ. Σε αυτή την περίπτωση βέβαια θ = + και το κέρδος µας απειρίζεται. β) Αν d i <, για κάποιο i, ο περιορισµός µη αρνητικότητας x i + θd i, γίνεται θ x i /d i. Αυτοί οι περιορισµοί πρέπει να ικανοποιούνται για κάθε i, µε d i <. Συνεπώς η µέγιστη δυνατή τιµή του θ είναι θ = min x i i d < d. { i } i Σηµειώστε ότι αν η µεταβλητή x i δεν είναι βασική τότε αν εισέρχεται στη βάση d i = αλλιώς d i =. Γι αυτό το λόγο εξετάζουµε µόνο τις βασικές µεταβλητές και η προηγούµενη σχέση γίνεται θ = min { i=,..., m db( i ) < } x d B( i) B( i). (3.2) 35

Ακρότατα υπό συνθήκη και οι πολλαπλασιαστές του Lagrange

Ακρότατα υπό συνθήκη και οι πολλαπλασιαστές του Lagrange 64 Ακρότατα υπό συνθήκη και οι πολλαπλασιαστές του Lagrage Ας υποθέσουµε ότι ένας δεδοµένος χώρος θερµαίνεται και η θερµοκρασία στο σηµείο,, Τ, y, z Ας υποθέσουµε ότι ( y z ) αυτού του χώρου δίδεται από

Διαβάστε περισσότερα

Γραμμικός Προγραμματισμός Μέθοδος Simplex

Γραμμικός Προγραμματισμός Μέθοδος Simplex ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Επιχειρησιακή Έρευνα Γραμμικός Προγραμματισμός Μέθοδος Simplex Η παρουσίαση προετοιμάστηκε από τον Ν.Α. Παναγιώτου Περιεχόμενα Παρουσίασης 1. Πρότυπη Μορφή ΓΠ 2. Πινακοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΕΛΑΧΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΕΛΑΧΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΕΛΑΧΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ Ελαχιστοποίηση κόστους διατροφής Ηεπιχείρηση ζωοτροφών ΒΙΟΤΡΟΦΕΣ εξασφάλισε µια ειδική παραγγελίααπό έναν πελάτη της για την παρασκευή 1.000 κιλών ζωοτροφής, η οποία θα πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

Γραµµικός Προγραµµατισµός - Μέθοδος Simplex

Γραµµικός Προγραµµατισµός - Μέθοδος Simplex Γραµµικός Προγραµµατισµός - Μέθοδος Simplex Η πλέον γνωστή και περισσότερο χρησιµοποιηµένη µέθοδος για την επίλυση ενός γενικού προβλήµατος γραµµικού προγραµµατισµού, είναι η µέθοδος Simplex η οποία αναπτύχθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρησιακή Έρευνα Θεωρητική Θεμελίωση της Μεθόδου Simplex

Επιχειρησιακή Έρευνα Θεωρητική Θεμελίωση της Μεθόδου Simplex Επιχειρησιακή Έρευνα Θεωρητική Θεμελίωση της Μεθόδου Simplex Νίκος Τσάντας ιατμηματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Τμήμ. Μαθηματικών Μαθηματικά των Υπολογιστών και των Αποφάσεων Ακαδημαϊκό έτος 2006-07

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ SIMPLEX

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ SIMPLEX ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ SIMPLEX Θεμελιώδης αλγόριθμος επίλυσης προβλημάτων Γραμμικού Προγραμματισμού που κάνει χρήση της θεωρίας της Γραμμικής Άλγεβρας Προτάθηκε από το Dantzig (1947) και πλέον

Διαβάστε περισσότερα

είναι πρόβλημα μεγιστοποίησης όλοι οι περιορισμοί είναι εξισώσεις με μη αρνητικούς του σταθερούς όρους όλες οι μεταβλητές είναι μη αρνητικές

είναι πρόβλημα μεγιστοποίησης όλοι οι περιορισμοί είναι εξισώσεις με μη αρνητικούς του σταθερούς όρους όλες οι μεταβλητές είναι μη αρνητικές Ένα τυχαίο π.γ.π. maximize/minimize z=c x Αx = b x 0 Τυπική μορφή του π.γ.π. maximize z=c x Αx = b x 0 b 0 είναι πρόβλημα μεγιστοποίησης όλοι οι περιορισμοί είναι εξισώσεις με μη αρνητικούς του σταθερούς

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές έννοιες και ορισµοί. Ευθεία

Βασικές έννοιες και ορισµοί. Ευθεία Βασικές έννοιες και ορισµοί Ευθεία a R n, a 0 = {x R n x = λa} Βασικές έννοιες και ορισµοί Ευθεία a R n, a 0 = {x R n x = λa} Υπερεπίπεδο α R, a R n P = {x R n ax = α} Βασικές έννοιες και ορισµοί Ευθεία

Διαβάστε περισσότερα

Γραφική Λύση & Πρότυπη Μορφή Μαθηματικού Μοντέλου

Γραφική Λύση & Πρότυπη Μορφή Μαθηματικού Μοντέλου ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Επιχειρησιακή Έρευνα Γραφική Λύση & Πρότυπη Μορφή Μαθηματικού Μοντέλου Η παρουσίαση προετοιμάστηκε από τον Ν.Α. Παναγιώτου Περιεχόμενα Παρουσίασης 1. Προϋποθέσεις Εφαρμογής

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές έννοιες και ορισµοί. Ευθεία

Βασικές έννοιες και ορισµοί. Ευθεία Βασικές έννοιες και ορισµοί Ευθεία a R n, a 0 = {x R n x = λa} Βασικές έννοιες και ορισµοί Ευθεία a R n, a 0 = {x R n x = λa} Υπερεπίπεδο α R, a R n P = {x R n ax = α} Βασικές έννοιες και ορισµοί Ευθεία

Διαβάστε περισσότερα

Κυρτή Ανάλυση. Ενότητα: Υπερεπίπεδα στήριξης και διαχωριστικά ϑεωρήµατα. Απόστολος Γιαννόπουλος. Τµήµα Μαθηµατικών

Κυρτή Ανάλυση. Ενότητα: Υπερεπίπεδα στήριξης και διαχωριστικά ϑεωρήµατα. Απόστολος Γιαννόπουλος. Τµήµα Μαθηµατικών Ενότητα: Υπερεπίπεδα στήριξης και διαχωριστικά ϑεωρήµατα Απόστολος Γιαννόπουλος Τµήµα Μαθηµατικών Αδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ιατύπωση τυπικής µορφής προβληµάτων Γραµµικού

ιατύπωση τυπικής µορφής προβληµάτων Γραµµικού Ο αλγόριθµος είναι αλγεβρική διαδικασία η οποία χρησιµοποιείται για την επίλυση προβληµάτων (προτύπων) Γραµµικού Προγραµµατισµού (ΠΓΠ). Ο αλγόριθµος έχει διάφορες παραλλαγές όπως η πινακοποιηµένη µορφή.

Διαβάστε περισσότερα

3.7 Παραδείγματα Μεθόδου Simplex

3.7 Παραδείγματα Μεθόδου Simplex 3.7 Παραδείγματα Μεθόδου Simplex Παράδειγμα 1ο (Παράδειγμα 1ο - Κεφάλαιο 2ο - σελ. 10): Το πρόβλημα εκφράζεται από το μαθηματικό μοντέλο: max z = 600x T + 250x K + 750x Γ + 450x B 5x T + x K + 9x Γ + 12x

Διαβάστε περισσότερα

ΙΙ ιαφορικός Λογισµός πολλών µεταβλητών. ιαφόριση συναρτήσεων πολλών µεταβλητών

ΙΙ ιαφορικός Λογισµός πολλών µεταβλητών. ιαφόριση συναρτήσεων πολλών µεταβλητών 54 ΙΙ ιαφορικός Λογισµός πολλών µεταβλητών ιαφόριση συναρτήσεων πολλών µεταβλητών Ένας στέρεος ορισµός της παραγώγισης για συναρτήσεις πολλών µεταβλητών ανάλογος µε τον ορισµό για συναρτήσεις µιας µεταβλητής

Διαβάστε περισσότερα

m 1 min f = x ij 0 (8.4) b j (8.5) a i = 1

m 1 min f = x ij 0 (8.4) b j (8.5) a i = 1 KΕΦΑΛΑΙΟ 8 Προβλήµατα Μεταφοράς και Ανάθεσης 8. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Μια ειδική κατηγορία προβληµάτων γραµµικού προγραµµατισµού είναι τα προβλήµατα µεταφοράς (Π.Μ.), στα οποία επιζητείται η ελαχιστοποίηση του κόστους

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5 Οι χώροι. Περιεχόµενα 5.1 Ο Χώρος. 5.3 Ο Χώρος C Βάσεις Το Σύνηθες Εσωτερικό Γινόµενο Ασκήσεις

Κεφάλαιο 5 Οι χώροι. Περιεχόµενα 5.1 Ο Χώρος. 5.3 Ο Χώρος C Βάσεις Το Σύνηθες Εσωτερικό Γινόµενο Ασκήσεις Σελίδα 1 από 6 Κεφάλαιο 5 Οι χώροι R και C Περιεχόµενα 5.1 Ο Χώρος R Πράξεις Βάσεις Επεξεργασµένα Παραδείγµατα Ασκήσεις 5. Το Σύνηθες Εσωτερικό Γινόµενο στο Ορισµοί Ιδιότητες Επεξεργασµένα Παραδείγµατα

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτικές Μέθοδοι στη Διοίκηση Επιχειρήσεων ΙΙ Σύνολο- Περιεχόμενο Μαθήματος

Ποσοτικές Μέθοδοι στη Διοίκηση Επιχειρήσεων ΙΙ Σύνολο- Περιεχόμενο Μαθήματος Ποσοτικές Μέθοδοι στη Διοίκηση Επιχειρήσεων ΙΙ Σύνολο- Περιεχόμενο Μαθήματος Χιωτίδης Γεώργιος Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

5.1 Ιδιοτιµές και Ιδιοδιανύσµατα

5.1 Ιδιοτιµές και Ιδιοδιανύσµατα Κεφάλαιο 5 Ιδιοτιµές και Ιδιοδιανύσµατα 5 Ιδιοτιµές και Ιδιοδιανύσµατα Αν ο A είναι ένας n n πίνακας και το x είναι ένα διάνυσµα στον R n, τότε το Ax είναι και αυτό ένα διάνυσµα στον R n Συνήθως δεν υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3ο: Γραμμικός Προγραμματισμός

Κεφάλαιο 3ο: Γραμμικός Προγραμματισμός Κεφάλαιο 3ο: Γραμμικός Προγραμματισμός 3.1 Εισαγωγή Πολλοί πιστεύουν ότι η ανάπτυξη του γραμμικού προγραμματισμού είναι μια από τις πιο σπουδαίες επιστημονικές ανακαλύψεις στα μέσα του εικοστού αιώνα.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΗ ΕΠΙΛΥΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ. nn n n

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΗ ΕΠΙΛΥΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ. nn n n ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΗ ΕΠΙΛΥΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ 3 Ο αλγόριθµος Gauss Eστω =,3,, µε τον όρο γραµµικά συστήµατα, εννοούµε συστήµατα εξισώσεων µε αγνώστους της µορφής: a x + + a x = b a x + + a x = b a

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΝΥΣΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑΣ. Τι ονοµάζουµε διάνυσµα; αλφάβητου επιγραµµισµένα µε βέλος. για παράδειγµα, Τι ονοµάζουµε µέτρο διανύσµατος;

ΙΑΝΥΣΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑΣ. Τι ονοµάζουµε διάνυσµα; αλφάβητου επιγραµµισµένα µε βέλος. για παράδειγµα, Τι ονοµάζουµε µέτρο διανύσµατος; ΙΝΥΣΜΤ ΘΕΩΡΙ ΘΕΜΤ ΘΕΩΡΙΣ Τι ονοµάζουµε διάνυσµα; AB A (αρχή) B (πέρας) Στη Γεωµετρία το διάνυσµα ορίζεται ως ένα προσανατολισµένο ευθύγραµµο τµήµα, δηλαδή ως ένα ευθύγραµµο τµήµα του οποίου τα άκρα θεωρούνται

Διαβάστε περισσότερα

Οι πράξεις που χρειάζονται για την επίλυση αυτών των προβληµάτων (αφού είναι απλές) µπορούν να τεθούν σε µια σειρά και πάρουν µια αλγοριθµική µορφή.

Οι πράξεις που χρειάζονται για την επίλυση αυτών των προβληµάτων (αφού είναι απλές) µπορούν να τεθούν σε µια σειρά και πάρουν µια αλγοριθµική µορφή. Η Αριθµητική Ανάλυση χρησιµοποιεί απλές αριθµητικές πράξεις για την επίλυση σύνθετων µαθηµατικών προβληµάτων. Τις περισσότερες φορές τα προβλήµατα αυτά είναι ή πολύ περίπλοκα ή δεν έχουν ακριβή αναλυτική

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΝΩ ΕΡΙΦΥΛΗ ΜΟΣΧΟΝΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΕΡΕΥΝΑ

ΘΕΑΝΩ ΕΡΙΦΥΛΗ ΜΟΣΧΟΝΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΘΕΑΝΩ ΕΡΙΦΥΛΗ ΜΟΣΧΟΝΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΕΡΕΥΝΑ Πρόβληµα µεταφοράς Η ανάπτυξη και διαµόρφωση του προβλήµατος µεταφοράς αναπτύσσεται στις σελίδες 40-45 του βιβλίου των

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2. Παραγοντοποίηση σε Ακέραιες Περιοχές

Κεφάλαιο 2. Παραγοντοποίηση σε Ακέραιες Περιοχές Κεφάλαιο Παραγοντοποίηση σε Ακέραιες Περιοχές Γνωρίζουµε ότι στο Ÿ κάθε στοιχείο εκτός από το 0 και τα ± γράφεται ως γινόµενο πρώτων αριθµών κατά τρόπο ουσιαστικά µοναδικό Από τη Βασική Άλγεβρα ξέρουµε

Διαβάστε περισσότερα

Ανοικτά και κλειστά σύνολα

Ανοικτά και κλειστά σύνολα 5 Ανοικτά και κλειστά σύνολα Στην παράγραφο αυτή αναπτύσσεται ο µηχανισµός που θα µας επιτρέψει να µελετήσουµε τις αναλυτικές ιδιότητες των συναρτήσεων πολλών µεταβλητών. Θα χρειαστούµε τις έννοιες της

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΞΙΣΩΣΕΩΝ

ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΞΙΣΩΣΕΩΝ ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΞΙΣΩΣΕΩΝ Θα ξεκινήσουµε την παρουσίαση των γραµµικών συστηµάτων µε ένα απλό παράδειγµα από τη Γεωµετρία, το οποίο ϑα µας ϐοηθήσει στην κατανόηση των συστηµάτων αυτών και των συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα 1. Κεφάλαιο 1o: Συστήµατα. γ R παριστάνει ευθεία και καλείται γραµµική εξίσωση µε δύο αγνώστους.

Μάθηµα 1. Κεφάλαιο 1o: Συστήµατα. γ R παριστάνει ευθεία και καλείται γραµµική εξίσωση µε δύο αγνώστους. Μάθηµα 1 Κεφάλαιο 1o: Συστήµατα Θεµατικές Ενότητες: A. Συστήµατα Γραµµικών Εξισώσεων B. Συστήµατα 3x3 Α. ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΕΞΙΣΩΣΕΩΝ Ορισµοί Κάθε εξίσωση της µορφής α x+β =γ, µε α, β, γ R παριστάνει

Διαβάστε περισσότερα

Γραμμικός Προγραμματισμός

Γραμμικός Προγραμματισμός Γραμμικός Προγραμματισμός Εισαγωγή Το πρόβλημα του Σχεδιασμού στη Χημική Τεχνολογία και Βιομηχανία. Το συνολικό πρόβλημα του Σχεδιασμού, από μαθηματική άποψη ανάγεται σε ένα πρόβλημα επίλυσης συστήματος

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή και ανάλυση ευαισθησίας προβληµάτων Γραµµικού Προγραµµατισµού. υϊκότητα. Παραδείγµατα.

Εισαγωγή και ανάλυση ευαισθησίας προβληµάτων Γραµµικού Προγραµµατισµού. υϊκότητα. Παραδείγµατα. Η ανάλυση ευαισθησίας και η δυϊκότητα είναι σηµαντικά τµήµατα της θεωρίας του γραµµικού προγραµµατισµού και εν γένει του µαθηµατικού προγραµµατισµού, αφού αφορούν την ανάλυση των προτύπων και την εξαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Σηµειώσεις στις σειρές

Σηµειώσεις στις σειρές . ΟΡΙΣΜΟΙ - ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Σηµειώσεις στις σειρές Στην Ενότητα αυτή παρουσιάζουµε τις βασικές-απαραίτητες έννοιες για την µελέτη των σειρών πραγµατικών αριθµών και των εφαρµογών τους. Έτσι, δίνονται συστηµατικά

Διαβάστε περισσότερα

Kεφάλαιο 4. Συστήµατα διαφορικών εξισώσεων

Kεφάλαιο 4. Συστήµατα διαφορικών εξισώσεων 4 Εισαγωγή Kεφάλαιο 4 Συστήµατα διαφορικών εξισώσεων Εστω διανυσµατικό πεδίο F: : F=F( r), όπου r = ( x, ) και Fr είναι η ταχύτητα στο σηµείο r πχ ενός ρευστού στο επίπεδο Εστω ότι ψάχνουµε τις τροχιές

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία Δυαδικότητας ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ. Η παρουσίαση προετοιμάστηκε από τον Ν.Α. Παναγιώτου. Επιχειρησιακή Έρευνα

Θεωρία Δυαδικότητας ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ. Η παρουσίαση προετοιμάστηκε από τον Ν.Α. Παναγιώτου. Επιχειρησιακή Έρευνα Θεωρία Δυαδικότητας Η παρουσίαση προετοιμάστηκε από τον Ν.Α. Παναγιώτου ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Επιχειρησιακή Έρευνα Περιεχόμενα Παρουσίασης 1. Βασικά Θεωρήματα 2. Παραδείγματα 3. Οικονομική Ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

Σηµειώσεις στις συναρτήσεις

Σηµειώσεις στις συναρτήσεις Σηµειώσεις στις συναρτήσεις 4 Η έννοια της συνάρτησης Ο όρος «συνάρτηση» χρησιµοποιείται αρκετά συχνά για να δηλώσει ότι ένα µέγεθος, µια κατάσταση κτλ εξαρτάται από κάτι άλλο Και στα µαθηµατικά ο όρος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Ακέραια Πολύεδρα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Ακέραια Πολύεδρα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ακέραια Πολύεδρα 1 Ορισμός 4.1 (Convex Hull) Έστω ένα σύνολο S C R n. Ένα σημείο x του R n είναι κυρτός συνδυασμός (convex combination) σημείων του S, αν υπάρχει ένα πεπερασμένο σύνολο σημείων

Διαβάστε περισσότερα

σει κανένα modem των 128Κ. Θα κατασκευάσει συνολικά = 320,000 τεμάχια των 64Κ και το κέρδος της θα γίνει το μέγιστο δυνατό, ύψους 6,400,000.

σει κανένα modem των 128Κ. Θα κατασκευάσει συνολικά = 320,000 τεμάχια των 64Κ και το κέρδος της θα γίνει το μέγιστο δυνατό, ύψους 6,400,000. Σ ένα εργοστάσιο ειδών υγιεινής η κατασκευή των πορσελάνινων μπανιέρων έχει διαμορφωθεί σε τρία διαδοχικά στάδια : καλούπωμα, λείανση και βάψιμο. Στον πίνακα που ακολουθεί καταγράφονται τα ωριαία δεδομένα

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρησιακή έρευνα (ασκήσεις)

Επιχειρησιακή έρευνα (ασκήσεις) Επιχειρησιακή έρευνα (ασκήσεις) ΤΕΙ Ηπείρου (Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής) Γκόγκος Χρήστος (06-01-2015) 1. Γραφική επίλυση προβλημάτων Γραμμικού Προγραμματισμού A) Με τη βοήθεια της γραφικής

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα: Πράξεις επί Συνόλων και Σώµατα Αριθµών

Ενότητα: Πράξεις επί Συνόλων και Σώµατα Αριθµών Τίτλος Μαθήματος: Γραμμική Άλγεβρα Ι Ενότητα: Πράξεις επί Συνόλων και Σώµατα Αριθµών Διδάσκων: Καθηγητής Νικόλαος Μαρμαρίδης Τμήμα: Μαθηματικών Κεφάλαιο 1 Εισαγωγη : Πραξεις επι Συνολων και Σωµατα Αριθµων

Διαβάστε περισσότερα

Γραμμικός Προγραμματισμός και θεωρία Παιγνίων

Γραμμικός Προγραμματισμός και θεωρία Παιγνίων Σε αυτό το κεφάλαιο θα χρησιμοποιήσουμε πίνακες οι οποίοι δεν θα είναι γραμμικές εξισώσεις. Θα πρέπει λοιπόν να δούμε την γεωμετρική ερμηνεία των ανισώσεων. Μια ανίσωση διαιρεί τον n-διάστατο χώρο σε δύο

Διαβάστε περισσότερα

Ευκλείδειοι Χώροι. Ορίζουµε ως R n, όπου n N, το σύνολο όλων διατεταµένων n -άδων πραγµατικών αριθµών ( x

Ευκλείδειοι Χώροι. Ορίζουµε ως R n, όπου n N, το σύνολο όλων διατεταµένων n -άδων πραγµατικών αριθµών ( x Ευκλείδειοι Χώροι Ορίζουµε ως R, όπου N, το σύνολο όλων διατεταµένων -άδων πραγµατικών αριθµών x, x,, x ) Tο R λέγεται ευκλείδειος -χώρος και τα στοιχεία του λέγονται διανύσµατα ή σηµεία Το x i λέγεται

Διαβάστε περισσότερα

x 2 = x 2 1 + x 2 2. x 2 = u 2 + x 2 3 Χρησιµοποιώντας το συµβολισµό του ανάστροφου, αυτό γράφεται x 2 = x T x. = x T x.

x 2 = x 2 1 + x 2 2. x 2 = u 2 + x 2 3 Χρησιµοποιώντας το συµβολισµό του ανάστροφου, αυτό γράφεται x 2 = x T x. = x T x. Κεφάλαιο 4 Μήκη και ορθές γωνίες Μήκος διανύσµατος Στο επίπεδο, R 2, ϐρίσκουµε το µήκος ενός διανύσµατος x = (x 1, x 2 ) χρησιµοποιώντας το Πυθαγόρειο ϑεώρηµα : x 2 = x 2 1 + x 2 2. Στο χώρο R 3, εφαρµόζουµε

Διαβάστε περισσότερα

1 Ορισµός ακολουθίας πραγµατικών αριθµών

1 Ορισµός ακολουθίας πραγµατικών αριθµών ΜΑΣ 02. Απειροστικός Λογισµός Ι Ορισµός ακολουθίας πραγµατικών αριθµών Ορισµός.. Ονοµάζουµε ακολουθία πραγµατικών αριθµών κάθε απεικόνιση του συνόλου N των ϕυσικών αριθµών, στο σύνολο R των πραγµατικών

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 7 Βασικά Θεωρήµατα του ιαφορικού Λογισµού

Κεφάλαιο 7 Βασικά Θεωρήµατα του ιαφορικού Λογισµού Σελίδα 1 από Κεφάλαιο 7 Βασικά Θεωρήµατα του ιαφορικού Λογισµού Στο κεφάλαιο αυτό θα ασχοληθούµε µε τα βασικά θεωρήµατα του διαφορικού λογισµού καθώς και µε προβλήµατα που µπορούν να επιλυθούν χρησιµοποιώντας

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Τοπολογία

Εισαγωγή στην Τοπολογία Ενότητα: Συνεκτικότητα Γεώργιος Κουµουλλής Τµήµα Μαθηµατικών Αδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, που υπόκειται σε

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Ι. ΠΑΠΑΧΡΗΣΤΟΥ. Τοµέας Φυσικών Επιστηµών Σχολή Ναυτικών οκίµων ΟΡΙΖΟΥΣΕΣ. Ιδιότητες & Εφαρµογές

Κ. Ι. ΠΑΠΑΧΡΗΣΤΟΥ. Τοµέας Φυσικών Επιστηµών Σχολή Ναυτικών οκίµων ΟΡΙΖΟΥΣΕΣ. Ιδιότητες & Εφαρµογές Κ Ι ΠΑΠΑΧΡΗΣΤΟΥ Τοµέας Φυσικών Επιστηµών Σχολή Ναυτικών οκίµων ΟΡΙΖΟΥΣΕΣ Ιδιότητες & Εφαρµογές ΠΕΙΡΑΙΑΣ 2013 ΟΡΙΖΟΥΣΕΣ Έστω 2 2 πίνακας: a b A= c d Όπως γνωρίζουµε, η ορίζουσα του Α είναι ο αριθµός a

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 6. Εισαγωγή στη µέθοδο πεπερασµένων όγκων επίλυση ελλειπτικών και παραβολικών διαφορικών εξισώσεων

Κεφάλαιο 6. Εισαγωγή στη µέθοδο πεπερασµένων όγκων επίλυση ελλειπτικών και παραβολικών διαφορικών εξισώσεων Κεφάλαιο 6 Εισαγωγή στη µέθοδο πεπερασµένων όγκων επίλυση ελλειπτικών παραβολικών διαφορικών εξισώσεων 6.1 Εισαγωγή Η µέθοδος των πεπερασµένων όγκων είναι µία ευρέως διαδεδοµένη υπολογιστική µέθοδος επίλυσης

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρησιακή Έρευνα

Επιχειρησιακή Έρευνα Επιχειρησιακή Έρευνα Ενότητα 7: Επίλυση με τη μέθοδο Simplex (1 ο μέρος) Μπεληγιάννης Γρηγόριος Σχολή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Αγροτικών Προϊόντων & Τροφίμων (Δ.Ε.Α.Π.Τ.)

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Χαλκίδας Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων

ΤΕΙ Χαλκίδας Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων ΤΕΙ Χαλκίδας Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Επιχειρησιακή Έρευνα Τυπικό Εξάμηνο: Δ Αλέξιος Πρελορέντζος Εισαγωγή Ορισμός 1 Η συστηματική εφαρμογή ποσοτικών μεθόδων, τεχνικών

Διαβάστε περισσότερα

e-mail@p-theodoropoulos.gr

e-mail@p-theodoropoulos.gr Ασκήσεις Μαθηµατικών Κατεύθυνσης Γ Λυκείου Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος Σχολικός Σύµβουλος Μαθηµατικών e-mail@p-theodoropoulos.gr Στην εργασία αυτή ξεχωρίζουµε και µελετάµε µερικές περιπτώσεις ασκήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΗ ΕΚ ΟΣΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ Φ. ΜΑΓΕΙΡΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΑΘΗΝΑ ΕΚ ΟΣΗ 2.3 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2008 1-1 Κεφάλαιο 1. Μαθηµατικός Προγραµµατισµός...

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηµατικό Παράρτηµα 2 Εξισώσεις Διαφορών

Μαθηµατικό Παράρτηµα 2 Εξισώσεις Διαφορών Γιώργος Αλογοσκούφης, Δυναµική Μακροοικονοµική, Αθήνα 206 Μαθηµατικό Παράρτηµα 2 Εξισώσεις Διαφορών Στο παράρτηµα αυτό εξετάζουµε τις ιδιότητες και τους τρόπους επίλυσης εξισώσεων διαφορών. Oι εξισώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΜΗ ΓΡΑΜΜΙΚΕΣ ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΜΗ ΓΡΑΜΜΙΚΕΣ ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΜΗ ΓΡΑΜΜΙΚΕΣ ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ Η αδυναµία επίλυσης της πλειοψηφίας των µη γραµµικών εξισώσεων µε αναλυτικές µεθόδους, ώθησε στην ανάπτυξη αριθµητικών µεθόδων για την προσεγγιστική επίλυσή τους, π.χ. συν()

Διαβάστε περισσότερα

11 Το ολοκλήρωµα Riemann

11 Το ολοκλήρωµα Riemann Το ολοκλήρωµα Riem Το πρόβληµα υπολογισµού του εµβαδού οποιασδήποτε επιφάνειας ( όπως κυκλικοί τοµείς, δακτύλιοι και δίσκοι, ελλειπτικοί δίσκοι, παραβολικά και υπερβολικά χωρία κτλ) είναι γνωστό από την

Διαβάστε περισσότερα

Πρόβληµα Μεταφοράς ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ. Επιχειρησιακή Έρευνα

Πρόβληµα Μεταφοράς ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ. Επιχειρησιακή Έρευνα Πρόβληµα Μεταφοράς Η παρουσίαση προετοιµάστηκε από τον Ν.Α. Παναγιώτου ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Επιχειρησιακή Έρευνα Περιεχόµενα Παρουσίασης 1. Μοντέλο Προβλήµατος Μεταφοράς 2. Εύρεση Μιας Αρχικής Βασικής

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ: Έστω η οµογενής γραµµική διαφορική εξίσωση τάξης , (1)

ΘΕΩΡΙΑ: Έστω η οµογενής γραµµική διαφορική εξίσωση τάξης , (1) 1 ΘΕΩΡΙΑ: Έστω η οµογενής γραµµική διαφορική εξίσωση τάξης (1) όπου οι συντελεστές είναι δοσµένες συνεχείς συναρτήσεις ορισµένες σ ένα ανοικτό διάστηµα. Ορισµός 1. Ορίζουµε τον διαφορικό τελεστή µέσω της

Διαβάστε περισσότερα

( ) Κλίση και επιφάνειες στάθµης µιας συνάρτησης. x + y + z = κ ορίζει την επιφάνεια µιας σφαίρας κέντρου ( ) κ > τότε η

( ) Κλίση και επιφάνειες στάθµης µιας συνάρτησης. x + y + z = κ ορίζει την επιφάνεια µιας σφαίρας κέντρου ( ) κ > τότε η Έστω Κλίση και επιφάνειες στάθµης µιας συνάρτησης ανοικτό και σταθερά ( µε κ f ( ) ορίζει µια επιφάνεια S στον f : ) τότε η εξίσωση, ονοµάζεται συνήθως επιφάνεια στάθµης της f. εξίσωση, C συνάρτηση. Αν

Διαβάστε περισσότερα

Γραµµικη Αλγεβρα Ι Επιλυση Επιλεγµενων Ασκησεων Φυλλαδιου 4

Γραµµικη Αλγεβρα Ι Επιλυση Επιλεγµενων Ασκησεων Φυλλαδιου 4 Γραµµικη Αλγεβρα Ι Επιλυση Επιλεγµενων Ασκησεων Φυλλαδιου 4 ιδασκοντες: Ν Μαρµαρίδης - Α Μπεληγιάννης Βοηθος Ασκησεων: Χ Ψαρουδάκης Ιστοσελιδα Μαθηµατος : http://wwwmathuoigr/ abeligia/linearalgebrai/laihtml

Διαβάστε περισσότερα

Συνεχείς συναρτήσεις πολλών µεταβλητών. ε > υπάρχει ( ) ( )

Συνεχείς συναρτήσεις πολλών µεταβλητών. ε > υπάρχει ( ) ( ) Συνεχείς συναρτήσεις πολλών µεταβλητών 7 Η Ευκλείδεια απόσταση που ορίσαµε στον R επιτρέπει ( εκτός από τον ορισµό των ορίων συναρτήσεων και ακολουθιών και τον ορισµό της συνέχειας συναρτήσεων της µορφής

Διαβάστε περισσότερα

Υπολογισµός διπλών ολοκληρωµάτων µε διαδοχική ολοκλήρωση

Υπολογισµός διπλών ολοκληρωµάτων µε διαδοχική ολοκλήρωση 8 Υπολογισµός διπλών ολοκληρωµάτων µε διαδοχική ολοκλήρωση Υπάρχουν δύο θεµελιώδη αποτελέσµατα που µας βοηθούν να υπολογίζουµε πολλαπλά ολοκληρώµατα Το πρώτο αποτέλεσµα σχετίζεται µε τον υπολογισµό ενός

Διαβάστε περισσότερα

Γραµµική Αλγεβρα Ι. Ενότητα: Γραµµικές απεικονίσεις. Ευάγγελος Ράπτης. Τµήµα Μαθηµατικών

Γραµµική Αλγεβρα Ι. Ενότητα: Γραµµικές απεικονίσεις. Ευάγγελος Ράπτης. Τµήµα Μαθηµατικών Ενότητα: Γραµµικές απεικονίσεις Ευάγγελος Ράπτης Τµήµα Μαθηµατικών Αδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, που υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ι (ΘΕ ΠΛΗ ) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α ΕΡΓΑΣΙΑΣ. ( 8 µον.) Η άσκηση αυτή αναφέρεται σε διαιρετότητα και ρίζες πολυωνύµων. a. Να λυθεί η εξίσωση

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3β. Ελεύθερα Πρότυπα (µέρος β)

Κεφάλαιο 3β. Ελεύθερα Πρότυπα (µέρος β) Κεφάλαιο 3β Ελεύθερα Πρότυπα (µέρος β) Ο σκοπός µας εδώ είναι να αποδείξουµε το εξής σηµαντικό αποτέλεσµα. 3.3.6 Θεώρηµα Έστω R µια περιοχή κυρίων ιδεωδών, F ένα ελεύθερο R-πρότυπο τάξης s < και N F. Τότε

Διαβάστε περισσότερα

Μετασχηµατισµοί Laplace, Αναλογικά Συστήµατα, ιαφορικές Εξισώσεις

Μετασχηµατισµοί Laplace, Αναλογικά Συστήµατα, ιαφορικές Εξισώσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Μετασχηµατισµοί Laplace, Αναλογικά Συστήµατα, ιαφορικές Εξισώσεις 2.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όπως έχουµε δει, για να προσδιορίσουµε τις αποκρίσεις ενός κυκλώµατος, πρέπει να λύσουµε ένα σύνολο διαφορικών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Ι (2006-07)

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Ι (2006-07) ΤΕΙ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Ι (2006-07) Επιµέλεια Σηµειώσεων : Βασιλειάδης Γεώργιος Καστοριά, εκέµβριος 2006

Διαβάστε περισσότερα

Συνδυαστική Βελτιστοποίηση Εισαγωγή στον γραμμικό προγραμματισμό (ΓΠ)

Συνδυαστική Βελτιστοποίηση Εισαγωγή στον γραμμικό προγραμματισμό (ΓΠ) Δυϊκότητα Θα δείξουμε πώς μπορούμε να αντιστοιχίσουμε ένα πρόβλημα ελαχιστοποίησης με ένα πρόβλημα ΓΠ στην συνήθη του μορφή. Ένα πρόβλημα στην συνήθη του μορφή μπορεί να είναι ένα κατασκευαστικό πρόβλημα,

Διαβάστε περισσότερα

Επίλυση Γραµµικών Συστηµάτων

Επίλυση Γραµµικών Συστηµάτων Κεφάλαιο 3 Επίλυση Γραµµικών Συστηµάτων 31 Εισαγωγή Αριθµητική λύση γενικών γραµµικών συστηµάτων n n A n n x n 1 b n 1, όπου a 11 a 12 a 1n a 21 a 22 a 2n A [a i j, x a n1 a n2 a nn x n, b b 1 b 2 b n

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΑΛΓΕΒΡΑ (ΗΥ-119)

ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΑΛΓΕΒΡΑ (ΗΥ-119) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΩΑΝΝΗΣ Α. ΤΣΑΓΡΑΚΗΣ ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΑΛΓΕΒΡΑ (ΗΥ-119) ΜΕΡΟΣ 5: ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΙΚΟΙ ΥΠΟΧΩΡΟΙ ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ ΒΑΣΕΙΣ & ΔΙΑΣΤΑΣΗ Δ.Χ. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ ΑΡΙΘΜΩΝ Ασκησεις - Φυλλαδιο 2

ΘΕΩΡΙΑ ΑΡΙΘΜΩΝ Ασκησεις - Φυλλαδιο 2 ΘΕΩΡΙΑ ΑΡΙΘΜΩΝ Ασκησεις - Φυλλαδιο ιδασκοντες: Ν. Μαρµαρίδης - Α. Μπεληγιάννης Ιστοσελιδα Μαθηµατος : http://users.uoi.gr/abeligia/numbertheory/nt014/nt014.html https://sites.google.com/site/maths4edu/home/14

Διαβάστε περισσότερα

Συνδυαστική Βελτιστοποίηση Εισαγωγή στον γραμμικό προγραμματισμό (ΓΠ)

Συνδυαστική Βελτιστοποίηση Εισαγωγή στον γραμμικό προγραμματισμό (ΓΠ) Εικονικές Παράμετροι Μέχρι στιγμής είδαμε την εφαρμογή της μεθόδου Simplex σε προβλήματα όπου το δεξιό μέλος ήταν θετικό. Δηλαδή όλοι οι περιορισμοί ήταν της μορφής: όπου Η παραδοχή ότι b 0 μας δίδει τη

Διαβάστε περισσότερα

τη µέθοδο της µαθηµατικής επαγωγής για να αποδείξουµε τη Ϲητούµενη ισότητα.

τη µέθοδο της µαθηµατικής επαγωγής για να αποδείξουµε τη Ϲητούµενη ισότητα. Αριστοτελειο Πανεπιστηµιο Θεσσαλονικης Τµηµα Μαθηµατικων Εισαγωγή στην Αλγεβρα Τελική Εξέταση 15 Φεβρουαρίου 2017 1. (Οµάδα Α) Εστω η ακολουθία Fibonacci F 1 = 1, F 2 = 1 και F n = F n 1 + F n 2, για n

Διαβάστε περισσότερα

Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ι Κ Ο Σ Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Ι Σ Μ Ο Σ

Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ι Κ Ο Σ Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Ι Σ Μ Ο Σ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 013 ΤΟΜΕΑΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ, ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ & ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ι Κ Ο Σ Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Ι Σ Μ Ο Σ ΘΕΜΑ 1 ο : Για το μοντέλο του π.γ.π. που ακολουθεί maximize

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση 1 ΙΑΝΥΣΜΑΤΑ

Παρουσίαση 1 ΙΑΝΥΣΜΑΤΑ Παρουσίαση ΙΑΝΥΣΜΑΤΑ Παρουσίαση η Κάθετες συνιστώσες διανύσµατος Παράδειγµα Θα αναλύσουµε το διάνυσµα v (, ) σε δύο κάθετες µεταξύ τους συνιστώσες από τις οποίες η µία να είναι παράλληλη στο α (3,) Πραγµατικά

Διαβάστε περισσότερα

Το Πρόβλημα Μεταφοράς

Το Πρόβλημα Μεταφοράς Το Πρόβλημα Μεταφοράς Αφορά τη μεταφορά ενός προϊόντος από διάφορους σταθμούς παραγωγής σε διάφορες θέσεις κατανάλωσης με το ελάχιστο δυνατό κόστος. Πρόκειται για το πιο σπουδαίο πρότυπο προβλήματος γραμμικού

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 4. Ευθέα γινόµενα οµάδων. 4.1 Ευθύ εξωτερικό γινόµενο οµάδων. i 1 G 1 G 1 G 2, g 1 (g 1, e 2 ), (4.1.1)

Κεφάλαιο 4. Ευθέα γινόµενα οµάδων. 4.1 Ευθύ εξωτερικό γινόµενο οµάδων. i 1 G 1 G 1 G 2, g 1 (g 1, e 2 ), (4.1.1) Κεφάλαιο 4 Ευθέα γινόµενα οµάδων Στο Παράδειγµα 1.1.2.11 ορίσαµε το ευθύ εξωτερικό γινόµενο G 1 G 2 G n των οµάδων G i, 1 i n. Στο κεφάλαιο αυτό ϑα ασχοληθούµε λεπτοµερέστερα µε τα ευθέα γινόµενα οµάδων

Διαβάστε περισσότερα

Συνεκτικά σύνολα. R είναι συνεκτικά σύνολα.

Συνεκτικά σύνολα. R είναι συνεκτικά σύνολα. 4 Συνεκτικά σύνολα Έστω, Ι διάστηµα και f : Ι συνεχής, τότε η f έχει την ιδιότητα της ενδιαµέσου τιµής, δηλαδή, η f παίρνει κάθε τιµή µεταξύ δύο οποιονδήποτε διαφορετικών τιµών της, συνεπώς το f ( Ι )

Διαβάστε περισσότερα

Thanasis Kehagias, 2009

Thanasis Kehagias, 2009 Μέρος II Αναλυτικη Γεωµετρια 33 34 Το παρον τευχος περιεχει συντοµη ϑεωρια, λυµενες και αλυτες ασκησεις Αναλυτικης Γεωµετριας. Κατα τη γνωµη µου, για τους περισσοτερους ανθρωπους, ο µονος τροπος εξοικειωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ

ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Κεφάλαιο 3 3.1 Γενικά Τις τελευταίες δεκαετίες ένας μεγάλος αριθμός μεθόδων βελτιστοποίησης έχει αναπτυχθεί με βάση τη θεωρία του μαθηματικού λογισμού. Οι διάφοροι μαθηματικοί

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ

Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΩΣΤΑΣ ΒΕΛΕΝΤΖΑΣ Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ. Μερικές έννοιες Η συνάρτηση παραγωγής (, ), όπου είναι το συνολικό προϊόν και και οι συντελεστές

Διαβάστε περισσότερα

RIGHTHAND SIDE RANGES

RIGHTHAND SIDE RANGES Μια εταιρεία εξόρυξης μεταλλευμάτων, έλαβε μια παραγγελία για 100 τόνους σιδηρομεταλλεύματος. Η παραγγελία πρέπει να περιλαμβάνει τουλάχιστον.5 τόνους νικέλιο, το πολύ τόνους άνθρακα κι ακριβώς 4 τόνους

Διαβάστε περισσότερα

Συνεκτικά σύνολα. R είναι συνεκτικά σύνολα.

Συνεκτικά σύνολα. R είναι συνεκτικά σύνολα. 4 Συνεκτικά σύνολα Έστω, Ι R διάστηµα και f : Ι R συνεχής, τότε η f έχει την ιδιότητα της ενδιαµέσου τιµής, δηλαδή, η f παίρνει κάθε τιµή µεταξύ δύο οποιονδήποτε διαφορετικών τιµών της, συνεπώς το f (

Διαβάστε περισσότερα

Αναζητάμε το εβδομαδιαίο πρόγραμμα παραγωγής που θα μεγιστοποιήσει 1/20

Αναζητάμε το εβδομαδιαίο πρόγραμμα παραγωγής που θα μεγιστοποιήσει 1/20 Μια από τις εταιρείες γάλακτος στην προσπάθειά της να διεισδύσει στην αγορά του παγωτού πολυτελείας επενδύει σε μια μικρή πιλοτική γραμμή παραγωγής δύο προϊόντων της κατηγορίας αυτής. Πρόκειται για οικογενειακές

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ & ΔΙΚΤΥΑΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ

ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ & ΔΙΚΤΥΑΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ & ΔΙΚΤΥΑΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Ενότητα 11: Σχέσεις Πρωτεύοντος και Δυϊκού Προβλήματος, Χαρακτηριστικά Αλγορίθμων τύπου Simplex Σαμαράς Νικόλαος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3 ΠΑΡΑΓΩΓΟΣ. 3.1 Η έννοια της παραγώγου. y = f(x) f(x 0 ), = f(x 0 + x) f(x 0 )

Κεφάλαιο 3 ΠΑΡΑΓΩΓΟΣ. 3.1 Η έννοια της παραγώγου. y = f(x) f(x 0 ), = f(x 0 + x) f(x 0 ) Κεφάλαιο 3 ΠΑΡΑΓΩΓΟΣ 3.1 Η έννοια της παραγώγου Εστω y = f(x) µία συνάρτηση, που συνδέει τις µεταβλητές ποσότητες x και y. Ενα ερώτηµα που µπορεί να προκύψει καθώς µελετούµε τις δύο αυτές ποσοτήτες είναι

Διαβάστε περισσότερα

Λύσεις θεμάτων Επιχειρησιακής Έρευνας (17/09/2014)

Λύσεις θεμάτων Επιχειρησιακής Έρευνας (17/09/2014) Λύσεις θεμάτων Επιχειρησιακής Έρευνας (17/09/2014) Θέμα 1 Μια επιχείρηση χρησιμοποιεί 3 πρώτες ύλες Α, Β, Γ για να παράγει 2 προϊόντα Π1 και Π2. Για την παραγωγή μιας μονάδας προϊόντος Α απαιτούνται 1

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο: ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΛΓΕΒΡΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο: ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΛΓΕΒΡΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο: ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΛΓΕΒΡΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ) Copyright 2015 Αποστόλου Γιώργος Αποστόλου Γεώργιος apgeorge2004@yahoo.com Αδεια χρήσης 3η Εκδοση, Ιωάννινα, Σεπτέµβριος 2015 Περιεχόµενα 1 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ....................................................

Διαβάστε περισσότερα

7. Ταλαντώσεις σε συστήµατα µε πολλούς βαθµούς ελευθερίας

7. Ταλαντώσεις σε συστήµατα µε πολλούς βαθµούς ελευθερίας 7 Ταλαντώσεις σε συστήµατα µε πολλούς βαθµούς ελευθερίας Συζευγµένες ταλαντώσεις Βιβλιογραφία F S Crawford Jr Κυµατική (Σειρά Μαθηµάτων Φυσικής Berkeley, Τόµος 3 Αθήνα 979) Κεφ H J Pai Φυσική των ταλαντώσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ (Γ.Π.).) (LINEAR PROGRAMMING)

ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ (Γ.Π.).) (LINEAR PROGRAMMING) ΓΡΑΜΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ (Γ.Π.).) (LINEAR PROGRAMMING) Δρ. Βασιλική Καζάνα Αναπλ. Καθηγήτρια ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας & Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Δράμας Εργαστήριο Δασικής Διαχειριστικής

Διαβάστε περισσότερα

Κυρτές Συναρτήσεις και Ανισώσεις Λυγάτσικας Ζήνων Βαρβάκειο Ενιαίο Πειραµατικό Λύκειο e-mail: zenon7@otenetgr Ιούλιος-Αύγουστος 2004 Περίληψη Το σχολικό ϐιβλίο της Γ Λυκείου ορίζει σαν κυρτή (αντ κοίλη)

Διαβάστε περισσότερα

2.0 ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

2.0 ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ .0 ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Έστω διανύσματα που ανήκουν στο χώρο δ i = ( a i, ai,, ai) i =,,, και έστω γραμμικός συνδυασμός των i : xδ + x δ + + x δ = b που ισούται με το διάνυσμα b,

Διαβάστε περισσότερα

f x = f a + Df a x a + R1 x, a, x U και από τον ορισµό της 1 h f a h f a h a h h a R h a i i j

f x = f a + Df a x a + R1 x, a, x U και από τον ορισµό της 1 h f a h f a h a h h a R h a i i j Το θεώρηµα Tor στις πολλές µεταβλητές Ο σκοπός αυτής της παραγράφου είναι η απόδειξη ενός θεωρήµατος τύπου Tor για συναρτήσεις πολλών µεταβλητών Το θεώρηµα για µια µεταβλητή θα είναι ειδική περίπτωση του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΝΕΥΡΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΝΕΥΡΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ ΘΕΜΑ ο 2.5 µονάδες ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΝΕΥΡΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ Τελικές εξετάσεις 7 Ιανουαρίου 2005 ιάρκεια εξέτασης: 5:00-8:00 Έστω ότι

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων: Καθηγητής Νικόλαος Μαρμαρίδης, Καθηγητής Ιωάννης Μπεληγιάννης

Διδάσκων: Καθηγητής Νικόλαος Μαρμαρίδης, Καθηγητής Ιωάννης Μπεληγιάννης Τίτλος Μαθήματος: Γραμμική Άλγεβρα ΙΙ Ενότητα: Η Κανονική Μορφή Jordan - I Διδάσκων: Καθηγητής Νικόλαος Μαρμαρίδης, Καθηγητής Ιωάννης Μπεληγιάννης Τμήμα: Μαθηματικών 35 7 Η Κανονική Μορφή Jordan - I Στην

Διαβάστε περισσότερα

2. ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ

2. ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ . ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ. Εισαγωγή Οι κλασσικές μέθοδοι αριστοποίησης βασίζονται κατά κύριο λόγο στο διαφορικό λογισμό. Ο Μαθηματικός Προγραμματισμός ο οποίος περιλαμβάνει τον Γραμμικό Προγραμματισμό

Διαβάστε περισσότερα

I. ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ. math-gr

I. ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ. math-gr I ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ i e ΜΕΡΟΣ Ι ΟΡΙΣΜΟΣ - ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ Α Ορισμός Ο ορισμός του συνόλου των Μιγαδικών αριθμών (C) βασίζεται στις εξής παραδοχές: Υπάρχει ένας αριθμός i για τον οποίο ισχύει i Το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΙΡΕΣ TAYLOR. Στην Ενότητα αυτή θα ασχοληθούµε µε την προσέγγιση συναρτήσεων µέσω πολυωνύµων. Πολυώνυµο είναι κάθε συνάρτηση της µορφής:

ΣΕΙΡΕΣ TAYLOR. Στην Ενότητα αυτή θα ασχοληθούµε µε την προσέγγιση συναρτήσεων µέσω πολυωνύµων. Πολυώνυµο είναι κάθε συνάρτηση της µορφής: ΣΕΙΡΕΣ TAYLOR Στην Ενότητα αυτή θα ασχοληθούµε µε την προσέγγιση συναρτήσεων µέσω πολυωνύµων Πολυώνυµο είναι κάθε συνάρτηση της µορφής: p( ) = a + a + a + a + + a, όπου οι συντελεστές α i θα θεωρούνται

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Γραμμική Άλγεβρα Ι. Ενότητα: Βαθµίδα Πίνακα. Διδάσκων: Καθηγητής Νικόλαος Μαρμαρίδης. Τμήμα: Μαθηματικών

Τίτλος Μαθήματος: Γραμμική Άλγεβρα Ι. Ενότητα: Βαθµίδα Πίνακα. Διδάσκων: Καθηγητής Νικόλαος Μαρμαρίδης. Τμήμα: Μαθηματικών Τίτλος Μαθήματος: Γραμμική Άλγεβρα Ι Ενότητα: Βαθµίδα Πίνακα Διδάσκων: Καθηγητής Νικόλαος Μαρμαρίδης Τμήμα: Μαθηματικών Κεφάλαιο 8 Βαθµιδα Πινακα Στο παρόν Κεφάλαιο ϑα µελετήσουµε την ϐαθµίδα ενός πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ι (ΘΕ ΠΛΗ 12) ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η Ηµεροµηνία Αποστολής στον Φοιτητή: 12 Οκτωβρίου 2007

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ι (ΘΕ ΠΛΗ 12) ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η Ηµεροµηνία Αποστολής στον Φοιτητή: 12 Οκτωβρίου 2007 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ι (ΘΕ ΠΛΗ 1) ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η Ηµεροµηνία Αποστολής στον Φοιτητή: 1 Οκτωβρίου 007 Ηµεροµηνία παράδοσης της Εργασίας: 9 Νοεµβρίου 007. Πριν από την λύση κάθε άσκησης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γιώργος Πρέσβης ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ B ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ο : ΕΞΙΣΩΣΗ ΕΥΘΕΙΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ Φροντιστήρια Φροντιστήρια ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΑΣΚΗΣΕΩΝ 1η Κατηγορία : Εξίσωση Γραμμής 1.1 Να εξετάσετε

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 6. Πεπερασµένα παραγόµενες αβελιανές οµάδες. Z 4 = 1 και Z 2 Z 2.

Κεφάλαιο 6. Πεπερασµένα παραγόµενες αβελιανές οµάδες. Z 4 = 1 και Z 2 Z 2. Κεφάλαιο 6 Πεπερασµένα παραγόµενες αβελιανές οµάδες Στο κεφάλαιο αυτό ϑα ταξινοµήσουµε τις πεπερασµένα παραγόµενες αβελιανές οµάδες. Αυτές οι οµάδες είναι από τις λίγες περιπτώσεις οµάδων µε µία συγκεκριµένη

Διαβάστε περισσότερα

1 ΤΕΤΡΑΓΩΝΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙ ΙΑ

1 ΤΕΤΡΑΓΩΝΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙ ΙΑ Μια Εισαγωγή στη Θεωρία Παιγνίων Κώστας Στροπωνιάτης ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ A ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΣΑΜΟΣ 1 Επιβλέπων Βαγγέλης Φελουζής Επιτροπή Χρήστος Νικολόπουλος Νίκος Παπαλεξίου 2 Περιεχόµενα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Συνθήκες Αλυσίδων

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Συνθήκες Αλυσίδων ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Συνθήκες Αλυσίδων Μελετάµε εδώ τη συνθήκη της αύξουσας αλυσίδας υποπροτύπων και τη συνθήκη της φθίνουσας αλυσίδας υποπροτύπων. Αυτές συνδέονται µεταξύ τους µε την έννοια της συνθετικής σειράς

Διαβάστε περισσότερα