ιαπανεπιστηµιακό ιατµηµατικό Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών Ι ΑΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΩΤΖΙΟΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ιαπανεπιστηµιακό ιατµηµατικό Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών Ι ΑΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΩΤΖΙΟΣ"

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ MΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑΣ, ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗΣ & ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ιαπανεπιστηµιακό ιατµηµατικό Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών Ι ΑΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α Κ Ε Ρ Α Ι Ο Ι!!H!B!V!T!T! ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΩΤΖΙΟΣ Ε ιβλέ ων Καθηγητής: ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΡΑΠΤΗΣ ΑΘΗΝΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2011

2 Η αρούσα ι λωµατική Εργασία εκ ονήθηκε στα λαίσια των σ ουδών για την α όκτηση του Μετα τυχιακού ι λώµατος Ειδίκευσης ου α ονέµει το ια ανε ιστηµιακό ιατµηµατικό Πρόγραµµα Μετα τυχιακών Σ ουδών «ιδακτική και Μεθοδολογία των Μαθηµατικών» Εγκρίθηκε την α ό Εξεταστική Ε ιτρο ή α οτελούµενη α ό τους: Ονοµατε ώνυµο Βαθµίδα Υ ογραφή 1) Ευάγγελος Ρά της (ε ιβλέ ων Καθηγητής) Καθηγητής... 2) ηµήτριος Βάρσος Αν. Καθηγητής... 3) ιονύσιος Λά ας Αν. Καθηγητής....

3 Α Κ Ε Ρ Α Ι Ο Ι!!H!B!V!T!T! ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΩΤΖΙΟΣ Ε ιβλέ ων Καθηγητής: ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΡΑΠΤΗΣ ΑΘΗΝΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2011

4 Ε Υ Χ Α Ρ Ι Σ Τ Ι Ε Σ Η δι λωµατική εργασία ου ακολουθεί έχει εκ ονηθεί στα λαίσια της ολοκλήρωσης των σ ουδών µου στο ια ανε ιστηµιακό - ιατµηµατικό Πρόγραµµα Μετα τυχιακών Σ ουδών «ιδακτική και Μεθοδολογία των Μαθηµατικών». Στο τέλος αυτής της ροσ άθειας αισθάνοµαι την ανάγκη να εκφράσω τις θερµές ευχαριστίες µου και την µεγάλη εκτίµησή µου στους ανθρώ ους ου µε βοήθησαν σε όλη αυτή την ορεία και ειδικότερα: Στον ε ιβλέ οντα καθηγητή µου κ. Ευάγγελο Ρά τη, για την ε ιλογή του θέµατος και την αµέριστη υ οστήριξη ου µου αρείχε ανά άσα στιγµή. Στα µέλη της τριµελούς ε ιτρο ής αν. Καθηγητές κ. ηµήτριο Βάρσο και κ. ιονύσιο Λά α, για την ευγενική συµµετοχή τους και την ροσοχή τους. Σε όλους τους καθηγητές ου συνέβαλαν στην ροσφορά γνώσεων και στην ανά τυξη ιδεών κατά την διάρκεια των µαθηµάτων. Αναδεικνύοντας κατά τον καλύτερο τρό ο την ρήση Leibnitz ότι το µέτρο της ελευθερίας και της άγνοιας µας είναι ταυτόσηµο. Στους συµφοιτητές µου ου άνοιγαν, µε τις ιδέες τους και τις ροτάσεις τους, νέες οδούς σκέψεις. Εκ των ο οίων ιδιαίτερα θα σταθώ στους φίλους µου Αγγελική Χόρτη και Νίκο Αντωνό ουλο συνοδοι όρους στην γόνιµη αυτή ερι λάνηση. Ιούνιος 2011 Θανάσης Τζιώτζιος

5 «Αφιερωµένη στις γλυκές µου κορούλες Ναταλία και Ραφαέλα»

6 Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α Κατάλογος σχηµάτων και ινάκων Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 0 : ΑΚΕΡΑΙΟΙ GAUSS 1.0 Εισαγωγικές έννοιες της Άλγεβρας Θεµελίωση Παραγοντο οίηση σε ρώτους Gauss Περιοχές µοναδικής αραγοντο οίησης Μοναδική αραγοντο οίηση στο Z[i] Προσδιορισµός των ρώτων Gauss Σχετικά ρώτοι ακέραιοι Gauss Ισοϋ όλοι οι στο Z[i] Α ό τον ιόφαντο έως τον Euler Άλυτα ροβλήµατα και εικασίες 50 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 0 : ΑΚΤΥΛΙΟΙ ΣΤΟ Z[i]. 2.1 Οµοµορφισµοί δακτυλίων ακτύλιοι ηλίκα Ιδιότητες ιδεωδών Η διαίρεση στους ακεραίους Gauss Ιδεώδη του Z[i] ακτύλιοι ηλίκα άνω στο Z[i] Η δοµή του δακτυλίου Z[i]/<α + βi> 83 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ Ξενόγλωσση βιβλιογραφία.93 Άρθρα 94 Ελληνόγλωσση βιβλιογραφία 96 9

7 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΣΧΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΠΙΝΑΚΩΝ Σχήµα 1.1 Γραφική α εικόνιση των α + βi και -β + αi 38 Σχήµα 1.2 Πλέγµα των ολλα λασίων του α + βi.39 Σχήµα 1.3 Ισοϋ όλοι οι του α + βi..40 Σχήµα 2.1 Θεµελιώδες θεώρηµα οµοµορφισµών 65 Σχήµα 2.2 Γραφική ερµηνεία α όδειξης του αλγόριθµου της διαίρεσης στους ακέραιους Gauss Σχήµα 2.3 Ιδεώδη στον δακτύλιο Z[ -5] Γραφική α εικόνιση ρώτων Gauss µε στάθµη µικρότερη του Πίνακας ρώτων ακεραίων Gauss µε στάθµη µικρότερη του Πίνακας αραγοντο οίησης σε ρώτους των ακεραίων Gauss ου έχουν στάθµη µικρότερη ίση του

8 Ε Ι Σ Α Γ Ω Γ Η Η συνισταµένη σχεδόν όλων των α αντήσεων α ό όσες έχουν δοθεί, στο ερώτηµα τι είναι τα Μαθηµατικά συγκλίνει στο ότι είναι η µελέτη των µετρικών σχέσεων και των ιδιοτήτων ου τις διέ ουν. Τα τελευταία χρόνια αυτές οι σχέσεις εξετάζονται ως δοµικά συστήµατα. ηλαδή ε ιχειρείται η οµαδο οίηση τους σε συνεκτικές ενότητες σχέσεων. Με τον τρό ο αυτόν ε ιτυγχάνεται η κατανόηση της ραγµατικότητας, όχι α λώς µέσω της γενίκευσης εµ ειρικών αντικειµένων, αλλά έχοντας ως βάσεις θεωρητικές έννοιες ου εκφράζουν σχέσεις δεδοµένων. Είναι αυτό ακριβώς ου α οκαλούµε θεωρητική ροσέγγιση. Οι ακέραιοι αριθµοί, ό ως και το υ οσύνολό τους οι φυσικοί, είναι οι αριθµοί ου α οτελούν τη βάση ολυάριθµων καθηµερινών εφαρµογών και συγχρόνως δίνουν λύσεις σε λήθος ροβληµάτων ου ροκύ τουν σε ολλούς και διαφορετικούς ε ιστηµονικούς τοµείς. Ανα όφευκτα λοι όν α αρτίζουν και τα θεµέλια του αριθµητικού µας συστήµατος. Α οτέλεσµα αυτού είναι η διδασκαλία τους σε όλες τις τάξεις της δευτεροβάθµιας εκ αίδευσης να είναι ρωτεύουσας βαρύτητας. Ο δε Μαθηµατικός ου ε ωµίζεται το φορτίο της διδασκαλίας τους θα ρέ ει να έχει την κατάλληλη µαθηµατική υ οδοµή, σε σχέση µε το συγκεκριµένο αντικείµενο. ηλαδή ένα κράµα ευρύτερων Μαθηµατικών γνώσεων και ενδιαφερόντων. Με α οτέλεσµα να είναι σε θέση να αρέχει την α αιτούµενη δυνατότητα καλλιέργειας των µαθητών του στον θεωρητικό τρό ο σκέψης, ου υ ερβαίνει τον α λοϊκό εµ ειρισµό της καθηµερινής ζωής. Σύγχρονες µελέτες ου σχετίζονται µε την βελτίωση στην α όκτηση Μαθηµατικών γνώσεων έχουν ε ισηµάνει την σηµασία της εννοιολογικής κατανόησης τους. Η ο οία δεν είναι εφικτό να ανα τυχθεί α λώς µε την µηχανιστική εξάσκηση στους διαδικαστικούς χειρισµούς των Μαθηµατικών. 11

9 Συνε ώς η γενίκευση του συνόλου των ακεραίων µε υ ερσύνολα ου έχουν την δυναµική να διατηρούν τις ιδιότητες των και να τις ε εκτείνουν δεν είναι α λά χρήσιµη αλλά α αραίτητη. Η λήρης κατανόηση της δοµής ενός α ό αυτά τα υ ερσύνολα, θα διαλευκάνουν ολλές τυχές του αρχικού συνόλου. Κατά αυτόν τον τρό ο οι ακέραιοι αριθµοί δεν θα είναι λέον τί οτα άλλο αρά µια τετριµµένη ερί τωση. Ένα τέτοιο υ ερσύνολο ου ερικλείει όλα τα ροαναφερθέντα χαρακτηριστικά και είναι αρκετά εύχρηστο α οτελούν οι ακέραιοι Gauss. Το αντι ροσω ευτικότερο α ό όσα θα µ ορούσαµε να ε ιλέξουµε. Στον αντί οδα όλων των αρα άνω, το ίδιο ακριβώς σύνολο α οτελεί και την ιο ροσιτή ε ιλογή ύλης εισόδου για µια ιο ενδελεχή ερι λάνηση και στον κόσµο των µιγαδικών αριθµών. Οι αριθµοί αυτοί ου διδάσκονται στην τελευταία τάξη του Λυκείου, α οτέλεσαν για τους Μαθηµατικούς ένα ιδιαίτερα δυσερµήνευτο εδίο. Α ό την φάση της αµφισβήτησής τους (Gardano) µέχρι την φάση της αυστηρής εισαγωγής τους και λέον της α οδοχής τους (Hamilton, Cauchy, Gauss, Riemann). Η µοντελο οίησή τους µε την βοήθεια του διατεταγµένου ζεύγους ραγµατικών αριθµών, α οτέλεσε εννοιολογικό ρόβληµα ου σχετίζεται µε την ληρότητα των ραγµατικών. Η εξίσωση x = 0 ου ζητούµε λύσεις είναι µιας µεταβλητής, ενώ οι µιγαδικοί ου ροκύ τουν είναι διδιάστατοι. Η ροσέγγιση τέτοιου είδους ροβληµάτων µ ορεί να ε ιτευχθεί αρχίζοντας µε την κατανόηση δοµών ιο ροσιτών, ό ως οι αντίστοιχοι ακέραιοι ου εριέχονται µέσα σε αυτό. Ε ίσης και οι ε έκταση ορισµένων ιδιοτήτων καθώς και οι διαφορο οιήσεις στην άλγεβρά τους, είναι δυνατόν να γίνουν ιο σαφείς µέσω της εµ έδωσης των αρχικών ιδιοτήτων σε ε ιµέρους υ οσύνολα τους. Στην αρουσίαση ου ακολουθεί σχετικά µε τους ακεραίους Gauss έχει δοθεί βαρύτητα στην ανάλυση και ε εξεργασία του συνόλου των αριθµών αυτών καθώς και στην διαµέρισή τους σε υ οσύνολα µε ευδιάκριτα χαρακτηριστικά. Στόχος της είναι η ε ίτευξη της αυστηρότητας και της βεβαιότητας ου α αιτεί η µαθηµατική ε ιστήµη ως a priori. Για τον λόγο 12

10 αυτόν ακολουθείται η α οδεικτική ορεία θεµελίωσης συµ ερασµάτων. Η εργασία έχει χωρισθεί σε δύο ενότητες µε σκο ό την καλύτερη οµαδο οίηση και ανάλυση των αρεχόµενων γνώσεων. Σε αρκετά σηµεία της υ άρχουν αναφορές και α οδείξεις ροα αιτουµένων γνώσεων α ό τον χώρο της Άλγεβρας. Ό ως ε ίσης και ανάλογες ιστορικές αναφορές σχετικά µε τα αναφερόµενα µαθηµατικά αντικείµενα και την ροέλευσή τους. Το ρώτο µέρος αρχίζει µε την θεµελίωσή του συνόλου αυτού και τις εσωτερικές ιδιότητες ου το διέ ουν. Καθώς ε ίσης µε τον ορισµό όσο και τον ροσδιορισµό των ρώτων ακεραίων Gauss. Προσδίδεται µεγάλη σηµασία στην µοναδική αραγοντο οίηση κάθε ακεραίου σε ρώτους και τα λεονεκτήµατα ου αρουσιάζει η συγκεκριµένη ιδιότητα. Ακολούθως εµφανίζεται η α εικόνισή τους, µέσω της οµαδο οίησής ου γίνεται σε ισοϋ όλοι ους. Ιδιαίτερη αναφορά υ άρχει στην βοήθεια ου µας αρέχουν στην ε ίλυση κλασικών ροβληµάτων της Θεωρίας Αριθµών καθώς και σε λήθος άλλων εκκρεµών ζητηµάτων. Με τον τρό ο αυτό είναι φανερή η χρήση τους και οι έξυ νες λύσεις ου µ ορούν να ροσφέρουν σε τοµείς ου η α ουσία τους θα τους έκανε ιδιαίτερα δύσκολους. Ε ίσης εκτίθενται σε ροβλήµατα ου αραµένουν ακόµη άλυτα στα Μαθηµατικά και σε εικασίες ου έχουν διατυ ωθεί σχετικά µε τους ραγµατικούς ακεραίους. Το δεύτερο µέρος α οτελεί µια ιο εξειδικευµένη ανάλυση του συγκεκριµένου συνόλου. Αρχικά αρουσιάζονται α οδεικτικά ιο ειδικές ροτάσεις της Άλγεβρας ου θεωρούνται όµως υ οχρεωτικές για την εραιτέρω µελέτη. Αφού γίνει η λήρης αρουσίαση της ράξης της διαίρεσης των ακεραίων Gauss, ακολουθεί η δηµιουργία ιδεωδών τους και των οµοµορφισµών ου τα συνοδεύουν. Στη συνέχεια εµφανίζονται οι δακτύλιοι ηλίκα ου ροέρχονται α ό τα ιδεώδη, µε τις αντίστοιχες ιδιότητες τους. Στο τέλος συντίθεται, α ό τα ροαναφερόµενα, το αρχικό σύνολο ώστε να γίνει ιο σαφής η δοµή του. Ως γνωστών ο χαρακτήρας της Μαθηµατικής ε ιστήµης διακρίνεται α ό µια ατέρµονη ροσ άθεια να ε ιτύχει το αδιάψευστο και αλάνθαστο, εγγενών (σύµφωνα µε τον Πλάτωνα) ή κατασκευαστικών (κατά Αριστοτέλη) 13

11 γνώσεων. Ό ως και να είναι ωθούµενος της ροσ άθειας αυτής µου δίνεται η ευκαιρία να κλείσω την εισαγωγή της αρούσας εργασίας χρησιµο οιώντας µια φράση α ό τον David Tall. Η ο οία ιστεύω ότι για τους ε ιστήµονες όσο και για τους µη ειδικούς ου ασχολούνται µε τα Μαθηµατικά θεωρείται αξίωµα: «Τα µαθηµατικά δεν είναι άθληµα για θεατές». 14

12 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΚΕΡΑΙΟΙ GAUSS Η αίσθηση για τις αφηρηµένες επιστήµες γενικά και ιδιαίτερα για τα µυστήρια των αριθµών, είναι κάτι το εξαιρετικά σπάνιο. Ο µέσος άνθρωπος δεν εκπλήσσεται µπροστά τους, η γοητεία αυτής της ανώτερης επιστήµης αποκαλύπτεται µόνο σε όσους έχουν το κουράγιο να προχωρήσουν βαθειά µέσα της. CARL FRIEDRICH GAUSS 1.0 Εισαγωγικές Έννοιες της Άλγεβρας Το εριβάλλον µέσα στο ο οίο θα ανα τύξουµε τις έννοιες ου θα µας α ασχολήσουν στην συγκεκριµένη εργασία, µας το αρέχει η Άλγεβρα µε την δυναµική ου την χαρακτηρίζει λόγω της σηµειολογικής αρχιτεκτονικής της. Συνε ώς µια ρώτη ξενάγηση στις βασικές ορολογίες και στους συµβολισµούς της, είναι α αραίτητη για την ευκολότερη και ιο ολοκληρωµένη κατανόηση των ε όµενων βηµάτων µας. Ένας κανόνας µέσω του ο οίου κάθε διατεταγµένο ζεύγος (α, β) δύο στοιχείων ενός συνόλου Σ αντιστοιχεί σε µοναδικό στοιχείο του Σ ονοµάζεται διµελής ράξη ή α λά ράξη. Η α αίτηση σχετικά µε το α οτέλεσµα να ανήκει άλι στο ίδιο σύνολο είναι γνωστή ως κλειστότητα. Κά οιο σύνολο Σ µαζί µε κά οιες διµελείς ράξεις µεταξύ των στοιχείων του συνόλου αυτού, α οτελούν µια δοµή. Η κατάταξη των δοµών ου θα ακολουθήσουµε είναι α ό τις ιο γενικές και συγχρόνως ιο α λές σε ιο ειδικές και ανα όφευκτα ιο ερί λοκες. Η αρχή γίνεται µε τον ορισµό της οµάδας. Οµάδα <G, > ονοµάζεται η δοµή ου α οτελείται α ό ένα µη κενό σύνολο G και µια διµελή ράξη στο G ου έχει τις εξής ιδιότητες: Προσεταιριστική: για κάθε x, y, z G να ισχύει: x (y z) = (x y) z. 15

13 Ύ αρξη ουδετέρου στοιχείου: για κάθε x G υ άρχει µοναδικό e G ώστε να ισχύει: e x = x e = x. Ύ αρξη αντίστροφου στοιχείου: για κάθε x G υ άρχει µοναδικό x G ώστε να ισχύει: x x = x x = e. Αν ε ι λέον η ράξη είναι αντιµεταθετική, δηλαδή για κάθε x, y G να ισχύει: x y = y x τότε η οµάδα καλείται αβελιανή ή αντιµεταθετική. Συνήθως στις οµάδες την ράξη ου ε ισυνά τουµε την ονοµάζουµε ρόσθεση µε σύµβολο το + και ως ουδέτερο στοιχείο χρησιµο οιούµε το µηδενικό 0, ενώ ως αντίστροφο του στοιχείου x θα είναι ο αντίθετος του -x. ακτύλιος <D, +, > ονοµάζεται µια δοµή ου α οτελείται α ό ένα µη κενό σύνολο D και α ό δύο διµελείς ράξεις, την ρόσθεση + και τον ολλα λασιασµό στο D, έτσι ώστε: Η δοµή <D, +> να είναι αβελιανή οµάδα. Ο ολλα λασιασµός να υ ακούει στην ροσεταιριστική ιδιότητα, δηλαδή για κάθε x, y, z D να ισχύει: x (y z) = (x y) z. Ο ολλα λασιασµός να είναι ε ιµεριστικός ως ρος την ρόσθεση, δηλαδή για κάθε x, y, z D να ισχύει: x (y + z) = (x y) + (x z) και (x + y) z = (x z) + (y z). Σε κάθε δακτύλιο εύκολα α οδεικνύεται ότι ισχύουν οι εξής σχέσεις: x 0 = 0 x =0 και x (-y) = (-x) y = -(x y). Κάθε µη κενό σύνολο Η ου είναι υ οσύνολο ενός δακτυλίου D και είναι ε ίσης δακτύλιος µε τις ίδιες ράξεις ου υ άρχουν στον D, ονοµάζεται υ οδακτύλιος. Αν σε έναν δακτύλιο <D, +, > ο ολλα λασιασµός υ ακούει στην αντιµεταθετική ιδιότητα, δηλαδή για κάθε x, y D να ισχύει: x y = y x 16

14 τότε ονοµάζεται αντιµεταθετικός δακτύλιος. Αν τώρα σε έναν δακτύλιο <D, +, > υ άρχει και το ουδέτερο στοιχείο ως ρος τον ολλα λασιασµό, δηλαδή για κάθε x D να υ άρχει µοναδικό e ώστε να ισχύει: x e = e x = x τότε ονοµάζεται δακτύλιος µε µονάδα. Το στοιχείο αυτό καλείται µοναδιαίο και το συµβολίζουµε µε 1. Σε έναν δακτύλιο <D, +, > µε µοναδιαίο, κάθε στοιχείο x D για το ο οίο υ άρχει µοναδικό x -1 D ώστε: x x -1 = x -1 x = 1 θα ονοµάζεται αντιστρέψιµο. Ακέραια Περιοχή <D, +, > λέγεται ένας αντιµεταθετικός δακτύλιος µε µοναδιαίο στον ο οίο δεν υ άρχουν διαιρέτες του µηδενός, δηλαδή αν δύο στοιχεία x, y D ώστε: x y = 0 τότε x =0 ή y = 0. Τέλος µια ακέραια εριοχή <D, +, > στην ο οία η δοµή <D\{0}, > είναι οµάδα, καλείται σώµα. 1.1 Θεµελίωση Α ό το σύνολο των ραγµατικών αριθµών έχουµε την δυνατότητα να ε ιλέξουµε ένα υ οσύνολο, τους ακέραιους, ου α οτελεί ακέραια εριοχή µε ολλές και ενδιαφέρουσες ιδιότητες. Παρόλα αυτά όταν ο ρίγκι ας των Μαθηµατικών Carl Friedrich Gauss στα 1829 ροσ αθούσε να διατυ ώσει τον νόµο της διτετραγωνικής αντιστροφής, δεν του ήταν κατάλληλο. Ο ότε µε αντίστοιχη διαδικασία α ό τους µιγαδικούς εφεύρε ένα εξίσου σηµαντικό σύνολο το Z[i]. Φυσιολογικά λοι όν τα στοιχεία του συνόλου αυτού ονοµάστηκαν ακέραιοι Gauss (Gaussian integers). Η µελέτη της άλγεβρας τους θα µας βοηθήσει να το ερευνήσουµε µε µεγαλύτερη λε τοµέρεια, ώστε να ροσεγγίσουµε ιο αναλυτικά, το ίδιο το Z ου άλλωστε ό ως θα δούµε α οτελεί υ οσύνολο του. ίνοντας µας έτσι την ευκαιρία να εµ λουτίσουµε 17

15 τα ήδη υ άρχοντα µέσα, µε στόχο να διευρύνουµε και να ενο οιούµε τις ιδέες ου εριέχονται και στα δύο σύνολα. Ορισµός 1.1: Ως σύνολο των ακεραίων Gauss ορίζεται το: Z[i] = {α + βi / α, β Z και i 2 = -1}. Αν ζ = α + βi είναι στοιχείο του συνόλου Z[i] τότε τον ραγµατικό ακέραιο α 2 + β 2 τον ονοµάζουµε στάθµη (norm) του ζ και τον συµβολίζουµε µε Ν(ζ). Η σηµαντικότητα της στάθµης γίνεται φανερή ήδη α ό τις αρακάτω ιδιότητες, οι ο οίες ισχύουν για κάθε ζ, ξ Z[i]: (I) Ν(ζ) 0. (II) Ν(ζ) = 0 ζ = 0 (III) Ν(ζ ξ) = Ν(ζ) Ν(ξ). Θέτοντας ζ = α + βi και ξ = γ + δi οι αρα άνω είναι άµεσα α οδείξιµες. Θεώρηµα 1.1: Η Z[i] α οτελεί ακέραια εριοχή. Α όδειξη: Ε ισυνά τουµε στο σύνολο Z[i] τις ήδη γνωστές α ό τους µιγαδικούς αριθµούς ράξεις: Πρόσθεση: για κάθε ζ, ξ Z[i] τότε (ζ, ξ) ζ + ξ. Πολλα λασιασµός: για κάθε ζ, ξ Z[i] τότε (ζ, ξ) ζ ξ. Ακολουθώντας τα αρακάτω τρία βήµατα θα έχουµε: (1) Η <Z[i], +> θα δείξουµε ότι είναι αβελιανή οµάδα, αφού για κάθε ζ, ξ, φ Z[i] µε ζ = α + βi, ξ = γ + δi και φ = ε + ηi, ισχύουν: - ζ + ξ = (α + γ) + (β + δ)i Z[i], δηλαδή η ράξη είναι εσωτερική. - Για το στοιχείο e = x + yi Z[i] αν ζ + e = ζ α + x + (β + y)i = α + βi. Άρα α + x = α και β + y = β, ο ότε x = y = 0. Ε οµένως υ άρχει ουδέτερο στοιχείο, το µηδενικό 0 = 0 + 0i. - Για το στοιχείο ζ = x + yi Z[i] αν ζ + ζ = 0 α + x + (β + y)i = 0 + 0i. Άρα α + x = 0 και β + y = 0, ε ιλύοντας x = -α και y = -β. Συνε ώς υ άρχει ο αντίθετος του ζ ου είναι ο -ζ = -α βi. 18

16 - ζ + (ξ + φ) = (α + βi) + [(γ + ε) + (δ + η)i] = (α + γ + ε) + (β + δ + η)i = [(α + γ) + (β + δ)i] + (ε + ηi) = (ζ + ξ) + φ. ηλαδή η ράξη είναι ροσεταιριστική. - ζ + ξ = (α + γ) + (β + δ)i = (γ + α) + (δ + β)i = ξ + ζ. Άρα η ράξη είναι αντιµεταθετική. (2) Ο <Z[i], +, > θα δείξουµε ότι είναι αντιµεταθετικός δακτύλιος έχοντας και µοναδιαίο, αφού για κάθε ζ, ξ, φ Z[i] µε ζ = α + βi, ξ = γ + δi και φ = ε + ηi, ισχύουν: - ζ ξ = (αγ- βδ) + (βγ + αδ)i Z[i]. Άρα η ράξη ( ) είναι εσωτερική. - ζ (ξ φ) = (α + βi) [(γε δη) + (γη + δε)i] = (αγε αδη βγη βδε) + (αγη + αδε + βγε + βδη)i = [(αγ - βδ) + (βγ + αδ)i] (ε + ηi) = (ζ ξ) φ. ηλαδή η ( ) είναι ροσεταιριστική. - ζ (ξ + φ) = (α + βi) [(γ + ε) + (δ + η)i] = (αγ + αε βδ βη) + (αδ + αη + βγ + βε)i = (αγ βδ) + (αε βη) + (αδ + βγ)i + (αη + βε)i = ζ ξ + ζ φ. Ο ότε ο ολλα λασιασµός είναι ε ιµεριστική ως ρος την ρόσθεση. - ζ ξ = (αγ- βδ) + (βγ + αδ)i = (γα δβ) + (γβ + δα)i = ξ ζ. ηλαδή η ( ) είναι αντιµεταθετική. - Για το στοιχείο e = x + yi Z[i] και τον ζ 0, αν ισχύει ότι ζ e = ζ (αx- βy) + (αy + βx)i = α + βi. Άρα αx βy = α και αy + βx = β, ου ε ιλύοντας το σύστηµα έχουµε µοναδικές λύσεις τις x = 1 και y = 0. ηλαδή υ άρχει µοναδιαίο στοιχείο ως ρος τον ολλα λασιασµό και αυτό είναι το 1 = 1 + 0i. (3) Αρκεί λέον να δείξουµε ότι ο Z[i] δεν εριέχει διαιρέτες του µηδενικού. Θεωρώντας τους ζ, ξ Z[i], µε ζ ξ = 0, α ό τις ιδιότητες της στάθµης τους είναι: Ν(ζ)Ν(ξ) = Ν(ζ ξ) = 0 Ν(ζ) = 0 ή Ν(ξ) = 0 ζ = 0 ή ξ = 0. Αλλιώς, αφού το Z[i] είναι υ οσύνολο των µιγαδικών, ό ου γνωρίζουµε ότι ισχύει η σχέση x y = 0 x = 0 ή y = 0, θα την ε αληθεύει. Συνε ώς ο Z[i] είναι ακέραια εριοχή. 19

17 1.2 Παραγοντο οίηση σε Πρώτους Gauss Μια σηµαντική διαδικασία στους ραγµατικούς ακέραιους είναι η αραγοντο οίησή τους σε µη αναλύσιµους ερεταίρω ακέραιους, στους ρώτους. Όµως µ ορούµε να αρατηρήσουµε ότι κάθε ρώτος ραγµατικός ακέραιος δεν είναι υ οχρεωτικά και µη αναλύσιµος σε γινόµενο αραγόντων και στο Z[i]. Για αράδειγµα οι αριθµοί: 2 = (1 + i)(1 i) ή 5 = (2 + i)(2 i). Συνε ώς διαγράφεται µια καλή ευκαιρία να διερευνήσουµε την ανάλυση των ακεραίων Gauss σε αράγοντες. Μια ανάλυση η ο οία είναι άραγε εφικτή για όλους και αν είναι, τότε µε όσους διαφορετικούς τρό ους µ ορεί να ε ιτευχθεί; Αρχικά η ροσοχή µας εστιάζεται στους αριθµούς {1, -1, i, -i} οι ο οίοι ροφανώς α οτελούν αράγοντες κάθε στοιχείου του Z[i]. Οι αριθµοί αυτοί είναι οι µοναδικοί στο σύνολο αυτό ου έχουν στάθµη ίση µε 1. Γιατί αν θεωρήσουµε τον ακέραιο Gauss ζ = α + βi µε Ν(ζ) = 1, τότε α 2 + β 2 = 1 όµως τα α, β Z ο ότε: α = ± 1 και β = 0 είτε α= 0 και β ± 1. ηλαδή ζ = 1 ή ζ = -1 ή ζ= i ή ζ = - i. Μ ορούµε λοι όν τους αριθµούς αυτούς να τους το οθετήσουµε στην ίδια κατηγορία µε τους αριθµούς 1 και -1 του συνόλου Z, και να τους ονοµάσουµε αντιστρέψιµους. Αναλυτικότερα λοι όν σχετικά µε την στάθµη κάθε ακεραίου Gauss ζ θα µ ορούσαµε να ούµε ότι ισχύει: Ν(ζ) N =0, αν ζ=0. =1, αν ζ=1, -1,i, -i. > 1, στις υ όλοι ες ερι τώσεις. Ε ιχειρώντας στην αρούσα φάση την ανάλυση ενός ακέραιου Gauss σε λήθος µη αντιστρέψιµων αραγόντων, αναρωτηθήκαµε ριν αν αυτή ερατώνεται σε ε ερασµένα βήµατα. Αν αρατηρήσουµε όµως ότι κάθε αραγοντο οίηση µ ορεί να µας δώσει και ισότητα στις στάθµες των δύο 20

18 µελών τότε, λόγω της ολλα λασιαστικής τους ιδιότητας (III), η στάθµη του αρχικού ακεραίου είναι ίση µε το γινόµενο α ό τις στάθµες των αραγόντων του. Αλλά η στάθµη του αρχικού ακεραίου καθώς και των αραγόντων ου ροκύ τουν είναι φυσικοί αριθµοί. Α ό την αρχή της καθόδου, το ρώτο συµ έρασµα ου συνάγεται είναι ότι το λήθος των αραγόντων θα είναι ερατούµενο. Άρα για κάθε ακέραιο α + βi η ανάλυση του θα έχει µια µορφή ό ως η ακόλουθη: α + βi = (α1 + β1i) (α2 + β2i)... (αν + βνi). Προφανώς η στάθµη καθενός αράγοντα (ακ + βκi) µε κ = 1, 2,..., ν θα είναι αυστηρά µικρότερη α ό την στάθµη του αρχικού ακεραίου. Όταν οι αράγοντες αυτοί δεν αναλύονται ερεταίρω και έχουν την µικρότερη µη µοναδιαία στάθµη καλούνται ρώτοι Gauss (Gaussian prime). Με άλλα λόγια ο ακέραιος Gauss g είναι ένας ρώτος Gauss: i. Αν έχει στάθµη µεγαλύτερη της µονάδας. ii. Αν ο α Z[i] είναι αράγοντας του, τότε θα ισχύει Ν(α) = 1 ή g = α κ, µε Ν(κ) = 1. Τονίζουµε στο σηµείο αυτό ότι οι αντιστρέψιµοι, αρότι δεν αναλύονται εραιτέρω, δεν θεωρούνται ρώτοι. Ε ίσης λόγω της ολλα λασιαστικής ιδιότητας της στάθµης, συµ εραίνουµε ότι κάθε ακέραιος Gauss µε στάθµη ίση µε έναν ρώτο φυσικό θα είναι ρώτος ακέραιος Gauss. Αυτό ισχύει γιατί στην ερί τωση ου θα ήταν δυνατή η αραγοντο οιήσή του σε τουλάχιστον δύο αράγοντες, θα είχαµε την στάθµη του ίση µε το γινόµενο α ό τις στάθµες των ε ιµέρους αραγόντων. O ότε ένας τουλάχιστον α ό αυτούς θα είχε στάθµη ίση µε 1, δηλαδή ό ως έχουµε α οδείξει θα ήταν αντιστρέψιµος. Το αντίστροφο φυσικά δεν ισχύει. Αναλυτικότερη µελέτη των ρώτων Gauss θα γίνει σε ε όµενη αράγραφο. Μια ενδιαφέρουσα οµάδα ακέραιων Gauss είναι αυτοί ου έχουν ως αράγοντα τον ρώτο 1 + i και α οκαλούνται άρτιοι. Ό ως θα δείξουµε στην ακόλουθη ρόταση αυτοί οι αριθµοί είναι και οι µόνοι οι ο οίοι έχουν στάθµη άρτιο αριθµό. 21

19 Θεώρηµα 1.2: Ένας ακέραιος Gauss έχει στάθµη άρτιο αριθµό αν και µόνο αν είναι ολλα λάσιος του 1 + i. Α όδειξη: Ε ειδή Ν(1 + i) = 2, τότε κάθε ολλα λάσιος του 1 + i θα έχει στάθµη ολλα λάσια του 2, δηλαδή άρτια. Αντίστροφα, θεωρούµε τον ακέραιο Gauss α + βi µε Ν(α + βi) = α 2 + β 2 να είναι άρτιος. Τότε οι α και β θα είναι και οι δύο άρτιοι ή και οι δύο εριττοί. Ο ότε και στις δύο ερι τώσεις το α ± β θα είναι άρτιος. Αν γράψουµε τον α + βi = (1 + i)(γ + δi), αρκεί να δείξουµε ότι γ, δ Z. Ε ειδή ισχύει: α + βi = (γ- δ) + (γ + δ)i, θα είναι α = γ δ και β = γ + δ ου δίνει γ = α+β 2 και δ = α-β 2. Άρα γ, δ Z. Πρέ ει εδώ να σηµειώσουµε ότι και ο 1 i έχει στάθµη 2, όµως ροκύ τει α ό το γινόµενο -i(1+ i). Ε ίσης α ό την α όδειξη ου είδαµε µ ορούµε να συµ εράνουµε ως ένα εύκολο κριτήριο για να αναγνωρίσουµε αν ο α + βi α οτελεί άρτιο είναι αν το 2 διαιρεί το α + β, ή µε άλλα λόγια αν οι α, β είναι και οι δύο άρτιοι ή και οι δύο εριττοί ακέραιοι. Το ρωτεύον ερώτηµα ου έχουµε θέσει α ό την αρχή και συνεχίζει να αραµένει ακόµη ανα άντητο είναι αν η ανάλυση κάθε ακεραίου Gauss σε ρώτους Gauss γίνεται κατά µοναδικό τρό ο. ηλαδή αν το σύνολο Z[i] α οτελεί µια εριοχή µοναδικής αραγοντο οίησης (unique factorization domain). Στο σηµείο αυτό όµως θα ρέ ει για µια ακόµη φορά να ανατρέξουµε σε ορισµούς και ροτάσεις της Άλγεβρας ου θα µας βοηθήσουν να δοµήσουµε την έννοια µιας τέτοιας εριοχής. 1.3 Περιοχές Μοναδικής Παραγοντο οίησης Αν θεωρήσουµε κά οια τυχαία ακέραια εριοχή D η ο οία έχει ως µηδενικό στοιχείο το 0, µοναδιαίο στοιχείο το 1 και τα α, β D, τότε: Ορισµός 1.2: Παράγοντας του α είναι το β 0 (ή το β διαιρεί το α) αν υ άρχει γ D τέτοιο ώστε: α = βγ και συµβολίζουµε β/α. 22

20 Ορισµός 1.3: Μοναδιαίος (αντιστρέψιµος) Παράγοντας είναι κάθε στοιχείο e D ώστε e/1, δηλαδή έχει ολλα λασιαστικό αντίστροφο. Ορισµός 1.4: Ισοδύναµοι Παράγοντες ονοµάζονται τα στοιχεία α, β αν α = βe, ό ου e κά οιος µοναδιαίος (αντιστρέψιµος) αράγοντας. Ορισµός 1.5: Ανάγωγο Στοιχείο είναι κάθε στοιχείο p D ώστε p 0, p 1 και κάθε αραγοντο οίηση του µέσα στην D, της µορφής p = αβ να δίνει α = e ή β = e. Ορισµός 1.6: Περιοχή Μοναδικής Παραγοντο οίησης είναι η ακέραια εριοχή D στην ο οία για κάθε µη µηδενικό και µη µοναδιαίο στοιχείο της α ισχύουν τα εξής: Το α να είναι ίσο µε ένα γινόµενο ανάγωγων στοιχείων p1, p2,..., pn. Αν το α ε ίσης ισούται µε το γινόµενο κά οιων άλλων ανάγωγων στοιχείων q1, q2,..., qm, τότε ρέ ει n = m και κάθε pi να είναι ισοδύναµο µε ένα qj. Συνε ώς µε την ροϋ όθεση ότι δύο ισοδύναµα στοιχεία ταυτίζονται, η αραγοντο οίηση κάθε στοιχείου της D σε ανάγωγους αράγοντες είναι µοναδική. Σύµφωνα λοι όν µε τους αρα άνω ορισµούς στην ακέραια εριοχή Z οι µοναδιαίοι αράγοντες είναι {-1, 1} και δύο ο οιοιδή οτε αντίθετοι ραγµατικοί ακέραιοι είναι ισοδύναµοι αράγοντες. Συνε ώς η ανάλυση ενός ραγµατικού ακέραιου θεωρείται µονοσήµαντη αν κά οιοι α ό τους αράγοντες του είναι αντίθετοι, δηλαδή: 36 = = 2 (-2) (- 3) 3. Αλλά και η µεταβολή του ρόσηµου σε κά οιους αράγοντες λόγω της αρουσίας του -1 δεν αλλοιώνει την µοναδικότητα της αραγοντο οίησης αυτής, δηλαδή: 36 = = (-1) (-2) (-2) (- 3) 3. Αυτό α οτελεί άλλωστε και το θεµελιώδες θεώρηµα της Αριθµητικής ου διατυ ώνεται ως εξής: «Κάθε µη µηδενικός και µη µοναδιαίος ραγµατικός ακέραιος µ ορεί να αραγοντο οιηθεί µε µοναδικό τρό ο σε γινόµενο ρώτων αραγόντων µε 23

21 την ε ιφύλαξη της µη συµµετοχής των µονάδων». Συνε ώς η ακέραια εριοχή Z είναι µια εριοχή µοναδική αραγοντο οίησης. Ο βασικός ρόλος του θεωρήµατος αυτού για την θεωρία αριθµών είναι εµφανής α ό τον χαρακτηρισµό του ως θεµελιώδες. Ορισµός 1.7: Ευκλείδεια Περιοχή (Euclidean domain) ορίζεται µια ακέραια εριοχή D εφοδιασµένη µε µια α εικόνιση φ: D\{0} N* η ο οία ικανο οιεί τις αρακάτω ιδιότητες: i. Για κάθε µη µηδενικά στοιχεία α, β D, ισχύει: φ(α) φ(αβ). ii. Για κάθε στοιχεία α, β D, µε β 0, να υ άρχουν κ, υ D τέτοια ώστε α = βκ + υ ό ου υ = 0 είτε φ(υ) < φ(β). Η συνάρτηση φ ονοµάζεται Ευκλείδεια συνάρτηση (ή εκτίµηση) του D και είναι φανερό ότι σε µια Ευκλείδεια εριοχή µ ορεί να υ άρχουν ολλές Ευκλείδειες συναρτήσεις. Θεώρηµα 1.3: Κάθε Ευκλείδεια Περιοχή είναι εριοχή µοναδικής αραγοντο οίησης. Η α όδειξη του θεωρήµατος αυτού (Βάρσος εριζιώτης Εµµανουήλ Μαλιάκας - Ταλέλη, «Μια εισαγωγή στην Άλγεβρα» σελ ) έχει αραλειφθεί στην αρούσα εργασία αφού χρησιµο οιούµε µέσα ου ξεφεύγουν α ό το αντικείµενο αρουσίασης της. Θεώρηµα 1.4: Σε κάθε Ευκλείδεια Περιοχή E µε Ευκλείδεια συνάρτηση φ, αν α E µε α 0 τότε το φ(1) είναι το ελάχιστο α ό όλα τα φ(α) και το α είναι αντιστρέψιµο αν και µόνο αν φ(α) = φ(1). Α όδειξη: Αφού α E µε α 0 τότε: φ(1) φ(1α) = φ(α). Αν θεωρήσουµε ότι το αντίστροφο του α είναι το α -1 τότε ισχύει: φ(α) φ(αα -1 ) = φ(1) φ(α) = φ(1). Αντίστροφα αφού φ(α) = φ(1) υ άρχουν κ, υ E ώστε: 1 = ακ + υ µε υ = 0 είτε φ(υ) < φ(κ). Αν υ 0, τότε 1/υ και φ(1) < φ(υ), ράγµα άτο ο. Άρα καταλήγουµε στο υ = 0 και ακ = 1, δηλαδή κ = α

22 Η σηµασία του αρα άνω θεωρήµατος είναι ροφανής για την ύ αρξη καθώς και για την εύρεση των αντίστροφων στοιχείων σε µια Ευκλείδεια Περιοχή. Στην συνέχεια θα ασχοληθούµε µε τους κοινούς διαιρέτες δύο στοιχείων µιας τέτοιας εριοχής και ειδικά µε τον µεγαλύτερο α ό αυτούς. Ορισµός 1.8: Μέγιστος Κοινός ιαιρέτης (µ.κ.δ.) δύο στοιχείων α, β µιας εριοχής µοναδικής αραγοντο οίησης D είναι το στοιχείο δ D ου ληρεί τις εξής ροϋ οθέσεις: δ/α και δ/β. Αν γ D µε γ/α και γ/β τότε γ/δ. Άµεσο λοι όν είναι και το ε όµενο θεώρηµα ύ αρξης εύρεσης του µ.κ.δ. δύο στοιχείων µιας Ευκλείδειας Περιοχής. Θεώρηµα 1.5: Σε κάθε Ευκλείδεια Περιοχή E µε Ευκλείδεια συνάρτηση φ, αν α, β E µε α, β 0 τότε υ άρχει δ E ου είναι µ.κ.δ.(α, β) = δ καθώς ε ίσης υ άρχουν στοιχεία ν, λ E τέτοια ώστε δ = να + λβ. Α όδειξη: Σύµφωνα µε τον ορισµό της Ευκλείδειας Περιοχής υ άρχουν κ1, υ1 Ε τέτοια ώστε: α = βκ1 + υ1 µε υ1 = 0 είτε φ(υ1) < φ(β). Στην ερί τωση ου υ1 = 0 το β = δ και ισχύει β = 0α + 1β. Όταν υ1 0, αν ένας κοινός διαιρέτης των α, β είναι ο δ1 Ε θα έχουµε: δ1/α και δ1/β άρα δ1/(α βκ1) δ1/υ1. ηλαδή οι κοινοί διαιρέτες των α, β διαιρούν και το υ1. Συνεχίζοντας υ άρχουν κ2, υ2 Ε τέτοια ώστε: β = υ1κ2 + υ2 µε υ2 = 0 είτε φ(υ2) < φ(υ1). Στην ερί τωση ου υ2 0 α οδεικνύεται αντίστοιχα ότι οι όλοι οι κοινοί διαιρέτες των α, β, υ1 είναι και διαιρέτες του υ2. Ε αναλαµβάνοντας την ίδια διαδικασία θα δηµιουργηθεί µια σειρά στοιχείων του Ε τα υ1, υ2, υ3,..., για τα ο οία ισχύουν φ(υi) < φ(υi 1) και φ(υi) N* για κάθε i, ο ότε η σειρά αυτή θα είναι ερατούµενη. Αν το τελευταίο µη µηδενικό στοιχείο είναι το υn τότε τα υn -1 και υn θα έχουν τους ίδιους διαιρέτες µε όλα τα ροηγούµενα υi συνε ώς και µε τα α, β. Όµως υ άρχει µη µηδενικό κn + 1 Ε ώστε υn - 1 = κn + 1 υn, άρα ο µ.κ.δ. των υn - 1 και υn ε οµένως και των α, β θα είναι ο υn. ηλαδή δ = υn. 25

23 Αντικαθιστώντας τώρα το υn -1 στην σχέση: δ = υn = υn υn - 2 κn α ό την αµέσως ροηγούµενη υn - 1 = υn υn - 3 κn 1 και ακολουθώντας την ίδια ακριβώς διαδικασία µε αντίστροφη ορεία, καταλήγουµε στην εύρεση των δύο στοιχείων ν, λ Ε ώστε δ = να + λβ. 1.4 Μοναδική Παραγοντο οίηση στο Z[i]. Ε ανερχόµαστε τώρα στο σύνολο Z[i] µε σκο ό να α οδείξουµε ότι η αραγοντο οίηση των στοιχείων του σε ρώτους Gauss γίνεται µε µοναδικό τρό ο καθώς και τα βασικά συµ εράσµατα ου ροκύ τουν α ό την ανάλυση αυτή. Σύµφωνα λοι όν µε τον ορισµό της στάθµης, αν θεωρήσουµε την συνάρτηση φ έτσι ώστε φ(α) = Ν(α) για κάθε α Z[i] και α 0, τότε η φ: Z[i]\{0} N*, ο ότε έχουµε µια α εικόνιση ικανή να µας βοηθήσει να δείξουµε ότι το Z[i] είναι Ευκλείδεια Περιοχή. Θεώρηµα 1.6: Το σύνολο Z[i] είναι Ευκλείδεια Περιοχή µε Ευκλείδεια συνάρτηση την φ. Α όδειξη: Για τα µη µηδενικά α, β Z[i] ισχύει: φ(α) = Ν(α) 1 και φ(β) = Ν(β) 1. Άρα: φ(α) φ(α)φ(β) = Ν(α)Ν(β) = Ν(αβ) = φ(αβ). Ε οµένως έχει α οδειχθεί η ρώτη ροϋ όθεση του ορισµού 1.7. Τώρα θα ρέ ει να α οδείξουµε τον αλγόριθµο της διαίρεσης στο Z[i]: «Για δύο ακεραίους Gauss α, β, µε β 0 υ άρχουν κ, υ Z[i], τέτοιοι ώστε: α = κβ + υ και φ(υ) = Ν(υ) < φ(β) = Ν(β)». Θεωρούµε ότι α β = λ1 + λ2i C, ροφανώς λ1, λ2 Q. Έστω ότι οι κ1, κ2 Z είναι οι λησιέστεροι ακέραιοι στους ρητούς αριθµούς λ1 και λ2 αντίστοιχα. Αν δεχθούµε ως κ = κ1 + κ2i τότε κ Z[i] και υ άρχει αριθµός υ = α κβ ο ο οίος είναι ακέραιος Gauss. Αρκεί να δείξουµε: φ(υ) = Ν(υ) < φ(β) = Ν(β). 26

24 Ε ειδή υ β = α β - κ τότε έχουµε: Ν( υ β ) = Ν(α - κ) = Ν(λ1 - κ1 + λ2i - κ2i) = β (λ1 - κ1) 2 + (λ2 - κ2) 2 ( 1 2 )2 + ( 1 2 )2 1 2 < 1. ηλαδή Ν(υ) < Ν(β). Σύµφωνα λοι όν µε το θεώρηµα ου µόλις α οδείχθηκε, αρχικά συµ εραίνουµε ότι: «Κάθε ακέραιος Gauss αραγοντο οιείται κατά µοναδικό τρό ο σε γινόµενο ρώτων Gauss». Αυτή η ρόταση α οτελεί το θεώρηµα µοναδικής αραγοντο οίησης σε ρώτους του Gauss (unique prime factorization theorem). Βέβαια ρέ ει να εστιάσουµε στο γεγονός ότι έχουµε α οβάλλει α ό την αραγοντο οίηση τους αντιστρέψιµους. Αυτό είναι α αραίτητο µια και οι ρώτοι αράγοντες µεταβάλλονται σε ισοδύναµους α ό τον ολλα λασιασµό τους µε τους αντιστρέψιµους, ο ότε το α οτέλεσµα α λώς θα εµφανιζόταν ως διαφορετικό, χωρίς όµως στην ουσία να είναι. Για αράδειγµα: 3 i = (1 2i)(1 + i) = -i(2 + i)(1 + i). Ένα δεύτερο συµ έρασµα ου ροκύ τει είναι ότι οι µοναδικοί αντιστρέψιµοι ακέραιοι στο Z[i] είναι αυτοί ου ήδη έχουµε δει. Αυτό είναι άµεσα ροερχόµενο α ό το θεώρηµα 1.4, αφού µόνο αυτοί έχουν στάθµη ίση µε 1. Ε ίσης µε τον αλγόριθµο της διαίρεσης στο Z[i] είδαµε ως µ ορούµε να εκφράσουµε έναν ακέραιο Gauss µε την βοήθεια ενός άλλου. Μ ορούµε όµως να συµ εράνουµε ότε ο δεύτερος δεν είναι αράγοντας του ρώτου; Πόρισµα 1.1: Αν για τους µη µηδενικούς ακέραιους Gauss α, β, κ, υ ισχύει ότι: α = βκ + υ και 0 < Ν(υ) < Ν(β) τότε ο β δεν είναι αράγοντας του α. Α όδειξη: Αν ο β είναι αράγοντας του α, τότε θα υ άρχει λ Z[i] ώστε α = λβ. Ε οµένως θα έχουµε: 27

25 λβ = κβ + υ ή (λ κ)β = υ. Α ό ολλα λασιαστική ιδιότητα της στάθµης ισχύει ότι: Ν(κ λ)ν(β) = Ν(υ) < Ν(β) ή Ν(κ λ) < 1, άτο ο. Ε οµένως ο β δεν είναι αράγοντας του α. Όµως χάριν του θεωρήµατος 1.6 έχουµε και την ύ αρξη εύρεση του µ.κ.δ. δύο ακεραίων Gauss. Και στο σύνολο αυτό ακολουθούµε αρόµοια ορεία, διαδοχικών διαιρέσεων, ό ως στους ραγµατικούς ακέραιους (Ευκλείδειος αλγόριθµος). Σύµφωνα λοι όν µε τον αλγόριθµο της διαίρεσης στο Z[i] οι διαδοχικές διαιρέσεις ου θα ροκύψουν, αν ξεκινούσαµε µε δύο συγκεκριµένους ακεραίους Gauss, θα έδιναν υ όλοι α µε γνήσια φθίνουσα τιµή της στάθµης τους. Ο ότε µετά α ό κά οιες ε αναλήψεις η διαδικασία αυτή θα τελείωνε, µια και οι στάθµες των υ ολοί ων είναι φυσικός αριθµός. Έτσι σύµφωνα µε το θεώρηµα 1.5 θα είχαµε υ ολογίσει τον µ.κ.δ. των δύο αρχικών ακεραίων. Αυτός ό ως έχουµε δείξει θα είναι το τελευταίο µη µηδενικό υ όλοι ο. Πόρισµα 1.2: Μέγιστος Κοινός ιαιρέτης (µ.κ.δ.) δύο µη µηδενικών στοιχείων του Z[i] είναι ο κοινός τους διαιρέτης µε την µεγαλύτερη στάθµη ου ροκύ τει α ό τον Ευκλείδειο αλγόριθµο. Κάθε άλλος κοινός διαιρέτης µε την ίδια στάθµη είναι ολλα λάσιος του µ.κ.δ µε κά οιον αντιστρέψιµο. Α όδειξη: Έστω οι µη µηδενικοί ζ, ξ Z[i] και µ.κ.δ(ζ, ξ) = δ και δ ένας άλλος κοινός διαιρέτης των ζ και ξ µε Ν(δ ) = Ν(δ). Α ό τον ορισµό του µ.κ.δ. έχουµε δ /δ άρα δ = δ κ, µε κ Z[i], τότε: Ν(δ) = Ν(δ )Ν(κ) Ν(κ) = 1. Ε οµένως ο κ είναι αντιστρέψιµος. Βάση λοι όν των αρα άνω συµ εραίνουµε ότι και για τους ακέραιους Gauss ισχύει το αντίστοιχο του θεωρήµατος του Bezout στους ραγµατικούς ακέραιους. ηλαδή αν για τους µη µηδενικούς ζ, ξ Z[i], ο µ.κ.δ.(ζ, ξ) =δ, τότε µ ορούµε να υ ολογίσουµε λ, µ Z[i] ώστε να ισχύει: δ = λζ + µξ. 28

26 Κλείνοντας την συγκεκριµένη ενότητα θα ε ισηµάνουµε ότι τα σύνολα στα ο οία ισχύει η µοναδική αραγοντο οίηση α οτελούσαν για ολλά χρόνια εδίο έρευνας των Μαθηµατικών. Παρότι η ιδιότητα αυτή, για το σύνολο των φυσικών αριθµών, ήταν γνωστή ήδη α ό τους Αρχαίους Έλληνες. Είναι άλλωστε γνωστό ότι στην Πρόταση ΙΧ. 14 των Στοιχείων, ο Ευκλείδης α οδείκνυε ότι: «Εάν ελάχιστος αριθµός υ ό ρώτων αριθµών µετρήται, υ ουδενός άλλου ρώτου αριθµού µετρηθήσεται αρέξ των εξ αρχής µετρούντων». Η µοναδικά ερατή διαδικασία αραγοντικής ανάλυσης ενός αριθµού δεν είναι αυτονόητη όµως και σε άλλα σύνολα. Ο Euler στην α όδειξή ου έδωσε σχετικά µε το τελευταίο θεώρηµα του Fermat για την ερί τωση ου το n = 3 χρησιµο οίησε την µοναδικότητα αραγοντο οίησης σε κά οιο σύνολο αριθµών, δίχως όµως να της δώσει την α αιτούµενη ροσοχή. Ε ίσης ο Gabriel Lame στην α όδειξη ου αρουσίασε το 1847 στην Ακαδηµία του Παρισιού άνω στο ίδιο θεώρηµα υ έθεσε ότι κά οια σύνολα µιγαδικών ήταν εφοδιασµένα µε την ιδιότητα αυτή, αλλά χωρίς δυστυχώς να ισχύει κάτι τέτοιο. Αυτό το µοιραίο λάθος ε ισήµανε τότε ο Joseph Liouville και η α όδειξή του α ορρίφθηκε. Υ άρχουν ιστορικοί ου α οδίδουν το συγκεκριµένο λάθος και στην ερίφηµη «α όδειξη» του θεωρήµατος αυτού α ό τον ίδιο τον Fermat. Αυτοί όµως ου συνέβαλαν σηµαντικά ρος την κατεύθυνση θεµελίωσης των συνόλων µοναδικής αραγοντο οίησης ήταν ο Ernst Kummer ( ) µια και εισήγαγε για ρώτη φορά την θεωρία των «κυρίων ιδεωδών». Ακολούθησαν οι Richard Dedeckind ( ) και Emanuel Lasker ( ) οι ο οίοι τα όρισαν µε τον σηµερινό α οδεικτικό τους τρό ο. Αργότερα η Emmy Noether ( ) ενο οίησε όλες αυτές τις έννοιες, θέτοντας τις βάσεις της αντιµεταθετικής Άλγεβρας. Πάντως χάριν της ληρότητας της αρουσίασης µας σχετικά µε την µοναδικότητα ανάλυσης σε γινόµενο αραγόντων, οφείλουµε να αναφέρουµε ένα αράδειγµα ακέραιας εριοχής η ο οία να µην α οτελεί εριοχή 29

27 µοναδικής αραγοντο οίησης. Το χαρακτηριστικότερο δείγµα µιας τέτοιας εριοχής είναι ο γνωστός ως δακτύλιος του Dedekind, δηλαδή το σύνολο: Z[ -5] = {α + β -5/α, β Z}. Ορίζουµε ως συνάρτηση την φ: Z[ -5] N* ό ου φ(α + β -5) = α 2 + 5β 2. Προφανώς ισχύει ότι φ(x y) = φ(x) φ(y) για κάθε x, y Z[ -5]. Ας υ οθέσουµε τώρα ότι το e Z[ -5] είναι αντιστρέψιµο, τότε α ό την σχέση e e = 1 έχουµε φ(e e ) = φ(e) φ(e ) = φ(1) = 1 και ε ειδή φ(e) φ(e ) N* τότε φ(e) = 1. Έστω e = u + v -5, µε u, v Z ο ότε ισχύει ότι u 2 + 5v 2 = 1. Οι µοναδικές λύσεις της ιοφαντικής είναι (u, v) = (±1, 0). Άρα τα µόνα αντιστρέψιµα στοιχεία του Z[ -5] είναι τα 1 και -1. Είναι ε ίσης φανερό ότι στον Z[ -5] ισχύει ότι: 6 = 2 3 = (1 + -5)(1- -5). Τα στοιχεία {2, 3, , } φυσικά δεν είναι αντιστρέψιµα και ούτε ισοδύναµα ανά δύο. Ό ως τώρα θα δείξουµε κάθε ένα α ό αυτά, είναι ανάγωγο. Για x, y Z[ -5] αν ισχύει 2 = x y τότε φ(2) = φ(x y) ή 4 = φ(x) φ(y). Αφού όµως φ(x), φ(y) N* τότε φ(x) = 1 ή 2 ή 4. Η ερί τωση φ(x) = 1 α ορρί τεται γιατί τότε x = ±1, ό ως ε ίσης και η ερί τωση φ(x) = 4 α ορρί τεται γιατί δίνει καταλήγει σε y = ±1. Άρα α οµένει µόνο το φ(x) = 2, αν τώρα x = u + v -5, µε u, v Z τότε ισχύει ότι u 2 + 5v 2 = 2. Η εξίσωση ου ροέκυψε όµως είναι αδύνατη, ο ότε το 2 είναι ανάγωγο. Με αρόµοιο τρό ο δείχνουµε ότι και τα υ όλοι α στοιχεία είναι ανάγωγα στο Z[ -5]. Σε αντίθεση όµως µε το ροηγούµενο σύνολο, στο Z[ -2] = {α + β -2/α, β Z} α οδεικνύεται ότι ισχύει η µοναδική ανάλυση. Μια διαφορετική ροσέγγιση των συνόλων αυτών, αλλά µε σκο ό την ιδιότητα της µοναδικής αραγοντο οίησης, θα γίνει και στο ε όµενο κεφάλαιο. 30

28 1.5 Προσδιορισµός των Πρώτων Gauss Έχοντας την εµ ειρία α ό την έλξη ου έχουν ροκαλέσει οι ρώτοι ραγµατικοί αριθµοί στις Μαθηµατικές κοινότητες όλων των ε οχών µ ορούµε να κατανοήσουµε την δυναµική ου αρουσιάζουν και οι ρώτοι του συνόλου Z[i]. Ήδη αναφερθήκαµε σε κά οιες αρχικές έννοιες ου τους αφορούν ό ως, ότι οι αντιστρέψιµοι δεν θεωρούνται ρώτοι και ότι για κάθε ζ Z[i] µε Ν(ζ) ραγµατικό ρώτο, τότε ο ζ είναι ρώτος Gauss. Ε ίσης έχουµε ε ισηµάνει ότι κά οιοι ραγµατικοί ρώτοι σταµατούν να είναι ρώτοι στο Z[i]. Ο ότε αρχικά είναι αυτονόητη η α ορία µας ου σχετίζεται µε το λήθος αυτών των αριθµών µέσα στο σύνολο. Θεώρηµα 1.7: Υ άρχουν ά ειροι ρώτοι ακέραιοι Gauss. Α όδειξη: Ας υ οθέσουµε ότι οι ρώτοι Gauss είναι ε ερασµένου λήθους, δηλαδή µ ορούµε να θεωρήσουµε τους: g1, g2,..., gn. Η ύ αρξη τουλάχιστον ενός α ό αυτούς, ου µας είναι α αραίτητη, καλύ τεται α ό τον 1 + i ο ο οίος είναι ρώτος Gauss, αφού Ν(1 + i) = 2, ο ότε αν ο 1 + i είχε αράγοντα τότε η στάθµη του θα έ ρε ε να διαιρεί τον ρώτο ακέραιο 2, ράγµα αδύνατο. Τότε ο αριθµός G = g1 g2... gn + 1 θα είναι ε ίσης ακέραιος Gauss, φυσικά διάφορος α ό κάθε έναν α ό τους gi µε i = 1, 2,..., n. Ε ίσης δεν θα έχει αράγοντα κανέναν α ό τους gi. Το τελευταίο ισχύει α ό την Πόρισµα 1.1 ε ειδή G = gi k + 1, ό ου k είναι το γινόµενο των αρχικών ρώτων και Ν(gi) > N(1) = 1. Συνε ώς θα είναι και αυτός ρώτος Gauss. Η α όδειξη ου αρουσιάσαµε στο θεώρηµα 1.7 είναι αντίστοιχη της α όδειξης του Ευκλείδη στην ρόταση ΙΧ. 20, η ο οία αναφέρει ότι: «Οι ρώτοι αριθµοί λείους εισί του ροτεθέντος λήθους ρώτων αριθµών». Μια α όδειξη ρο είκοσι δύο και λέον αιώνων ου α οτελεί υ όδειγµα κοµψότητας και αρτιότητας. Ένα ακόµη σηµαντικό θεώρηµα ου σχετίζεται µε τους ρώτους είναι και η ιδιότητα των ρώτων διαιρετών του Gauss (Gaussian prime divisor property). 31

29 Θεώρηµα 1.8: Αν ένας ρώτος Gauss διαιρεί ένα γινόµενο ακεραίων αριθµών Gauss τότε θα διαιρεί και έναν τουλάχιστον α ό τους αράγοντες του γινοµένου. Α όδειξη: Υ οθέτουµε ότι α, β, g Z[i] µε g να είναι ρώτος, ώστε: g/αβ αβ = κg, κ Z[i] και g δεν διαιρεί τον α. Υ άρχουν τότε λ, µ Z[i] ώστε: 1 = λα + µg. Πολλα λασιάζοντας την ισότητα µε τον β έχουµε: β = λαβ + µgβ = λκg + µgβ = g(λκ + µβ). Όµως ο αριθµός λκ + µβ Z[i], ε οµένως g/β. Με ε αγωγή µ ορούµε να δείξουµε ότι ισχύει και για ερισσότερους των δύο αραγόντων. Τώρα είµαστε στην θέση να ταξινοµήσουµε τους ρώτους Gauss, µια κατηγοριο οίηση η ο οία κάθε άλλο αρά εύκολη εµφανίζεται. Φυσικά ένα µέρος του ροβλήµατος µας θα είναι να ελέγξουµε και οιοι ραγµατικοί ρώτοι είναι ε ίσης ρώτοι Gauss. Αρχικά όµως θα ρέ ει να α οδείξουµε µια σειρά ροτάσεων της θεωρίας αριθµών, ου θα µας βοηθήσουν στην α όδειξη του βασικού µας θεωρήµατος ταξινόµησης τους. Λήµµα 1.1: Αν δύο ο οιοιδή οτε ραγµατικοί ακέραιοι του συνόλου Α = {α1, α2,..., αm} διαιρούµενοι µε τον ακέραιο m δίνουν διαφορετικό υ όλοι ο, τότε το ίδιο θα συµβαίνει και για κάθε ζευγάρι ακέραιων του συνόλου Β = {αα1, αα2,..., ααm}, µε την ροϋ όθεση ότι µ.κ.δ.(α, m) = 1. Α όδειξη: Οι διαιρέσεις δύο ακεραίων αi, αj Α θα δίνουν ροφανώς κά οια διαφορετικά υ όλοι α υ1, υ2 {0, 1, 2,..., m -1}. Αν θεωρήσουµε ότι οι διαιρέσεις των ααi, ααj Β δια m δίνουν το ίδιο υ όλοι ο, τότε ισχύει m/(ααi - ααj) m/α(αi - αj). Ε ειδή όµως µ.κ.δ.(α, m) = 1, τότε m/(αi - αj), δηλαδή υ1 = υ2, άτο ο. Θεώρηµα 1.9: (Wilson). Αν ο p είναι ρώτος τότε p/[(p -1)! + 1]. Α όδειξη: Στην ερί τωση ου p = 2 ή p = 3 το συµ έρασµα είναι ροφανές, ε οµένως θα α οδείξουµε για p > 3. Θεωρούµε το σύνολο Α = {1, 2,..., p -1} και έναν ακέραιο α Α, ο ότε µ.κ.δ.(α, p) = 1. Α ό Λήµµα

30 για κάθε β, γ Α µε β γ οι αβ, αγ διαιρούµενοι µε τον p θα δίνουν διαφορετικό υ όλοι ο µέσα στο Α. Συνε ώς η εξίσωση p/(αx 1) δέχεται µοναδική λύση ως ρος x στο σύνολο Α. Για την ερί τωση ου x = α θα έχουµε ότι: p/(α 2 1) p/(α 1)(α + 1) p/(α - 1) είτε p/(α + 1). Αν ο p διαιρούσε και τα δύο τότε θα διαιρούσε και την διαφορά τους δηλαδή p/2, αδύνατο. Ε ειδή α Α η αρα άνω σχέση δίνει α = 1 είτε α = p 1. Συµ εραίνουµε λοι όν ότι τα υ όλοι α στοιχεία {2, 3,..., p -2} µ ορούν να χωριστούν σε ζεύγη ου το γινόµενο των µελών κάθε ζεύγους διαιρούµενο µε τον p να δίνει υ όλοι ο 1. Ο ότε και το γινόµενο τους διαιρούµενο µε τον p θα δίνει υ όλοι ο 1. Άρα υ άρχει κ Z ώστε: ( p - 2) 1 = κp (p 1)! p + 1 = κp p/[(p 1)! + 1] Λήµµα 1.2: Αν για τους ρώτους αριθµούς p Z και g Z[i] ισχύει ότι g/p, τότε Ν(g) = p είτε Ν(g) = p 2. Α όδειξη: Αφού g/p θα ισχύει ότι g = p f, µε f Z[i]. Βάση της ολλα λασιαστικής ιδιότητας της στάθµης έχουµε: Ν(p) = Ν(g)Ν(f) p 2 = Ν(g)Ν(f). Αλλά ε ειδή ο p είναι ραγµατικός ρώτος α ό την µοναδικότητα της αραγοντο οίησης στο Z θα έχουµε: Ν(g) = p είτε Ν(g) = p 2. Θεώρηµα 1.10: (δύο τετραγώνων του Fermat). Κάθε φυσικός ρώτος της µορφής p = 4n + 1, µ ορεί να γραφεί ως άθροισµα δύο τετραγώνων φυσικών αριθµών µε µοναδικό τρό ο. Α όδειξη: Χρησιµο οιώντας το θεώρηµα 1.9 έχουµε ότι: p/[(4n)! + 1] p/[(2n)! (2n + 1)... (4n 1) 4n + 1]. Ε ειδή όµως τα ζεύγη των αριθµών (m, m p) δίνουν το ίδιο υ όλοι ο αν διαιρεθούν µε τον p, τότε µ ορούµε την αρα άνω σχέση να την γράψουµε: p/[(2n)! (-2n)... (-2) (-1) + 1] p/{[(2n)!] 2 (-1) 2n + 1} p/{[(2n)!] 2 + 1} p/(k 2 + 1) µε k = (2n)!. 33

31 Όµως ο αριθµός k = (k + i)(k i), χωρίς ο p να διαιρεί κανέναν α ό τους δύο αράγοντες αφού ( k ± i ) Z[i]. Άρα ο p δεν είναι ρώτος Gauss. p p Θεωρούµε ότι ο p έχει ως γνήσιο διαιρέτη τον ρώτο Gauss g = α + βi, α ό το Λήµµα 1.2 θα είναι Ν(g) = p είτε N(g) = p 2 και ε ειδή N(g) είναι ραγµατικός ρώτος τότε Ν(g) = α 2 + β 2 = p. Αντίστροφα αν p = α 2 + β 2, µε α, β φυσικοί ακέραιοι, βάση της µοναδικής αραγοντο οίησης του στο Z[i], αναλύεται ως p = (α + βi)(α βi), µε κάθε αράγοντα του να είναι ρώτος Gauss αφού η στάθµη τους είναι ρώτος αριθµός. Συνε ώς οι φυσικοί ακέραιοι α, β θα είναι οι µοναδικοί ου το άθροισµα των τετραγώνων τους να ισούται µε τον p. Η ρώτη α όδειξη, του θεωρήµατος ου ροηγήθηκε και θεωρείτε α ό τα ωραιότερα της Αριθµητικής, δόθηκε α ό τον Fermat µε µια ιδιοφυή όσο και ε ί ονη µέθοδο ου ονοµάζεται «ά ειρη κάθοδος». Ακολούθησε ο Euler το 1749 µετά α ό αγώνα ε τά χρόνων το α έδειξε µε αρκετά ερί λοκο τρό ο. Αργότερα το α έδειξαν ο Lagrange, ο Gauss και ο Dedekind. Το σηµαντικό αυτό θεώρηµα καταδεικνύει οιοι ραγµατικοί ρώτοι γράφονται µοναδικά ως άθροισµα δύο τετραγώνων. Εκτός α ό αυτούς, ως γνωστών, ρώτοι είναι ο 2 και όσοι είναι της µορφής 4n + 3. Άρα µ ορούµε τώρα να αρουσιάσουµε το κεντρικό θεώρηµα κατάταξης των ρώτων Gauss. Θεώρηµα 1.11: (ταξινόµηση των ρώτων Gauss). Οι ρώτοι ακέραιοι του Gauss χωρίζονται στις εξής κλάσεις: Οι φυσικοί ρώτοι της µορφής 4n + 3, και οι ισοδύναµοί τους στο Z[i]. Ο ακέραιος 1 + i και οι ισοδύναµοί του 1 i, -1 + i, -1 i. Οι ακέραιοι και οι ισοδύναµοί τους α + βi, α βi, α, β Z αν ο α 2 + β 2 είναι φυσικός ρώτος της µορφής 4n + 1. Α όδειξη: Αρχικά ρέ ει να τονίσουµε το ροφανές ότι δεν υ άρχουν άλλοι ραγµατικοί ρώτοι, εκτός των κατηγοριών ου έχουµε να εξετάσουµε. Ε ίσης θα δείξουµε ότι κάθε ρώτος Gauss g διαιρεί άντα έναν µοναδικό ραγµατικό ρώτο. Αυτό ισχύει γιατί g g = Ν(g) g/n(g), µε Ν(g) 34

32 ραγµατικό ρώτο. Αν τώρα g/p και g/q, ό ου p, q ραγµατικοί ρώτοι και ε ειδή υ άρχουν κ, λ Z ώστε: κp + λq = 1 το g/1, αδύνατο. Ε οµένως όλοι οι ρώτοι Gauss καλύ τονται α ό τις ροαναφερθείσες τάξεις. Αν θεωρήσουµε ότι ένας ρώτος Gauss g = x = yi διαιρεί τον ραγµατικό ρώτο p = 4n + 3, τότε α ό Λήµµα 1.2 έχουµε ότι Ν(g) = p ή Ν(g) = p 2. Ας δεχθούµε ότι Ν(g) = p x 2 + y 2 = 4n + 3, ο ότε ένας α ό τους x, y θα είναι εριττός και ένας άρτιος, έστω x = 2α και y = 2β + 1, α, β N, τότε: 4n + 3 = 4α 2 + (2β + 1) 2 = 4(α 2 + β 2 + β) + 1 = 4m + 1, άτο ο. Ο ότε Ν(g) = p 2 = Ν(p) και ε ειδή g/p τότε p = g f, f Z[i]. Ε οµένως και Ν(p) = N(g)Ν(f) Ν(f) = 1, δηλαδή ο f είναι µοναδιαίος ανάγωγος ράγµα ου σηµαίνει ότι ο g = p η ο g ισοδύναµος του p. Ο µόνος ραγµατικός ρώτος ου είναι άρτιος είναι ο 2. Αλλά ισχύει ότι: 2 = (1 + i)(1 i), µε Ν(1 + i) = N(1 i) = 2. Ο ότε αφού η στάθµη τους είναι ρώτος ακέραιος, τότε αυτοί και οι ισοδύναµοί τους -1 + i και -1 i θα είναι ρώτοι Gauss. Α ό το θεώρηµα 1.10 έχουµε συµ εράνει ότι οι ραγµατικοί ακέραιοι της µορφής 4n + 1 δεν είναι ρώτοι Gauss, αφού µ ορούν να γραφούν µε τον τρό ο p = α 2 + β 2. Όµως οι αράγοντες τους α + βi και α βi, είναι ρώτοι Gauss. Προφανώς το ίδιο θα συµβαίνει και για τους ισοδύναµους τους αφού είναι ακέραιοι Gauss της ίδιας κατηγορίας. Για να ολοκληρώσουµε τα συµ εράσµατα ου συνάγονται α ό το θεώρηµα, ρέ ει να σηµειώσουµε ότι αν ο ρώτος Gauss α + βi εριέχεται σε ο οιαδή οτε α ό τις ροηγούµενες κλάσεις, τότε ο συζυγής του α βi θα είναι και αυτός άντα ρώτος. Ε οµένως και οι ισοδύναµοι αράγοντες του συζυγή θα είναι ρώτοι Gauss, δηλαδή και ο β + αi αφού (α- βi) i = β + αi. Στο τέλος της εργασίας σε ειδικούς ίνακες γίνεται αρουσίαση όλων των ρώτων Gauss µε στάθµη µικρότερη ή ίση του Ό ως ε ίσης και η γραφική αράστασή τους στο µιγαδικό ε ί εδο. Ακόµη υ άρχει ίνακας ου εριέχει όλους τους ακέραιους Gauss µε στάθµη µικρότερη ίση του 200 και την µοναδική τους ανάλυση σε γινόµενο ρώτων αραγόντων. 35

33 1.6 Σχετικά Πρώτοι Ακέραιοι Gauss. Ορισµός 1.9: ύο ακέραιοι Gauss ου έχουν ως µ.κ.δ. αντιστρέψιµο, ονοµάζονται σχετικά ρώτοι. Στην ερί τωση ου δύο ακέραιοι Gauss έχουν στάθµες σχετικά ρώτους ραγµατικούς ακέραιους, τότε είναι οι ίδιοι σχετικά ρώτοι στο Z[i]. Αυτό είναι φανερό γιατί αν είχαν έναν κοινό διαιρέτη µη αντιστρέψιµο, τότε η στάθµη αυτού θα έ ρε ε να διαιρεί τις στάθµες των δύο αρχικών ακεραίων Gauss. Πράγµα άτο ο, αφού ό ως εί αµε αυτές οι δύο είναι σχετικά ρώτοι ραγµατικοί ακέραιοι. Το αντίστροφο όµως δεν ισχύει. Για αράδειγµα ας ε ιλέξουµε τους αριθµούς 1 + 2i, 1 + 3i οι ο οίοι είναι σχετικά ρώτοι, όµως οι στάθµες τους ου είναι 5, 10 αντίστοιχα δεν είναι σχετικά ρώτοι ραγµατικοί ακέραιοι. Θεώρηµα 1.12: ύο ακέραιοι Gauss α, β είναι σχετικά ρώτοι αν και µόνο αν ισχύει ακ + βλ = 1, για κ, λ Z[i]. Α όδειξη: Αν οι α, β είναι σχετικά ρώτοι τότε α ό την ε έκταση του θεωρήµατος του Bezout στους ακέραιους Gauss υ άρχουν οι κ, λ Z[i] ώστε ακ + βλ = 1. Αντίστροφα αν ισχύει ακ + λβ = 1 τότε κάθε κοινός διαιρέτης των α, β θα διαιρεί το 1, οι διαιρέτες του 1 όµως είναι µόνο οι αντιστρέψιµοι. Ό οτε µόνο αυτοί θα διαιρούν και τα α, β. ηλαδή οι α, β είναι σχετικά ρώτοι. Πόρισµα 1.3. Αν α, β, γ είναι ακέραιοι Gauss µε α/βγ και α, β είναι σχετικά ρώτοι τότε α/γ. Α όδειξη: Αφού α/βγ τότε υ άρχει x Z[i] ώστε βγ =αx. Ε ίσης α ό θεώρηµα 1.12 ισχύει ότι ακ + βλ = 1, για κ, λ Z[i]. Πολλα λασιάζοντας την τελευταία σχέση µε γ είναι: γ = γακ + γβλ = αγκ + αxλ = α(γκ + xλ). Ε ειδή γκ + xλ Z[i] τότε α/γ. Πόρισµα 1.4. Αν α, β, γ είναι ακέραιοι Gauss µε α/γ, β/γ και α, β είναι σχετικά ρώτοι τότε αβ/γ. 36

34 Α όδειξη: Υ άρχουν x, y Z[i] ώστε γ =αx και γ = βy. Ε ίσης α ό θεώρηµα 1.12 ισχύει ότι ακ + βλ = 1, για κ, λ Z[i]. Πολλα λασιάζοντας την τελευταία σχέση µε γ είναι: γ = γακ + γβλ = βyακ + αxβλ = αβ(yκ + xλ). Αφού yκ + xλ Z[i] τότε αβ/γ. Πόρισµα 1.5. Αν α, β, γ είναι ακέραιοι Gauss τότε οι αβ και γ είναι σχετικά ρώτοι αν και µόνο αν ο καθένας α ό τους α, β είναι σχετικά ρώτος µε τον γ. Α όδειξη: Υ άρχουν λοι όν κ, λ Z[i] ώστε αβκ + γλ = 1. Η σχέση ισοδύναµα γράφεται α(βκ) + γλ = 1 και β(ακ) + γλ = 1. Αφού βκ, ακ Z[i], α ό θεώρηµα 1.12 καθένα α ό τα α, β είναι σχετικά ρώτος µε τον γ. Αν άρουµε τώρα την ερί τωση ου έχουµε δύο σχετικά ρώτους ακεραίους Gauss και το γινόµενο τους είναι τέλειο τετράγωνο, µ ορούµε να συµ εράνουµε ότι ο καθένας α ό αυτούς είναι τέλειο τετράγωνο; Βέβαια δεν ρέ ει να ξεχνάµε ότι στο σύνολο Z κάτι τέτοιο δεν ισχύει άντα, ό ως για αράδειγµα το 36 = (-4)(-9), ου φυσικά οι -4 και -9 δεν είναι τέλεια τετράγωνα. Στο Z[i] υ άρχουν αντιστρέψιµοι ου είναι τέλεια τετράγωνα ό ως οι 1 = 1 2 = (-1) 2 και -1 = i 2 = (-i) 2, οι ο οίοι ροφανώς µ ορούν να εκφραστούν µέσα σε κάθε τετραγωνικό αράγοντα, αλλά υ άρχουν ε ίσης και οι i, -i ου δεν γράφονται ως τετράγωνα. Ο ότε οι σχετικά ρώτοι ακέραιοι Gauss των ο οίων το γινόµενο είναι τέλειο τετράγωνο ο καθένας θα είναι τέλειο τετράγωνο ή θα είναι ένα γινόµενο τέλειων τετραγώνων ε ί i. Κάτι αντίστοιχο όµως δεν µ ορούµε να ούµε ότι συµβαίνει και στην ερί τωση ου το γινόµενό τους είναι κύβος. Οι αντιστρέψιµοι είναι όλοι κύβοι αφού ισχύουν: 1 = 1 3,-1 = (-1) 3, i = (-i) 3,-i = i 3. Ο ότε αυτοί µ ορούν να ενσωµατωθούν µέσα σε έναν κύβο. Συνε ώς αν το γινόµενο δύο σχετικά ρώτων ακέραιων Gauss είναι ένας κύβος τότε κάθε ένας α ό αυτούς θα είναι κύβος. 37

35 Όσον αφορά το λήθος των σχετικά ρώτων ακεραίων Gauss, έχει υ ολογισθεί ότι η ιθανότητα στην τυχαία ε ιλογή δύο στοιχείων του συνόλου α, β να είναι µεταξύ τους ρώτοι είναι: 6 Ρ = 2 G = 0,6637 Στον τύ ο µε G συµβολίζεται η σταθερά Catalan. Έχει άρει το όνοµα της α ό τον Μαθηµατικό Eugene Charles Catalan ( ) και συνήθως εµφανίζεται σε εκτιµήσεις συναρτήσεων συνδυαστικής, ή σε ορισµένα ολοκληρώµατα. Η σταθερά αυτή είναι ίση µε: G = β(2) = n (-1) n=0(2n+1) 2 = 0,9159, ό ου β(2) είναι η τιµή της βήτα συνάρτησης του Dirichlet β(s) = n (-1) s n=0(2n+1). 1.7 Ισοϋ όλοι οι στο Z[i] Ας ε ανέλθουµε τώρα στον ολλα λασιασµό µεταξύ δύο ακεραίων Gauss, αλλά εστιάζοντας τον α ό µια διαφορετική ο τική γωνία. Έναν εναλλακτικό τρό ο αρουσίασης του, ο ο οίος θα βοηθήσει αρχικά ώστε να έχουµε την δυνατότητα και µιας α εικόνισης του στο ε ί εδο. Για τα στοιχεία α, β, γ, δ Z ισχύει ότι: (α + βi)(γ + δi) = (α + βi)γ + (α + βi)δi = γ(α + βi) + δ(-β + αi). Παρατηρούµε λοι όν ότι το γινόµενο των δύο αρα άνω µιγαδικών γράφεται ως ακέραιος γραµµικός συνδυασµός των α + βi και -β + αi. 38

36 Η γραφική α εικόνιση αυτών των δύο αριθµών στο R 2 α εικονίζεται στο σχήµα 1.1 µε την βοήθεια των διανυσµάτων (α, β) και (-β, α). Ο ολλα λασιασµός τους λοι όν ως ακέραιος γραµµικός συνδυασµός των διανυσµάτων του σχήµατος 1.1, διαµορφώνει στο ε ί εδο ένα διχτυωτό λέγµα τετραγώνων, ό ως στο σχήµα 1.2. Κάθε κορυφή των τετραγώνων αυτών αντιστοιχεί σε ένα ολλα λάσιο του α + βi. Αν ξεκινήσουµε α ό µια συγκεκριµένη κορυφή και κινηθούµε ρος τις δι λανές της, ουσιαστικά ροσθέτουµε στον αριθµό ου αντι ροσω εύει έναν α ό τους ακεραίους α + βi, -(α + βi), i(α + βi), -i(α + βi). Ε ιλέγοντας τώρα δύο ακέραιους Gauss ου α εικονίζονται σε δύο σηµεία Α και Β στο εσωτερικό διαφορετικών τετραγώνων, ώστε οι θέσεις τους όµως να είναι σχετικά ίδιες εντός κάθε τετράγωνου στο ο οίο ανήκουν, θα µ ορούσε να υ άρχει κά οια σχέση ου να τους συνδέει; Ό ως έχουµε ήδη δει για τις κορυφές των τετραγώνων, έτσι και για τα σηµεία αυτά, αν ανήκουν σε δι λανά τετράγωνα ερνάµε α ό το ένα στο άλλο ροσθέτοντας στους ακέραιους στους ο οίους αντιστοιχούν έναν α ό τους ακόλουθους αριθµούς α + βi, -(α + βi), i(α + βi), -i(α + βi). 39

37 Ε οµένως κινούµενοι τώρα α ό το σηµείο Α ρος το Β, µέσω των σηµείων ου βρίσκονται σε αντίστοιχες θέσεις αλλά σε δι λανά τετράγωνα, ό ως φαίνεται στο σχήµα 1.3, τότε ουσιαστικά έχουµε µια µεταφορά του αρχικού ακεραίου µε την ροσθήκη άλλου ακέραιου Gauss ολλα λάσιου του α + βi. Ε ειδή όµως ο αρχικός ακέραιος δεν είναι ολλα λάσιος του α + βi, α ό τον αλγόριθµο της διαίρεσης γνωρίζουµε ότι αν διαιρεθεί µε αυτόν θα δίνει κά οιο υ όλοι ο. Ακριβώς το ίδιο υ όλοι ο θα άρουµε αν διαιρέσουµε και τον δεύτερο ακέραιο µε τον α + βi, αφού ουσιαστικά είναι το άθροισµα του ρώτου µε ένα ακέραιο ολλα λάσιο του α + βi. ηλαδή οι δύο αυτοί ακέραιοι Gauss συνδέονται µε µια σχέση ισοϋ όλοι ου ως ρος τον α + βi. Ορισµός 1.10: ύο ακέραιοι Gauss α, β ονοµάζονται ισοϋ όλοι οι ως ρος έναν τρίτο γ αν γ/(α β) και τους συµβολίζουµε α β(modγ). Η σχέση ισοϋ όλοι ων είναι µια σχέση ισοδυναµίας, αφού για κάθε α, β, γ, υ Z[i] ισχύουν οι τρεις γνωστές ροϋ οθέσεις: α α(modυ), ανακλαστικότητα. α β(modυ) β α(modυ), συµµετρικότητα. α β(modυ) και β γ(modυ) α γ(modυ), µεταβατικότητα. 40

Κεφάλαιο 2ο: ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ

Κεφάλαιο 2ο: ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ Κεφάλαιο ο: ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ Ερωτήσεις του τύου «Σωστό - Λάθος». * Αν = α + βi, α, β R και = 0, τότε α = 0 και β = 0. Σ Λ. * Αν = α + βi και αβ 0, τότε = α β i. Σ Λ. * Αν = κ + λi κ, λ R, τότε Re () =

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ «ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ, ΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ «ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ, ΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ «ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ, ΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ» ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΑΚΑ ΗΜΑΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2015-2016 Α.Π.: 817 Χίος, 22.04.2015 Το Τµήµα ιοίκησης

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΩΡΓΟΣ Α. ΚΑΡΕΚΛΙΔΗΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΘΕΩΡΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΓΙΩΡΓΟΣ Α. ΚΑΡΕΚΛΙΔΗΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΘΕΩΡΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΩΡΓΟΣ Α. ΚΑΡΕΚΛΙΔΗΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΘΕΩΡΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α. ΚΑΡΕΚΛΙΔΗΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΘΕΩΡΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ τη ΘΕΩΡΙΑ με τις απαραίτητες διευκρινήσεις ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Από τη θεωρία στην πράξη: Η Εμπειρία της Ένταξης της Οπτικής του Φύλου στα Αναλυτικά Προγράμματα της Πρωτοβάθμιας

Από τη θεωρία στην πράξη: Η Εμπειρία της Ένταξης της Οπτικής του Φύλου στα Αναλυτικά Προγράμματα της Πρωτοβάθμιας Από τη θεωρία στην πράξη: Η Εμπειρία της Ένταξης της Οπτικής του Φύλου στα Αναλυτικά Προγράμματα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Κυπριακής Εκπαίδευσης ΜΑΡΙΑ ΓΚΑΣΟΥΚΑ ΕΠΙΚΟΥΡΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΝΤΑΞΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ του ήµου Λαµιέων

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΝΤΑΞΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ του ήµου Λαµιέων ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΝΤΑΞΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ του ήµου Λαµιέων Άρθρο 1 (Άρθρο 7, αρ. 1 Ν. 3852/2010) ιοίκηση ήµου Ο δήµος διοικείται α ό το δηµοτικό συµβούλιο, την οικονοµική ε ιτρο ή, την ε ιτρο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΣΥΓΚΛΙΣΗΣ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ, ΤΩΝ ΜΕΣΩΝ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ 1

Η ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΣΥΓΚΛΙΣΗΣ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ, ΤΩΝ ΜΕΣΩΝ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ 1 Η ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΣΥΓΚΛΙΣΗΣ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ, ΤΩΝ ΜΕΣΩΝ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ 1 Κύριε Πρόεδρε, κυρίες, κύριοι, Θα ήθελα να σας µιλήσω για τέσσερα ράγµατα ου θεωρώ

Διαβάστε περισσότερα

4.2 4.3 ΕΥΚΛΕΙ ΕΙΑ ΙΑΙΡΕΣΗ ΙΑΙΡΕΤΟΤΗΤΑ

4.2 4.3 ΕΥΚΛΕΙ ΕΙΑ ΙΑΙΡΕΣΗ ΙΑΙΡΕΤΟΤΗΤΑ 1 4.2 4.3 ΕΥΚΛΕΙ ΕΙΑ ΙΑΙΡΕΣΗ ΙΑΙΡΕΤΟΤΗΤΑ ΘΕΩΡΙΑ 1. Θεώρηµα Αν α, β ακέραιοι µε β 0, τότε υπάρχουν µοναδικοί ακέραιοι κ και υ, έτσι ώστε α = κβ + υ µε 0 υ < β. 2. Τέλεια διαίρεση Αν το υπόλοιπο υ της Ευκλείδειας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΟΥ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ I

ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΟΥ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ I ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΟΥ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ I Τέσσερα σηµαντικά στοιχεία: Το εισόδηµα του καταναλωτή Οι τιµές των αγαθών Οι ροτιµήσεις των καταναλωτών Η υ όθεση ότι ο καταναλωτής λαµβάνει α οφάσεις ου µεγιστο οιούν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΓΕΒΡΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. 118 ερωτήσεις θεωρίας με απάντηση 324 416 ασκήσεις για λύση. 20 συνδυαστικά θέματα εξετάσεων

ΑΛΓΕΒΡΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. 118 ερωτήσεις θεωρίας με απάντηση 324 416 ασκήσεις για λύση. 20 συνδυαστικά θέματα εξετάσεων ΑΛΓΕΒΡΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 118 ερωτήσεις θεωρίας με απάντηση 34 416 ασκήσεις για λύση ερωτήσεις κατανόησης λυμένα παραδείγματα 0 συνδυαστικά θέματα εξετάσεων Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α Εισαγωγική ενότητα Το λεξιλόγιο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΙΑΚΗΡΥΞΗΣ ΜΕ ΑΡ. 2/2015 (και αρ. ρωτ. 614/27-02-2015)

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΙΑΚΗΡΥΞΗΣ ΜΕ ΑΡ. 2/2015 (και αρ. ρωτ. 614/27-02-2015) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Ταχ. /νση: Ξανθουδίδου & Χατζηδάκη Ταχ. Κώδικας:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ για την ρόσληψη ροσω ικού µε σύµβαση εργασίας ιδιωτικού δικαίου ΟΡΙΣΜΕΝΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΙΜΗΝΗΣ ΙΑΡΚΕΙΑΣ Ο ΗΜΑΡΧΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ για την ρόσληψη ροσω ικού µε σύµβαση εργασίας ιδιωτικού δικαίου ΟΡΙΣΜΕΝΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΙΜΗΝΗΣ ΙΑΡΚΕΙΑΣ Ο ΗΜΑΡΧΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Θεσσαλονίκη 14/6/2012 ΗΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Βασ. Γεωργίου 1Α - 546 40 Αρ. Πρωτ: 51987 ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ Ι ΙΩΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ για την ρόσληψη ροσω ικού µε σύµβαση

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά. Γ'Γυμνασίου. Μαρίνος Παπαδόπουλος

Μαθηματικά. Γ'Γυμνασίου. Μαρίνος Παπαδόπουλος Μαθηματικά Γ'Γυμνασίου Μαρίνος Παπαδόπουλος ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Σας καλωσορίζω στον όµορφο κόσµο των Μαθηµατικών της Γ Γυµνασίου. Τα µαθηµατικά της συγκεκριµένης τάξης αποτελούν ίσως το αποκορύφωµα των

Διαβάστε περισσότερα

1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν γράφοντας την ένδειξη Σωστό ή Λάθος και να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.

1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν γράφοντας την ένδειξη Σωστό ή Λάθος και να δικαιολογήσετε την απάντησή σας. Κεφάλαιο Πραγματικοί αριθμοί. Οι πράξεις και οι ιδιότητές τους Κατανόηση εννοιών - Θεωρία. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν γράφοντας την ένδειξη Σωστό ή Λάθος και να δικαιολογήσετε την απάντησή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ

ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ 80 ΝΙΚΑΙΑ ΝΕΑΠΟΛΗ ΤΗΛΕΦΩΝΟ 0965897 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ ΒΡΟΥΤΣΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΜΠΟΥΡΝΟΥΤΣΟΥ ΚΩΝ/ΝΑ ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ Η έννοια του μιγαδικού

Διαβάστε περισσότερα

Το Τµήµα ΗΜΜΥ του Πολυτεχνείου Κρήτης

Το Τµήµα ΗΜΜΥ του Πολυτεχνείου Κρήτης Το Τµήµα ΗΜΜΥ του Πολυτεχνείου Κρήτης Ενηµέρωση Υ οψηφίων Φοιτητών ευτέρα Τµήµα Ηλεκτρονικών Μηχανικών και Μηχανικών Υ ολογιστών www.ece.tuc.gr Περίγραµµα Τι; Που; Ποιος; Πως; Γιατί; ΗΜΜΥ Υ οδοµές Προσω

Διαβάστε περισσότερα

EVITA ΙΑΤΗΡΗΣΗ ΕΠΑΦΩΝ / ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ. Σαντορίνη 28/04/2011 Βασίλειος Πα ανικολάου

EVITA ΙΑΤΗΡΗΣΗ ΕΠΑΦΩΝ / ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ. Σαντορίνη 28/04/2011 Βασίλειος Πα ανικολάου EVITA ΙΑΤΗΡΗΣΗ ΕΠΑΦΩΝ / ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ Σαντορίνη 28/04/2011 Βασίλειος Πα ανικολάου ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΒΕΛΤΙΣΤΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΟΥ ΜΕΤΑΤΡΕΠΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΣΕ ΕΠΑΦΕΣ Κάθε 100 ε ισκέψεις θα ρέ ει να καταχωρείτε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΑΤΤΙΚΗΣ Αγ. Στέφανος 1-12-2014 ΗΜΟΣ ΙΟΝΥΣΟΥ Αριθ. Πρωτ.: 38090 ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΟΙΚ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΑΤΤΙΚΗΣ Αγ. Στέφανος 1-12-2014 ΗΜΟΣ ΙΟΝΥΣΟΥ Αριθ. Πρωτ.: 38090 ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΟΙΚ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΑΤΤΙΚΗΣ Αγ. Στέφανος 1-12-2014 ΗΜΟΣ ΙΟΝΥΣΟΥ Αριθ. Πρωτ.: 38090 ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΟΙΚ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΡΟΣ Την Οικονοµική Ε ιτρο ή ήµου ιονύσου ΘΕΜΑ: «Σύνταξη Ολοκληρωµένου Πλαισίου ράσης (Ο.Π..)

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Αγαπητοί συνάδελφοι, Φίλοι µαθητές και µαθήτριες Η καινούργια µας σειρά βιβλίων µε τον τίτλο ΒΙΒΛΙΟµαθήµατα δηµιουργήθηκε από µια ιδέα µας για το περιοδικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΣΥΝΟΨΗ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ Θέμα: ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΟΡΘΗΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΝΟΜΟΥ: ΠΡΟΣΩΠΑ ΠΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥΝΤΑΙ ΝΑ ΕΚΤΕΛΟΥΝ ΚΑΤΑ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟ ΞΗΡΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΘΗΚΗ- ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ ΣΤΟ ΣΧΕ ΙΟ ΝΟΜΟΥ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ «Α

ΠΡΟΣΘΗΚΗ- ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ ΣΤΟ ΣΧΕ ΙΟ ΝΟΜΟΥ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ «Α ΠΡΟΣΘΗΚΗ- ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ ΣΤΟ ΣΧΕ ΙΟ ΝΟΜΟΥ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ «Α λούστευση διαδικασιών λειτουργίας τουριστικών ε ιχειρήσεων και τουριστικών υ οδοµών, ειδικές µορφές τουρισµού και άλλες διατάξεις» Α. ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Να διατηρηθεί µέχρι Βαθµός ασφαλείας ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Μαρούσι, 8-9 -11 Αριθ. Πρωτ. :11837 /Γ Βαθµός Προτερ.: ΕΝΙΑΙΟΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

2 o Καλοκαιρινό σχολείο Μαθηµατικών Νάουσα 2008

2 o Καλοκαιρινό σχολείο Μαθηµατικών Νάουσα 2008 2 o Καλοκαιρινό σχολείο Μαθηµατικών Νάουσα 2008 Μικρό Θεώρηµα του Fermat, η συνάρτηση του Euler και Μαθηµατικοί ιαγωνισµοί Αλέξανδρος Γ. Συγκελάκης ags@math.uoc.gr Αύγουστος 2008 Αλεξανδρος Γ. Συγκελακης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Η διαίρεση καλείται Ευκλείδεια και είναι τέλεια όταν το υπόλοιπο είναι μηδέν.

ΘΕΩΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Η διαίρεση καλείται Ευκλείδεια και είναι τέλεια όταν το υπόλοιπο είναι μηδέν. ΑΛΓΕΒΡΑ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΘΕΩΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1. Τι είναι αριθμητική παράσταση; Με ποια σειρά εκτελούμε τις πράξεις σε μια αριθμητική παράσταση ώστε να βρούμε την τιμή της; Αριθμητική παράσταση λέγεται κάθε

Διαβάστε περισσότερα

4.6 Η ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΔΙΟΦΑΝΤΙΚΗ ΕΞΙΣΩΣΗ

4.6 Η ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΔΙΟΦΑΝΤΙΚΗ ΕΞΙΣΩΣΗ 174 46 Η ΓΡΑΜΜΙΚΗ ΔΙΟΦΑΝΤΙΚΗ ΕΞΙΣΩΣΗ Εισαγωγή Ένα από τα αρχαιότερα προβλήματα της Θεωρίας Αριθμών είναι η αναζήτηση των ακέραιων αριθμών που ικανοποιούν κάποιες δεδομένες σχέσεις Με σύγχρονη ορολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ Μ.Ν. Ντυκέν, Πανε ιστήµιο Θεσσαλίας Τ.Μ.Χ.Π.Π.Α. ΙΑΛΕΞΗ 05 ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Βόλος, 04-05 . Μέτρα ιασ οράς - Μεταβλητότητας . Εύρος e Max -M Ε ηρεάζεται α ό τον λήθος των αρατηρήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΣΥΜΠΡΑΞΗ: «ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ»

ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΣΥΜΠΡΑΞΗ: «ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ» ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΣΥΜΠΡΑΞΗ: «ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ» Ανθέων 5, 72300,- Σητεία Κρήτης. Τηλ: 28430-23590, Φαξ: 28430-25341, mail: oas@sit.forthnet.gr ------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΑΧΙΣΤΑ ΑΝΩ ΜΕΓΙΣΤΑ ΚΑΤΩ ΦΡΑΓΜΑΤΑ

ΕΛΑΧΙΣΤΑ ΑΝΩ ΜΕΓΙΣΤΑ ΚΑΤΩ ΦΡΑΓΜΑΤΑ ΕΛΑΧΙΣΤΑ ΑΝΩ ΜΕΓΙΣΤΑ ΚΑΤΩ ΦΡΑΓΜΑΤΑ Κασαπίδης Γεώργιος Μαθηµατικός Στο άρθρο αυτό µελετάµε την πιο χαρακτηριστική ιδιότητα του συνόλου R των πραγµατικών αριθµών. ΟΡΙΣΜΟΣ 1 Ένα σύνολο Α από πραγµατικούς

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσθεση, αφαίρεση και πολλαπλασιασμός φυσικών αριθμών

Πρόσθεση, αφαίρεση και πολλαπλασιασμός φυσικών αριθμών Πρόσθεση, αφαίρεση και πολλαπλασιασμός φυσικών αριθμών TINΑ ΒΡΕΝΤΖΟΥ www.ma8eno.gr www.ma8eno.gr Σελίδα 1 Πρόσθεση, αφαίρεση και πολλαπλασιασμός φυσικών αριθμών Στους πραγματικούς αριθμούς ορίστηκαν οι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο : ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΑ 1 ΜΑΘΗΜΑ 1 ο +2 ο ΕΝΝΟΙΑ ΔΙΑΝΥΣΜΑΤΟΣ Διάνυσμα ορίζεται ένα προσανατολισμένο ευθύγραμμο τμήμα, δηλαδή ένα ευθύγραμμο τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ι Κ Α Α Γ Υ Μ Ν Α Σ Ι Ο Υ

Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ι Κ Α Α Γ Υ Μ Ν Α Σ Ι Ο Υ Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ι Κ Α Α Γ Υ Μ Ν Α Σ Ι Ο Υ 1 Συνοπτική θεωρία Ερωτήσεις αντικειμενικού τύπου Ασκήσεις Διαγωνίσματα 2 ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ-ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 1. Πότε ένας φυσικός αριθμός λέγεται άρτιος; Άρτιος

Διαβάστε περισσότερα

Η εξίσωση του Fermat για τον εκθέτη n=3. Μία στοιχειώδης προσέγγιση

Η εξίσωση του Fermat για τον εκθέτη n=3. Μία στοιχειώδης προσέγγιση Η εξίσωση του Fermat για τον εκθέτη n=3. Μία στοιχειώδης προσέγγιση Αλέξανδρος Γ. Συγκελάκης 6 Απριλίου 2006 Περίληψη Θέµα της εργασίας αυτής, είναι η απόδειξη οτι η εξίσωση x 3 + y 3 = z 3 όπου xyz 0,

Διαβάστε περισσότερα

δεν µ ορούµε να συµφωνήσουµε µε οιον τρό ο το ρόβληµα αυτό θα λυθεί.

δεν µ ορούµε να συµφωνήσουµε µε οιον τρό ο το ρόβληµα αυτό θα λυθεί. Χαιρετισµός του Προέδρου Κ.Ε..Ε. & ηµάρχου Αµαρουσίου κ. Γ. Πατούλη στο Συνέδριο µε θέµα : «Βιώσιµη, Οικολογική, Οικονοµική ιαχείριση Α ορριµµάτων στην Αττική». Kυρίες και κύριοι Θα ήθελα καταρχήν να συγχαρώ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΧΟΡΗΓΗΣΗΣ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ Υ ΑΣ ΣΕ ΑΛΛΟ ΑΠΟΥΣ ΣΠΟΥ ΑΣΤΕΣ - ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2010-2011

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΧΟΡΗΓΗΣΗΣ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ Υ ΑΣ ΣΕ ΑΛΛΟ ΑΠΟΥΣ ΣΠΟΥ ΑΣΤΕΣ - ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2010-2011 ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΧΟΡΗΓΗΣΗΣ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ Υ ΑΣ ΣΕ ΑΛΛΟ ΑΠΟΥΣ ΣΠΟΥ ΑΣΤΕΣ - ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2010-2011 1. Γενικές Πληροφορίες Η Υ ΑΣ έχει, ήδη, α ό το έτος 2002, υιοθετήσει το Πρόγραµµα Χορήγησης Υ οτροφιών

Διαβάστε περισσότερα

1/1-01.07.11 Σελίδα 1 α ό

1/1-01.07.11 Σελίδα 1 α ό Αριθ. Πρωτ.:3744 Ηµεροµηνία:27/2/2015 Πληροφορίες: Μ ιτσώρη Αγγ. Τηλέφωνο: 2144141191 E-mail: abitsori@ stasy.gr ΘΕΜΑ: ΑΙΤΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΣΦΡΑΓΙΣΜΕΝΗΣ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ για την ροµήθεια ροσθήκης εδίλου ρεύµατος,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I ΤΥΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟ ΕΝΤΥΠΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΧΡΟΝΟΜΕΡΙ ΙΩΝ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I ΤΥΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟ ΕΝΤΥΠΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΧΡΟΝΟΜΕΡΙ ΙΩΝ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I ΤΥΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟ ΕΝΤΥΠΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΧΡΟΝΟΜΕΡΙ ΙΩΝ Μέρος 1: Ταυτότητα, τό ος κατοικίας και νοµικό καθεστώς του ή των εµ όρων ου θα είναι συµβαλλόµενα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΗ ΠΡΟΟΔΟΣ. Σύμφωνα με τα παραπάνω, για μια αριθμητική πρόοδο που έχει πρώτο όρο τον ...

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΗ ΠΡΟΟΔΟΣ. Σύμφωνα με τα παραπάνω, για μια αριθμητική πρόοδο που έχει πρώτο όρο τον ... ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΗ ΠΡΟΟΔΟΣ Ορισμός : Μία ακολουθία ονομάζεται αριθμητική πρόοδος, όταν ο κάθε όρος της, δημιουργείται από τον προηγούμενο με πρόσθεση του ίδιου πάντοτε αριθμού. Ο σταθερός αριθμός που προστίθεται

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτική Θεωρία Μαθηματικών Α Γυμνασίου

Συνοπτική Θεωρία Μαθηματικών Α Γυμνασίου Web page: www.ma8eno.gr e-mail: vrentzou@ma8eno.gr Η αποτελεσματική μάθηση δεν θέλει κόπο αλλά τρόπο, δηλαδή ma8eno.gr Συνοπτική Θεωρία Μαθηματικών Α Γυμνασίου Αριθμητική - Άλγεβρα Γεωμετρία Άρτιος λέγεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ του Παν. Λ. Θεοδωρόπουλου 0

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ του Παν. Λ. Θεοδωρόπουλου 0 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ του Παν. Λ. Θεοδωρόπουλου 0 Η Θεωρία Πιθανοτήτων είναι ένας σχετικά νέος κλάδος των Μαθηματικών, ο οποίος παρουσιάζει πολλά ιδιαίτερα χαρακτηριστικά στοιχεία. Επειδή η ιδιαιτερότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΑ ΙΑ ΣΗΜΕΙΩΣΕΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΦΥΛΛΑ ΙΑ ΣΗΜΕΙΩΣΕΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΛΛΑ ΙΑ ΣΗΜΕΙΩΣΕΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΛΛΑ ΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ 1 Θέµα: Τα διανύσµατα ❶ ❷ ❸ ❹ ❺ Η έννοια του διανύσµατος Πρόσθεση και αφαίρεση διανυσµάτων Πολλαπλασιασµός αριθµού µε διάνυσµα Συντεταγµένες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΙΚΗΣ ΑΛΓΕΒΡΑΣ. ρ Χρήστου Νικολαϊδη

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΙΚΗΣ ΑΛΓΕΒΡΑΣ. ρ Χρήστου Νικολαϊδη ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΙΚΗΣ ΑΛΓΕΒΡΑΣ ρ Χρήστου Νικολαϊδη Δεκέμβριος Περιεχόμενα Κεφάλαιο : σελ. Τι είναι ένας πίνακας. Απλές πράξεις πινάκων. Πολλαπλασιασμός πινάκων.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ o A. Να αποδείξετε ότι, αν µία συνάρτηση f είναι παραγωγίσιµη σ ένα σηµείο x, τότε είναι και συνεχής στο σηµείο αυτό. Β. Τι

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Μιγαδικών Αριθµών από τις Πανελλαδικές Εξετάσεις

Θέµατα Μιγαδικών Αριθµών από τις Πανελλαδικές Εξετάσεις Θέµατα Μιγαδικών Αριθµών από τις Πανελλαδικές Εξετάσεις γιατί συχνά, οι ιδέες επαναλαµβάνονται ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΠΑΠΠΑΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ο ΓΕΝ ΛΥΚΕΙΟ ΥΜΗΤΤΟΥ Σελίδα από 8 Επιµέλεια: Παππάς Αθανάσιος/o ΓΕΛ ΥΜΗΤΤΟΥ 00

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι αληθείς; Δικαιολογήστε την απάντησή σας.

Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι αληθείς; Δικαιολογήστε την απάντησή σας. Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι αληθείς; Δικαιολογήστε την απάντησή σας. 1. Κάθε πολυώνυμο ανάγωγο επί του Z είναι ανάγωγο επί του Q. Σωστό. 2. Κάθε πολυώνυμο ανάγωγο επί του Q είναι ανάγωγο επί

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Υ οβολή σφραγισµένης ροσφοράς για την ροµήθεια ισύρµατων Ποµ ών και διενέργεια Ηλεκτρονικού Πλειστηριασµού (MR-268060)

ΘΕΜΑ: Υ οβολή σφραγισµένης ροσφοράς για την ροµήθεια ισύρµατων Ποµ ών και διενέργεια Ηλεκτρονικού Πλειστηριασµού (MR-268060) Αριθ. Πρωτ.: 19704 Ηµεροµηνία:15/10/2014 Πληροφορίες: Αλεξό ουλος Γεώργιος Τηλέφωνο: 214 4141146 E-mail: galexopoulos@stasy.gr ΘΕΜΑ: Υ οβολή σφραγισµένης ροσφοράς για την ροµήθεια ισύρµατων Ποµ ών και

Διαβάστε περισσότερα

(a + b) + c = a + (b + c), (ab)c = a(bc) a + b = b + a, ab = ba. a(b + c) = ab + ac

(a + b) + c = a + (b + c), (ab)c = a(bc) a + b = b + a, ab = ba. a(b + c) = ab + ac Σημειώσεις μαθήματος Μ1212 Γραμμική Άλγεβρα ΙΙ Χρήστος Κουρουνιώτης ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ 2014 Κεφάλαιο 1 Διανυσματικοί Χώροι Στο εισαγωγικό μάθημα Γραμμικής Άλγεβρας ξεκινήσαμε μελετώντας

Διαβάστε περισσότερα

Τα παρακάτω σύνολα θα τα θεωρήσουμε γενικά γνωστά, αν και θα δούμε πολλές από τις ιδιότητές τους: N Z Q R C

Τα παρακάτω σύνολα θα τα θεωρήσουμε γενικά γνωστά, αν και θα δούμε πολλές από τις ιδιότητές τους: N Z Q R C Κεφάλαιο 1 Εισαγωγικές έννοιες Στο κεφάλαιο αυτό θα αναφερθούμε σε ορισμένες έννοιες, οι οποίες ίσως δεν έχουν άμεση σχέση με τους διανυσματικούς χώρους, όμως θα χρησιμοποιηθούν αρκετά κατά τη μελέτη τόσο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ B ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ B ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γιώργος Πρέσβης ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ B ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο : ΚΩΝΙΚΕΣ ΤΟΜΕΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ Φροντιστήρια Φροντιστήρια ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ η Κατηγορία : Ο Κύκλος και τα στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

µηδενικό πολυώνυµο; Τι ονοµάζουµε βαθµό του πολυωνύµου; Πότε δύο πολυώνυµα είναι ίσα;

µηδενικό πολυώνυµο; Τι ονοµάζουµε βαθµό του πολυωνύµου; Πότε δύο πολυώνυµα είναι ίσα; ΘΕΩΡΙΑ ΠΟΛΥΩΝΥΜΩΝ 1. Τι ονοµάζουµε µονώνυµο Μονώνυµο ονοµάζεται κάθε γινόµενο το οποίο αποτελείται από γνωστούς και αγνώστους (µεταβλητές ) πραγµατικούς αριθµούς. Ο γνωστός πραγµατικός αριθµός ονοµάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Επιμέλεια: Σπυρίδων Τζινιέρης-ΘΕΩΡΙΑ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΘΕΩΡΙΑ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

Επιμέλεια: Σπυρίδων Τζινιέρης-ΘΕΩΡΙΑ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΘΕΩΡΙΑ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Τι είναι κλάσμα; Κλάσμα είναι ένα μέρος μιας ποσότητας. ΘΕΩΡΙΑ ΚΛΑΣΜΑΤΩΝ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κλάσμα είναι ένας λόγος δύο αριθμών(fraction is a ratio of two whole numbers) Πως εκφράζετε συμβολικά ένα κλάσμα; Εκφράζετε

Διαβάστε περισσότερα

I. ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ. math-gr

I. ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ. math-gr I ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ i e ΜΕΡΟΣ Ι ΟΡΙΣΜΟΣ - ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ Α Ορισμός Ο ορισμός του συνόλου των Μιγαδικών αριθμών (C) βασίζεται στις εξής παραδοχές: Υπάρχει ένας αριθμός i για τον οποίο ισχύει i Το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Δύο λόγια από τη συγγραφέα

Δύο λόγια από τη συγγραφέα Δύο λόγια από τη συγγραφέα Τα μαθηματικά ή τα λατρεύεις ή τα μισείς! Για να λατρέψεις κάτι πρέπει να το κατανοήσεις, για τη δεύτερη περίπτωση τα πράγματα μάλλον είναι λίγο πιο απλά. Στόχος αυτού του βιβλίου

Διαβάστε περισσότερα

Αριθ. Πρωτ.:25535 Ηµεροµηνία:31/12/2014. ΘΕΜΑ : ΑΙΤΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΣΦΡΑΓΙΣΜΕΝΗΣ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ για την

Αριθ. Πρωτ.:25535 Ηµεροµηνία:31/12/2014. ΘΕΜΑ : ΑΙΤΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΣΦΡΑΓΙΣΜΕΝΗΣ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ για την Αριθ. Πρωτ.:25535 Ηµεροµηνία:31/12/2014 Πληροφορίες: Γ. Καρανίκα Τηλέφωνο: 214-4141339 ΘΕΜΑ : ΑΙΤΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΣΦΡΑΓΙΣΜΕΝΗΣ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ για την ροµήθεια 70.000 κυτίων των 410 γραµµαρίων συµ υκνωµένου Γάλακτος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΠΡΟΣ: Όλες τις Περιφερειακές /νσεις &ΚΠΑ2 του Οργανισµού

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΠΡΟΣ: Όλες τις Περιφερειακές /νσεις &ΚΠΑ2 του Οργανισµού Αθήνα, 13-12-2013 Αρ. Πρωτ.: 106097 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΠΡΟΣ: Όλες τις Περιφερειακές /νσεις &ΚΠΑ2 του Οργανισµού ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ελευθέριος Πρωτοπαπάς ΑΛΓΕΒΡΑ Β ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝ ΥΑΣΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

Ελευθέριος Πρωτοπαπάς ΑΛΓΕΒΡΑ Β ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝ ΥΑΣΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ελευθέριος Πρωτοαάς ΑΛΓΕΒΡΑ Β ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝ ΥΑΣΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΣΚΗΣΗ ίνεται η συνάρτηση f µε f() = 5 4 +α, όου α R και το είναι ρίζα της εξίσωσης f() =. α) Να βρείτε το α R. β) Να λύσετε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Πίνακας περιεχομένων Κεφάλαιο 1 - ΟΙ ΦΥΣΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ... 2 Κεφάλαιο 2 ο - ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ... 6 Κεφάλαιο 3 ο - ΔΕΚΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ... 10 ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ ΝΙΚΟΣ 1 Κεφάλαιο 1 - ΟΙ ΦΥΣΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ Γυμνασίου

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ Γυμνασίου ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ Γυμνασίου Κεφάλαιο ο Αλγεβρικές Παραστάσεις ΛΕΜΟΝΙΑ ΜΠΟΥΤΣΚΟΥ Γυμνάσιο Αμυνταίου ΜΑΘΗΜΑ Α. Πράξεις με πραγματικούς αριθμούς ΑΣΚΗΣΕΙΣ ) ) Να συμπληρώσετε τα κενά ώστε στην κατακόρυφη στήλη

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά Γ Γυμνασίου

Μαθηματικά Γ Γυμνασίου Α λ γ ε β ρ ι κ έ ς π α ρ α σ τ ά σ ε ι ς 1.1 Πράξεις με πραγματικούς αριθμούς (επαναλήψεις συμπληρώσεις) A. Οι πραγματικοί αριθμοί και οι πράξεις τους Διδακτικοί στόχοι Θυμάμαι ποιοι αριθμοί λέγονται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Οι πραγματικοί αριθμοί αποτελούνται από τους ρητούς και τους άρρητους αριθμούς, τους φυσικούς και τους ακέραιους αριθμούς. Δηλαδή είναι το μεγαλύτερο σύνολο αριθμών που μπορούμε

Διαβάστε περισσότερα

e-mail@p-theodoropoulos.gr

e-mail@p-theodoropoulos.gr Ασκήσεις Μαθηµατικών Κατεύθυνσης Γ Λυκείου Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος Σχολικός Σύµβουλος Μαθηµατικών e-mail@p-theodoropoulos.gr Στην εργασία αυτή ξεχωρίζουµε και µελετάµε µερικές περιπτώσεις ασκήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Mathematics and its Applications, 5th

Mathematics and its Applications, 5th Μαθηµατικα για Πληροφορικη Εφαρµογες και τεχνικες Ηλιας Κουτσουπιάς Τµήµα Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχετικα µε το µαθηµα Σχετικα µε το µαθηµα Το µαθηµα πραγµατευεται καποια ϑεµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΝΥΣΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑΣ. Τι ονοµάζουµε διάνυσµα; αλφάβητου επιγραµµισµένα µε βέλος. για παράδειγµα, Τι ονοµάζουµε µέτρο διανύσµατος;

ΙΑΝΥΣΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΩΡΙΑΣ. Τι ονοµάζουµε διάνυσµα; αλφάβητου επιγραµµισµένα µε βέλος. για παράδειγµα, Τι ονοµάζουµε µέτρο διανύσµατος; ΙΝΥΣΜΤ ΘΕΩΡΙ ΘΕΜΤ ΘΕΩΡΙΣ Τι ονοµάζουµε διάνυσµα; AB A (αρχή) B (πέρας) Στη Γεωµετρία το διάνυσµα ορίζεται ως ένα προσανατολισµένο ευθύγραµµο τµήµα, δηλαδή ως ένα ευθύγραµµο τµήµα του οποίου τα άκρα θεωρούνται

Διαβάστε περισσότερα

Αριθ. Πρωτ. : 15679 Ηµεροµηνία : 12.08.2015. Πρόχειρος µειοδοτικός διαγωνισµός Τ -111/15 για την ροµήθεια µεταχειρισµένων µειωτήρων

Αριθ. Πρωτ. : 15679 Ηµεροµηνία : 12.08.2015. Πρόχειρος µειοδοτικός διαγωνισµός Τ -111/15 για την ροµήθεια µεταχειρισµένων µειωτήρων ΣΤΑΘΕΡΕΣ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΕΣ A.E. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΜΕΣΩΝ ΣΤΑΘΕΡΗΣ ΤΡΟΧΙΑΣ Ε ΡΑ: ΑΘΗΝΑΣ 67 - ΑΘΗΝΑ 105 52 ΑΦΜ: 099939745.Ο.Υ. :ΦΑΕ ΑΘΗΝΩΝ ΤΗΛ. ΚΕΝΤΡΙΚΟΥ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ: 214 414 1499 FAX: 210-3223935 Αριθ. Πρωτ. : 15679

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ I. ΣΥΝΟΛΑ

ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ I. ΣΥΝΟΛΑ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ I. ΣΥΝΟΛΑ 1.Τι ονοµάζεται σύνολο; Σύνολο ονοµάζεται κάθε συλλογή αντικειµένων, που προέρχονται από την εµπειρία µας ή την διανόηση µας, είναι καλά ορισµένα και διακρίνονται το ένα από το άλλο.

Διαβάστε περισσότερα

x 2 = x 2 1 + x 2 2. x 2 = u 2 + x 2 3 Χρησιµοποιώντας το συµβολισµό του ανάστροφου, αυτό γράφεται x 2 = x T x. = x T x.

x 2 = x 2 1 + x 2 2. x 2 = u 2 + x 2 3 Χρησιµοποιώντας το συµβολισµό του ανάστροφου, αυτό γράφεται x 2 = x T x. = x T x. Κεφάλαιο 4 Μήκη και ορθές γωνίες Μήκος διανύσµατος Στο επίπεδο, R 2, ϐρίσκουµε το µήκος ενός διανύσµατος x = (x 1, x 2 ) χρησιµοποιώντας το Πυθαγόρειο ϑεώρηµα : x 2 = x 2 1 + x 2 2. Στο χώρο R 3, εφαρµόζουµε

Διαβάστε περισσότερα

HY118- ιακριτά Μαθηµατικά. Παράδειγµα άµεσης απόδειξης. Μέθοδοι αποδείξεως για προτάσεις της µορφής εάν-τότε. 08 - Αποδείξεις

HY118- ιακριτά Μαθηµατικά. Παράδειγµα άµεσης απόδειξης. Μέθοδοι αποδείξεως για προτάσεις της µορφής εάν-τότε. 08 - Αποδείξεις HY118- ιακριτά Μαθηµατικά Παρασκευή, 06/03/2015 Αντώνης Α. Αργυρός e-mail: argyros@csd.uoc.gr Το υλικό των διαφανειών έχει βασιστεί σε διαφάνειες του Kees van Deemter, από το University of Aberdeen 3/8/2015

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΡΟΕ ΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

Ο ΠΡΟΕ ΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Π.. 123/2011 (ΦΕΚ Α 255/9.12.2011) Καθορισµός όρων και ροϋ οθέσεων αδειοδότησης και λειτουργίας των φορέων κατάρτισης διαµεσολαβητών σε αστικές και εµ ορικές υ οθέσεις. Ο ΠΡΟΕ ΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αριθ. Πρωτ. : 9185 Ηµεροµηνία : 19-06-2013

Αριθ. Πρωτ. : 9185 Ηµεροµηνία : 19-06-2013 ΟΡΘΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΑΝΑΡΤΗΤΕΟ ΣΤΗ ΙΑΥΓΕΙΑ ΣΤΑΘΕΡΕΣ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΕΣ (ΣΤΑ.ΣΥ.) A.E. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΜΕΣΩΝ ΣΤΑΘΕΡΗΣ ΤΡΟΧΙΑΣ Ε ΡΑ: ΑΘΗΝΑΣ 67 - ΑΘΗΝΑ 105 52 ΑΦΜ: 099939745.Ο.Υ.: ΦΑΕ ΑΘΗΝΩΝ ΤΗΛ. ΚΕΝΤΡΟ: 210-3248311-17 FAX:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Ι (2006-07)

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Ι (2006-07) ΤΕΙ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Ι (2006-07) Επιµέλεια Σηµειώσεων : Βασιλειάδης Γεώργιος Καστοριά, εκέµβριος 2006

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Τεχνική Έκθεση 2. Ενδεικτικός Προϋ ολογισµός 3. Συγγραφή Υ οχρεώσεων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΗΜΟΣ Η.Π.ΝΑΟΥΣΑΣ AΡ.ΠΡΩΤ.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Τεχνική Έκθεση 2. Ενδεικτικός Προϋ ολογισµός 3. Συγγραφή Υ οχρεώσεων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΗΜΟΣ Η.Π.ΝΑΟΥΣΑΣ AΡ.ΠΡΩΤ. AΡ.ΠΡΩΤ.7090/7-3-2014 ΕΝΙΑΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥ ΗΜΟΥ ΝΑΟΥΣΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΝΟΜΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ 27.531,00 (ανευ Φ.Π.Α.) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Τεχνική Έκθεση 2. Ενδεικτικός Προϋ ολογισµός 3. Συγγραφή

Διαβάστε περισσότερα

Σταθερές Συγκοινωνίες (ΣΤΑ.ΣΥ.) Α.Ε.

Σταθερές Συγκοινωνίες (ΣΤΑ.ΣΥ.) Α.Ε. ΣΤΑΘΕΡΕΣ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΕΣ A.E. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΜΕΣΩΝ ΣΤΑΘΕΡΗΣ ΤΡΟΧΙΑΣ Ε ΡΑ: ΑΘΗΝΑΣ 67 - ΑΘΗΝΑ 105 52 ΑΦΜ: 099939745.Ο.Υ. :ΦΑΕ ΑΘΗΝΩΝ ΤΗΛ. ΓΡΑΦΕΙΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ: 214 414 1499 FAX: 210-3223935 Αριθ. Πρωτ.

Διαβάστε περισσότερα

Μεταθέσεις και πίνακες μεταθέσεων

Μεταθέσεις και πίνακες μεταθέσεων Παράρτημα Α Μεταθέσεις και πίνακες μεταθέσεων Το παρόν παράρτημα βασίζεται στις σελίδες 671 8 του βιβλίου: Γ. Χ. Ψαλτάκης, Κβαντικά Συστήματα Πολλών Σωματιδίων (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο,

Διαβάστε περισσότερα

Πιο αναλυτικά, οι τρο ο οιήσεις ου σχεδιάστηκαν για το εγκεκριµένο έργο και εριγράφονται στο αρόν συµ ληρωµατικό τεύχος είναι οι εξής:

Πιο αναλυτικά, οι τρο ο οιήσεις ου σχεδιάστηκαν για το εγκεκριµένο έργο και εριγράφονται στο αρόν συµ ληρωµατικό τεύχος είναι οι εξής: Ονοµασία - Περιγραφή Τρο ο οιήσεων Έργου Το εγκεκριµένο έργο ου ρόκειται να τρο ο οιηθεί αφορά στην κατασκευή των διασυνδετικών Γ.Μ. 400 & 150 KV του νέου ΚΥΤ Μεγαλό ολης. Πιο συγκεκριµένα, αφορά στην

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 0 ΘΕΩΡΙΑ ΜΕΘΟΔΟΙ ΘΕΜΑΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Βαγγέλης Α Νικολακάκης Μαθηματικός . ΠΡΑΞΕΙΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΒΑΣΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ. ΠΡΟΣΘΕΣΗ ΟΜΟΣΗΜΩΝ- ΕΤΕΡΟΣΗΜΩΝ Σε ομόσημους κάνω πρόσθεση και βάζω το κοινό

Διαβάστε περισσότερα

Γραµµικη Αλγεβρα Ι Επιλυση Επιλεγµενων Ασκησεων Φυλλαδιου 4

Γραµµικη Αλγεβρα Ι Επιλυση Επιλεγµενων Ασκησεων Φυλλαδιου 4 Γραµµικη Αλγεβρα Ι Επιλυση Επιλεγµενων Ασκησεων Φυλλαδιου 4 ιδασκοντες: Ν Μαρµαρίδης - Α Μπεληγιάννης Βοηθος Ασκησεων: Χ Ψαρουδάκης Ιστοσελιδα Μαθηµατος : http://wwwmathuoigr/ abeligia/linearalgebrai/laihtml

Διαβάστε περισσότερα

4.4 Ερωτήσεις διάταξης. Στις ερωτήσεις διάταξης δίνονται:

4.4 Ερωτήσεις διάταξης. Στις ερωτήσεις διάταξης δίνονται: 4.4 Ερωτήσεις διάταξης Στις ερωτήσεις διάταξης δίνονται:! µία σειρά από διάφορα στοιχεία και! µία πρόταση / κανόνας ή οδηγία και ζητείται να διαταχθούν τα στοιχεία µε βάση την πρόταση αυτή. Οι ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 18 Φεβρουαρίου 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ Αριθ. Πρωτ.: οικ. 6096

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 18 Φεβρουαρίου 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ Αριθ. Πρωτ.: οικ. 6096 Ελληνική ΕΞ ΕΠΕΙΓΟΝ- ΠΡΟΘΕΣΜΙΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 18 Φεβρουαρίου 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ Αριθ. Πρωτ.: οικ. 6096 ΓΕΝ. /ΝΣΗ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗΣ /ΝΣΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΟΤΑ ΤΜΗΜΑ ΠΟΤΑ Εγκύκλιος:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΑΠΟΔΕΙΞΗ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΑΠΟΔΕΙΞΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΑΠΟΔΕΙΞΗ Περιεχόμενα : Α) Προτάσεις-Σύνθεση προτάσεων Β)Απόδειξη μιας πρότασης Α 1 ) Τι είναι πρόταση Β 1 ) Βασικές έννοιες Α ) Συνεπαγωγή Β ) Βασικές μέθοδοι απόδειξης Α 3 ) Ισοδυναμία

Διαβάστε περισσότερα

Μιγαδικοί Αριθμοί. Μαθηματικά Γ! Λυκείου Θετική και Τεχνολογική Κατεύθυνση

Μιγαδικοί Αριθμοί. Μαθηματικά Γ! Λυκείου Θετική και Τεχνολογική Κατεύθυνση Μιγαδικοί Αριθμοί Μαθηματικά Γ! Λυκείου Θετική και Τεχνολογική Κατεύθυνση Θεωρία - Μέθοδοι Υποδειγματικά λυμένες ασκήσεις Ασκήσεις προς λύση Επιλεγμένα θέματα «Σας εύχομαι, καλό κουράγιο και μεγάλη δύναμη

Διαβάστε περισσότερα

(Μονάδες 15) (Μονάδες 12)

(Μονάδες 15) (Μονάδες 12) ΑΛΓΕΒΡΑ Β Λυκε ί ου τ ράε ζ αθε μάτ ων( 1ηέ κδοση) θέ μαδε ύτ ε ροκαιτ έ τ αρτ ο Κόμβ οςατ σι οούλου01415 δης Ει μέ λε ι α:εμμανουήλκ.σκαλί Αντ ώνηςκ.αοστ όλου Άσκηση 1 α) Να κατασκευάσετε ένα γραμμικό

Διαβάστε περισσότερα

Η γεωµετρική εποπτεία στην παρουσίαση της απόλυτης τιµής

Η γεωµετρική εποπτεία στην παρουσίαση της απόλυτης τιµής Η γεωµετρική εποπτεία στην παρουσίαση της απόλυτης τιµής Η µέθοδος άξονα-κύκλου: µια διδακτική πρόταση για την επίλυση εξισώσεων και ανισώσεων µε απόλυτες τιµές στην Άλγεβρα της Α Λυκείου ηµήτριος Ντρίζος

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 o Εξισώσεις - Ανισώσεις

Κεφάλαιο 1 o Εξισώσεις - Ανισώσεις 2 ΕΡΩΤΗΣΕΙΙΣ ΘΕΩΡΙΙΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΛΗ ΤΗΣ Β ΤΑΞΗΣ ΜΕΡΟΣ Α -- ΑΛΓΕΒΡΑ Κεφάλαιο 1 o Εξισώσεις - Ανισώσεις Α. 1 1 1. Τι ονομάζεται Αριθμητική και τι Αλγεβρική παράσταση; Ονομάζεται Αριθμητική παράσταση μια παράσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ 3 η ΕΚΑ Α

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ 3 η ΕΚΑ Α ΣΚΗΣΕΙΣ ΕΠΝΛΗΨΗΣ η ΕΚ. Έστω οι παραστάσεις = 4 4 + 5, Β = 5 (8 + 0) : (7 5) και Γ = 6 : 5 4 Να υπολογίσετε την τιµή των παραστάσεων ν = 5, Β = 6 και Γ = να βρείτε : i) Το ελάχιστο κοινό πολλαπλάσιο των,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΡΤΗΤΕΟ ΣΤΟ ΙΑ ΙΚΤΥΟ

ΑΝΑΡΤΗΤΕΟ ΣΤΟ ΙΑ ΙΚΤΥΟ ΣΤΑΘΕΡΕΣ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΕΣ (ΣΤΑ.ΣΥ.) A.E. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΜΕΣΩΝ ΣΤΑΘΕΡΗΣ ΤΡΟΧΙΑΣ Ε ΡΑ: ΑΘΗΝΑΣ 67 - ΑΘΗΝΑ 105 52 ΑΦΜ: 099939745.Ο.Υ. :ΦΑΕ Αθηνών ΤΗΛ. ΚΕΝΤΡΟ: 210-3248311-17 FAX: 210-3223935 Αριθ. Πρωτ. :11311 Ηµεροµηνία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013 ÁÍÅËÉÎÇ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013 ÁÍÅËÉÎÇ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 3 ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Ηµεροµηνία: Μ. Τρίτη 3 Απριλίου 3 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Σχολικό βιβλίο,

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικα Γ Γυμνασιου

Μαθηματικα Γ Γυμνασιου Μαθηματικα Γ Γυμνασιου Θεωρια και παραδειγματα livemath.eu σελ. απο 9 Περιεχομενα Α ΜΕΡΟΣ: ΑΛΓΕΒΡΑ ΚΑΙ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ 4 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Χ 4 ΜΟΝΩΝΥΜΑ & ΠΟΛΥΩΝΥΜΑ 5 ΜΟΝΩΝΥΜΑ 5 ΠΟΛΥΩΝΥΜΑ 5 ΡΙΖΑ ΠΟΛΥΩΝΥΜΟΥ 5 ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ - ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΜΕΤΑΤΑΞΗ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΣΤΟ ΗΜΟ ΑΛΜΥΡΟΥ.

ΘΕΜΑ: ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ - ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΜΕΤΑΤΑΞΗ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΣΤΟ ΗΜΟ ΑΛΜΥΡΟΥ. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ΗΜΟΣ ΑΛΜΥΡΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ Aλµυρός 30-9-2015 Αρ.Πρωτ.: 21026 ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΙΑ ΙΚΤΥΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΙΑ ΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΗΜΟΣ ΧΑΝΙΩΝ

ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΙΑ ΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΗΜΟΣ ΧΑΝΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΧΑΝΙΩΝ /ΝΣΗ ΟΙΚΟΝ.ΥΠΗΡΕΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΞΟ ΩΝ,ΓΡΑΦΕΙΟ ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ Ταχ. /νση: Ταχ. Κώδικας: Πληροφορίες: Τηλέφωνο: Fax: e-mail: Κυδωνίας 29, Χανιά Κρήτης 73135 Σιώµ ου Αγλαΐα 2821341760

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΣΦΡΑΓΙΣΜΕΝΗΣ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ για την Προµήθεια και Το οθέτηση Μεταλλικών Ραφιών και ιενέργεια Ηλεκτρονικού Πλειστηριασµού (MR 271747)

ΑΙΤΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΣΦΡΑΓΙΣΜΕΝΗΣ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ για την Προµήθεια και Το οθέτηση Μεταλλικών Ραφιών και ιενέργεια Ηλεκτρονικού Πλειστηριασµού (MR 271747) Αριθ. Πρωτ.:22480 Ηµεροµηνία:13/11/2015 Πληροφορίες: Κατσικαβέλα Κατερίνα Τηλέφωνο: 214-414-1153 E-mail: kkatsikavela@stasy.gr ΘΕΜΑ: ΑΙΤΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΣΦΡΑΓΙΣΜΕΝΗΣ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ για την Προµήθεια και Το οθέτηση

Διαβάστε περισσότερα

Από το Γυμνάσιο στο Λύκειο... 7. 3. Δειγματικός χώρος Ενδεχόμενα... 42 Εύρεση δειγματικού χώρου... 46

Από το Γυμνάσιο στο Λύκειο... 7. 3. Δειγματικός χώρος Ενδεχόμενα... 42 Εύρεση δειγματικού χώρου... 46 ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Από το Γυμνάσιο στο Λύκειο................................................ 7 1. Το Λεξιλόγιο της Λογικής.............................................. 11. Σύνολα..............................................................

Διαβάστε περισσότερα

κινητού και να βρούµε ποιο από τα δυο προηγείται, πρέπει να ακολουθήσουµε τα εξής βήµατα:

κινητού και να βρούµε ποιο από τα δυο προηγείται, πρέπει να ακολουθήσουµε τα εξής βήµατα: Ποιο µέγεθος ροηγείται ανάµεσα σε δυο µεγέθη ου αρουσιάζουν διαφορά φάσης µεταξύ τους Προκειµένου να καθορίσουµε τη διαφορά φάσης ανάµεσα σε δύο φυσικά µεγέθη ενός κινητού και να βρούµε οιο αό τα δυο ροηγείται,

Διαβάστε περισσότερα

Α ό 28 µε έκ τωση 35% µόνο 18 µε Φ.Π.Α

Α ό 28 µε έκ τωση 35% µόνο 18 µε Φ.Π.Α Α ό 28 µε έκ τωση 35% µόνο 18 µε Φ.Π.Α Το «Ταξίδι στη Χώρα των Γραµµάτων (2.0)», είναι ένα ροηγµένο δίγλωσσο (Ελληνικά - Αγγλικά) εκ αιδευτικό λογισµικό ολυµέσων ου α ευθύνεται σε αιδιά ηλικίας Νη ιαγωγείου

Διαβάστε περισσότερα

Σταθερές Συγκοινωνίες (ΣΤΑ.ΣΥ.) Α.Ε.

Σταθερές Συγκοινωνίες (ΣΤΑ.ΣΥ.) Α.Ε. Αριθ. Πρωτ.: 16923 Ηµεροµηνία:11.09.2014 Πληροφορίες: Χ.Τσαµ αρλή Τηλέφωνο: 214 414 13 04 ΘΕΜΑ: ΠΡΟΧΕΙΡΟΣ ΜΕΙΟ ΟΤΙΚΟΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ για την ροµήθεια Κεντρικού Συστήµατος Α οθήκευσης εδοµένων (Storage), µε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΣΦΡΑΓΙΣΜΕΝΗΣ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ για την ροµήθεια ρελέ ασφαλείας και ιενέργεια Ηλεκτρονικού Πλειστηριασµού

ΑΙΤΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΣΦΡΑΓΙΣΜΕΝΗΣ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ για την ροµήθεια ρελέ ασφαλείας και ιενέργεια Ηλεκτρονικού Πλειστηριασµού Αριθ. Πρωτ.:11366 Ηµεροµηνία:10/6/2015 Πληροφορίες: Χ.Πανταζή Τηλέφωνο: 214-414-1365 E-mail: cpantazi@stasy.gr ΘΕΜΑ: ΑΙΤΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΣΦΡΑΓΙΣΜΕΝΗΣ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ για την ροµήθεια ρελέ ασφαλείας και ιενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

3 o Καλοκαιρινό Μαθηµατικό σχολείο Ε.Μ.Ε. Λεπτοκαρυά Πιερίας 2009

3 o Καλοκαιρινό Μαθηµατικό σχολείο Ε.Μ.Ε. Λεπτοκαρυά Πιερίας 2009 3 o Καλοκαιρινό Μαθηµατικό σχολείο Ε.Μ.Ε. Λεπτοκαρυά Πιερίας 2009 ιαιρετότητα και Ισοτιµίες Β και Γ Λυκείου Αλέξανδρος Γ. Συγκελάκης ags@math.uoc.gr Ιούλιος 2009 1 ιαιρετοτητα και Ισοτιµιες ΠΡΟΛΟΓΟΣ Το

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ 2 η ΕΚΑ Α

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ 2 η ΕΚΑ Α 1 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ 2 η ΕΚΑ Α 11. Έστω η παράσταση Α = [(30 : 6) 2] 2 [(15 5) : 3 + 2 2 6] 3 (2 5 3 3 + 2 1 ) Να υπολογίσετε την τιµή της παράστασης Α Αν Α = 30, i) να αναλύσετε τον αριθµό Α σε γινόµενο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΘΕΜΑ 1 ο Α) Συµπληρώστε τα κενά στις παρακάτω προτάσεις: 1) Ο κύκλος µε κέντρο Κ(α, β) και ακτίνα ρ > έχει εξίσωση... ) Η εξίσωση του κύκλου µε κέντρο στην αρχή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. 6.1 ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ (Επαναλήψεις-Συμπληρώσεις)

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. 6.1 ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ (Επαναλήψεις-Συμπληρώσεις) 6 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ 6.1 ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ (Επαναλήψεις-Συμπληρώσεις) Η εξίσωση αx βy γ Στο Γυμνάσιο διαπιστώσαμε με την βοήθεια παραδειγμάτων ότι η εξίσωση αx βy γ, με α 0 ή β 0, που λέγεται γραμμική εξίσωση,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΙΑ ΙΚΤΥΟ. Aθήνα, 09.06.2015 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ. Αρ. Πρ.:..Α.Α../οικ. 62019

ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΙΑ ΙΚΤΥΟ. Aθήνα, 09.06.2015 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ. Αρ. Πρ.:..Α.Α../οικ. 62019 ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΙΑ ΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ, ΥΠΟ ΟΜΩΝ, ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ ΓΕΝ. /ΝΣΗ ΙΟΙΚΗΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ /ΝΣΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013 ÅÐÉËÏÃÇ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013 ÅÐÉËÏÃÇ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 0 Ε_ΜλΘΤ(α) ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ A Β ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ / ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Ηµεροµηνία: Κυριακή Απριλίου 0 ιάρκεια Εξέτασης: ώρες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α Θεωρία Σχολικό Βιβλίο (έκδοση 0) σελίδα

Διαβάστε περισσότερα