Τα παρακάτω σύνολα θα τα θεωρήσουμε γενικά γνωστά, αν και θα δούμε πολλές από τις ιδιότητές τους: N Z Q R C

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Τα παρακάτω σύνολα θα τα θεωρήσουμε γενικά γνωστά, αν και θα δούμε πολλές από τις ιδιότητές τους: N Z Q R C"

Transcript

1

2 Κεφάλαιο 1 Εισαγωγικές έννοιες Στο κεφάλαιο αυτό θα αναφερθούμε σε ορισμένες έννοιες, οι οποίες ίσως δεν έχουν άμεση σχέση με τους διανυσματικούς χώρους, όμως θα χρησιμοποιηθούν αρκετά κατά τη μελέτη τόσο των διανυσματικών χώρων, όσο και των γραμμικών συναρτήσεων. Αν και οι περισσότερες από τις έννοιες αυτές πρέπει να είναι γνωστές από τη μέση εκπαίδευση, εντούτοις θα πρέπει να μελετηθούν με προσοχή, ώστε να γίνει κατανοητή η χρήση τους στην περίπτωση των διανυσματικών χώρων. 1.1 Συμβολισμοί και συναρτήσεις Τα παρακάτω σύνολα θα τα θεωρήσουμε γενικά γνωστά, αν και θα δούμε πολλές από τις ιδιότητές τους: N Z Q R C το σύνολο των φυσικών αριθμών, το σύνολο των ακεραίων αριθμών, το σύνολο των ρητών αριθμών, το σύνολο των πραγματικών αριθμών, και το σύνολο των μιγαδικών αριθμών. Η σχέση που συνδέει τα παραπάνω σύνολα είναι γνωστή N Z Q R C. Η σχέση A B θα σημαίνει ότι κάθε στοιχείο του συνόλου A θα ανήκει και στο σύνολο B, χωρίς να αποκλείεται η ισότητα A = B. Αν θέλουμε να δείξουμε ότι το σύνολο A είναι γνήσιο υποσύνολο του B, θα γράφουμε τη σχέση A B. Αν A και B είναι τυχόντα σύνολα, μια συνάρτηση ή απεικόνιση f από το σύνολο A στο σύνολο B, σχηματικά f : A B, είναι μια αντιστοιχία των στοιχείων του

3 8 Εισαγωγικές έννοιες συνόλου A στα στοιχεία του B τέτοια, ώστε σε κάθε στοιχείο a A αντιστοιχεί ένα μοναδικό στοιχείο b B. Το στοιχείο αυτό b συμβολίζεται με f(a). Αν ισχύει f(a) = b, θα λέμε ότι το b είναι η εικόνα του a δια της συνάρτησης f. Το σύνολο A λέγεται πεδίο ορισμού, ενώ το σύνολο B λέγεται πεδίο τιμών της συνάρτησης f. Από τα προηγούμενα προκύπτει ότι μια συνάρτηση είναι τρία πράγματα μαζί: το πεδίο ορισμού A, το πεδίο τιμών B, και ο κανόνας αντιστοιχίας f. Οποιαδήποτε από τις τρεις αυτές οντότητες και αν αλλάξει θα έχουμε μια άλλη συνάρτηση. Αυτό σημαίνει ότι δύο συναρτήσεις f : A B και g : Γ, θα είναι ίσες μόνον όταν ισχύουν f = g, A = Γ, και B =. Μερικές φορές αναφερόμαστε σε μια συνάρτηση χρησιμοποιώντας μόνο το γράμμα με το οποίο συμβολίζεται ο κανόνας αντιστοιχίας. Δηλαδή για συντομία, λέμε «η συνάρτηση f», χωρίς αυτό να είναι απόλυτα σωστό. Διότι, όπως είδαμε, μια συνάρτηση αποτελεί πακέτο τριών πραγμάτων. Συνήθως, όμως, χρησιμοποιούμε την ορολογία αυτή, όταν το πεδίο ορισμού και το πεδίο τιμών είναι προφανή. Από τον ορισμό της ισότητας συναρτήσεων προκύπτει ότι οι συναρτήσεις φ 1 : R R, όπου φ 1 (x) = x 2, και φ 2 : R [0, ), όπου φ 2 (x) = x 2, δεν είναι ίσες, εφόσον δεν έχουν το ίδιο πεδίο τιμών. Όπως είδαμε, μια συνάρτηση f : A B απεικονίζει κάθε στοιχείο του A σε ένα και μοναδικό στοιχείο του συνόλου B. Επομένως, κάθε στοιχείο του A έχει κάποια εικόνα στο B, δεν είναι, όμως, απαραίτητο κάθε στοιχείο του B να είναι εικόνα κάποιου στοιχείου του συνόλου A. Για παράδειγμα, το στοιχείο 1 ανήκει στο πεδίο τιμών της συνάρτησης φ 1, που είδαμε προηγουμένως, αλλά δεν είναι εικόνα κανενός στοιχείου του A. Επίσης, δύο διαφορετικά στοιχεία του συνόλου A δεν είναι απαραίτητο να απεικονίζονται σε διαφορετικά στοιχεία του συνόλου B. Για παράδειγμα, τα στοιχεία 2 και 2 του πεδίου ορισμού της συνάρτησης φ 2 έχουν την ίδια εικόνα, εφόσον φ 2 ( 2) = 4 = φ 2 (2). Η παρατήρηση αυτή οδηγεί σε μεγαλύτερη εξειδίκευση του γενικού ορισμού της συνάρτησης.

4 1.1 Συμβολισμοί και συναρτήσεις 9 Ο ρ ι σ μ ό ς Μια συνάρτηση f : A B θα λέγεται αμφιμονότιμη αν, για κάθε a 1, a 2 A, ισχύει a 1 a 2 f(a 1 ) f(a 2 ), ή ισοδύναμα f(a 1 ) = f(a 2 ) a 1 = a 2. Με άλλα λόγια, μια αμφιμονότιμη συνάρτηση απεικονίζει διαφορετικά στοιχεία του πεδίου ορισμού σε διαφορετικά στοιχεία του πεδίου τιμών. Π α ρ ά δ ε ι γ μ α Θεωρούμε τη συνάρτηση ψ : R R, που ορίζεται με τη σχέση ψ(x) = e x, για κάθε x R. Εύκολα διαπιστώνεται ότι ψ(a) = ψ(b) e a = e b a = b. Επομένως η συνάρτηση ψ είναι αμφιμονότιμη. Το παρακάτω παράδειγμα αφορά τη γνωστή συνάρτηση ημίτονο. Π α ρ ά δ ε ι γ μ α Θεωρούμε τη συνάρτηση g : [ 2π, 2π] R, που ορίζεται με τη σχέση g(x) = ημx, για κάθε x [ 2π, 2π]. Είναι γνωστό ότι ισχύει ημ( π 2 ) = ημ( π 2 ) = 1 = ημ( 3π 2 ). Άρα η συνάρτηση g δεν είναι αμφιμονότιμη, εφόσον διαφορετικές τιμές του πεδίου ορισμού έχουν την ίδια τιμή στο πεδίο τιμών. Είναι προφανές ότι αν περιορίσουμε το πεδίο ορισμού της g, τότε είναι δυνατόν να βρούμε μια αμφιμονότιμη συνάρτηση. Όμως, σε αυτή την περίπτωση θα έχουμε μια άλλη συνάρτηση, και όχι τη συνάρτηση g, εφόσον θα αλλάξει το πεδίο ορισμού. Συγκεκριμένα, μπορούμε να θεωρήσουμε τη συνάρτηση g 1 : (0, π 2 ) ( 1, 1), που ορίζεται με τη σχέση g 1 (x) = ημx, για κάθε x (0, π 2 ). Εύκολα μπορούμε να διαπιστώσουμε ότι η συνάρτηση g 1 είναι αμφιμονότιμη.

5 10 Εισαγωγικές έννοιες Ο ορισμός της αμφιμονότιμης συνάρτησης, θα μπορούσαμε να πούμε ότι κατά μία έννοια «διορθώνει» ένα λάθος του γενικού ορισμού της συνάρτησης. Ο επόμενος ορισμός «διορθώνει» ένα άλλο λάθος. Ο ρ ι σ μ ό ς Μια συνάρτηση f : A B θα λέγεται επί αν για κάθε στοιχείο b B υπάρχει κάποιο στοιχείο a A τέτοιο, ώστε να ισχύει f(a) = b. Δηλαδή, μια συνάρτηση είναι επί όταν κάθε στοιχείου του πεδίου τιμών της είναι εικόνα ενός τουλάχιστον στοιχείου του πεδίου ορισμού. Π α ρ ά δ ε ι γ μ α Ας θεωρήσουμε τις συναρτήσεις φ 1 : R R, και φ 2 : R [0, ), που είδαμε προηγουμένως, και ορίζονται με τις σχέσεις φ 1 (x) = x 2, και φ 2 (x) = x 2, αντίστοιχα. Η συνάρτηση φ 1 δεν είναι επί, διότι για το στοιχείο 2 του πεδίου τιμών της δεν υπάρχει κάποιο στοιχείο x στο πεδίο ορισμού, ώστε να ισχύει η σχέση φ 1 (x) = 2. Αντίθετα, η συνάρτηση φ 2 είναι μια συνάρτηση επί, εφόσον για κάθε στοιχείο a [0, ), υπάρχει ένα στοιχείο x = a R τέτοιο, ώστε να ισχύει φ 2 (x) = x 2 = a. Επιπλέον, καμία από τις συναρτήσεις αυτές δεν είναι αμφιμονότιμη, διότι ισχύουν φ 1 ( 2) = 4 = φ 1 ( 2) και φ 2 ( 2) = 4 = φ 2 ( 2). Δηλαδή, διαφορετικά στοιχεία του πεδίου ορισμού τους έχουν την ίδια εικόνα. Η ταυτοτική συνάρτηση ενός συνόλου A είναι η συνάρτηση I : A A, η οποία απεικονίζει κάθε στοιχείο του A στον εαυτό του, δηλαδή I(a) = a, για κάθε a A. Επειδή η ταυτοτική συνάρτηση εξαρτάται από το σύνολο πάνω στο οποίο ορίζεται, πολλές φορές χρησιμοποιείται ο συμβολισμός I A για την ταυτοτική συνάρτηση του συνόλου A. Όταν χρησιμοποιείται ο απλούστερος συμβολισμός I, θα πρέπει να είμαστε προσεκτικοί ως προς το σύνολο πάνω στο οποίο ορίζεται η ταυτοτική συνάρτηση.

6 1.1 Συμβολισμοί και συναρτήσεις 11 Θεωρούμε, τώρα, μια συνάρτηση f : X Y, ένα υποσύνολο A του X, και ένα υποσύνολο B του Y. Η εικόνα του συνόλου A δια της f ορίζεται να είναι το σύνολο f(a) = {b Y /b = f(a), για κάποιο a A} = {f(a)/a A}. Η αντίστροφη εικόνα του συνόλου B δια της f ορίζεται να είναι το σύνολο f 1 (B) = {a X/f(a) B}. Όπως βλέπουμε, η εικόνα ενός συνόλου A περιέχει τις επιμέρους εικόνες των στοιχείων του A, και είναι υποσύνολο του πεδίου τιμών της συνάρτησης. Η αντίστροφη εικόνα ενός συνόλου B περιέχει εκείνα τα στοιχεία του πεδίου ορισμού της συνάρτησης, των οποίων οι εικόνες ανήκουν στο σύνολο B, και φυσικά είναι υποσύνολο του πεδίου ορισμού της συνάρτησης. Π α ρ ά δ ε ι γ μ α Ας πάρουμε τη συνάρτηση φ 1 : R R, που είδαμε στο Παράδειγμα 1.1.5, και ορίζεται με τη σχέση φ 1 (x) = x 2, για κάθε x R. Προφανώς, τα σύνολα A = ( 2, 3) και B = ( 3, 1) είναι υποσύνολα του πεδίου ορισμού και του πεδίου τιμών αντίστοιχα. Η εικόνα του συνόλου A δια της φ 1 θα είναι φ 1 (A) = {φ 1 (a)/a A} = {a 2 /a A} = [0, 9). Η αντίστροφη εικόνα του B δια της φ 1 θα είναι φ 1 1 (B) = {x R/φ 1(x) B} = {x R/x 2 ( 3, 1)} = ( 1, 1). Στο σημείο αυτό πρέπει να τονίσουμε ότι ο συμβολισμός f 1 (B) παριστά ένα συγκεκριμένο υποσύνολο του πεδίου ορισμού της συνάρτησης f, το οποίο ονομάσαμε αντίστροφη εικόνα του συνόλου B. Δεν σημαίνει ότι υπάρχει η αντίστροφη συνάρτηση της f, την οποία άλλωστε δεν έχουμε ορίσει ακόμη. Επιπλέον, η συνάρτηση φ 1, που χρησιμοποιήσαμε προηγουμένως, δεν μπορεί να αντιστραφεί, εφόσον φ 1 1 ({2}) = { 2, 2}, το γεγονός όμως αυτό δεν μας εμπόδισε να βρούμε την αντίστροφη εικόνα του συνόλου B. Π α ρ ά δ ε ι γ μ α Θεωρούμε τη συνάρτηση g : Z R, που ορίζεται με τη σχέση g(n) = 2n, για κάθε n Z. Είναι προφανές ότι το σύνολο A = { 3, 0, 2, 6, 7}

7 12 Εισαγωγικές έννοιες είναι υποσύνολο του Z, ενώ το σύνολο B = ( 2, 2) είναι υποσύνολο του πεδίου τιμών της συνάρτησης g. Η εικόνα του A θα είναι g(a) = {g(a)/a A} = {g( 3), g(0), g(2), g(6), g(7)} = = { 6, 0, 4, 12, 14}, και φυσικά είναι υποσύνολο του R. Η αντίστροφη εικόνα του B είναι g 1 (B) = {n Z/g(n) B} = {0}. Θεωρούμε μια συνάρτηση f : X Y, και ένα υποσύνολο A του X. Από τον ορισμό της εικόνας του A προκύπτει ότι το σύνολο B = f(a) είναι υποσύνολο του Y. Αυτό σημαίνει ότι μπορούμε να μιλάμε για την αντίστροφη εικόνα του B, δηλαδή το σύνολο f 1 (B) = f 1 (f(a)). Έτσι, ξεκινώντας από ένα υποσύνολο A του X, βρίσκουμε ένα άλλο υποσύνολο f 1 (f(a)) του X. Το ερώτημα, βέβαια, είναι η σχέση που συνδέει τα δύο αυτά σύνολα. Θ ε ώ ρ η μ α Για κάθε συνάρτηση f : X Y, και κάθε υποσύνολο A του X ισχύει A f 1 (f(a)). Α π ό δ ε ι ξ η. Από τη συνεπαγωγή a A f(a) f(a) a f 1 (f(a)), προκύπτει η ζητούμενη σχέση A f 1 (f(a)). Το παράδειγμα που ακολουθεί δείχνει ότι γενικά δεν ισχύει η ισότητα A = f 1 (f(a)). Π α ρ ά δ ε ι γ μ α Θεωρούμε τη συνάρτηση φ 1 : R R, που ορίζεται με τη σχέση φ 1 (α) = α 2, για κάθε α R. Το σύνολο A = (0, 1) είναι φυσικά υποσύνολο του πεδίου ορισμού της συνάρτησης. Εύκολα υπολογίζεται η εικόνα του συνόλου Α φ 1 (A) = {φ 1 (α)/α A} = {α 2 /α A} = (0, 1).

8 1.1 Συμβολισμοί και συναρτήσεις 13 Η αντίστροφη εικόνα του φ 1 (A) θα είναι φ 1 1 (φ 1(A)) = φ 1 1 (0, 1) = {α R/φ 1(α) (0, 1)} = = {α R/α 2 (0, 1)} = ( 1, 1). Βλέπουμε, δηλαδή, ότι ισχύει A = (0, 1) ( 1, 1) = φ 1 1 (φ 1(A)). Όσον αφορά την αντίστροφη εικόνα, μπορούμε να κάνουμε ανάλογες σκέψεις. Ας θεωρήσουμε πάλι μια συνάρτηση f : X Y, και ένα υποσύνολο B του πεδίου τιμών Y της συνάρτησης. Από τον ορισμό της αντίστροφης εικόνας προκύπτει ότι το σύνολο A = f 1 (B) είναι υποσύνολο του X. Επομένως, μπορούμε να βρούμε την εικόνα του A, δηλαδή το υποσύνολο f(a) = f(f 1 (B)) του Y. Ξαναγυρίζουμε, δηλαδή, πίσω στο πεδίο τιμών της συνάρτησης, από όπου ξεκινήσαμε. Το ερώτημα είναι και πάλι η σχέση που συνδέει τα σύνολα B και f(f 1 (B)). Θ ε ώ ρ η μ α Για κάθε συνάρτηση f : X Y, και κάθε υποσύνολο B του Y ισχύει f(f 1 (B)) B. Α π ό δ ε ι ξ η. Θεωρούμε ένα στοιχείο α του συνόλου f(f 1 (B)). Από τον ορισμό της εικόνας ενός συνόλου προκύπτει ότι θα είναι α = f(β), για κάποιο στοιχείο β f 1 (B). Τότε, όμως, από τον ορισμό της αντίστροφης εικόνας θα έχουμε f(β) B. Δηλαδή θα ισχύει α = f(β), όπου f(β) B, οπότε προκύπτει α B. Στην προηγούμενη σχέση, η ισότητα και πάλι δεν ισχύει γενικά. Η συνάρτηση φ 1 που χρησιμοποιήσαμε προηγουμένως μπορεί να μας δώσει ένα παράδειγμα. Π α ρ ά δ ε ι γ μ α Θεωρούμε τη συνάρτηση φ 1 : R R, που ορίζεται με τη σχέση φ 1 (a) = a 2, και το υποσύνολο B = ( 1, 1) του πεδίου τιμών της συνάρτησης. Η αντίστροφη εικόνα του B είναι φ 1 1 (B) = {a R/φ 1(a) B} = {a R/a 2 ( 1, 1)} = ( 1, 1). Η εικόνα του συνόλου φ 1 1 (B) θα είναι φ 1 (φ 1 1 (B)) = φ 1( 1, 1) = {φ 1 (a)/a ( 1, 1)} = Επομένως, θα ισχύει φ 1 (φ 1 1 (B)) B. = {a 2 /a ( 1, 1)} = [0, 1).

9 14 Εισαγωγικές έννοιες Οι σχέσεις που είδαμε στα δύο παραπάνω θεωρήματα και ισχύουν για κάθε συνάρτηση, μπορούν να γίνουν ισότητες μόνον όταν οι συναρτήσεις έχουν επιπλέον ιδιότητες. Πιο συγκεκριμένα έχουμε το εξής. Θ ε ώ ρ η μ α Μια συνάρτηση f : X Y είναι αμφιμονότιμη αν και μόνον αν ισχύει A = f 1 (f(a)), για κάθε υποσύνολο A του X. Μια συνάρτηση f : X Y είναι επί αν και μόνον αν ισχύει f(f 1 (B)) = B, για κάθε υποσύνολο B του Y. Α π ό δ ε ι ξ η. Υποθέτουμε ότι η συνάρτηση f είναι αμφιμονότιμη, και θα δείξουμε ότι ισχύει A = f 1 (f(a)), για κάθε υποσύνολο A του X. Επειδή για κάθε συνάρτηση ισχύει η σχέση A f 1 (f(a)), είναι αρκετό να δείξουμε ότι ισχύει και η σχέση f 1 (f(a)) A. Αν a f 1 (f(a)), τότε προφανώς θα έχουμε f(a) f(a). Δηλαδή πρέπει να ισχύει f(a) = f(a ), για κάποιο a A. Από την υπόθεση η συνάρτηση f είναι αμφιμονότιμη, άρα προκύπτει a = a, όπου a A. Αντίστροφα, υποθέτουμε ότι ισχύει η σχέση A = f 1 (f(a)), για κάθε υποσύνολο A του X. Θέλουμε να δείξουμε ότι η συνάρτηση f είναι αμφιμονότιμη. Έστω ότι είναι f(a 1 ) = f(a 2 ). Τότε θα έχουμε f(a 1 ) f({a 2 }) a 1 f 1 (f({a 2 })). Από την υπόθεση ισχύει f 1 (f({a 2 })) = {a 2 }, οπότε θα πρέπει a 1 {a 2 }, δηλαδή θα είναι a 1 = a 2. Υποθέτουμε, τώρα, ότι η συνάρτηση f είναι επί, και θα δείξουμε ότι ισχύει f(f 1 (B)) = B, για κάθε υποσύνολο B του Y. Επειδή για κάθε συνάρτηση ισχύει η σχέση f(f 1 (B)) B, είναι αρκετό να δείξουμε ότι ισχύει και η σχέση B f(f 1 (B)). Αν b B, τότε θα υπάρχει κάποιο στοιχείο a X τέτοιο, ώστε να έχουμε f(a) = b, εφόσον η συνάρτηση είναι επί. Άρα προκύπτει b = f(a) B a f 1 (B) f(a) f(f 1 (B)) b f(f 1 (B)), δηλαδή θα έχουμε B f(f 1 (B)). Αντίστροφα, υποθέτουμε ότι ισχύει f(f 1 (B)) = B, για κάθε υποσύνολο B του Y. Αν b είναι τυχόν στοιχείο του Y, τότε για το μονοσύνολο {b} θα έχουμε

10 1.1 Συμβολισμοί και συναρτήσεις 15 f(f 1 ({b})) = {b}. Επομένως, b f(f 1 ({b})), δηλαδή θα πρέπει να είναι b = f(a), για κάποιο στοιχείο a f 1 ({b}) X. Επομένως για κάθε στοιχείο b Y υπάρχει κάποιο στοιχείο a X τέτοιο, ώστε να ισχύει f(a) = b, οπότε η συνάρτηση f είναι επί. Θεωρούμε, τώρα, δύο συναρτήσεις f : X Y, και g : Y Z. Είναι προφανές ότι αν a είναι ένα στοιχείο του X, τότε το f(a) είναι ένα στοιχείο του Y, οπότε με τη συνάρτηση g το στοιχείο f(a) θα απεικονιστεί στο στοιχείο g(f(a)) του Z. f g X Y Z a f(a) g(f(a)) φ=g f Η διαδικασία αυτή ορίζει ασφαλώς μια νέα συνάρτηση φ : X Z, που ορίζεται με τη σχέση φ(a) = g(f(a)), για κάθε a X. Η συνάρτηση αυτή λέγεται σύνθεση των συναρτήσεων f, g, και συμβολίζεται με g f. Θ ε ώ ρ η μ α Αν f : X Y, g : Y Z, και h : Z W είναι τυχούσες συναρτήσεις, τότε θα ισχύει h (g f) = (h g) f. Δηλαδή ισχύει η προσεταιριστική ιδιότητα στη σύνθεση συναρτήσεων. Α π ό δ ε ι ξ η. Επειδή, για κάθε στοιχείο a του X ισχύει [h (g f)](a) = [h(g f)](a) = h(g(f(a))), και [(h g) f](a) = (h g)(f(a)) = h(g(f(a))), προκύπτει αμέσως η ισότητα h (g f) = (h g) f. Το παράδειγμα που ακολουθεί δείχνει ότι η σύνθεση συναρτήσεων δεν έχει την αντιμεταθετική ιδιότητα, ούτε μπορούν να εφαρμοστούν οι νόμοι της απλοποίησης.

11 16 Εισαγωγικές έννοιες Π α ρ ά δ ε ι γ μ α Έστω f, g και h oι συναρτήσεις με πεδίο ορισμού και τιμών τo σύνολο των πραγματικών αριθμών R, πoυ ορίζονται με τις σχέσεις: f(x) = x, g(x) = x, και h(x) = x 2 αντίστοιχα. Τότε για κάθε x R θα έχουμε: (h g)(x) = h(g(x)) = h( x ) = x 2 = x 2, και (h f)(x) = h(f(x)) = h( x) = ( x) 2 = x 2. Δηλαδή ισχύει (h g)(x) = (h f)(x), για κάθε x R. Παρατηρούμε λοιπόν ότι ενώ ισχύει h g = h f, έχουμε g f. Άρα oι κανόνες απαλοιφής για τη σύνθεση συναρτήσεων δεν ισχύουν. Επίσης, για κάθε x R έχουμε (g f)(x) = g(f(x)) = g( x) = x = x, και (f g)(x) = f(g(x)) = f( x ) = x. Αυτό σημαίνει ότι f g g f, δηλαδή η αντιμεταθετική ιδιότητα για τη σύνθεση συναρτήσεων δεν ισχύει γενικά. Έστω f : X Y τυχούσα συνάρτηση, και I X : X X η ταυτοτική συνάρτηση του X. Από τη σχέση (f I X )(x) = f(i X (x)) = f(x), για κάθε x X, προκύπτει ότι οι συναρτήσεις f I X και f έχουν τον ίδιο κανόνα αντιστοιχίας. Επειδή προφανώς έχουν το ίδιο πεδίο ορισμού και το ίδιο πεδίο τιμών, συμπεραίνουμε ότι οι δύο αυτές συναρτήσεις είναι ίσες, δηλαδή f I X = f. Ασφαλώς ανάλογη ισότητα ισχύει και για την ταυτοτική συνάρτηση του Y. Συγκεκριμένα θα έχουμε I Y f = f, όπου I Y η ταυτοτική συνάρτηση του Y. Έτσι, θα έχουμε την ισότητα f I X = f = I Y f. Θ ε ώ ρ η μ α Αν f : X Y και g : Y Z είναι δύο αμφιμονότιμες συναρτήσεις, τότε και η σύνθεση g f : X Z, είναι επίσης αμφιμονότιμη συνάρτηση.

12 1.1 Συμβολισμοί και συναρτήσεις 17 Α π ό δ ε ι ξ η. Έστω x 1 και x 2 τυχόντα στοιχεία του X. Υποθέτουμε ότι ισχύει (g f)(x 1 ) = (g f)(x 2 ). Τότε θα έχουμε g(f(x 1 )) = g(f(x 2 )), και επειδή η g είναι αμφιμονότιμη προκύπτει f(x 1 ) = f(x 2 ). Όμως, η συνάρτηση f είναι επίσης αμφιμονότιμη, οπότε θα είναι x 1 = x 2. Δηλαδή η σύνθεση g f είναι μια αμφιμονότιμη συνάρτηση. Θ ε ώ ρ η μ α Αν f : X Y και g : Y Z είναι δύο επί συναρτήσεις, τότε και η σύνθεση των συναρτήσεων g f : X Z είναι επίσης επί συνάρτηση. Α π ό δ ε ι ξ η. Επειδή η συνάρτηση g είναι επί, για κάθε z Z θα υπάρχει κάποιο στοιχείο y Y τέτοιο, ώστε να ισχύει g(y) = z. Όμως, και η συνάρτηση f είναι επί, άρα για το στοιχείο y του Y θα υπάρχει κάποιο στοιχείο x του X τέτοιο, ώστε να ισχύει f(x) = y. Επομένως, για κάθε στοιχείο z του Z υπάρχει ένα στοιχείο x X τέτοιο, ώστε να ισχύει (g f)(x) = g(f(x)) = g(y) = z. Αυτό σημαίνει ότι η σύνθεση των συναρτήσεων είναι μια επί συνάρτηση. Θεωρούμε, τώρα, μια αμφιμονότιμη και επί συνάρτηση f : X Y. Εφόσον η συνάρτηση είναι επί, για κάθε στοιχείο y Y θα υπάρχει κάποιο στοιχείο x X τέτοιο, ώστε να ισχύει f(x) = y. Το στοιχείο αυτό x είναι μοναδικό. Πράγματι, αν x είναι ένα άλλο στοιχείο του X για το οποίο ισχύει f(x ) = y, τότε από την ισότητα f(x) = y = f(x ) και το γεγονός ότι η συνάρτηση f είναι αμφιμονότιμη, προκύπτει ότι θα είναι x = x. Επομένως, σε κάθε στοιχείο y Y αντιστοιχεί ένα μοναδικό στοιχείο x X τέτοιο, ώστε να ισχύει f(x) = y. Η διαδικασία αυτή ορίζει μια νέα συνάρτηση από το σύνολο Y στο σύνολο X. Η συνάρτηση αυτή λέγεται αντίστροφη της f, και συμβολίζεται με f 1. Άρα μπορούμε να πούμε ότι: Θ ε ώ ρ η μ α Σε κάθε συνάρτηση f : X Y που είναι αμφιμονότιμη και επί αντιστοιχεί η αντίστροφη συνάρτηση f 1 : Y X, η οποία ορίζεται με τη σχέση f 1 (y) = x f(x) = y.

13 18 Εισαγωγικές έννοιες Παρατηρούμε, λοιπόν, ότι για να υπάρχει η αντίστροφη μιας συνάρτησης πρέπει η συνάρτηση αυτή να είναι αμφιμονότιμη και επί. Εύκολα μπορούμε να δείξουμε ότι: Θ ε ώ ρ η μ α Αν f : X Y είναι μια αμφιμονότιμη και επί συνάρτηση, τότε η αντίστροφη συνάρτηση f 1 : Y X είναι και αυτή αμφιμονότιμη και επί, και επιπλέον ισχύουν f f 1 = I Y και f 1 f = I X. Α π ό δ ε ι ξ η. Αν x είναι τυχόν στοιχείο του X, τότε το στοιχείο y = f(x) ανήκει στο Y. Από τον ορισμό της αντίστροφης συνάρτησης προκύπτει ότι θα είναι f 1 (y) = x. Άρα για κάθε x X υπάρχει κάποιο στοιχείο y Y τέτοιο, ώστε να ισχύει f 1 (y) = x, δηλαδή η αντίστροφη συνάρτηση είναι επί. Υποθέτουμε, τώρα, ότι ισχύει f 1 (y 1 ) = f 1 (y 2 ), και θα δείξουμε ότι y 1 = y 2. Αν ισχύει f 1 (y 1 ) = f 1 (y 2 ) = a, από τον ορισμό της αντίστροφης συνάρτησης προκύπτει ότι θα έχουμε y 1 = f(a) = y 2, δηλαδή η συνάρτηση f 1 είναι αμφιμονότιμη. Τέλος, από τις σχέσεις (f f 1 )(y) = f(f 1 (y)) = f(x) = y = I Y (y), για κάθε y Y, και (f 1 f)(x) = f 1 (f(x)) = f 1 (y) = x = I X (x), για κάθε x X, προκύπτουν οι ισότητες f f 1 = I Y και f 1 f = I X. Θ ε ώ ρ η μ α Aν για τη συνάρτηση f : A B υπάρχει συνάρτηση g : B A τέτοια, ώστε f g = I B και g f = I A, τότε η συνάρτηση f είναι αμφιμονότιμη και επί, και ισχύει g = f 1. Α π ό δ ε ι ξ η. Αν a, a A, τότε θα έχουμε f(a) = f(a ) g(f(a)) = g(f(a ) (g f)(a) = (g f)(a ) I A (a) = I A (a ) a = a. Δηλαδή η συνάρτηση f είναι αμφιμονότιμη. Επιπλέον, για κάθε στοιχείο b του B, υπάρχει στοιχείo a = g(b) A, τέτοιο ώστε να ισχύει η σχέση f(a) = f(g(b)) = (f g)(b) = I B (b) = b.

14 1.1 Συμβολισμοί και συναρτήσεις 19 Άρα η f είναι και συνάρτηση επί, οπότε ορίζεται η αντίστροφη συνάρτηση f 1 της f, και ισχύει g = I A g = (f 1 f) g = f 1 (f g) = f 1 I B = f 1, δηλαδή έχουμε g = f 1. Θεωρούμε, τώρα, μια αμφιμονότιμη και επί συνάρτηση f : X Y. Όπως είδαμε, για τη συνάρτηση αυτή θα υπάρχει η αντίστροφη f 1 : Y X. Επειδή η συνάρτηση g = f 1 είναι επίσης αμφιμονότιμη και επί, θα υπάρχει και η αντίστροφή της g 1 : X Y, η οποία θα ορίζεται με τη σχέση g 1 (x) = y g(y) = x. Δηλαδή θα έχουμε g 1 (x) = y g(y) = x f 1 (y) = x f(x) = y, οπότε οι συναρτήσεις g 1 και f έχουν το ίδιο πεδίο ορισμού και τιμών, και τον ίδιο κανόνα αντιστοιχίας. Άρα θα είναι ίσες, δηλαδή θα έχουμε (f 1 ) 1 = g 1 = f. Θ ε ώ ρ η μ α Αν f : X Y και g : Y X είναι δύο αμφιμονότιμες και επί συναρτήσεις, τότε και η σύνθεση g f : X Z είναι μια αμφιμονότιμη και επί συνάρτηση, και επιπλέον ισχύει (g f) 1 = f 1 g 1. Α π ό δ ε ι ξ η. Αρχικά παρατηρούμε ότι, σύμφωνα με τα Θεωρήματα και η σύνθεση g f είναι μια αμφιμονότιμη και επί συνάρτηση, εφόσον οι επιμέρους συναρτήσεις είναι αμφιμονότιμες και επί. Άρα η αντίστροφη συνάρτηση (g f) 1 : Z X ορίζεται. Επίσης, παρατηρούμε ότι ισχύουν και (g f) (f 1 g 1 ) = g (f f 1 ) g 1 = g (I Y g 1 ) = g g 1 = I Z, (f 1 g 1 ) (g f) = f 1 (g 1 g) f = f 1 (I Y f) = f 1 f = I X. Επομένως θα έχουμε (g f) 1 = f 1 g 1.

15 20 Εισαγωγικές έννοιες 1.2 Ασκήσεις Ά σ κ η σ η Δίνονται οι συναρτήσεις φ : R R, και ψ : R R, που ορίζονται με τις σχέσεις φ(x) =ημx, και ψ(x) = 2x + 1, για κάθε x R. Να βρεθεί η σύνθεση φ ψ, όπως επίσης και η σύνθεση ψ φ. Ά σ κ η σ η Δίνεται η συνάρτηση f : R R, που ορίζεται με τη σχέση f(x) = x, για κάθε x R, και τα υποσύνολα A = ( 4, 7), και B = ( 10, 5). Να βρεθεί η εικόνα f(a), καθώς και η αντίστροφη εικόνα f 1 (B) των συνόλων A και B αντίστοιχα. Ά σ κ η σ η Θεωρούμε το σύνολο A = {1, 2, 3, 4}, και τις συναρτήσεις f : A A και g : A A που ορίζονται με τις σχέσεις f(1) = 3, f(2) = 2, f(3) = 1, f(4) = 4, και g(1) = 4, g(2) = 1, g(3) = 2, g(4) = 3. Να βρεθούν οι συναρτήσεις f g και g f. Ά σ κ η σ η Δίνεται μια συνάρτηση f : X Y, και τα υποσύνολα A και B του πεδίου ορισμού X της f. Δείξτε ότι ισχύουν οι σχέσεις (α) f(a B) f(a) f(b), και (β) f(a B) = f(a) f(b). Δείξτε με ένα παράδειγμα ότι η ισότητα δεν ισχύει γενικά στη σχέση (α). Ά σ κ η σ η Δίνεται μια συνάρτηση f : X Y, και τα υποσύνολα A και B του πεδίου τιμών Y της f. Δείξτε ότι ισχύουν οι σχέσεις (α) f 1 (A B) = f 1 (A) f 1 (B), και (β) f 1 (A B) = f 1 (A) f 1 (B). Ά σ κ η σ η Έστω f : A B και g : B C τυχούσες συναρτήσεις. Δείξτε ότι (i) (ii) αν η συνάρτηση g f είναι αμφιμονότιμη, τότε η f είναι αμφιμονότιμη, αν η συνάρτηση g f είναι επί, τότε η g είναι επί.

16 1.3 Νόμοι σύνθεσης ή πράξεις 21 Ά σ κ η σ η Δίνονται oι συναρτήσεις h 1 : A B, h 2 : A B, f : B Γ, g 1 : Γ, και g 2 : Γ. (i) (ii) Αν ισχύει g 1 f = g 2 f και η συνάρτηση f είναι επί, δείξτε ότι θα πρέπει να ισχύει g 1 = g 2. Αν ισχύει f h 1 = f h 2 και η συνάρτηση f είναι αμφιμονότιμη, δείξτε ότι θα πρέπει να ισχύει h 1 = h 2. Ά σ κ η σ η Έστω X και Y δύο πεπερασμένα σύνολα με m και n στοιχεία αντίστοιχα. Να υπολογιστεί ο αριθμός όλων των διαφορετικών συναρτήσεων φ : X Y. Ά σ κ η σ η Έστω X και Y δύο πεπερασμένα σύνολα με m και n στοιχεία αντίστοιχα. Αν m < n, να υπολογιστεί ο αριθμός όλων των διαφορετικών αμφιμονότιμων συναρτήσεων φ : X Y. Ά σ κ η σ η Έστω X και Y δύο πεπερασμένα σύνολα με m και n στοιχεία αντίστοιχα. Αν υπάρχει μια αμφιμονότιμη συνάρτηση φ : X Y, δείξτε ότι ισχύει m < n. Αν υπάρχει μια επί συνάρτηση ψ : X Y, δείξτε ότι πρέπει να ισχύει m > n. 1.3 Νόμοι σύνθεσης ή πράξεις Θεωρούμε ένα μη κενό σύνολο A, και το καρτεσιανό γινόμενο A A = {(a 1, a 2 )/a 1, a 2 A}, το οποίο αποτελείται από όλα τα διατεταγμένα ζεύγη (a 1, a 2 ), καθώς τα στοιχεία a 1, a 2 διατρέχουν το σύνολο A. Κάθε συνάρτηση f : A A A λέγεται εσωτερικός νόμος σύνθεσης ή πράξη του A. Ο όρος πράξη του συνόλου A προκύπτει από το γεγονός ότι η συνάρτηση f αντιστοιχεί κάθε διατεταγμένο ζεύγος στοιχείων του A σε ένα στοιχείο του συνόλου A. Δηλαδή η f χρησιμοποιεί δύο στοιχεία του A και αποδίδει ένα άλλο. Το ίδιο ακριβώς κάνει και η πρόσθεση πραγματικών αριθμών. Σε κάθε ζεύγος πραγματικών αριθμών αντιστοιχεί ένας άλλος πραγματικός αριθμός, που είναι το άθροισμα των δύο πρώτων.

17 22 Εισαγωγικές έννοιες Ένα μη κενό σύνολο A εφοδιασμένο με μια τουλάχιστον πράξη λέγεται αλγεβρική δομή ή αλγεβρικό σύστημα. Συνήθως, αν έχουμε μια πράξη πάνω σε ένα σύνολο A, δηλαδή μια συνάρτηση : A A A, αντί τoυ συμβολισμού (a, b), χρησιμοποιούμε τo συμβολισμό a b, για να συμβολίσουμε την εικόνα τoυ (a, b) A A δια της συνάρτησης. Φυσικά, η εικόνα a b είναι ένα στοιχείo τoυ A και λέγεται αποτέλεσμα της πράξης στο ζεύγος (a, b). Ας δούμε κάποιους γνωστούς ορισμούς που αφορούν γενικά τις πράξεις. Θεωρούμε μια πράξη σε ένα μη κενό σύνολο A. H πράξη θα λέγεται αντιμεταθετική, όταν ισχύει a b = b a, για όλα τα στοιχεία a, b A. H πράξη θα λέγεται προσεταιριστική, όταν ισχύει a (b c) = (a b) c, για όλα τα στοιχεία a, b, c του A. Aν υπάρχει κάποιο στοιχείο e στο σύνολο A τέτοιο, ώστε να ισχύει e a = a = a e, για κάθε στοιχείο a A, τότε το στοιχείο e θα λέγεται ουδέτερο στοιχείο της πράξης αυτής. Ένα στοιχείο a του A θα λέγεται συμμετρικό του a A, όταν ισχύει η σχέση a a = e = a a. Π α ρ ά δ ε ι γ μ α Έστω A τυχόν σύνολο με περισσότερα από ένα στοιχεία. Στο σύνολο αυτό ορίζουμε την πράξη με τη σχέση a b = a, για κάθε a, b A. Αν a, b, c είναι τυχόντα στοιχεία του A, από τις σχέσεις a (b c) = a b = a και (a b) c = a c = a, προκύπτει ότι η πράξη αυτή είναι προσεταιριστική. Επειδή το σύνολο A έχει περισσότερα από ένα στοιχεία, θα υπάρχουν τουλάχιστον δύο διαφορετικά στοιχεία a 1 και a 2 του A. Τότε θα ισχύει a 1 a 2 = a 1 a 2 = a 2 a 1. Αυτό σημαίνει ότι η πράξη δεν είναι αντιμεταθετική. Η πράξη αυτή δεν έχει ουδέτερο στοιχείο, εφόσον δεν υπάρχει κανένα στοιχείο e του A τέτοιο, ώστε να ισχύει e a = a, για κάθε a A. Φυσικά, η απουσία ουδετέρου στοιχείου δείχνει ότι δεν μπορούμε να περιμένουμε ούτε συμμετρικό στοιχείο ως προς την πράξη αυτή. Το επόμενο παράδειγμα δίνει μια νέα πράξη στο σύνολο Z + των θετικών ακεραίων.

18 1.3 Νόμοι σύνθεσης ή πράξεις 23 Π α ρ ά δ ε ι γ μ α Στο σύνολο Z + όλων των θετικών ακεραίων ορίζουμε την πράξη με τον εξής τρόπο: m n = m n, για κάθε m, n Z +. Είναι προφανές ότι η είναι μια πράξη στο σύνολο Z + = {0, 1, 2,...}, εφόσον συνδυάζει δύο θετικούς ακεραίους, και αποδίδει ένα άλλο. Όμως, η πράξη αυτή δεν είναι ούτε προσεταιριστική, ούτε αντιμεταθετική. Είναι πολύ εύκολο να διαπιστωθεί το γεγονός αυτό. Για παράδειγμα οι σχέσεις (2 1) 3 = = 2 3 = 2 3 = 8, και 2 (1 3) = = 2 1 = 2 1 = 2, δείχνουν ότι δεν ισχύει η προσεταιριστική ιδιότητα, ενώ η σχέση 4 1 = 4 1 = 4 1 = 1 4 = 1 4, αποδεικνύει ότι δεν ισχύει ούτε η αντιμεταθετική ιδιότητα. Με ανάλογο τρόπο μπορούμε να αποδείξουμε ότι η πράξη αυτή δεν έχει ούτε ουδέτερο στοιχείο. Θεωρούμε, τώρα, ένα μη κενό σύνολο A, και μια πράξη πάνω σ αυτό. Η πράξη αυτή θεωρείται γνωστή, οπότε μπορεί να χρησιμοποιηθεί, μόνον όταν είναι γνωστό το αποτέλεσμα a b, για όλα τα στοιχεία a, b A. Αυτό μπορεί να γίνει με δύο τρόπους: είτε να ορίσουμε το αποτέλεσμα a b, για όλα τα ζεύγη στοιχείων a, b του A, είτε να είναι γνωστός ένας «κανόνας» με βάση τον οποίο μπορεί να βρεθεί το αποτέλεσμα που μας ενδιαφέρει. Όταν το σύνολο A είναι πεπερασμένο, μπορούμε σχετικά εύκολα να ορίσουμε το αποτέλεσμα για κάθε ένα ζεύγος στοιχείων του συνόλου αυτού. Για το σκοπό αυτό σχηματίζουμε ένα πίνακα, στην πρώτη γραμμή και πρώτη στήλη του οποίου αναγράφουμε όλα τα στοιχεία του συνόλου A με την ίδια σειρά. Στη διασταύρωση της γραμμής, που ορίζεται από ένα στοιχείο a, και της στήλης, που ορίζεται από ένα στοιχείο

19 24 Εισαγωγικές έννοιες b, τοποθετούμε το αποτέλεσμα a b. Στον παρακάτω πίνακα x y... x w... y z... βλέπουμε τον πίνακα της πράξης πάνω σε κάποιο σύνολο, το οποίο περιέχει, μεταξύ άλλων, και τα στοιχεία x και y. Από τον πίνακα αυτό προκύπτει ότι ισχύει x y = w και y x = z. Με τον τρόπο αυτό μπορούμε να ορίσουμε οποιαδήποτε πράξη σ ένα πεπερασμένο σύνολο. Το μόνο που χρειάζεται να κάνουμε είναι να συμπληρώσουμε όλες τις θέσεις του πίνακα με στοιχεία του συνόλου αυτού. Π α ρ ά δ ε ι γ μ α Θεωρούμε το σύνολο X = {e, a, b, c, d}, το οποίο αποτελείται από πέντε διαφορετικά τυχαία στοιχεία. Στο σύνολο αυτό ορίζουμε την πράξη με τον παρακάτω πίνακα e a b c d e e a b c d a a b c d e b b c d e a c c d e a b d d e a b c Παρατηρούμε ότι το στοιχείο e είναι ένα ουδέτερο στοιχείο της πράξης αυτής, εφόσον αφήνει αμετάβλητα όλα τα στοιχεία του X. Για παράδειγμα, έχουμε e b = b = b e. Επίσης, η πράξη είναι αντιμεταθετική, δηλαδή ισχύει x y = y x για όλα τα στοιχεία x, y X. Το γεγονός αυτό ελέγχεται εύκολα με τη βοήθεια του παραπάνω πίνακα. Το ίδιο εύκολα μπορούμε να ελέγξουμε και την προσεταιριστική ιδιότητα, η οποία επίσης ισχύει. Τέλος, κάθε στοιχείο του συνόλου X έχει συμμετρικό ως προς την πράξη αυτή. Για παράδειγμα, το συμμετρικό του a είναι το στοιχείο d, εφόσον ισχύει a d = e = d a, ενώ το συμμετρικό του στοιχείο b είναι το c, διότι b c = e = c b.

20 1.3 Νόμοι σύνθεσης ή πράξεις 25 Συνήθως, όταν σε ένα σύνολο έχουμε κάποια πράξη, δίνουμε σ αυτή συγκεκριμένο όνομα για λόγους ευκολίας. Αυτό είναι περισσότερο κατανοητό όταν στο ίδιο σύνολο έχουμε δύο πράξεις. Έτσι, θα χρησιμοποιούμε το όνομα της πρόσθεσης ή του πολλαπλασιασμού, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι πρόκειται για τις συνήθεις πράξεις της πρόσθεσης και του πολλαπλασιασμού αριθμών. Ασφαλώς μαζί με το όνομα θα χρησιμοποιούμε τους συμβολισμούς και την αντίστοιχη ορολογία. Aν μια πράξη την ονομάσουμε πρόσθεση, τότε θα χρησιμοποιούμε τους εξής συμβολισμούς: (i) a + b για να συμβολίζουμε το αποτέλεσμα (άθροισμα) της πράξης, (ii) a για να συμβολίζουμε το συμμετρικό στοιχείο του a, το οποίο θα ονομάζουμε αντίθετο του a, και (iii) 0 για να συμβολίζουμε το ουδέτερο στοιχείο, το οποίο θα ονομάζουμε μηδενικό στοιχείο ή μηδέν. Aν μια πράξη την ονομάσουμε πολλαπλασιασμό, τότε θα χρησιμοποιούμε τους εξής συμβολισμούς: (i) ab ή a b για να συμβολίζουμε το αποτέλεσμα (γινόμενο) της πράξης, (ii) a 1 για να συμβολίζουμε το συμμετρικό στοιχείο του a, το οποίο θα ονομάζουμε αντίστροφο του a, και (iii) 1 για να συμβολίζουμε το ουδέτερο στοιχείο, το οποίο θα ονομάζουμε μοναδιαίο στοιχείο. Π α ρ ά δ ε ι γ μ α Θεωρούμε το σύνολο Y = {0, 1, 2, 3, 4}. Στο σύνολο αυτό ορίζουμε μια πράξη, την οποία ονομάζουμε πρόσθεση, με τη βοήθεια του παρακάτω πίνακα

(a + b) + c = a + (b + c), (ab)c = a(bc) a + b = b + a, ab = ba. a(b + c) = ab + ac

(a + b) + c = a + (b + c), (ab)c = a(bc) a + b = b + a, ab = ba. a(b + c) = ab + ac Σημειώσεις μαθήματος Μ1212 Γραμμική Άλγεβρα ΙΙ Χρήστος Κουρουνιώτης ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ 2014 Κεφάλαιο 1 Διανυσματικοί Χώροι Στο εισαγωγικό μάθημα Γραμμικής Άλγεβρας ξεκινήσαμε μελετώντας

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήριο #5 Ασκήσεις σε Συναρτήσεις Αρχή του Περιστερώνα 23/04/2015

Φροντιστήριο #5 Ασκήσεις σε Συναρτήσεις Αρχή του Περιστερώνα 23/04/2015 Φροντιστήριο #5 Ασκήσεις σε Συναρτήσεις Αρχή του Περιστερώνα 23/04/2015 Άσκηση Φ5.1: (α) Έστω οι συναρτήσεις διάγραμμα. f : A B, : g B C και h: C D που ορίζονται στο παρακάτω Υπολογίστε την συνάρτηση h

Διαβάστε περισσότερα

1 Η εναλλάσσουσα ομάδα

1 Η εναλλάσσουσα ομάδα Η εναλλάσσουσα ομάδα Η εναλλάσσουσα ομάδα Όπως είδαμε η συνάρτηση g : S { } είναι ένας επιμορφισμός ομάδων. Ο πυρήνας Ke g {σ S / g σ } του επιμορφισμού συμβολίζεται με A περιέχει όλες τις άρτιες μεταθέσεις

Διαβάστε περισσότερα

Δύο λόγια από τη συγγραφέα

Δύο λόγια από τη συγγραφέα Δύο λόγια από τη συγγραφέα Τα μαθηματικά ή τα λατρεύεις ή τα μισείς! Για να λατρέψεις κάτι πρέπει να το κατανοήσεις, για τη δεύτερη περίπτωση τα πράγματα μάλλον είναι λίγο πιο απλά. Στόχος αυτού του βιβλίου

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσθεση, αφαίρεση και πολλαπλασιασμός φυσικών αριθμών

Πρόσθεση, αφαίρεση και πολλαπλασιασμός φυσικών αριθμών Πρόσθεση, αφαίρεση και πολλαπλασιασμός φυσικών αριθμών TINΑ ΒΡΕΝΤΖΟΥ www.ma8eno.gr www.ma8eno.gr Σελίδα 1 Πρόσθεση, αφαίρεση και πολλαπλασιασμός φυσικών αριθμών Στους πραγματικούς αριθμούς ορίστηκαν οι

Διαβάστε περισσότερα

Ι. ΠΡΑΞΕΙΣ. Ορισµός 2 A. ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. Έστω E ένα µη κενό σύνολο. Κάθε απεικόνιση f: E x E E λέγεται εσωτερική πράξη επί του E.

Ι. ΠΡΑΞΕΙΣ. Ορισµός 2 A. ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. Έστω E ένα µη κενό σύνολο. Κάθε απεικόνιση f: E x E E λέγεται εσωτερική πράξη επί του E. Ι. ΠΡΑΞΕΙΣ A. ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΠΡΑΞΗ Ορισµός Έστω E ένα µη κενό σύνολο. Κάθε απεικόνιση f: E x E E λέγεται εσωτερική πράξη επί του E. Παραδείγµατα:. Η ισότητα x y = x y είναι µια πράξη επί του *. 2. Η ισότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΓΕΒΡΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. 118 ερωτήσεις θεωρίας με απάντηση 324 416 ασκήσεις για λύση. 20 συνδυαστικά θέματα εξετάσεων

ΑΛΓΕΒΡΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. 118 ερωτήσεις θεωρίας με απάντηση 324 416 ασκήσεις για λύση. 20 συνδυαστικά θέματα εξετάσεων ΑΛΓΕΒΡΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 118 ερωτήσεις θεωρίας με απάντηση 34 416 ασκήσεις για λύση ερωτήσεις κατανόησης λυμένα παραδείγματα 0 συνδυαστικά θέματα εξετάσεων Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α Εισαγωγική ενότητα Το λεξιλόγιο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Θετικής & Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Β ΜΕΡΟΣ (ΑΝΑΛΥΣΗ) ΚΕΦ 1 ο : Όριο Συνέχεια Συνάρτησης

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Θετικής & Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Β ΜΕΡΟΣ (ΑΝΑΛΥΣΗ) ΚΕΦ 1 ο : Όριο Συνέχεια Συνάρτησης ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Θετικής & Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Β ΜΕΡΟΣ (ΑΝΑΛΥΣΗ) ΚΕΦ ο : Όριο Συνέχεια Συνάρτησης Φυλλάδιο Φυλλάδι555 4 ο ο.α) ΕΝΝΟΙΑ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ - ΓΡΑΦΙΚΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ.α) ΕΝΝΟΙΑ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ - ΓΡΑΦΙΚΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματική Ανάλυση Ι

Μαθηματική Ανάλυση Ι Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Μαθηματική Ανάλυση Ι Ενότητα 1: Σύνολα, Πραγματικοί αριθμοί Επίκ. Καθηγητής Θ. Ζυγκιρίδης e-mail: tzygiridis@uowm.gr Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο : ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΑ 1 ΜΑΘΗΜΑ 1 ο +2 ο ΕΝΝΟΙΑ ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΟΣ Διάνυσμα ορίζεται ένα προσανατολισμένο ευθύγραμμο τμήμα, δηλαδή ένα ευθύγραμμο τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι βαθμωτό μέγεθος? Ένα μέγεθος που περιγράφεται μόνο με έναν αριθμό (π.χ. πίεση)

Τι είναι βαθμωτό μέγεθος? Ένα μέγεθος που περιγράφεται μόνο με έναν αριθμό (π.χ. πίεση) TETY Εφαρμοσμένα Μαθηματικά Ενότητα ΙΙ: Γραμμική Άλγεβρα Ύλη: Διανυσματικοί χώροι και διανύσματα, μετασχηματισμοί διανυσμάτων, τελεστές και πίνακες, ιδιοδιανύσματα και ιδιοτιμές πινάκων, επίλυση γραμμικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΙΚΗΣ ΑΛΓΕΒΡΑΣ. ρ Χρήστου Νικολαϊδη

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΙΚΗΣ ΑΛΓΕΒΡΑΣ. ρ Χρήστου Νικολαϊδη ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΙΚΗΣ ΑΛΓΕΒΡΑΣ ρ Χρήστου Νικολαϊδη Δεκέμβριος Περιεχόμενα Κεφάλαιο : σελ. Τι είναι ένας πίνακας. Απλές πράξεις πινάκων. Πολλαπλασιασμός πινάκων.

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Δ Ακρίβης Τμήμα Πληροφορικής Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΑΛΓΕΒΡΑ (πανεπιστημιακές παραδόσεις) ΙΩΑΝΝΙΝΑ, 2003 i Πρόλογος Η Γραμμική Άλγεβρα αποτελεί, μαζί με την Ανάλυση, το θεμέλιο των μαθηματικών

Διαβάστε περισσότερα

Μεταθέσεις και πίνακες μεταθέσεων

Μεταθέσεις και πίνακες μεταθέσεων Παράρτημα Α Μεταθέσεις και πίνακες μεταθέσεων Το παρόν παράρτημα βασίζεται στις σελίδες 671 8 του βιβλίου: Γ. Χ. Ψαλτάκης, Κβαντικά Συστήματα Πολλών Σωματιδίων (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο,

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι αληθείς; Δικαιολογήστε την απάντησή σας.

Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι αληθείς; Δικαιολογήστε την απάντησή σας. Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι αληθείς; Δικαιολογήστε την απάντησή σας. 1. Κάθε πολυώνυμο ανάγωγο επί του Z είναι ανάγωγο επί του Q. Σωστό. 2. Κάθε πολυώνυμο ανάγωγο επί του Q είναι ανάγωγο επί

Διαβάστε περισσότερα

Ε π ι μ έ λ ε ι α Κ Ο Λ Λ Α Σ Α Ν Τ Ω Ν Η Σ

Ε π ι μ έ λ ε ι α Κ Ο Λ Λ Α Σ Α Ν Τ Ω Ν Η Σ Ε π ι μ έ λ ε ι α Κ Ο Λ Λ Α Σ Α Ν Τ Ω Ν Η Σ 1 Συναρτήσεις Όταν αναφερόμαστε σε μια συνάρτηση, ουσιαστικά αναφερόμαστε σε μια σχέση ή εξάρτηση. Στα μαθηματικά που θα μας απασχολήσουν, με απλά λόγια, η σχέση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ

ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ 80 ΝΙΚΑΙΑ ΝΕΑΠΟΛΗ ΤΗΛΕΦΩΝΟ 0965897 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ ΒΡΟΥΤΣΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΜΠΟΥΡΝΟΥΤΣΟΥ ΚΩΝ/ΝΑ ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ Η έννοια του μιγαδικού

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία Υπολογισμού και Πολυπλοκότητα

Θεωρία Υπολογισμού και Πολυπλοκότητα Θεωρία Υπολογισμού και Πολυπλοκότητα Κεφάλαιο 1. Μαθηματικό Υπόβαθρο 23, 26 Ιανουαρίου 2007 Δρ. Παπαδοπούλου Βίκη 1 1.1. Σύνολα Ορισμός : Σύνολο μια συλλογή από αντικείμενα Στοιχεία: Μέλη συνόλου Τα στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

αριθμούς Βασικές ασκήσεις Βασική θεωρία iii) φυσικοί; ii) ακέραιοι; iii) ρητοί;

αριθμούς Βασικές ασκήσεις Βασική θεωρία iii) φυσικοί; ii) ακέραιοι; iii) ρητοί; Πράξεις με πραγματικούς αριθμούς Βασικές ασκήσεις Βασική θεωρία Ρητοί και άρρητοι αριθμοί. α) Ποιοι αριθμοί ονομάζονται: iii) φυσικοί; ii) ακέραιοι; iii) ρητοί; iv) άρρητοι; v) πραγματικοί; β) Να βρείτε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΤΥ Εφαρμοσμένα Μαθηματικά 1. Τελεστές και πίνακες. 1. Τελεστές και πίνακες Γενικά. Τι είναι συνάρτηση? Απεικόνιση ενός αριθμού σε έναν άλλο.

ΤΕΤΥ Εφαρμοσμένα Μαθηματικά 1. Τελεστές και πίνακες. 1. Τελεστές και πίνακες Γενικά. Τι είναι συνάρτηση? Απεικόνιση ενός αριθμού σε έναν άλλο. ΤΕΤΥ Εφαρμοσμένα Μαθηματικά 1 Τελεστές και πίνακες 1. Τελεστές και πίνακες Γενικά Τι είναι συνάρτηση? Απεικόνιση ενός αριθμού σε έναν άλλο. Ανάλογα, τελεστής είναι η απεικόνιση ενός διανύσματος σε ένα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 4 Διανυσματικοί Χώροι

Κεφάλαιο 4 Διανυσματικοί Χώροι Κεφάλαιο Διανυσματικοί Χώροι Διανυσματικοί χώροι - Βασικοί ορισμοί και ιδιότητες Θεωρούμε τρία διαφορετικά σύνολα: Διανυσματικοί Χώροι α) Το σύνολο διανυσμάτων (πινάκων με μία στήλη) με στοιχεία το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΑΛΓΕΒΡΑ (ΗΥ-119)

ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΑΛΓΕΒΡΑ (ΗΥ-119) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΩΑΝΝΗΣ Α. ΤΣΑΓΡΑΚΗΣ ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΑΛΓΕΒΡΑ (ΗΥ-119) ΜΕΡΟΣ 5: ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΙΚΟΙ ΥΠΟΧΩΡΟΙ ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ ΒΑΣΕΙΣ & ΔΙΑΣΤΑΣΗ Δ.Χ. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

II. Συναρτήσεις. math-gr

II. Συναρτήσεις. math-gr II Συναρτήσεις Παντελής Μπουμπούλης, MSc, PhD σελ blogspotcom, bouboulismyschgr ΜΕΡΟΣ 1 ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ Α Βασικές Έννοιες Ορισμός: Έστω Α ένα υποσύνολο του συνόλου των πραγματικών αριθμών R Ονομάζουμε πραγματική

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι σύνολο; Ο ορισμός αυτός είναι σύμφωνος με τη διαισθητική μας κατανόηση για το τι είναι σύνολο

Τι είναι σύνολο; Ο ορισμός αυτός είναι σύμφωνος με τη διαισθητική μας κατανόηση για το τι είναι σύνολο ΣΥΝΟΛΑ Τι είναι σύνολο; Ένας ορισμός «Μια συλλογή αντικειμένων διακεκριμένων και πλήρως καθορισμένων που λαμβάνονται από τον κόσμο είτε της εμπειρίας μας είτε της σκέψης μας» (Cantor, 19 ος αιώνας) Ο ορισμός

Διαβάστε περισσότερα

Μονοτονία - Ακρότατα - 1 1 Αντίστροφη Συνάρτηση

Μονοτονία - Ακρότατα - 1 1 Αντίστροφη Συνάρτηση 4 Μονοτονία - Ακρότατα - Αντίστροφη Συνάρτηση Α. ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Μονοτονία συνάρτησης Μια συνάρτηση f λέγεται: Γνησίως αύξουσα σ' ένα διάστημα Δ του πεδίου ορισμού της, όταν για οποιαδήποτε,

Διαβάστε περισσότερα

1 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΑ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΤΗΣ Α ΤΑΞΗΣ ΣΤΗΝ ΑΛΓΕΒΡΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο

1 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΑ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΤΗΣ Α ΤΑΞΗΣ ΣΤΗΝ ΑΛΓΕΒΡΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο 1 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΑ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΤΗΣ Α ΤΑΞΗΣ ΣΤΗΝ ΑΛΓΕΒΡΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ΘΕΜΑ 1 ο α) Αν χ 1, χ ρίζες της εξίσωσης αχ +βχ+γ=0, 0 να δείξετε ότι S 1 και P 1 Μον. 10 β) Έστω η συνάρτηση

Διαβάστε περισσότερα

Copyright: Ψωμόπουλος Ευάγγελος, Eκδόσεις Zήτη, Γ έκδοση: Μάρτιος 2012, Θεσσαλονίκη

Copyright: Ψωμόπουλος Ευάγγελος, Eκδόσεις Zήτη, Γ έκδοση: Μάρτιος 2012, Θεσσαλονίκη Kάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα ISBN 978-960-456-314-2 Copyright: Ψωμόπουλος Ευάγγελος, Eκδόσεις Zήτη, Γ έκδοση: Μάρτιος 2012, Θεσσαλονίκη Tο παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται

Διαβάστε περισσότερα

Μιγαδικοί Αριθμοί. Μαθηματικά Γ! Λυκείου Θετική και Τεχνολογική Κατεύθυνση

Μιγαδικοί Αριθμοί. Μαθηματικά Γ! Λυκείου Θετική και Τεχνολογική Κατεύθυνση Μιγαδικοί Αριθμοί Μαθηματικά Γ! Λυκείου Θετική και Τεχνολογική Κατεύθυνση Θεωρία - Μέθοδοι Υποδειγματικά λυμένες ασκήσεις Ασκήσεις προς λύση Επιλεγμένα θέματα «Σας εύχομαι, καλό κουράγιο και μεγάλη δύναμη

Διαβάστε περισσότερα

Συνέχεια συνάρτησης σε κλειστό διάστημα

Συνέχεια συνάρτησης σε κλειστό διάστημα 8 Συνέχεια συνάρτησης σε κλειστό διάστημα Α ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 1 Μια συνάρτηση f θα λέμε ότι είναι: i Συνεχής σε ένα ανοιχτό διάστημα (α,β) όταν είναι συνεχής σε κάθε σημείο του διαστήματος (α,β)

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΝΥΣΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑΣ. Τι ονοµάζουµε διάνυσµα; αλφάβητου επιγραµµισµένα µε βέλος. για παράδειγµα, Τι ονοµάζουµε µέτρο διανύσµατος;

ΙΑΝΥΣΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑΣ. Τι ονοµάζουµε διάνυσµα; αλφάβητου επιγραµµισµένα µε βέλος. για παράδειγµα, Τι ονοµάζουµε µέτρο διανύσµατος; ΙΝΥΣΜΤ ΘΕΩΡΙ ΘΕΜΤ ΘΕΩΡΙΣ Τι ονοµάζουµε διάνυσµα; AB A (αρχή) B (πέρας) Στη Γεωµετρία το διάνυσµα ορίζεται ως ένα προσανατολισµένο ευθύγραµµο τµήµα, δηλαδή ως ένα ευθύγραµµο τµήµα του οποίου τα άκρα θεωρούνται

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά Γ Γυμνασίου

Μαθηματικά Γ Γυμνασίου Α λ γ ε β ρ ι κ έ ς π α ρ α σ τ ά σ ε ι ς 1.1 Πράξεις με πραγματικούς αριθμούς (επαναλήψεις συμπληρώσεις) A. Οι πραγματικοί αριθμοί και οι πράξεις τους Διδακτικοί στόχοι Θυμάμαι ποιοι αριθμοί λέγονται

Διαβάστε περισσότερα

1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν γράφοντας την ένδειξη Σωστό ή Λάθος και να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.

1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν γράφοντας την ένδειξη Σωστό ή Λάθος και να δικαιολογήσετε την απάντησή σας. Κεφάλαιο Πραγματικοί αριθμοί. Οι πράξεις και οι ιδιότητές τους Κατανόηση εννοιών - Θεωρία. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν γράφοντας την ένδειξη Σωστό ή Λάθος και να δικαιολογήσετε την απάντησή

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσία µηδενιστών στη θεωρία τοπολογικών αλγεβρών

Παρουσία µηδενιστών στη θεωρία τοπολογικών αλγεβρών Παρουσία µηδενιστών στη θεωρία τοπολογικών αλγεβρών Μαρίνα Χαραλαµπίδου Τµήµα Μαθηµατικών Τοµέας Αλγεβρας και Γεωµετρίας Πανεπιστηµίο Αθηνών Σεµινάριο Τοµέα Αλγεβρας και Γεωµετρίας 11/12/2012 1 / 47 Περιεχόµενα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3 ΠΑΡΑΓΩΓΟΣ. 3.1 Η έννοια της παραγώγου. y = f(x) f(x 0 ), = f(x 0 + x) f(x 0 )

Κεφάλαιο 3 ΠΑΡΑΓΩΓΟΣ. 3.1 Η έννοια της παραγώγου. y = f(x) f(x 0 ), = f(x 0 + x) f(x 0 ) Κεφάλαιο 3 ΠΑΡΑΓΩΓΟΣ 3.1 Η έννοια της παραγώγου Εστω y = f(x) µία συνάρτηση, που συνδέει τις µεταβλητές ποσότητες x και y. Ενα ερώτηµα που µπορεί να προκύψει καθώς µελετούµε τις δύο αυτές ποσοτήτες είναι

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία Υπολογισμού και Πολυπλοκότητα Μαθηματικό Υπόβαθρο

Θεωρία Υπολογισμού και Πολυπλοκότητα Μαθηματικό Υπόβαθρο Θεωρία Υπολογισμού και Πολυπλοκότητα Μαθηματικό Υπόβαθρο Στην ενότητα αυτή θα μελετηθούν τα εξής επιμέρους θέματα: Σύνολα Συναρτήσεις και Σχέσεις Γραφήματα Λέξεις και Γλώσσες Αποδείξεις ΕΠΛ 211 Θεωρία

Διαβάστε περισσότερα

Θεώρημα Βolzano. Κατηγορία 1 η. 11.1 Δίνεται η συνάρτηση:

Θεώρημα Βolzano. Κατηγορία 1 η. 11.1 Δίνεται η συνάρτηση: Κατηγορία η Θεώρημα Βolzano Τρόπος αντιμετώπισης:. Όταν μας ζητούν να εξετάσουμε αν ισχύει το θεώρημα Bolzano για μια συνάρτηση f σε ένα διάστημα [, ] τότε: Εξετάζουμε την συνέχεια της f στο [, ] (αν η

Διαβάστε περισσότερα

ProapaitoÔmenec gn seic.

ProapaitoÔmenec gn seic. ProapaitoÔmeec g seic. Α. Το σύνολο των πραγματικών αριθμών R και οι αλγεβρικές ιδιότητες των τεσσάρων πράξεων στο R. Το σύνολο των φυσικών αριθμών N = {1,, 3,... }. Προσέξτε: μερικά βιβλία (τα βιβλία

Διαβάστε περισσότερα

θ. Bolzano θ. Ενδιάμεσων τιμών θ. Μεγίστου Ελαχίστου και Εφαρμογές

θ. Bolzano θ. Ενδιάμεσων τιμών θ. Μεγίστου Ελαχίστου και Εφαρμογές Περιοδικό ΕΥΚΛΕΙΔΗΣ Β ΕΜΕ (Τεύχος 35) θ Bolzano θ Ενδιάμεσων τιμών θ Μεγίστου Ελαχίστου και Εφαρμογές Στο άρθρο αυτό επιχειρείται μια προσέγγιση των βασικών αυτών θεωρημάτων με εφαρμογές έ- τσι ώστε να

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ ΠΙΝΑΚΩΝ. Ορισμός 1: Ένας πίνακας Α με m γραμμές και n στήλες,

ΘΕΩΡΙΑ ΠΙΝΑΚΩΝ. Ορισμός 1: Ένας πίνακας Α με m γραμμές και n στήλες, ΘΕΩΡΙΑ ΠΙΝΑΚΩΝ Ορισμός 1: Ένας πίνακας Α με m γραμμές και n στήλες, παριστάνεται με την εξής ορθογώνια διάταξη: α11 α12 α1n α21 α22 α2n A = αm1 αm2 αmn Ορισμός 2: Δύο πίνακες Α και Β είναι ίσοι, και γράφουμε

Διαβάστε περισσότερα

Από το Γυμνάσιο στο Λύκειο... 7. 3. Δειγματικός χώρος Ενδεχόμενα... 42 Εύρεση δειγματικού χώρου... 46

Από το Γυμνάσιο στο Λύκειο... 7. 3. Δειγματικός χώρος Ενδεχόμενα... 42 Εύρεση δειγματικού χώρου... 46 ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Από το Γυμνάσιο στο Λύκειο................................................ 7 1. Το Λεξιλόγιο της Λογικής.............................................. 11. Σύνολα..............................................................

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ. Ερώτηση 1. Αν το x o δεν ανήκει στο πεδίο ορισμού μιας συνάρτησης f, έχει νόημα να μιλάμε για παράγωγο της f. στο x = x o?

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ. Ερώτηση 1. Αν το x o δεν ανήκει στο πεδίο ορισμού μιας συνάρτησης f, έχει νόημα να μιλάμε για παράγωγο της f. στο x = x o? ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ Ερώτηση 1 Αν το x o δεν ανήκει στο πεδίο ορισμού μιας συνάρτησης f, έχει νόημα να μιλάμε για παράγωγο της f στο x = x o? Δεν έχει νόημα Ερώτηση 2 Αν μία συνάρτηση f είναι συνεχής στο

Διαβάστε περισσότερα

Επιμέλεια: Σπυρίδων Τζινιέρης-ΘΕΩΡΙΑ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΘΕΩΡΙΑ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

Επιμέλεια: Σπυρίδων Τζινιέρης-ΘΕΩΡΙΑ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΘΕΩΡΙΑ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Τι είναι κλάσμα; Κλάσμα είναι ένα μέρος μιας ποσότητας. ΘΕΩΡΙΑ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κλάσμα είναι ένας λόγος δύο αριθμών(fraction is a ratio of two whole numbers) Πως εκφράζετε συμβολικά ένα κλάσμα; Εκφράζετε

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικά θέματα στα Μαθηματικά προσανατολισμού-ψηφιακό σχολείο ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

Επαναληπτικά θέματα στα Μαθηματικά προσανατολισμού-ψηφιακό σχολείο ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο -ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Απο το Ψηφιακό Σχολείο του ΥΠΠΕΘ Επιμέλεια: Συντακτική Ομάδα mathpgr Συντονιστής:

Διαβάστε περισσότερα

1. ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ

1. ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΑΔΑΜΑΝΤΙΟΣ ΣΧΟΛΗ ΤΑΞΗ Δ ΟΝΟΜΑ α. Αντιμεταθετική ιδιότητα 1. ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ Π Ρ Ο Σ Θ Ε Σ Η Α. ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΠΡΟΣΘΕΣΗΣ 8 + 7 = 15 ή 7 + 8 = 15 346 ή 517 ή 82 + 517 + 82 + 346 82 346 517 945 945

Διαβάστε περισσότερα

Γραµµικη Αλγεβρα Ι Επιλυση Επιλεγµενων Ασκησεων Φυλλαδιου 4

Γραµµικη Αλγεβρα Ι Επιλυση Επιλεγµενων Ασκησεων Φυλλαδιου 4 Γραµµικη Αλγεβρα Ι Επιλυση Επιλεγµενων Ασκησεων Φυλλαδιου 4 ιδασκοντες: Ν Μαρµαρίδης - Α Μπεληγιάννης Βοηθος Ασκησεων: Χ Ψαρουδάκης Ιστοσελιδα Μαθηµατος : http://wwwmathuoigr/ abeligia/linearalgebrai/laihtml

Διαβάστε περισσότερα

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 1 1.Σύνολα Σύνολο είναι μια ολότητα από σαφώς καθορισμένα και διακεκριμένα αντικείμενα. Τα φωνήεντα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Β. Να εξετάσετε αν ισχύουν οι υποθέσεις του Θ.Μ.Τ. για την συνάρτηση στο διάστημα [ 1,1] τέτοιο, ώστε: C στο σημείο (,f( ))

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Β. Να εξετάσετε αν ισχύουν οι υποθέσεις του Θ.Μ.Τ. για την συνάρτηση στο διάστημα [ 1,1] τέτοιο, ώστε: C στο σημείο (,f( )) ΚΕΦΑΛΑΙΟ ο: ΔΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 6: ΘΕΩΡΗΜΑ ΜΕΣΗΣ ΤΙΜΗΣ ΔΙΑΦΟΡΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΟΥ (Θ.Μ.Τ.) [Θεώρημα Μέσης Τιμής Διαφορικού Λογισμού του κεφ..5 Μέρος Β του σχολικού βιβλίου]. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ Παράδειγμα. ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ, ΤΡΙΓΩΝΟΜΕΤΡΙΑ( FUNCTIONS,TRIGONOMETRY)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ, ΤΡΙΓΩΝΟΜΕΤΡΙΑ( FUNCTIONS,TRIGONOMETRY) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ, ΤΡΙΓΩΝΟΜΕΤΡΙΑ( FUNCTIONS,TRIGONOMETRY) 3.1 ΘΕΩΡΙΑ-ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ-ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ Συνάρτηση, ή απεικόνιση όπως ονομάζεται διαφορετικά, είναι μια αντιστοίχιση μεταξύ δύο συνόλων,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ; Η επιστήμη των αριθμών Βασανιστήριο για τους μαθητές και φοιτητές Τέχνη για τους μαθηματικούς ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Α Εξάμηνο ΙΩΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΗ ΠΡΟΟΔΟΣ. Σύμφωνα με τα παραπάνω, για μια αριθμητική πρόοδο που έχει πρώτο όρο τον ...

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΗ ΠΡΟΟΔΟΣ. Σύμφωνα με τα παραπάνω, για μια αριθμητική πρόοδο που έχει πρώτο όρο τον ... ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΗ ΠΡΟΟΔΟΣ Ορισμός : Μία ακολουθία ονομάζεται αριθμητική πρόοδος, όταν ο κάθε όρος της, δημιουργείται από τον προηγούμενο με πρόσθεση του ίδιου πάντοτε αριθμού. Ο σταθερός αριθμός που προστίθεται

Διαβάστε περισσότερα

Για να εκφράσουμε τη διαδικασία αυτή, γράφουμε: :

Για να εκφράσουμε τη διαδικασία αυτή, γράφουμε: : Η θεωρία στα μαθηματικά προσανατολισμού Γ υκείου Τι λέμε συνάρτηση με πεδίο ορισμού το σύνολο ; Έστω ένα υποσύνολο του Ονομάζουμε πραγματική συνάρτηση με πεδίο ορισμού το μία διαδικασία (κανόνα), με την

Διαβάστε περισσότερα

Α.2.1 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΣΜΑΤΟΣ

Α.2.1 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΣΜΑΤΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ο ΚΛΑΣΜΑΤΑ Α.. Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΣΜΑΤΟΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΚΛΑΣΜΑΤΟΣ ΜΕ ΤΟ Αν ο αριθμητής ενός κλάσματος είναι μεγαλύτερος από τον παρανομαστή, τότε το κλάσμα είναι μεγαλύτερο από το. Αν ο αριθμητής

Διαβάστε περισσότερα

x 2 = x 2 1 + x 2 2. x 2 = u 2 + x 2 3 Χρησιµοποιώντας το συµβολισµό του ανάστροφου, αυτό γράφεται x 2 = x T x. = x T x.

x 2 = x 2 1 + x 2 2. x 2 = u 2 + x 2 3 Χρησιµοποιώντας το συµβολισµό του ανάστροφου, αυτό γράφεται x 2 = x T x. = x T x. Κεφάλαιο 4 Μήκη και ορθές γωνίες Μήκος διανύσµατος Στο επίπεδο, R 2, ϐρίσκουµε το µήκος ενός διανύσµατος x = (x 1, x 2 ) χρησιµοποιώντας το Πυθαγόρειο ϑεώρηµα : x 2 = x 2 1 + x 2 2. Στο χώρο R 3, εφαρµόζουµε

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις Μαθηματικών 2

Σημειώσεις Μαθηματικών 2 Σημειώσεις Μαθηματικών 2 Συναρτήσεις - 3 Ραφαήλ Φάνης Μαθηματικός 1 Κεφάλαιο 3 Συνέχεια Συναρτήσεων 3.1 Όρισμός Συνεχούς Συνάρτησης Ορισμός Μια συνάρτηση f ονομάζεται συνεχής στο x 0 Df αν υπάρχει το πραγματικός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (1 η σειρά)

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (1 η σειρά) 9 ΘΕΡΙΝΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ( η σειρά) ΘΕΜΑ ο Α. Έστω η συνάρτηση f με f() ημ. Να αποδείξετε ότι η f είναι παραγωγίσιμη στο και ισχύει f () συν Β. Πότε μια συνάρτηση f λέμε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΗ Η ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΟΛΗ Η ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΛΗ Η ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΡΙΣΜΟΙ ΑΠΟΔΕΙΞΕΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ : ΣΩΣΤΟ ΛΑΘΟΣ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΥ ΠΑΥΛΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΥ ΠΑΥΛΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ : ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΩΡΓΟΣ Α. ΚΑΡΕΚΛΙΔΗΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΘΕΩΡΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΓΙΩΡΓΟΣ Α. ΚΑΡΕΚΛΙΔΗΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΘΕΩΡΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΩΡΓΟΣ Α. ΚΑΡΕΚΛΙΔΗΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΘΕΩΡΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α. ΚΑΡΕΚΛΙΔΗΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΘΕΩΡΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ τη ΘΕΩΡΙΑ με τις απαραίτητες διευκρινήσεις ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Π Α Ν Ε Λ Λ Η Ν Ι Ε Σ 2 0 1 4 Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ι Κ Α I E Π Α Λ

Π Α Ν Ε Λ Λ Η Ν Ι Ε Σ 2 0 1 4 Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ι Κ Α I E Π Α Λ Π Α Ν Ε Λ Λ Η Ν Ι Ε Σ 0 1 4 Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ι Κ Α I E Π Α Λ Ε π ι μ ε λ ε ι α : Τ α κ η ς Τ σ α κ α λ α κ ο ς 1o ΘΕΜΑ 1 A1. Δινεται μια συναρτηση f : [α, ]. Να δωσετε τον ορισμο της συνεχειας της f στο διαστημα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ 2014 Θ ΕΩΡΙA 10

ΜΕ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ 2014 Θ ΕΩΡΙA 10 ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΛΓΕΒΡΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΕ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ 04 Θ ΕΩΡΙA 0 ΘΕΜΑ A Α Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στην κόλλα σας δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση τη

Διαβάστε περισσότερα

, 1 0 9 1, 2. A a και το στοιχείο της i γραμμής και j

, 1 0 9 1, 2. A a και το στοιχείο της i γραμμής και j Κεφάλαιο Πίνακες Βασικοί ορισμοί και πίνακες Πίνακες Παραδείγματα: Ο πίνακας πωλήσεων ανά τρίμηνο μίας εταιρείας για τρία είδη που εμπορεύεται: ο Τρίμηνο ο Τρίμηνο ο Τρίμηνο ο Τρίμηνο Είδος Α 56 Είδος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. a β a β.

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. a β a β. ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε.1 ΤΟ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΛΟΓΙΚΗΣ Στη παράγραφο αυτή θα γνωρίσουμε μερικές βασικές έννοιες της Λογικής, τις οποίες θα χρησιμοποιήσουμε στη συνέχεια, όπου αυτό κρίνεται αναγκαίο, για τη σαφέστερη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΒΟΛΙΜΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ. Μερικές βασικές έννοιες διανυσματικού λογισμού

ΕΜΒΟΛΙΜΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ. Μερικές βασικές έννοιες διανυσματικού λογισμού ΕΜΒΟΛΙΜΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Μερικές βασικές έννοιες διανυσματικού λογισμού ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΟΥ 1. Oρισμοί Διάνυσμα ονομάζεται η μαθηματική οντότητα που έχει διεύθυνση φορά και μέτρο.

Διαβάστε περισσότερα

Συναρτήσεις Όρια Συνέχεια

Συναρτήσεις Όρια Συνέχεια Κωνσταντίνος Παπασταματίου Μαθηματικά Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Συναρτήσεις Όρια Συνέχεια Συνοπτική Θεωρία Μεθοδολογίες Λυμένα Παραδείγματα Επιμέλεια: Μαθηματικός Φροντιστήριο Μ.Ε. «ΑΙΧΜΗ» Κ. Καρτάλη 8 (με

Διαβάστε περισσότερα

Α Λυκείου Άλγεβρα Τράπεζα Θεμάτων Το Δεύτερο Θέμα

Α Λυκείου Άλγεβρα Τράπεζα Θεμάτων Το Δεύτερο Θέμα Α Λυκείου Άλγεβρα Τράπεζα Θεμάτων Το Δεύτερο Θέμα Θεωρούμε την ακολουθία (α ν ) των θετικών περιττών αριθμών: 1, 3, 5, 7, α) Να αιτιολογήσετε γιατί η (α ν ) είναι αριθμητική πρόοδος και να βρείτε τον εκατοστό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ του Παν. Λ. Θεοδωρόπουλου 0

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ του Παν. Λ. Θεοδωρόπουλου 0 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ του Παν. Λ. Θεοδωρόπουλου 0 Η Θεωρία Πιθανοτήτων είναι ένας σχετικά νέος κλάδος των Μαθηματικών, ο οποίος παρουσιάζει πολλά ιδιαίτερα χαρακτηριστικά στοιχεία. Επειδή η ιδιαιτερότητα

Διαβάστε περισσότερα

Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ι Κ Α Α Γ Υ Μ Ν Α Σ Ι Ο Υ

Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ι Κ Α Α Γ Υ Μ Ν Α Σ Ι Ο Υ Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ι Κ Α Α Γ Υ Μ Ν Α Σ Ι Ο Υ 1 Συνοπτική θεωρία Ερωτήσεις αντικειμενικού τύπου Ασκήσεις Διαγωνίσματα 2 ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ-ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 1. Πότε ένας φυσικός αριθμός λέγεται άρτιος; Άρτιος

Διαβάστε περισσότερα

H Ισοδυναμία των Διαστημάτων του R με αφορμή ένα Πρόβλημα του «φ»

H Ισοδυναμία των Διαστημάτων του R με αφορμή ένα Πρόβλημα του «φ» H Ισοδυναμία των Διαστημάτων του R με αφορμή ένα Πρόβλημα του «φ» Δημ. Ι. Μπουνάκης Σχ. Σύμβουλος Μαθηματικών (Δημοσιεύτηκε στο τεύχος 6, 2009, του περιοδικού «φ») Στο τελευταίο τεύχος (5 ο, 2008) του

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Αξιοσημείωτες Ταυτότητες

1.5 Αξιοσημείωτες Ταυτότητες 1.5 Αξιοσημείωτες Ταυτότητες Ορισμός: Κάθε ισότητα που περιέχει μεταβλητές και αληθεύει για όλες τις τιμές των μεταβλητών της λέγεται ταυτότητα. Ταυτότητες που πρέπει να γνωρίζουμε: Τετράγωνο αθροίσματος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΡΟΤΑΤΑ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΩΝ ΠΟΛΛΩΝ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ

ΑΚΡΟΤΑΤΑ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΩΝ ΠΟΛΛΩΝ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ 6 KΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΑΚΡΟΤΑΤΑ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΩΝ ΠΟΛΛΩΝ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ Η θεωρία μεγίστων και ελαχίστων μιας πραγματικής συνάρτησης με μια μεταβλητή είναι γνωστή Στο κεφάλαιο αυτό θα δούμε τη θεωρία μεγίστων και ελαχίστων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Σ

ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Σ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Σ υ ν δ υ α σ τ ι κ ή Πειραιάς 2007 1 Μάθημα 4ο Συνδυασμοί 2 2.3 ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΙ Έστω Χ= {x 1, x 2,..., x ν } ένα πεπερασμένο σύνολο με ν στοιχεία x 1, x 2,...,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΕΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΛΥΜΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ

ΔΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΕΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΛΥΜΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΔΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΕΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΛΥΜΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ Φροντιστήριο Μ.Ε. «ΑΙΧΜΗ» Κ.Καρτάλη 8 Βόλος Τηλ. 43598 ΠΊΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΈΝΩΝ 3. Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ... 5 ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΛΥΜΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ...

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ. Όταν θα έχετε ολοκληρώσει τη μελέτη αυτού του κεφαλαίου, θα πρέπει να μπορείτε: Να κάνετε πράξεις με συναρτήσεις.

ΔΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ. Όταν θα έχετε ολοκληρώσει τη μελέτη αυτού του κεφαλαίου, θα πρέπει να μπορείτε: Να κάνετε πράξεις με συναρτήσεις. ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ Σκοπός: Σκοπός του κεφαλαίου είναι αρχικά η υπενθύμιση βασικών εννοιών που αφορούν τον ορισμό, τις πράξεις και τη γραφική παράσταση της συνάρτησης αφ ενός και η μελέτη της

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 5 ΧΡΟΝΙΑ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α A. Έστω μια συνάρτηση f, η οποία είναι ορισμένη σε ένα κλειστό διάστημα [α,β]. Αν η f είναι συνεχής στο [α,β]

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΛΟΓΙΚΗΣ

ΤΟ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΛΟΓΙΚΗΣ 1. ΤΟ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΛΟΓΙΚΗΣ Στόχος Να γνωρίζουν οι μαθητές: να αξιοποιούν το σύμβολο της συνεπαγωγής και της ισοδυναμίας να αξιοποιούν τους συνδέσμους «ή», «και» ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η συννενόηση μεταξύ των ανθρώπων

Διαβάστε περισσότερα

K15 Ψηφιακή Λογική Σχεδίαση 7-8: Ανάλυση και σύνθεση συνδυαστικών λογικών κυκλωμάτων

K15 Ψηφιακή Λογική Σχεδίαση 7-8: Ανάλυση και σύνθεση συνδυαστικών λογικών κυκλωμάτων K15 Ψηφιακή Λογική Σχεδίαση 7-8: Ανάλυση και σύνθεση συνδυαστικών λογικών κυκλωμάτων Γιάννης Λιαπέρδος TEI Πελοποννήσου Σχολή Τεχνολογικών Εφαρμογών Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής ΤΕ Η έννοια του συνδυαστικού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2012

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2012 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 0 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 0 ΘΕΜΑ ο : Έστω, C με Re( ) και Re( ) Αν f() ( )( )( )( ) και

Διαβάστε περισσότερα

of Mathematics των I.Stewart και D.Tall, Oxford University Press.

of Mathematics των I.Stewart και D.Tall, Oxford University Press. Σημειώσεις του Μαθήματος Μ1124 Θεμέλια των Μαθηματικών Βασισμένες στο βιβλίο των I.Stewart και D.Tall Χρήστος Κουρουνιώτης ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ 2012 Εισαγωγή Αρχίζοντας τη μελέτη των μαθηματικών

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά. Γ'Γυμνασίου. Μαρίνος Παπαδόπουλος

Μαθηματικά. Γ'Γυμνασίου. Μαρίνος Παπαδόπουλος Μαθηματικά Γ'Γυμνασίου Μαρίνος Παπαδόπουλος ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Σας καλωσορίζω στον όµορφο κόσµο των Μαθηµατικών της Γ Γυµνασίου. Τα µαθηµατικά της συγκεκριµένης τάξης αποτελούν ίσως το αποκορύφωµα των

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος ΜEd: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο : Εξισώσεις - Ανισώσεις 1 1.1 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΒΛΗΤΗΣ ΑΛΓΕΒΡΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΟΡΙΣΜΟΙ Μεταβλητή

Διαβάστε περισσότερα

13 Μονοτονία Ακρότατα συνάρτησης

13 Μονοτονία Ακρότατα συνάρτησης 3 Μονοτονία Ακρότατα συνάρτησης Α. ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Θεώρημα Αν μια συνάρτηση f είναι συνεχής σ ένα διάστημα Δ, τότε: Αν f ( ) > 0για κάθε εσωτερικό του Δ, η f είναι γνησίως αύξουσα στο Δ. Αν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ. Μαθηματικά 1. Σταύρος Παπαϊωάννου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ. Μαθηματικά 1. Σταύρος Παπαϊωάννου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ Μαθηματικά Σταύρος Παπαϊωάννου Ιούνιος 5 Τίτλος Μαθήματος Περιεχόμενα Χρηματοδότηση.. Σφάλμα! Δεν έχει οριστεί σελιδοδείκτης. Σκοποί Μαθήματος

Διαβάστε περισσότερα

1. στο σύνολο Σ έχει ορισθεί η πράξη της πρόσθεσης ως προς την οποία το Σ είναι αβελιανή οµάδα, δηλαδή

1. στο σύνολο Σ έχει ορισθεί η πράξη της πρόσθεσης ως προς την οποία το Σ είναι αβελιανή οµάδα, δηλαδή KΕΦΑΛΑΙΟ ΤΟ ΣΥΝΟΛΟ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ιατεταγµένα σώµατα-αξίωµα πληρότητας Ένα σύνολο Σ καλείται διατεταγµένο σώµα όταν στο σύνολο Σ έχει ορισθεί η πράξη της πρόσθεσης ως προς την οποία το Σ είναι

Διαβάστε περισσότερα

4.4 Ερωτήσεις διάταξης. Στις ερωτήσεις διάταξης δίνονται:

4.4 Ερωτήσεις διάταξης. Στις ερωτήσεις διάταξης δίνονται: 4.4 Ερωτήσεις διάταξης Στις ερωτήσεις διάταξης δίνονται:! µία σειρά από διάφορα στοιχεία και! µία πρόταση / κανόνας ή οδηγία και ζητείται να διαταχθούν τα στοιχεία µε βάση την πρόταση αυτή. Οι ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο M3. Διανύσµατα

Κεφάλαιο M3. Διανύσµατα Κεφάλαιο M3 Διανύσµατα Διανύσµατα Διανυσµατικά µεγέθη Φυσικά µεγέθη που έχουν τόσο αριθµητικές ιδιότητες όσο και ιδιότητες κατεύθυνσης. Σε αυτό το κεφάλαιο, θα ασχοληθούµε µε τις µαθηµατικές πράξεις των

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά Προσανατολισμού Γ Λυκείου Κανιστράς Δημήτριος. Συναρτήσεις Όρια Συνέχεια Μια πρώτη επανάληψη Απαντήσεις των ασκήσεων.

Μαθηματικά Προσανατολισμού Γ Λυκείου Κανιστράς Δημήτριος. Συναρτήσεις Όρια Συνέχεια Μια πρώτη επανάληψη Απαντήσεις των ασκήσεων. Άσκηση Μαθηματικά Προσανατολισμού Γ Λυκείου Κανιστράς Δημήτριος Συναρτήσεις Όρια Συνέχεια Μια πρώτη επανάληψη Απαντήσεις των ασκήσεων Μέρος ο i. Δίνεται η γνησίως μονότονη συνάρτηση f : A IR. Να αποδείξετε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΛΓΕΒΡΑΣ. 1. Συνδυαστική ανάλυση. 1.1. Μεταθέσεις

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΛΓΕΒΡΑΣ. 1. Συνδυαστική ανάλυση. 1.1. Μεταθέσεις 1 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΛΓΕΒΡΑΣ 1 Συνδυαστική ανάλυση Η συνδυαστική ανάλυση είναι οι διάφοροι μέθοδοι και τύποι που χρησιμοποιούνται στη λύση προβλημάτων εκτίμησης του πλήθους των στοιχείων ενός πεπερασμένου συνόλου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ΕΛΑΧΙΣΤΑ ΤΕΤΡΑΓΩΝΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ΕΛΑΧΙΣΤΑ ΤΕΤΡΑΓΩΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ΕΛΑΧΙΣΤΑ ΤΕΤΡΑΓΩΝΑ 6. Βέλτιστες προσεγγίσεις σε ευκλείδειους χώρους Στο κεφάλαιο αυτό θα ασχοληθούµε µε προσεγγίσεις που ελαχιστοποιούν αποστάσεις σε διανυσµατικούς χώρους, µε νόρµα που προέρχεται

Διαβάστε περισσότερα

Μιγαδική ανάλυση Μέρος Α Πρόχειρες σημειώσεις 1. Μιγαδικοί αριθμοί. ΤΕΤΥ Εφαρμοσμένα Μαθηματικά Μιγαδική Ανάλυση Α 1

Μιγαδική ανάλυση Μέρος Α Πρόχειρες σημειώσεις 1. Μιγαδικοί αριθμοί. ΤΕΤΥ Εφαρμοσμένα Μαθηματικά Μιγαδική Ανάλυση Α 1 ΤΕΤΥ Εφαρμοσμένα Μαθηματικά Μιγαδική Ανάλυση Α 1 Μιγαδική ανάλυση Μέρος Α Πρόχειρες σημειώσεις 1 Μιγαδικοί αριθμοί Τι είναι και πώς τους αναπαριστούμε Οι μιγαδικοί αριθμοί είναι μια επέκταση του συνόλου

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Η διαίρεση καλείται Ευκλείδεια και είναι τέλεια όταν το υπόλοιπο είναι μηδέν.

ΘΕΩΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Η διαίρεση καλείται Ευκλείδεια και είναι τέλεια όταν το υπόλοιπο είναι μηδέν. ΑΛΓΕΒΡΑ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΘΕΩΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1. Τι είναι αριθμητική παράσταση; Με ποια σειρά εκτελούμε τις πράξεις σε μια αριθμητική παράσταση ώστε να βρούμε την τιμή της; Αριθμητική παράσταση λέγεται κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια

Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια Δρ. Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος Σχολικός Σύμβουλος κλάδου ΠΕ03 www.p-theodoropoulos.gr Περίληψη Στην εργασία αυτή επιχειρείται μια ερμηνεία της λογικής αλήθειας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΛΓΕΒΡΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Δ Ι Α Γ Ω Ν Ι Σ Μ Α 1

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΛΓΕΒΡΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Δ Ι Α Γ Ω Ν Ι Σ Μ Α 1 Δ Ι Α Γ Ω Ν Ι Σ Μ Α Θ έ μ α Α Α. α. Πότε η εξίσωση αx + βx + γ = 0, α 0 έχει διπλή ρίζα; Ποια είναι η διπλή ρίζα της; 4 μονάδες β. Ποια μορφή παίρνει το τριώνυμο αx + βx + γ, α 0, όταν Δ = 0; 3 μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2 Πίνακες - Ορίζουσες

Κεφάλαιο 2 Πίνακες - Ορίζουσες Κεφάλαιο Πίνακες - Ορίζουσες Βασικοί ορισμοί και πίνακες Πίνακες Παραδείγματα: Ο πίνακας πωλήσεων ανά τρίμηνο μίας εταιρείας για τρία είδη που εμπορεύεται: ο Τρίμηνο ο Τρίμηνο 3 ο Τρίμηνο ο Τρίμηνο Είδος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013 ÔÑÉÐÔÕ Ï

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013 ÔÑÉÐÔÕ Ï ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 3 Ε_3.Μλ3ΘΤ(ε) ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πεπερασμένες Διαφορές.

Πεπερασμένες Διαφορές. Κεφάλαιο 1 Πεπερασμένες Διαφορές. 1.1 Προσέγγιση παραγώγων. 1.1.1 Πρώτη παράγωγος. Από τον ορισμό της παραγώγου για συναρτήσεις μιας μεταβλητής γνωρίζουμε ότι η παράγωγος μιας συνάρτησης f στο σημείο x

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία Κατηγορηματικής Λογικής

Στοιχεία Κατηγορηματικής Λογικής Στοιχεία Κατηγορηματικής Λογικής ιδάσκοντες: Φ. Αφράτη,. Φωτάκης Επιμέλεια διαφανειών:. Φωτάκης Σχολή Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Κατηγορηματική Λογική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ A ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟ ΥΠΟΒΑΘΡΟ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ A ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟ ΥΠΟΒΑΘΡΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ A ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟ ΥΠΟΒΑΘΡΟ A.0. Σύνολα Μια οποιαδήποτε συλλογή αντικειμένων λέγεται * ότι είναι ένα σύνολο και τα αντικείμενα λέγονται στοιχεία του συνόλου. Αν με Α συμβολίσουμε ένα σύνολο και α είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ, ΜΕΤΑΘΕΣΕΙΣ, ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΙ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ, ΜΕΤΑΘΕΣΕΙΣ, ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΙ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΜΕΤΑΘΕΣΕΙΣ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΙ Εισαγωγή. Οι σχηματισμοί που προκύπτουν με την επιλογή ενός συγκεκριμένου αριθμού στοιχείων από το ίδιο σύνολο καλούνται διατάξεις αν μας ενδιαφέρει η σειρά καταγραφή

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΕΙΑ: Τύποι - Βασικές έννοιες

ΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΕΙΑ: Τύποι - Βασικές έννοιες Τύποι - Βασικές έννοιες Όρια - Συνέχεια 37. ΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΕΙΑ: Τύποι - Βασικές έννοιες Με τη βοήθεια του παρακάτω θεωρήματος διευκολύνεται ο υπολογισμός ορίων (άλγεβρα ορίων): Αν τα όρια lim f () και lim g()

Διαβάστε περισσότερα

KEΦΑΛΑΙΟ 1ο : Διαφορικός Λογισμός

KEΦΑΛΑΙΟ 1ο : Διαφορικός Λογισμός KEΦΑΛΑΙΟ 1ο : Διαφορικός Λογισμός 1.1 Συναρτήσεις. Ορισμός : Εστω ΑR. Ονομάζουμε (πραγματική) συνάρτηση με πεδίο ορισμού το Α, μια διαδικασία f Παραδείγματα i) με την οποία στοιχείο xα yβr. ii) Ανεξάρτητη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ (14/9/2012)

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ (14/9/2012) Φτιάξε ένα πρόγραµµα FORTRAN που θα βρίσκει αν ο ακέραιος N που θα εισάγει ο χρήστης είναι άρτιος ή περιττός. Φτιάξε ένα πρόγραµµα FORTRAN που να προσδιορίζει και να τυπώνει την θέση των στοιχείων ενός

Διαβάστε περισσότερα